Visietekst de klok voor GO!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Visietekst de klok voor GO!"

Transcriptie

1 Visietekst de klok voor GO! Het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap heeft voor haar scholen een eigen, vernieuwde aanpak en leerlijn kloklezen ontwikkeld. Deze zijn afgeleid uit de doelen kloklezen van het leerplan Wereldoriëntatie en Wiskunde, domein Tijd. Omdat die aanpak afwijkt van wat traditioneel inzake kloklezen wordt onderwezen, ontwikkelde een groep auteurs een aangepast pakket de klok voor GO!. Dit pakket sluit aan bij de wiskundemethode van Uitgeverij Zwijsen.be, zwiso maar is ook methodeonafhankelijk te gebruiken. Absolute en relatieve tijdsuitdrukking Relatieve tijdsuitdrukking Analoog kwart voor acht Digitaal kwart voor acht Het pakket omvat de volgende materialen: half vier half vier - Eerste graad Werkboek graad 1 Handleiding graad 1 Kopieerbundel graad 1 - Tweede graad Werkboek graad 2 Handleiding graad 2 Kopieerbundel graad 2 Absolute tijdsuitdrukking 7 uur 45 (minuten) 3 uur 30 (minuten) 7 uur 45 (minuten) 3 uur 30 (minuten) Bij de kopieerbundel wordt een onderscheid gemaakt tussen zwisogebruikers en niet-zwisogebruikers. Deze kopieerbundel bevat extra oefeningen bij de lessen kloklezen, verdiepingsoefeningen voor de sterkere leerlingen, evaluatieformulieren en -opdrachten en kopieer- en oefenkaarten. Bij de kopieerbundel voor de scholen die zwiso gebruiken zijn de kopieerbladen zo gemaakt dat de pagina s in de kopieermap, de verdiepingsmap en het scheurblok gewoon vervangen kunnen worden door de pagina s uit de kopieerbundel. Het is essentieel om een goed begrip te hebben van het concept dat achter deze leerlijn zit. Daarom raden we aan om deze visietekst grondig door te nemen. We hebben het achtereenvolgens over absolute en relatieve tijdsuitdrukking, het algemene concept, het belang van dagelijks oefenen, de vernieuwde leerlijn, het benodigde didactisch materiaal, de oefeningen die aan bod moeten komen en de manier van evalueren. Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in verband te brengen met een ander tijdstip ( minuten voor en over het uur, minuten over en voor het halfuur). Dat is vrij complex en abstract voor kinderen uit de eerste graad van het lager onderwijs. Pas in de tweede graad wordt met behulp van de digitale klok de tijd ook uitgedrukt in het aantal uren en het aantal minuten (bijvoorbeeld 7 uur 45 minuten). Dit is veel eenvoudiger. De manier waarop kloklezen traditioneel in het curriculum is opgenomen is dus niet noodzakelijk de efficiëntste en effectiefste manier. In feite zet de traditie de didactiek op z n kop door te beginnen met het moeilijke (relatieve tijdsuitdrukking) en te eindigen met het makkelijke (absolute tijdsuitdrukking). Op zich is dat begrijpelijk, gelet op de eeuwenlange traditie van de analoge klok. De digitale klok en de daarbij horende absolute tijdsuitdrukking zijn vrij recente, maar ondertussen wel goed ingeburgerde maatschappelijke ontwikkelingen. Vandaar dat het GO! didactisch wil aansluiten bij deze gewijzigde maatschappelijke situatie. Een vernieuwd algemeen concept De ontwikkeling van de nieuwe leerlijn kloklezen is er gekomen na een grondige analyse van de problemen die heel wat kinderen ondervinden met het traditionele kloklezen. Elke leerkracht van het tweede, derde of vierde leerjaar krijgt ermee te maken: een groeiende 1

2 groep kinderen slaagt er maar heel moeizaam in het kloklezen onder de knie te krijgen en de frustraties bij het oefenen zijn groot, zowel bij de leerlingen als bij hun leerkrachten. Deze problemen kunnen verschillende oorzaken hebben: - het traditionele onderwijs in kloklezen is nog steeds geënt op de situatie dat er uitsluitend analoge klokken bestonden en houdt onvoldoende rekening met de feitelijke situatie: het digitale kloklezen is de belangrijkste vorm van kloklezen geworden; - men verwacht op te jonge leeftijd de beheersing van abstracte inzichten en complexe vaardigheden; - er wordt begonnen met het moeilijke (relatief decoderen: twintig voor drie) om te eindigen met het gemakkelijke (absoluut decoderen: twee uur veertig); - het lezen als voor/over het halfuur maakt het onnodig ingewikkeld; - vanwege het moeizaam leren decoderen (correct lezen) van de klok is er aanvankelijk te weinig tijd en aandacht voor het wezenlijke van kloklezen, namelijk het juist interpreteren. Vandaar een nieuwe aanpak die steunt op de volgende principes: - het klassieke decoderen van de analoge klok is moeilijk op de leeftijd van zes à zeven jaar: we beginnen met het absoluut lezen van zowel digitale als analoge klokken (de klok altijd lezen als uur en minuten ); - kloklezen leert men in de eerste plaats via dagelijkse functionele aandacht, voor een deel door de leerkracht gegenereerd; - kloklezen is een combinatie van decoderen (juist lezen), interpreteren (inschatten, associëren, ) en tijd rekenen/meten. Daaraan verankerd zit tijdsbesef; - wanneer kinderen rijper zijn, meer ervaring hebben met kloklezen, meer tijdsbesef hebben en vooral een beter ruimtelijk-visueel inzicht verworven hebben (zo rond hun achtste jaar), leren we hen ook de traditionele relatieve lezing: over, voor, half, kwart voor en kwart over Kinderen leren dus uiteindelijk beide lezingen onder de knie te krijgen; - de lezing over/voor het halfuur wordt weggelaten omdat die alleen tot nog meer verwarring leidt (die vorm van tijdsaanduiding wordt overigens in bijna geen enkele taal gebruikt); - doordat het decoderen in het eerste en tweede leerjaar nauwelijks voor problemen zal zorgen, komt er veel tijd vrij voor het interpreteren; - alle oefeningen waarin wijzers op lege klokken moeten worden getekend worden, wegens zinloos en niet functioneel, weggelaten. - we schenken vanaf het tweede leerjaar ook ruim aandacht aan problemen oplossen, waarbij het tijdrekenen (tijd meten) aan bod komt. Nadruk op dagelijks oefenen Om de doelstellingen van het leerplan te bereiken, is dagelijkse aandacht essentieel. Je kunt in het klasgebeuren heel wat gelegenheden aangrijpen om het kloklezen te oefenen. Hang de klokken goed zichtbaar in de klas en verwijs er heel regelmatig naar, bijvoorbeeld: De speeltijd begint om tien uur dertig, we hebben dus nog vijftien minuten tot de speeltijd., Schenk op die frequente dagelijkse momenten steeds aandacht aan: - het decoderen (correct lezen); - het interpreteren (associëren, betekenis geven, ); - het meten/rekenen op de klok (heel geleidelijk, vanaf het tweede leerjaar). Bij dat dagelijks oefenen hanteer je het best een combinatie van instructie, onderwijsleergesprek en hardop denken. Instructie Bijvoorbeeld: - Kijk, het is nu precies tien uur. - De kleine wijzer staat nu op, de grote op We lezen dit als -... Onderwijsleergesprek (leren in interactie) Bijvoorbeeld: - Hoe laat is het? Hoe weet ik dat? Wie legt dit uit? Hardop denken Bijvoorbeeld: - Het is nu negen uur dertig. We hebben nog tien minuten om aan de taak te werken. Ik moet dus tien bijdoen bij dertig. Dat is veertig. Dan zal het negen uur veertig zijn. 2

3 In de handleiding bij het pakket de klok voor GO! worden bij elke les in de rubriek Vooraf aandachtspunten gegeven waaraan je in de periode tussen twee lessen kunt werken ter voorbereiding van de volgende les. Het is dus belangrijk deze rubriek ruim op voorhand te lezen zodat je voldoende tijd hebt om deze voorbereidende activiteiten uit te voeren. De vernieuwde leerlijn Op de volgende bladzijde staat de leerlijn van het pakket de klok voor GO! van het eerste tot en met het vierde leerjaar. Nieuwe leerstof wordt vermeld bij het desbetreffende leerjaar. Daarnaast kan ook leerstof die in een vorig leerjaar werd aangebracht, herhaald worden. Dit wordt niet expliciet vermeld. Zodra een bepaalde inhoud aan bod is gekomen, worden de daaropvolgende vakken ingekleurd. Als een vak ingekleurd is en er geen tekst in staat betekent dat dat er in dit leerjaar geen nieuwe leerstof in verband met dat onderwerp wordt aangebracht. De leerstof die in een vorig leerjaar werd aangebracht kan in dit leerjaar wel herhaald worden. Als een kader niet ingekleurd is, kwam er nog geen leerstof in verband met die deelcategorie aan bod. 3

4 Tijdsbeleving Conventies Analoog Decoderen Digitaal Meten Leerjaar 1 Leerjaar 2 Leerjaar 3 Leerjaar 4 - een minuut - een uur - kleine wijzer: deze wijzer zegt ons het uur (zie getal voor de dubbele punt op een digitale klok) - grote wijzer: deze wijzer zegt ons de minuten (zie getal na de dubbele punt op een digitale klok) - analoge en digitale klok (wijzerklok en cijferklok) - De analoge klok is in twaalf verdeeld. - de draairichting van de wijzers het hele uur en het uur dertig (lezen als uur dertig)* het hele uur en het uur dertig (lezen als uur dertig)* We beperken ons tot de twaalfuursindeling. - een minuut - een uur - vijf minuten - tien minuten - dertig minuten - Een uur is 60 minuten. - Een halfuur is 30 minuten. - Een dag is 24 uur. - Een dag is tweemaal 12 uur. - indeling per vijf minuten: 5, 10, 15,, 55 (In eerste instantie kunnen de leerlingen gebruik maken van een klok waarbij deze ijkpunten zijn aangegeven.) uur en minuten per vijf in twaalfuursindeling (lezen als bijvoorbeeld tien uur vijfentwintig) - aanzet tot het decoderen in 24-uursindeling (via informele momenten) tot op de minuut in 24-uursindeling - verschil in uren (twee uur later, drie uur vroeger) - verschil in minuten binnen het uur (per 5 minuten) - een seconde - een kwartier - 12 uur - 24 uur - Een kwartier is vijftien minuten. - over-zone (enkel over het uur) - voor-zone (enkel voor het uur) - Een minuut is 60 seconden. - de secondewijzer - tot op de minuut in 24-uursindeling (lezen als bijvoorbeeld tien uur zestien) - per vijf minuten over het uur (lezen als bijvoorbeeld 5 over 3) - per vijf minuten voor het uur (lezen als bijvoorbeeld 10 voor 4) - kwart over (lezen als kwart over ) - kwart voor (lezen als kwart voor ) - half (lezen als half ) - verschil in uren - verschil in minuten binnen het uur - halfuur en kwartier bijdoen/wegnemen tot op de minuut voor en over het uur (lezen als bijvoorbeeld 4 voor 3) - verschil in minuten met overschrijding van het uur - halfuur en kwartier bijdoen met overschrijding van het uur - verschil in uren en minuten * Het hoeft geen bezwaar te zijn dat het getalbegrip tot dertig nog niet helemaal is opgebouwd bij kinderen van het eerste leerjaar. Kinderen zijn meestal voldoende vertrouwd met dit getal. Ze kennen het via kalenders, leeftijden, zone dertig, Overigens kunnen de meeste kinderen vlot de getallenrij opzeggen tot dertig en meer. Dus ook in die zin is dertig geen onbekende. Bedenk maar dat in de traditionele aanpak kinderen iets over de helft van het volgend uur leren en dat is voor een zesjarige veel moeilijker te vatten dan het getal dertig. De leerlijn voor leerjaren 5 en 6 wijkt niet af van de vroegere aanpak. De nadruk ligt hier op meten. 4

5 Didactisch materiaal voor lessen kloklezen Om volgens deze nieuwe visie op kloklezen te werken is het belangrijk dat er twee klokken (een analoge en een digitale) prominent aanwezig zijn in elke klas vanaf de derde kleuterklas. Deze klokken moeten overal in de klas goed leesbaar zijn. Zeker in de beginfase (derde kleuterklas en eerste en tweede leerjaar) is het aangewezen de klokken naast of onder elkaar te hangen. Zorg ervoor dat de klokken steeds correct en synchroon werken. Het biedt een meerwaarde om gebruik te maken van twee instelbare klokken, een analoge en een digitale, die aan elkaar gekoppeld zijn. Zo n instructieklokken zijn te vinden op het internet (zie bijvoorbeeld Je kunt ze tonen met een beamer of een digitaal bord. Het grote voordeel daarvan is dat de digitale en analoge klok steeds synchroon lopen. Als je bijvoorbeeld de analoge klok een uur later zet, dan verandert ook de tijd op de digitale klok. Zorg zeker ook voor enkele kleine didactische analoge klokken. Vraag eventueel aan de leerlingen op horloges die niet meer werken mee te brengen van thuis. Die klokken kunnen gebruikt worden in duo s (al dan niet in het hoekenwerk) of in grotere groepen tijdens instructie- en oefenmomenten. In de kopieerbundel vind je een set oefenkaarten waarvan op de voorkant een analoge klok staat afgebeeld en op de achterkant de tijd digitaal staat genoteerd. Deze kaarten kunnen ingezet worden bij het oefenen per twee. Inoefenen zwisogebruikers kunnen deze bundel de klok voor GO! integreren in de methode. Bovenaan de leerlingen de leerkrachtmaterialen wordt steeds het lesnummer en het blok aangegeven. De lessen kloklezen in zwiso kunnen dus gewoon vervangen worden door de lessen in het pakket de klok voor GO!. Gebruikers van een andere wiskundemethode kunnen de lessen kloklezen in hun huidige methode vervangen door deze lessen. Bij het oefenen (ook als je zelf nog extra oefeningen wilt ontwikkelen) zal het altijd gaan om een combinatie van drie types oefeningen: oefeningen op decoderen, interpreteren en meten. Decoderen Analoge klokken met als opdracht: Hoe laat is het? Soorten klokken: - uuraangave: van veel tot geen info op de klok: alle uren, de uren 3, 6, 9, 12 en geen uuraangave - de minutenaangave: van weinig tot geen info: per 5, de minuten per 10, en geen minutenaangave Mogelijke opdrachten: - analoge en digitale klokken verbinden - multiple choice: Hoe laat is het? Kies uit - invullen door verder aan te vullen (Het is vijf uur... of 5 :...) - de tijd digitaal noteren (10 : 25) Interpreteren Mogelijke opdrachten: - Associëren van vaste activiteiten met mogelijke uren: enkele klokken en tekeningen of activiteiten geven en de leerlingen deze laten verbinden. - Is dit voor of na de middag (dag/nacht)? - uren in de juiste volgorde zetten - Op tijd of te laat? (Wie is op tijd?, Ik ben om thuis, kan ik dat programma nog zien?, ) - Wie staat het vroegst op? Meten Opdrachten in verband met rekenen met tijd kunnen als zuivere rekenopdracht gegeven worden of in de vorm van een op te lossen probleem of vraagstuk. Het oplossen van problemen waarbij tijd gelezen, geïnterpreteerd en berekend moet worden is de rijkste vorm. Het beste is zoveel mogelijk uit te gaan van situaties uit de leefwereld van de kinderen en gebruik te maken van (semi-)authentieke documenten (uurregelingen, tv-bladen, ). Mogelijke opdrachten: - Wat duurt het langst? - Hoe lang nog tot? Hoe lang al sinds? - Hoeveel tijd tussen twee tijdstippen? - Hoe laat is het over x tijd? - Hoe laat was het x minuten/uren eerder? 5

6 Evaluatie Het is gebruikelijk dat men om te evalueren kinderen vraagt lege klokken in te vullen. Er nog van afgezien dat dit voor leerlingen van de eerste graad dikwijls een moeilijke fijnmotorische opdracht is, is de relevantie ervan zeer gering. Wil je weten of leerlingen een klok juist aflezen, dan kan je hen dat het best gewoon vragen. Controleren of de analoge klok juist gelezen wordt kan ook door de digitale klok te laten invullen. In de evaluatie houden we ook rekening met de drie niveaus: - Kunnen de kinderen correct decoderen? - Kunnen de kinderen bepaalde uuraangaven betekenis geven? (associëren met activiteiten, rangschikken, inschatten, ) - Kunnen de kinderen rekenen/meten met tijd? (hoe lang nog tot, hoe lang al voorbij, hoe laat is het over, hoe laat was het geleden,...). Met het evalueren van rekenen met tijd beginnen we pas heel voorzichtig in het tweede leerjaar. In de kopieerbundel de klok voor GO! vind je de zwiso-toetsen waarbij de oefeningen rond kloklezen zijn aangepast aan de nieuwe leerlijn Tijd van het GO!. Voor de evaluatie kan ook gebruik gemaakt worden van standaardopdrachten zoals hierboven beschreven. 6

Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in relatie te brengen tot een ander tijdstip. Voorbeelden: - het is vijf (minuten) voor

Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in relatie te brengen tot een ander tijdstip. Voorbeelden: - het is vijf (minuten) voor Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in relatie te brengen tot een ander tijdstip. Voorbeelden: - het is vijf (minuten) voor tien - het is zeven minuten over half zes Dit is vrij

Nadere informatie

graad GO! leerjaar 3 en leerjaar 4 de klok voor WISo wijsen wiskunde onderwijs reken- en wiskundemethode voor het lager onderwijs

graad GO! leerjaar 3 en leerjaar 4 de klok voor WISo wijsen wiskunde onderwijs reken- en wiskundemethode voor het lager onderwijs graad 2 de klok voor GO! leerjaar 3 en leerjaar 4 wijsen wiskunde onderwijs reken- en wiskundemethode voor het lager onderwijs h a n d l e i d i n g WISo Voorafgaande toelichting bij de klok voor GO!,

Nadere informatie

7. Van huis naar school. Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen.

7. Van huis naar school. Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen. 7. Van huis naar school Leeftijdsgroep Kerndoel Ongeveer 12-16 jaar Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen. En aan kerndoel 3: De

Nadere informatie

Steekkaart: nummer 3Wi

Steekkaart: nummer 3Wi Steekkaart: nummer 3Wi Onderwerp Kloklezen aan de hand van foto s van verschillende soorten klokken (analoog, digitaal) Leeftijd/Doelgroep 3 e leerjaar Leergebied Wiskunde Tijdsduur 50 minuten Beschrijving

Nadere informatie

Woord vooraf 3 Inleiding 9 HOOFDSTUK 1: DE DAGLIJN 13. Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14

Woord vooraf 3 Inleiding 9 HOOFDSTUK 1: DE DAGLIJN 13. Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14 Inhoud Woord vooraf 3 Inleiding 9 HOOFDSTUK 1: DE DAGLIJN 13 Inleiding 14 Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14 Eerste kleuterklas 15 De schooltaal 15 Opbouw en werkwijze

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. De digitale klok 6. Hele uren 8. Halve uren 14. Kwartieren en 10 minuten 24. Minuten 29. Klokkijken gemengd 33

Inhoudsopgave. Inleiding 4. De digitale klok 6. Hele uren 8. Halve uren 14. Kwartieren en 10 minuten 24. Minuten 29. Klokkijken gemengd 33 Inhoudsopgave Inleiding 4 De digitale klok 6 Hele uren 8 Halve uren 14 Kwartieren 19 5 en 10 minuten 24 Minuten 29 Klokkijken gemengd 33 Antwoorden 40 Inleiding Met dit Leer- en Oefenboek (deel 2 van een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Overzicht klokkijken 6. Hele uren 8. Halve uren 11. Kwartieren en 10 minuten 17. Minuten 20. Klokkijken gemengd 23

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Overzicht klokkijken 6. Hele uren 8. Halve uren 11. Kwartieren en 10 minuten 17. Minuten 20. Klokkijken gemengd 23 Inhoudsopgave Inleiding 4 Overzicht klokkijken 6 Hele uren 8 Halve uren 11 Kwartieren 14 5 en 10 minuten 17 Minuten 20 Klokkijken gemengd 23 Antwoorden 36 Klokkijken memory 43 Inleiding Met dit Leer- en

Nadere informatie

TOELICHTING KLOKKIJKEN

TOELICHTING KLOKKIJKEN TOELICHTING KLOKKIJKEN 1 4 2 5 3 6 18153_rv_wb_klokkijken_bw.indd 2-3 31-12-2013 9:56:14 Rekenvlinder Klokkijken Toelichting Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg www.rekenvlinder.nl TOELICHTING Klokkijken

Nadere informatie

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 3 HANDLEIDING

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 3 HANDLEIDING Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus HANDLEIDING Uitgeverij VAN IN heeft voor het eerste tot en met het vierde leerjaar van Rekensprong Plus bundels samengesteld waarmee GO!-scholen de vernieuwde leerlijn

Nadere informatie

Lesopbouw: instructie. 2 Instructie. 1 Start. Blok 4 Week 2 Les 1

Lesopbouw: instructie. 2 Instructie. 1 Start. Blok 4 Week 2 Les 1 Blok Week 2 Les 1 0 70 30 0 35 5 20 10 1 36 2 11 12 1 0 739 00 96 325 10 71 02 9 327 330 69 56 1 210 332 700 566 20 212 59 29 3 599 76 551 300 5 1 770 99 0 00 109 3 991 10 02 111 350 70 270 96 596 150

Nadere informatie

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 1

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 1 Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 1 Met deze bundel kunnen GO!-scholen Rekensprong Plus 1 in overeenstemming brengen met de vernieuwde leerlijn kloklezen van het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.

Nadere informatie

Arrangementen dagbesteding VSO Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase Leerjaar 1 (de

Arrangementen dagbesteding VSO Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase Leerjaar 1 (de ARRANGEMENTKAART REKENEN maart 2013 VSO- AFDELING Standaarden VSO Leeftijd à 13 14 15 16 17 18 19 Gevorderd 25% 10 10 11 11 11 12 12 Voldoende 75% 7 7 8 8 9 9 10 Minimum 90% 3 4 4 4 5 5 5 Arrangementen

Nadere informatie

oefenbundel voor het derde leerjaar bij de Help Wibbel-wedstrijd

oefenbundel voor het derde leerjaar bij de Help Wibbel-wedstrijd oefenbundel voor het derde leerjaar bij de Help Wibbel-wedstrijd leerhoud aard bron een stambreuk nemen oefenen Rekensprong Plus Map van Wibbel, oefenen, automatiseren en toepassgen cijferen: aftrekken

Nadere informatie

Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3.

Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3. Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3. Het rekenonderwijs van tegenwoordig ziet er anders uit dan vroeger. Dat komt omdat er nieuwe inzichten zijn over hoe kinderen het beste leren. Vroeger lag

Nadere informatie

Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012

Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012 Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012 Waarom vinden wij huistaken zinvol? Wanneer krijgen ouders toelichting bij het huistaakbeleid?

Nadere informatie

WISo. Handleiding breukendoos. www.zwiso.be. Inhoud breukendoos. Gebruik van de breukendoos. Inzicht in breuken

WISo. Handleiding breukendoos. www.zwiso.be. Inhoud breukendoos. Gebruik van de breukendoos. Inzicht in breuken Handleiding breukendoos Inhoud breukendoos De breukendoos bevat: - metalen breukenbord met vermelding van het geheel en de stambreuken van t.e.m. en ruimte voor de kommagetallen- en de procentstrook -

Nadere informatie

Enquête noden van de scholen. Eerste verwerking

Enquête noden van de scholen. Eerste verwerking Enquête noden van de scholen Eerste verwerking Verwerking van formulieren ingediend op 27/9/16 46 enquêtes werden ingediend/verwerkt Achtergrond mooi verspreid over de 4 componenten van STEM Man/vrouw

Nadere informatie

Wolfje, wolfje, hoe laat is het?

Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Het spel is verdeeld in 4 niveaus. Elk niveau heeft een andere leerinhoud maar combineert steeds met de onderliggende niveaus. Zo krijg je een groter spel met steeds meer

Nadere informatie

Wolfje, wolfje, hoe laat is het?

Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Het spel is verdeeld in 4 niveaus. Elk niveau heeft een andere leerinhoud maar combineert steeds met de onderliggende niveaus. Zo krijg je een groter spel met steeds meer

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Wolfje, wolfje, hoe laat is het?

Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Het spel is verdeeld in 4 niveaus. Elk niveau heeft een andere leerinhoud maar combineert steeds met de onderliggende niveaus. Zo krijg je een groter spel met steeds meer

Nadere informatie

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 4 HANDLEIDING

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 4 HANDLEIDING Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 4 HANDLEIDING Dit blad hoort bij de bundel Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 4 VAN IN. Uitgeverij VAN IN heeft voor het eerste tot en met het vierde leerjaar

Nadere informatie

H u i s w e r k b e l e i d

H u i s w e r k b e l e i d H u i s w e r k b e l e i d Voor maken. sommige een Voor kinderen aantal anderen kinderen een is complexe het levert huiswerk huiswerk taak echter waarbij geen een zij problemen bron een beroep van op,

Nadere informatie

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument.

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument. spel melodie grafisch notatie Groep Groep 5/6 en 7/8 afhankelijk van niveau Eindproduct De kinderen maken in groepjes van 2 x 2 een samenspel van hun eigen melodieimprovisatie Onderdeel O Zingen X Muziek

Nadere informatie

REKENEN OP MAAT GROEP 4

REKENEN OP MAAT GROEP 4 REKENEN OP MAAT GROEP 4 REKENEN OP MAAT GROEP 4 RICHT ZICH OP DE BELANGRIJKSTE VAARDIGHEDEN DIE NODIG ZIJN VOOR HET REKEN-WISKUNDEONDERWIJS. ER WORDT NAUW AANGESLOTEN BIJ DE OEFENSTOF VAN DE VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Techniek Explora leerplan GO! 2015

Techniek Explora leerplan GO! 2015 Techniek Explora leerplan GO! 2015 Wat wil ik u met deze presentatie vertellen? Techniek Explora conform nieuw leerplan: een analyse - Visie - Competenties - Ondersteunende kennis - Begrippen - Evaluatie

Nadere informatie

Wolfje, wolfje, hoe laat is het?

Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Wolfje, wolfje, hoe laat is het? Het spel is verdeeld in 4 niveaus. Elk niveau heeft een andere leerinhoud maar combineert steeds met de onderliggende niveaus. Zo krijg je een groter spel met steeds meer

Nadere informatie

Informatieavond groep 3/4 september 2014

Informatieavond groep 3/4 september 2014 Informatieavond groep 3/4 september 2014 Welkom Voorstellen juf Marjolein meester Wim Doel van de avond Werkwijze in de klas Dagritme Zelfstandig werken Computer Hulp vragen Taakje in de klas Een aantal

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Interactieve werkvormen in de klaspraktijk. Onderzoeksresultaten en tips voor de praktijk

Nieuwsbrief. Interactieve werkvormen in de klaspraktijk. Onderzoeksresultaten en tips voor de praktijk Interactieve werkvormen in de klaspraktijk Onderzoeksresultaten en tips voor de praktijk Lia Blaton, medewerker Onderzoek naar onderwijspraktijk In het kader van de opdracht van het Steunpunt Gelijke Onderwijskansen

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) week 11-12 maart 2012 - hardop-denktekst schrijven B Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet.

Nadere informatie

12 Tijd. Klokkijken. Een plank van 3 m en 20 cm wordt in 4 gelijke stukken gezaagd. Hoe lang is elk stuk? 3 m en 20 cm = 320 cm. 320 cm : 4 = 80 cm

12 Tijd. Klokkijken. Een plank van 3 m en 20 cm wordt in 4 gelijke stukken gezaagd. Hoe lang is elk stuk? 3 m en 20 cm = 320 cm. 320 cm : 4 = 80 cm Regel Een plank van m en 0 cm wordt in gelijke stukken gezaagd. Hoe lang is elk stuk? m en 0 cm 0 cm. 0 cm : 0 cm De opbrengst van de boer is ton aardappelen. Hij houdt deel zelf. De rest gaat naar de

Nadere informatie

Enquête COMPUTERGEBRUIK THUIS. 1. Heb jij een computer thuis? Bijlage 30

Enquête COMPUTERGEBRUIK THUIS. 1. Heb jij een computer thuis? Bijlage 30 Enquête Omdat er nog maar heel weinig gegeven is over het computergebruik van de leerlingen van het lager onderwijs, heb ik een enquête gehouden bij de leerlingen van het derde tot en met het zesde leerjaar

Nadere informatie

Evalueren Inleiding projectdoelstelling Evalueren is geen doel op zich TIPS! vakgroep leerlijn leerlingen en ouder(s)

Evalueren Inleiding projectdoelstelling Evalueren is geen doel op zich TIPS! vakgroep leerlijn leerlingen en ouder(s) Evalueren Inleiding In het leerplan techniek 1b en A-stroom vind je info i.v.m. evalueren. Het is belangrijk dat je vooraf deze tekst even doorneemt. Aanvullend willen we je met dit document extra informatie

Nadere informatie

Alles over. Reken zeker. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Reken zeker. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Reken zeker Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking

Nadere informatie

Diagnostisch rekenonderzoek

Diagnostisch rekenonderzoek Doel: Zicht krijgen op het niveau van tellen, kennis van cijfers en getalbegrip, vergelijken van hoeveelheden en bewerkingen tot 10 en tot 20 (splitsen, aanvullen, koppeling materiaal som en vv, sommen

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 3

Informatie. vakgebieden. Groep 3 Informatie vakgebieden Groep 3 Rekenen en wiskunde Gehanteerde methode: Wereld in getallen. Sinds een aantal jaren rekenen we met de nieuwe methode: De wereld in getallen. De inhoud van een rekenles bestaat

Nadere informatie

Alles over. Reken zeker. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Reken zeker. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 5

Informatie. vakgebieden. Groep 5 Informatie vakgebieden Groep 5 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 2 Inleiding Het belang van begrijpend lezen kan nauwelijks overschat worden. Het niveau van begrijpend lezen dat kinderen aan het einde van

Nadere informatie

ARRANGEMENTKAART REKENEN SO- AFDELING

ARRANGEMENTKAART REKENEN SO- AFDELING ARRANGEMENTKAART REKENEN SO- AFDELING Standaarden Rafael Leeftijd 5 6 7 8 9 10 11 12 Gevorderd 25% 5 5 6 6 7 7 8 9 Voldoende 75% 3 3 4 4 5 5 6 6 Minimum 90% 1 2 2 2 2 2 3 3 Arrangementen Rafael Leerjaar

Nadere informatie

PROGRAMMA VOOR BEGRIJPEND LEZEN DE ZUID-VALLEI

PROGRAMMA VOOR BEGRIJPEND LEZEN DE ZUID-VALLEI PROGRAMMA VOOR BEGRIJPEND LEZEN DE ZUID-VALLEI (Dit programma is in 2011 aangepast aan de meest recente AVI-indeling van het CITO.) Het leren lezen is voor veel leerlingen een proces dat veel inspanning

Nadere informatie

Vragen stellen in de reken-wiskundeles

Vragen stellen in de reken-wiskundeles Vragen stellen in de reken-wiskundeles Marc van Zanten, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling SLO & Universiteit Utrecht: Panama, O&T, Faculteit Sociale Wetenschappen Inleiding Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 4

Informatie. vakgebieden. Groep 4 Informatie vakgebieden Groep 4 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

Alles over. Rekenrijk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Rekenrijk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016: Spelletjes in je taal- en rekenles

Schooljaar 2015-2016: Spelletjes in je taal- en rekenles Schooljaar 2015-2016: Spelletjes in je taal- en rekenles Workshop 2: Spelletjes in je rekenles 25 november 2015 14.45 17.00 uur Willeke Beuker Elselien Boekeloo Spelletjes in je taal- en rekenles 7 oktober

Nadere informatie

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Inleiding: Al eerder schreef ik het ebook `het kan zonder groepsplan`. In veel scholen ervaren leerkrachten het maken van groepsplannen als

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

Werken aan meer kwaliteit in onderwijs

Werken aan meer kwaliteit in onderwijs Werken aan meer kwaliteit in onderwijs Donderdag 20 maart 2014 Vlaams Parlement Commissie Onderwijs Peter Van Hove 1. Onze school - Basisschool Atheneum Denderleeuw (GO!-onderwijs) - Hoofdschool en wijkschool

Nadere informatie

STEM. Visietekst van het GO! onderwijs van de. 28 november Vlaamse Gemeenschap

STEM. Visietekst van het GO! onderwijs van de. 28 november Vlaamse Gemeenschap STEM Visietekst van het GO! 28 november 2016 onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 2 Samenvatting In de beleidsnota 2014-2019 stelt Vlaams minister van Onderwijs de ambitie om leerlingen warmer te maken

Nadere informatie

VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 4 WISKUNDE

VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR 4 WISKUNDE VOORBEELDMATERIAAL HOEKENBOX LEERJAAR WISKUNDE P. 02-03 Metend Rekenen KLOKKWARTET De leerlingen leren de klok lezen, zowel analoog als digitaal. P. 0-05 Getallenkennis GEHEUGENTRAINING De leerlingen zetten

Nadere informatie

i n s t a p h a n d l e i d i n g

i n s t a p h a n d l e i d i n g jaargroep 6 reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p h a n d l e i d i n g k l o k k i j k e n Inleiding Het programma laat de leerlingen kennismaken met vernieuwende elementen uit de

Nadere informatie

Opmerking 2: laat de tussenstap aanvankelijk luidop doen, later (als het vlot gaat) in stilte.

Opmerking 2: laat de tussenstap aanvankelijk luidop doen, later (als het vlot gaat) in stilte. MONDELINGE HERHALING REKENEN Luc Cielen De opgaven hieronder staan in een willekeurige volgorde genoteerd. 1 Neem een willekeurig getal. Bijvoorbeeld 37 of 256 enz. Laat elk kind een bepaald getal bijtellen.

Nadere informatie

De eerste twee delen van De Wiskanjers Zorg: Boei

De eerste twee delen van De Wiskanjers Zorg: Boei De eerste twee delen van De Wiskanjers Zorg: Boei Nu ben ik een uur bezig geweest met aan te leren hoe je moet rangschikken van breed naar smal En nog snapt hij het niet! Deze leerling haalt eerste, middelste

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 4

LESSTOF. Rekenen op maat 4 LESSTOF Rekenen op maat 4 2 Lesstof Rekenen op maat 4 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 4 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

Nieuwsbrief van basisschool "Willem de Zwijger"

Nieuwsbrief van basisschool Willem de Zwijger Nieuwsbrief van basisschool "Willem de Zwijger" februari 2018 Belangrijke data Susanne Hansen - Com m andeur Direc teur Willem de Zwijger MR. Jaap Bugerlaan 1 4797CX Willemstad Telefoon: 0168-472736 E-mail:

Nadere informatie

Netwerkdiagram voor een project. AON: Activities On Nodes - activiteiten op knooppunten

Netwerkdiagram voor een project. AON: Activities On Nodes - activiteiten op knooppunten Netwerkdiagram voor een project. AON: Activities On Nodes - activiteiten op knooppunten Opmerking vooraf. Een netwerk is een structuur die is opgebouwd met pijlen en knooppunten. Bij het opstellen van

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

Deze applicatie helpt leerkrachten op een snelle, eenvoudige manier het gedrag van leerlingen in de klas te verbeteren.

Deze applicatie helpt leerkrachten op een snelle, eenvoudige manier het gedrag van leerlingen in de klas te verbeteren. Applicatie: Rekenspelletjes groep 3, 4 en 5 Oefenen op sommen en maaltafels op een speelse, veilige manier. De leerlingen kunnen op hun eigen niveau oefenen op optel- of aftreksommen. Ook is er plaats

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7-8. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7-8. Algemeen Uitdager van de maand Achtervolgingen Rekenen Wiskunde, Groep 7-8 Algemeen Titel Achtervolgingen Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Begrijpen en onthouden (achtervolgingskromme).

Nadere informatie

Tafelkaart: tafel 1, 2, 3, 4, 5

Tafelkaart: tafel 1, 2, 3, 4, 5 Tafelkaart: tafel 1, 2, 3, 4, 5 1 2 3 4 5 1x1= 1 1x2= 2 1x3= 3 1x4= 4 1x5= 5 2x1= 2 2x2= 4 2x3= 6 2x4= 8 2x5=10 3x1= 3 3x2= 6 3x3= 9 3x4=12 3x5=15 4x1= 4 4x2= 8 4x3=12 4x4=16 4x5=20 5x1= 5 5x2=10 5x3=15

Nadere informatie

i n s t a p h a n d l e i d i n g

i n s t a p h a n d l e i d i n g jaargroep 5 reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p h a n d l e i d i n g k l o k k i j k e n Inleiding Het programma laat de leerlingen kennismaken met vernieuwende elementen uit de

Nadere informatie

Speels oefenen. Relaties tussen vermenigvuldigsommen. Vermenigvuldigen

Speels oefenen. Relaties tussen vermenigvuldigsommen. Vermenigvuldigen Speels oefenen Relaties tussen vermenigvuldigsommen Vermenigvuldigen Speels oefenen Relaties tussen vermenigvuldigsommen Auteur Els van Herpen www.fi.uu.nl/speciaalrekenen Freudenthal Instituut, Utrecht

Nadere informatie

TVE TIEN VRAGEN EXTENSIE LVS - VCLB WISKUNDE Midden 1ste leerjaar INSTRUCTIE BIJ VRAGEN Wiskunde Midden 1 ste leerjaar

TVE TIEN VRAGEN EXTENSIE LVS - VCLB WISKUNDE Midden 1ste leerjaar INSTRUCTIE BIJ VRAGEN Wiskunde Midden 1 ste leerjaar TVE TIEN VRAGEN EXTENSIE LVS - VCLB WISKUNDE Midden 1ste leerjaar INSTRUCTIE BIJ VRAGEN Wiskunde Midden 1 ste leerjaar Vraag 1: (pg 64 oefening 2 - Basisboek LVS wiskunde toetsen 2) Het verschil tussen

Nadere informatie

* Hoe werkt de tijd? Zonnewijzer maken *

* Hoe werkt de tijd? Zonnewijzer maken * * Hoe werkt de tijd? Zonnewijzer maken * Benodigdheden 12 grote stenen (en ook wat kleine stenen) Bal Zaklamp Scharen Lijm Stok (1.5m lang) Grote geodriehoek Markeerstift Kompas Chronometers Knipbladeren

Nadere informatie

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar)

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Ontwikkelt een besef van getalsnamen door rijmpjes en versjes. (bijvoorbeeld: een- twee..klaar

Nadere informatie

Rob Bervoets - 3 Balo a 0. Het verhaal achter het spel

Rob Bervoets - 3 Balo a 0. Het verhaal achter het spel 0. Het verhaal achter het spel Ik heb de inspiratie voor dit spel gevonden bij een bestaand "vloerspel" waarbij de kinderen in de huid van Aladin kruipen en samen met Yasmine op zoek gaan naar de grot

Nadere informatie

Daarom geef ik vanaf vandaag geen huiswerk meer mee om extra tijd vrij te maken om te oefenen. Wat kan in deze voorbereidingsperiode geoefend worden?

Daarom geef ik vanaf vandaag geen huiswerk meer mee om extra tijd vrij te maken om te oefenen. Wat kan in deze voorbereidingsperiode geoefend worden? Beste, Vanaf vandaag (25/11) tot en met dinsdag 3 december wordt in de klas alle geziene leerstof van taal en wiskunde herhaald en geoefend. Dit als voorbereiding op de kerstproeven. Daarom geef ik vanaf

Nadere informatie

Start u met zwiso in verschillende leerjaren tegelijkertijd?

Start u met zwiso in verschillende leerjaren tegelijkertijd? Start u met zwiso in verschillende leerjaren tegelijkertijd? Start u met zwiso in verschillende leerjaren tegelijkertijd? Geef dan eventueel aan het begin van het schooljaar enkele lessen uit het voorafgaande

Nadere informatie

Afstemming met behulp van roosterplanning

Afstemming met behulp van roosterplanning Philippe de Kort ontwikkelingsbureau Driehoek 40 6711 DJ Ede tel: 06-10035196 info@philippedekort.nl www.philippedekort.nl Afstemming met behulp van roosterplanning INHOUD INHOUD... 2 1 Kwaliteitsbeleid...

Nadere informatie

Schrift 3290 SCHRIFT 1

Schrift 3290 SCHRIFT 1 Schrift Kinderen een leesbaar en verzorgd handschrift helpen verwerven behoort tot de opdrachten van de basisschool. Deze opdracht is echter niet eenvoudig. We merken dat de ontwikkeling tot een vloeiend

Nadere informatie

1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren

1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren Stellingen visie 1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren 2. Ik heb voldoende vertrouwen in mijn leerlingen om ze op afstand te coachen en begeleiden 3. Ik houd

Nadere informatie

Workshop Omgaan met Cito-taal in rekenopdrachten

Workshop Omgaan met Cito-taal in rekenopdrachten Workshop Omgaan met Cito-taal in rekenopdrachten 31 oktober 2012 13.30-16.00 uur Willeke Beuker Elselien Boekeloo Met dank aan Berber Klein Vooraf: Probeer te onthouden Een krant is beter dan een weekblad.

Nadere informatie

Rekenoefening groep 5 Doel

Rekenoefening groep 5 Doel Rekenoefening groep Doel Herhaald springen met sprongen van vanaf t/m Herhaald springen met sprongen van vanaf t/m Materiaal Voor iedere leerling een wisbordje en stift Kopieerblad: Punttekening groep

Nadere informatie

12 Tijd VOORBEELDPAGINA S. Bestelnr Het grote rekenboek - overzicht - Hoofdstuk Tijd. Klokkijken

12 Tijd VOORBEELDPAGINA S. Bestelnr Het grote rekenboek - overzicht - Hoofdstuk Tijd. Klokkijken Bestelnr. Het grote rekenboek - overzicht - Hoofdstuk Tijd K-Publisher B.V. Prins Hendrikstraat NL- CS Bodegraven Telefoon +(0)- 0 Telefax +(0)- info@k-publisher.nl www.k-publisher.nl Regel Een plank van

Nadere informatie

CIJFEREN: DE TRAPVERMENIGVULDIGING

CIJFEREN: DE TRAPVERMENIGVULDIGING CIJFEREN: DE TRAPVERMENIGVULDIGING Luc Cielen Ik noem dit een trapvermenigvuldiging omdat deze bewerking een trap vormt als de vermenigvuldiger een getal is met 2 of meer cijfers. In een opbouw die 10

Nadere informatie

Analyse van getallen tot (2)

Analyse van getallen tot (2) WERKBOEK 5 Les 7 Analyse van getallen tot 1 000 000 (2) Dit kan ik al! Ik kan getallen tot 1 000 000 lezen en schrijven. Ik kan getallen tot 1 000 000 op een getallenas plaatsen. Ik kan getallen tot 1

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 6

Informatie. vakgebieden. Groep 6 Informatie vakgebieden Groep 6 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003

Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003 Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003 REKENEN-WISKUNDE VERSLAG Samenstelling De BOVO-kwaliteitsgroep rekenen-wiskunde bestond uit: Sira Kamermans,

Nadere informatie

Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten November 2009

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Hoe vind ik het juiste boek voor mijn kind?

Hoe vind ik het juiste boek voor mijn kind? Hoe vind ik het juiste boek voor mijn kind? De AVI-niveaus zijn veranderd. Wat nu? Informatie voor ouders 2013 Lieven Coppens Versie VL 1.2 Nieuw, maar niet slechter! De leesniveaus op de boekjes worden

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Verbeter het automatiseren van rekenen met 10 minuten per dag

Verbeter het automatiseren van rekenen met 10 minuten per dag Verbeter het automatiseren van rekenen met 10 minuten per dag In dit artikel zal ik je uitleggen wat automatiseren is, hoe je kind dit leert op school, waarom automatiseren zo belangrijk is en ik geef

Nadere informatie

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het Ons huiswerkbeleid De leerlingen zijn een groot deel van de dag actief op school; met huiswerk willen we de ouders op de hoogte houden van datgene waarmee de kinderen in de klas bezig zijn. Huiswerk vormt

Nadere informatie

Handleiding Les 1: Een toren bouwen. Zet de leerlingen zo snel mogelijk aan het werk. Nieuwsbegriponderwerp. Schrijftaak.

Handleiding Les 1: Een toren bouwen. Zet de leerlingen zo snel mogelijk aan het werk. Nieuwsbegriponderwerp. Schrijftaak. Handleiding Les 1: Een toren bouwen Deze schrijfles is de vierde waarin leerlingen oefenen in het genre instrueren. Het is een oefenles: leerlingen passen de schrijfstrategie KLUNS toe, die ze eerder gebruikten

Nadere informatie

Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL

Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL Karakter in een notendop PRESENTATIEBUNDEL Karakter in een notendop waarom een nieuwe methode schrijven? eennieuwschriftbeeld: nieuw de karakterletters karakter in het eerste leerjaar karakter kt in het

Nadere informatie

op het OLVC in de 2 de graad

op het OLVC in de 2 de graad op het OLVC in de 2 de graad Waarom wiskunde? Wiskunde heeft een geschiedenis die al teruggaat tot de prehistorie. Er zijn bewijzen gevonden dat de eerste mensen reeds telden... Dit was de start van het

Nadere informatie

REKENEN WORDT WISKUNDE

REKENEN WORDT WISKUNDE REKENEN WORDT WISKUNDE Tine Wijnants Actieonderzoek Bachelor Secundair Onderwijs, KHLim Waarom haken sommige leerlingen af tijdens de lessen wiskunde? Wat maakt het Secundair Onderwijs zo anders dan het

Nadere informatie

een kleine zonnewijzer binnen een grote zonnewijzer buiten

een kleine zonnewijzer binnen een grote zonnewijzer buiten Gebruik de zon GROEP 5-6 52 55 minuten, verspreid over twee dagen 1, 23, 32, 42, 46 en 51 De leerling: weet dat een zonnewijzer de tijd aangeeft kan de tijd aflezen door gebruik te maken van de zon ontdekt

Nadere informatie

Netwerkdiagram voor een project. AOA: Activities On Arrows - activiteiten op de pijlen.

Netwerkdiagram voor een project. AOA: Activities On Arrows - activiteiten op de pijlen. Netwerkdiagram voor een project. AOA: Activities On Arrows - activiteiten op de pijlen. Opmerking vooraf. Een netwerk is een structuur die is opgebouwd met pijlen en knooppunten. Bij het opstellen van

Nadere informatie

doelenkatern leerjaar Blok Pagina Blok 1 2 tot 11 Blok 2 12 tot 20 Blok 3 21 tot 29 Blok 4 30 tot 37 Blok 5 38 tot 44 Blok 6 45 tot 53

doelenkatern leerjaar Blok Pagina Blok 1 2 tot 11 Blok 2 12 tot 20 Blok 3 21 tot 29 Blok 4 30 tot 37 Blok 5 38 tot 44 Blok 6 45 tot 53 Blok Pagina Blok 1 2 tot 11 Blok 2 12 tot 20 Blok 3 21 tot 29 Blok 4 30 tot 37 Blok 5 38 tot 44 Blok 6 45 tot 53 Blok 7 54 tot 62 leerjaar 3 doelenkatern Voorafgaande toelichting bij doelenkatern, leerjaar

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Bedoeling infoavond. Wegwijs maken in het programma en de werkwijze van het 3 de leerjaar

Bedoeling infoavond. Wegwijs maken in het programma en de werkwijze van het 3 de leerjaar Bedoeling infoavond Wegwijs maken in het programma en de werkwijze van het 3 de leerjaar Dagindeling Juf Kim (3A) en meester Stijn (3B) Wiskunde, Nederlands, Wero Juf Kim geeft muzo voor beide klassen

Nadere informatie

Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken

Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken Nieuwe generatie rekenmethodes vergeleken Ruud Janssen Alles telt (2e editie - ThiemeMeulenhoff) De methode biedt een doorgaande lijn vanuit de kleuterbouw. De leerlijnen zijn digitaal beschikbaar. Het

Nadere informatie

Talrijk, een rijke leeromgeving voor meten en meetkunde

Talrijk, een rijke leeromgeving voor meten en meetkunde Talrijk, een rijke leeromgeving voor meten en meetkunde Talrijk, een rijke leeromgeving voor meten en meetkunde J.H.W. Winnubst SBD De Zuidvallei, Ede 1 inleiding De methode Talrijk is een realistische

Nadere informatie

Klokspel. Materialen lijst. 144 opdrachtenkaartjes. 2 klokken. 2 klokken. 2 klokken. 2 klokken

Klokspel. Materialen lijst. 144 opdrachtenkaartjes. 2 klokken. 2 klokken. 2 klokken. 2 klokken Klokspel Het materiaal maken Print de tabellen uit (op gekleurd papier ziet het er wat vrolijker en aantrekkelijker uit). Knip de opdracht en de klok die bij elkaar horen uit, vouw ze dubben en plak vast.

Nadere informatie