Taalbeleidsplan

Transcriptie

1 Taalbeleidsplan Cbs De Zaaier Blériotstraat ML Teuge

2 SAMENVATTING Taalbeleid is een structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk aan te passen aan de taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het bevorderen van hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten (Van den Branden, 2004: 51). Het woord beleid in taalbeleid duidt er op dat het niet gaat om individuele en/of toevallige activiteiten op school, maar op een bewuste en structurele gerichtheid van het volledige schoolteam op de rol van taal binnen (en eventueel buiten) de school. Taalbeleid richt zich ook op instructie en communicatie door de hele school heen. De Zaaier is een open, moderne en christelijke basisschool waar een prettige en veilige omgeving voor de kinderen centraal staat. Het kind wordt gestimuleerd zo veel mogelijk te leren en zich zo maximaal mogelijk te ontplooien. Hierbij krijgen ze persoonlijke aandacht en begeleiding van onze leerkrachten. Met een horizontaal lessysteem en de kleinschalige opzet van de school wordt gezorgd voor persoonlijke aandacht voor het kind, maar ook een rustige en natuurlijke leeromgeving. In dit tweede taalbeleidsplan van de school wordt opnieuw de taalvisie en motivering door het team vastgesteld. Woorden als betekenisvol, differentiatie, directe instructiemodel, moderne/aantrekkelijke materialen, strategieën, coöperatieve werkvormen, visueel, doorgaande leerlijn, kwaliteitsverbetering en resultaat gericht springen daarbij uit. In de analyses, wat in dit beleidsplan beschreven staat, blijkt dat we voldoende onderwijstijd besteden aan de taalvakken en dat daarbij de nieuwe methode STAAL (spelling en taal) ons ook goede handvatten geeft om op goed niveau les te kunnen geven aan de leerlingen. In de PDSA s wordt uitvoerig per vakgebied en taaldomein beschreven waar onze kwaliteiten en verbeterpunten punten liggen. Hierin staat ook het tijdspad van de activiteiten beschreven. Dit taalbeleidsplan geeft een goed beeld van de huidige situatie van de school en waar de school in 2019 wil staan in het taalonderwijs. Teuge, oktober

3 Taalbeleidsplan ~ Cbs De Zaaier leert kinderen vertrouwen in eigen kunnen ~ INHOUDSOPGAVE Samenvatting. 1 Inleiding Algemene informatie over de school 4 Taalvisie cbs De Zaaier....5 Formulering teamvisie op het taalonderwijs...5 Motivering van het belang van taalbeleid op eigen school 5 De populatie van de school..6 Het team van de school..6 Beschrijving van het taalonderwijs op school...8 Methoden en materialen.. 8 Leerlingvolgsysteem voor taal. 8 Bestede tijd aan het taalonderwijs 9 Signalering en toetsing (LVS).. 10 Expertise in en nabij de school op taalgebied...11 Afspraken over de rol van taal in andere vakken...11 Analyse van het taalonderwijs van de school..12 Evaluatie taalbeleidsplan Trendanalyses van de school. 13 Collegiale visitatie..18 Super spellen.19 Activiteitenplan..20 Prioriteiten per jaar..20 Bijlagen 22 2

4 INLEIDING Het taalbeleidsplan is opgesteld als een dynamisch werkdocument om tussentijds aan te passen en aan te vullen ter verbetering van de kwaliteit van het taalonderwijs van cbs De Zaaier. Wij zien de verbetering van taalonderwijs als een cyclisch proces waarin voortdurend aan verdere kwalitatieve verbeteringen wordt gewerkt. Het taalbeleidsplan is nooit af; het heeft voortdurende evaluatie en bijsturing nodig. Dit zal voornamelijk plaats vinden op de jaarlijkse evaluatievergadering. De inspectie hecht veel waarde aan opbrengstgericht werken en het maken van (trend-)analyses van behaalde toets resultaten. Om onze resultaten te verbeteren, is het belangrijk om zicht te krijgen op de manier van lesgeven: Wat doen we? Wat zijn de resultaten? Wat willen we bereiken? Wat is onze visie/missie? Na het in kaart brengen van de situatie van nu, is het belangrijk om deze gegevens/opbrengsten te analyseren en te kijken wat we als team willen aanpakken en op welk termijn. Door de prioriteiten op een rij te zetten en deze te verdelen (jarenplan), krijgt het taalbeleidsplan vorm. We zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. De gegevens komen in dit plan zijn mede tot stand gekomen door het vorige taalbeleidsplan, vanuit het PCBO ZIEZO traject (Zelfevaluatie: Investeren in Een Zichtbare Onderwijskwaliteit), aan taal gerelateerde cursussen en het schoolbeleidsplan. Dit is het tweede taalbeleidsplan van cbs De Zaaier Een leesbeleidsplan Het eerste taalbeleidsplan Sinds 2010 is er op basisschool De Zaaier een taalcoördinator 1. De taalcoördinator geeft met het taalverbeterteam sturing aan het taalbeleid van de school. Het verbeterteam bestaat uit Jan-Willem Stegeman (directeur), Rianne Eekhuis- Tiedink (intern begeleider) en Gea Slooijer- van Looijengoed (taalcoördinator). Dit taalbeleidsplan is in samenwerking met het team tot stand gekomen. Het taalbeleidsplan bestaat uit vier onderdelen: 1. Algemeen 2. Beschrijving van het taalonderwijs van de school 3. Analyse van het taalonderwijs van de school 4. Activiteitenplan Dit plan is bestemd voor de periode van 1 augustus 2015 t/m 31 juli Daarmee loopt het gelijk aan het schoolbeleidsplan. 1 Zie bijlage 2 voor de taakomschrijving van de taalcoördinator 3

5 ALGEMENE INFORMATIE OVER DE SCHOOL School cbs De Zaaier Bleriotstraat ML Teuge [email protected] Directeur Dhr. J.W. Stegeman Intern begeleider mevr. R. Eekhuis - Tiedink Taalcoördinator mevr. G. Slooijer - van Looijengoed De Zaaier is een open, moderne en christelijke basisschool waar een prettige en veilige omgeving voor de kinderen centraal staat. Het kind wordt gestimuleerd zo veel mogelijk te leren en zich zo maximaal mogelijk te ontplooien. Hierbij krijgen ze persoonlijke aandacht en begeleiding van onze leerkrachten. Met een horizontaal lessysteem en de kleinschalige opzet van de school wordt gezorgd voor persoonlijke aandacht voor het kind, maar ook een rustige en natuurlijke leeromgeving. Onze school maakt deel uit van Stichting P.C.B.O. Voorst H.W. Lordensweg 9 (bezoekadres) Postbus AE Twello Tel [email protected] Algemeen directeur: Mevr. M. van der Knaap 4

6 TAALVISIE CBS DE ZAAIER Formulering teamvisie op het taalonderwijs Vanuit het schoolteam komt de volgende visie op taalonderwijs naar voren: Taalonderwijs vinden we van groot belang, omdat taal een belangrijke rol speelt bij het verwerven van inhouden en vaardigheden in alle leergebieden. Betekenisvol leren vinden wij hierbij zeer waardevol. Differentiëren in het taalonderwijs doen wij door gebruik te maken van het directe instructiemodel. Op deze manier kan elk kind tot zijn recht komen en zijn talent ontwikkelen. (Zwakke maar ook meer begaafde leerlingen.) We maken hierbij gebruik van moderne en aantrekkelijke materialen. Wij vinden het belangrijk om strategieën aan te leren t.a.v. planning, uitvoering en controle van hun eigen (taal)leerproces. Alleen als je weet hoe je, je eigen proces kunt structureren en kunt komen tot een bepaald doel, kunnen alle leerlingen hun eigen doelen op hun eigen ontwikkelingsniveau bereiken. Kinderen leren van en met elkaar, hierbij worden verschillende didactische structuren (coöperatief) gebruikt om taal zo gevarieerd en functioneel mogelijk te laten zijn. Door middel van het digibord, platen, woordenwebben e.d. maken we taal visueel in de klassen. Als team willen wij zorg blijven dragen voor een doorgaande leerlijn en kwaliteitsverbetering van ons taalonderwijs. Hierbij maken wij gebruik van zelfevaluatie. (ZIEZO) Ons streven is resultaat gericht. Dit betekent dat een kind de basisschool verlaat met een hoge kwaliteit aan taalvaardigheden. (aansluitend aan het vervolgonderwijs) Wij vinden het belangrijk dat ons taalonderwijs voldoet aan de kerndoelen 2. Motivering van het belang van taalbeleid op eigen school Taal is een instrument dat kinderen in bijna alle dagelijkse situaties nodig hebben. Het gaat hierbij niet alleen om het foutloos schrijven. Taal is een vorm van communicatie. Veel aandacht is er dan ook voor mondeling taalgebruik, luisteren (kringgesprekken en spreekbeurten) en het schrijven van teksten (opstellen, verhalen, poëzie en werkstukken). Wij zijn ons ervan bewust dat het geven van effectief taal-/leesonderwijs een noodzaak is. Kinderen moeten goed leren lezen, omdat hun leesvaardigheid de meest cruciale voorwaarde is voor succes in de huidige en toekomstige samenleving. Als leerlingen niet goed leren lezen, zijn ze begrensd in hun mogelijkheden op allerlei terreinen. Bovendien hebben ze dan vaak een lager zelfvertrouwen en een lagere (leer)motivatie. De mogelijkheden van een iets minder goed lezende leerling zijn beperkt voor hoger onderwijs en voor veel beroepen omdat daar een sterk appèl op de leesvaardigheid wordt gedaan. Goed leren lezen is dus zowel belangrijk voor de leerlingen, als voor de samenleving. Vanuit deze gedachte beschikken wij op school over het Dyslexie protocol voor groep 1t/m 8. 2 Zie bijlage 1 voor de kerndoelen van Taalonderwijs. 5

7 De populatie van de school Op 1 mei 2015 zaten er 128 leerlingen verdeelt over 5 groepen op cbs De Zaaier. De School heeft ten opzichte van het eerste taalbeleidsplan een enorme groei laten zien van het aantal leerlingen. (1 oktober 2010, 92 lln.) De meeste leerlingen komen uit Teuge en uit de omgeving van Apeldoorn. Van al deze leerlingen kennen wij 13 leerlingen met een 0,3 weging en één leerling met een 1,2 weging. De resultaten van het onderwijs; In de afgelopen vier jaar gingen de kinderen die in groep 8 de school verlieten naar de volgende typen vervolgonderwijs: Richting Aantal lln VMBO 36% 22% 46% 54,5% VMBO/ Havo 36% 44% 23% 18,2% VWO 28% 22% 23% 9,1% Gymnasium 0% 11% 8% 9,1% Overig 0% 0% 0% 0% Hieronder staat een overzicht van het aantal kinderen dat de afgelopen jaren naar het speciaal basisonderwijs (SBO) is verwezen. Jaar SBO Het onderstaande overzicht laat de gemiddelde score zien van de Cito-eindtoets van onze school. Scores van de Cito eindtoets basisonderwijs Jaar Score 535,3 538,6 539,2 Als school zijn we erg trots op onze eindtoets citoscore van afgelopen schooljaren. Hiermee is gebleken dat opbrengstgericht werken in onze organisatie een vaste plek heeft gekregen, dit tot vreugde van de ouders/verzorgers, leerlingen, leerkrachten en directeur. 6

8 Het team van de school Naam: Functie: Werkdagen: Jan-Willem Stegeman Meerscholen directeur Maandag t/m vrijdag Rianne Eekhuis- Tiedink Internbegeleider, Leerkracht gr. Maandag, dinsdag en vrijdag 6/7 Marjolein Nijland Leerkracht groep 1/2 Maandag t/m vrijdag Jolien Brands- van Es Leerkracht groep 3/4, plusgroep Maandag en dinsdag leerkracht Ires Roeterd Leerkracht groep 3/4 Woensdag, donderdag en vrijdag Gea Slooijer- van Looijengoed Taalcoördinator, leerkracht Maandag t/m donderdag groep 4/5 Nely Kloosterboek- Fikse Leerkracht groep 4/5 Vrijdag Erwin Hammers Leerkracht groep 6/7 Dinsdag t/m vrijdag Marten van Straten Rekencoördinator, leerkracht Maandag t/m vrijdag groep 7/8 Barbara Aberson- Nijhof Onderwijsassistent, coach Maandag t/m donderdag dyslexie Maaike van Brink - Lycklama à Onderwijsassistent Woensdag- en vrijdagochtend Nijeholt Marry Potjes Gediplomeerd RT voor vrijdagochtend specialistische zorg taal en rekenen Gerwin Hardenberg facilitaire medewerker Maandagochtend, woensdag en vrijdagmiddag Karin Hegeman Logopediste vanuit de gemeente Voorst 1x per 14 dagen komt zij op de donderdag lln. logopedisch begeleiden 7

9 BESCHRIJVING VAN HET TAALONDERWIJS OP SCHOOL Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de huidige stand van zake van het taalonderwijs. Het geeft weer met welke methoden er gewerkt wordt, welke onafhankelijke toetsen wij gebruiken en Methoden en materialen Naam: Uitgever: Taaldomein: Jaar aanschaf: Schatkist Zwijssen Alle domeinen Map Fonemisch bewustzijn CPS Alle taaldomeinen Map begrijpend luisteren en CPS Begrijpend luisteren en Januari 2015 woordenschat woordenschat Ik ben Bas Bas educatie Woordenschat Veilig Leren Lezen Kim versie Zwijsen Alle taaldomeinen Staal Malmberg Taal en spelling Lekker Lezen Malmberg Technisch lezen Jan Nieuwsbegrip XL CED groep Begrijpend lezen Take it easy Thiememeulenhoff Engels Horizontaal lezen Zelf ontworpen Technisch lezen ABCDE Citotraining Schoolsupport Abimo uitgeverij Begrijpend lezen Cito hulpboeken Cito Begrijpend lezen Speciale leesbegeleiding Malmberg, L. Koning Technisch lezen Speciale spellingbegeleiding Malmberg, L. Koning Spelling Opzoekboekje Ton Braams Spelling DMT-oefenmap Pravoo, L. koning Technisch lezen Taaltrapeze Bekadidact CED groep Zelfstanding werken aan taalopdrachten Woordbouw nieuw Thiememeulenhoff Spelling Kies maar Bekadidact Zelfstandig werken aan taal- en leesopdrachten Puzzelen met taalmix (gr.5/6) Ajodakt Thiememeulenhoff Taalopdrachten (plus) Blokboek spelkwartier C (gr.5/6) Kinheim Spelling Spellingsprint (gr.5/6) Schoolsupport Spelling (automatiseren) Leerlingvolgsysteem voor taal Beginnend geletterdheid CPS Letterkennis Cito Taal voor kleuters Cito Cito Rekenen voor kleuters Cito onderdelen seriëren, classificeren en oorzaak-gevolg als toetsmiddel voor de hogere denkvaardigheden ten behoeve van begrijpend luisteren cq begrijpend lezen Cito Spelling Cito Spelling (& werkwoorden) Cito Begrijpend lezen Cito Begrijpend lezen Cito AVI Cito Technisch lezen (tekst) Cito DMT Cito Technisch lezen (tempo) PI-dictee Swets & Zeitlinger publisher Spelling Cito Entreetoets Cito Alle taaldomeinen Cito Eindtoets Cito Alle taaldomeinen 8

10 Onderwijsondersteunende ouderprogramma s: - De logeerbeer (Flip) in de groepen 1/2 om het taalgebruik te stimuleren. - BLOON (bekijken, lezen, omdraaien, opschrijven, nakijken). - Nieuwsbegrip wordt na de les meegegeven naar huis om hier evt. thuis over door te praten. Nieuwsbegrip XL kan ook thuis gemaakt worden. - Wanneer een kind naar de gespecialiseerde dyslexie Remedial Teacher gaat of naar de logopedist krijgen zij ook oefeningen om thuis met hun ouder wekelijks te oefenen. Bestede tijd aan het taalonderwijs Rooster horizontaal werken groep 1/2 schooljaar Dit rooster staat ter start van het taalbeleidsplan voor groep 1/2 en zal mogelijk aangepast worden gedurende de periode van het taalbeleidsplan. Tijd maandag dinsdag woensdag donderdag Vrijdag Dagritme/ Trefwoord Inloop tot 8.45 uur Voorlezen Voorlezen Inloop tot 8.45 uur Kring Werkles Dagritme/ Trefwoord Dagritme/ Trefwoord Werkles Kring Werkles Rekenen 0/1-2 Rekenen 0/1-2 Werkles Werkles Werkles Rekenen 0/1-2 Rekenen 0/1-2 Werkles Werkles Dagritme/ Trefwoord Werkles Werkles Dagritme/ Trefwoord Werkles Rekenen 0/1-2 Werkles Werkles Rekenen 0/ Werkles Rekenen 0/1-2 Werkles Werkles Rekenen 0/ Pauze / buiten spel Pauze / buiten spel Pauze / buiten spel Pauze / buiten spel Pauze / buiten spel Buiten spelen Buiten spelen Buiten spelen Buiten spelen Taal 0/ Buiten spelen Buiten spelen Buiten spelen Buiten spelen Taal 0/ Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Gym Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Taal 0/1 schrijven 2 Gym Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Taal 0/1 2 Taal 0/1 schrijven 2 Gym Voorlezen/ Uitloop Voorlezen/ Uitloop Eigen keuze Voorlezen/ Uitloop Voorlezen/ Uitloop XXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX Eigen keuze XXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX Voorlezen/ Uitloop XXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX 9

11 Rooster horizontaal werken op de ochtend groep 3-8 schooljaar Dit rooster staat als start van dit taalbeleidsplan voor groep 3 t/m 8. Gedurende de periode van dit taalbeleidsplan kan het een en ander aangepast worden. Dit heeft o.a. te maken met de combinatiegroepen die er per schooljaar gemaakt gaan worden. Wel vormt dit rooster de basis. Tijd Groep 3 Groep 4 Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep Duo-lezen (t/m herfstvakantie VLL met leerkracht) Horizontaal lezen Horizontaal lezen 3 keer per week horizontaal lezen 2 keer per week begrijpend lezen Trefwoord Trefwoord Trefwoord Rekenen Rekenen Rekenen Pauze Pauze Pauze Veilig Leren Lezen Spelling Spelling Spelling Spelling (3 keer per week) Spelling (3 keer per week) (tot herfstvakantie speelt groep 3 tot uur buiten) Taal (2 keer per week) Taal (2 keer per week) Taal Taal (ma, di, do) Begrijpend lezen (woe + vrij) Taal (ma, di, do) Begrijpend lezen (woe + vrij) Woensdag Woensdag Woensdag Eigen invulling Signalering en toetsing (LVS) Eigen invulling Eigen invulling We hanteren de uitgangspunten van handelingsgericht werken (HGW). Hierbij wordt onderstaand stappenplan gebruikt: Groepsniveau: We werken met groepsplannen en de datamuur. Dit wordt opgesteld door de groepsleerkracht i.s.m. intern begeleider n.a.v. de Cito toets. Het geeft precies weer welke kinderen na een korte instructie aan het werk kunnen. Welke kinderen de gewone instructie nodig hebben en welke kinderen extra (verlengde)instructie nodig hebben. De lessen worden a.d.h.v. het directe instructiemodel gegeven. Methodetoetsen worden verwerkt in Parnassys (LVS) en geanalyseerd. In het lesrooster van de leerkracht in de groepsmap staat per vak aangegeven welke leerlinge extra hulp krijgen of juist een uitdaging nodig hebben. Schoolniveau: De intern begeleider is een leerkracht die (gedeeltelijk) is vrij geroosterd voor de coördinatie van de leerlingenzorg en ondersteuning van de leerkrachten bij het opzetten van hulpprogramma s. Zij kan ook 10

12 aanvullend onderzoek doen om beter zicht op het probleem te krijgen. In het zorgrooster staat beschreven wanneer de IB-er klassenbezoek komt brengen, groepsbesprekingen zijn en wanneer er ondersteuningsteam gesprekken zijn. Daarnaast heeft zij zorgoverleg met de directeur en Coco (overleg met alle ib-ers in de gemeente). Bovenschoolniveau: Cbs De Zaaier valt binnen het samenwerkingsverband Berkel-IJssel. Vanuit dit samenwerkingsverband is er een onderwijscoach beschikbaar. Zij heeft een aantal uren gekregen voor overleg en ondersteuning bij ons op school. Er wordt vanuit het HGW-formulier gewerkt. Vergoede expertise in en nabij de school op taalgebied Logopedie Karin Hegeman Eenmaal per 14 dagen komt zij op school met de logomobiel RT leerkracht Marry Potjes Geeft hulp aan kinderen met dyslexie of taalzwakke leerlingen Dyslexie behandelaar Berkel-B Mirjam Bothof Leerlingen met dyslexie kunnen begeleid worden op school. (gemeentevergoeding) Dyslexie behandelaar Braams Braams Leerlingen met dyslexie kunnen begeleid worden in Apeldoorn. (gemeentevergoeding) Afspraken over de rol van taal in andere vakken Er zijn geen vastgelegde gemaakte afspraken over de rol van taal in andere vakken. Het volgende wordt wel gedaan: - Voorlezen van teksten of vergroten van teksten op A-3 (met name Cito toets) voor dyslectische leerlingen. - In groep 1/2 wordt a.d.h.v. een thema gewerkt. Zij hebben een verteltafel, tentoonstelling rondom het thema. Zij proberen een uitstapje te maken passend bij het thema. - Woordenschat in Nieuwsbegrip en de zaakvakken. - Spreekbeurten en boekbesprekingen in de groepen 4 t/m 8 aangepast naar het niveau van het leerjaar. - Werkstukken maken in groep 7 en 8. - Stappenplan begrijpend lezen gebruiken bij teksten in de taalmethode en bij de zaakvakken. 11

13 ANALYSE VAN HET TAALONDERWIJS VAN DE SCHOOL Evaluatie taalbeleidsplan In bijlage 5 staan alle evaluaties. Hieronder de laatste evaluaties (mei 2014) Fonemische bewustzijn groep 1/2 - Inzet methode Kijk groep 1/2. - Motorische ondersteuning gr. 1,2,3 gaat weer opgepakt worden - Kleine kringen realiseren tijdens het spelen en werken of vooruit werken. - Kijken naar digibord mogelijkheden in de hal. - Het vasthouden en realiseren van de gesplitste kring. - De map fonemisch bewustzijn op een vast moment per week geven (zichtbaar op het weekrooster) - Toetsing CPS map groep 1/2. Deze punten zijn opgepakt en wordt aan gewerkt in groep 1/2. Het blijven ook onderdelen voor de komende jaren in groep 1/2 (borging) - Een leesvormenschema gebruiken is momenteel door omstandigheden weinig ingezet. Een aandachtspunt voor Een groepsplan fonemisch bewustzijn hebben, was er nu in vorm van taal, wordt in het komend schooljaar toch weer fonemisch bewustzijn. - Inzetten/gebruik maken van ICT bij groep 1/2; het is moeilijk iets te vinden, maar we willen er wel meer tijd in steken. Gynzy is al als optie benoemd om daar leerlingen mee te laten oefenen. - Een doorgang op begrijpend luisteren van groep 2 naar groep 3 (pictogrammen). In groep 3 is hier af en toe mee geoefend, maar in groep 2 nog niet. Voor schooljaar is het al op het jaarrooster ingepland m.n. op STAAL. Spellingonderwijs groep 3 t/m 8 - Een leesvormenschema gebruiken - Borgingsdocument spellingonderwijs realiseren - Inzet op differentiatie in alle groepen (lettend op minder handen in de groep) - Oriëntatie op een nieuwe taalmethode Deze punten zijn uitgewerkt en blijven we zo houden. De nieuwe methode taal/spelling is uitgezocht en wordt in schooljaar opgestart. - Elke dag 2x 2 min. op tempo woorden lezen is ook gedaan, maar we vinden het lastig te zien op de DMT of het ook effectief is. Voor schooljaar hebben we afgesproken in de periode na de herfstvakantie tot kerst te oefenen en rond kerst ook AVI en DMT af te nemen. Vervolgens vanaf de voorjaarsvakantie tot mei/juni intensief te oefenen en dan AVI en DMT af te nemen. In de eindevaluatie 2015 bekijken we het effect. - ICT gebruik op taal-/spellingonderwijs opstarten; dit jaar niet aan bod geweest. Aan de start van het schooljaar werd alles via Basispoort geregeld en dat kostte veel tijd voordat het goed functioneerde. Nadat STAAL opgestart is en de mogelijkheid er is om aan de slag te gaan met ICT van STAAL zullen we dit als school opstarten. Misschien in 2015 en anders in de start van schooljaar

14 - Klassenbezoeken zijn afgelegd door de taalcoördinator, maar niet bij iedereen. Data waarop dit gepland stond waren vele vaste leerkrachten afwezig. Bij een aantal is een ander moment gekozen. Voor schooljaar is het al op het jaarrooster ingepland m.n. op STAAL. Trendanalyses van de school Hieronder worden de trendanalyses van schooljaren per vakgebied in grafieken weergegeven. 3 Technisch lezen AVI Intervisie: De lijn ligt ruim boven het landelijk gemiddelde. Je ziet in groep 4 de lijn iets lager liggen. Vanaf groep 6 loopt de lijn naar beneden. Dit kan te maken hebben met wanneer leerlingen 2x AVI PLUS gelezen hebben er niet meer een AVI toets bij hen afgenomen wordt. Leerlingen die dat nog niet behaald hebben (meestal de zwakke lezer) worden nog wel AVI getoetst, wat dan altijd lager is. Dit zie je dan ook aan de lijn. De tabel eronder geeft schooljaar aan. Je ziet hierin terug dat in de lagere groepen er nog een flink aantal percentage onder het gemiddelde van de klas zit. In de hogere groepen is terug te zien dat AVI ruim boven het gemiddelde ligt. Hierin zie je dat er een aantal leerlingen zijn die meer leestijd nodig hebben, maar uiteindelijk wel het AVI niveau aan het einde van groep 8 behalen. 3 Zie voor het hele overzicht bijlage 6 13

15 AVI schooljaar lager Op niveau hoger Dyslexie: Groep (16 lln.) M % M3: 18.8 % 37.5% E % E3: 31.3 % 43.8 % Groep M4 23 % M4: 0 % 77 % Vermoedelijk 2 lln. E4 23 % E4: 0 % 77 % Groep M5 30 % M5: 5 % 65 % 3 lln. E5 15 % E5: 25 % 60 % Groep M6 42 M6: 15.8 % 42 % E6 0 % E6: 47.4% 52.6 % Groep M7 6.7% M7: 6.7 % 86.7 % E E7: 0% 86.7 % Groep M8 13.3% Plus: 86.7 % 1 lln. E8 13.3% Plus: 86.7 % Conclusie: AVI wordt door ruim de meerderheid van de leerlingen beheerst op of boven het niveau. We kunnen doorgaan met onze huidige methode (Lekker Lezen). Wel kan er eens nader gekeken worden naar wat er in groep 2/3 aan technische lezen gedaan wordt. Kan daarmee de dip in groep 4 weg gewerkt worden? Wat is ons doel? Technisch lezen DMT 14

16 Interventie: Uiteindelijk zie je de lijn wel omhoog gaan en zie je in de tabel ook dat er minder rood gekleurd wordt. Toch is over het algemeen veel onvoldoende bij alle groepen op gebied van DMT. In de afgelopen jaren hebben we al extra tijd elke dag 2x 2 min. woorden lezen gedaan. Hier zien we ook nog geen duidelijk effect van terug. In de start van taalbeleidsplan zit ook een tabel van dat moment. Dit lijkt beter te zijn dan hoe het nu is. Wat werd er in die tijd aan tempo lezen gedaan? Conclusie: In het op tempo lezen zal de school nog de nodige aandacht aan moeten gaan schenken. Proberen uit te zoeken wat we ten tijde voor het jaar 2011 deden aan het tempo lezen en onderzoeken hoe we ons verder kunnen verbeteren. Het zou ook kunnen dat de norm in deze jaren aangescherpt is. Spelling 15

17 Interventie: In de groepen 4,6 en begin 8 (even groepen) zie je de lijn boven het gemiddelde. In de groepen 3,5, 7 en eind 8 (oneven groepen) zie je de lijn onder het gemiddelde. De tabel laat veel rood en donkerrood zien. In de afgelopen schooljaren zijn we d.m.v. ZIEZO bezig geweest met de kwaliteit van ons spellingonderwijs. Hierdoor zijn er vele dingen aangepast. Dit heeft de school uiteindelijk nog niet het gewenste resultaat gegeven. Schooljaar zijn we gestart met een nieuwe taal- en spellingmethode. Conclusie: De gewenste resultaten zijn nog niet behaald op gebied van spellingonderwijs. De methode STAAL zal geïmplementeerd worden. De resultaten zullen nauwkeurig in de gaten gehouden worden d.m.v. analyses in vergaderingen en door de taalcoördinator. Heeft de methode STAAL het methodiek voor onze school wat werkt? Spelling werkwoorden 16

18 Interventie: De lijn zie je omhoog lopen. In groep 7 zitten we nog onder het landelijk gemiddelde en in groep 8 ruim boven het landelijk gemiddelde. In de tabel zie je in midden groep 8 een betere score dan in eind groep 7 en eind groep 8. 53% zit in groep 7 op of boven het gemiddelde. 74% in midden groep 8 en 62% in eind groep 8. Conclusie: In groep 7 is het aantal voldoendes nog aan de lage kant en van midden groep 8 naar eind groep 8 loopt dit af. In de nieuwe methode STAAL wordt er vanaf groep 4 al aandacht besteed aan werkwoorden en grammatica. We zijn benieuwd wat voor een effect dit zal geven op het resultaat van CITO spelling werkwoorden. Begrijpend lezen 17

19 Interventie: De lijn zit op alle groepen ver onder het gemiddelde. In de tabel is ook te zien dat er veel onvoldoendes zijn. We hebben een aantal jaar geleden de aanpak van ons begrijpend leesonderwijs aangepakt en verbeterd. Er wordt nu op één lijn schoolbreed gewerkt. Sinds schooljaar wordt er ook meer gedifferentieerd en werken de kinderen met Nieuwsbegrip op hun eigen niveau. In schooljaar zijn wij gestart met de taalmethode STAAL. Hierin zitten uitgebreide en kwalitatief goede woordenschatlessen. We zullen ook studiedagen rondom woordenschat krijgen. Daarnaast hebben we een nieuwe aardrijkskunde en geschiedenis methode. Dit zal ook kunnen bijdrage aan het begrijpend leesonderwijs. Conclusie: Het begrijpend leesonderwijs zal nog nader onderzocht dienen te worden. Vanuit dat onderzoek moet naar voren komen hoe wij ons begrijpend leesonderwijs nog verder kunnen verbeteren. Collegiale visitatie Elk jaar wordt er in de stichting PCBO Voorst collegiale visitatie afgelegd. Dit in het kader van het Ziezoproject. Een collegiale visitatie heeft tot doel het inzicht en de kennis van de eigen kwaliteit van een school te vergroten en inzichtelijk te maken wat de school concreet doet op het terrein van kwaliteitszorg. Daarbij let men op de thema s die de school zelf belangrijk vindt. De externe collega s geven vervolgens een oordeel over de toetsing van die kwaliteit. Een visitatie bestaat uit twee onderdelen: de presentatie door de school en de bespreking door de visitatiecommissie. De opbouw van de dag of een deel van de dag kan verschillen en is per visitatie vooraf ingevuld. Daarbij hebben gastschool en commissie ruimte om zelf vorm en inhoud te geven aan de visitatie : spellingonderwijs/woordenschat, (verkorte) visitatie door De Oase : spellingonderwijs, visitatie door De Oase : spellingonderwijs, visitatie door Ten Holtens Erve : spellingonderwijs, visitatie door K. Norel : spellingonderwijs, visitatie door : begrijpend leesonderwijs, visitatie door Anne de Vriesschool Het hele visitatieverslag kunt u vinden in bijlage 7. Hieronder staan alleen de ontwikkelpunten beschreven. Ontwikkelpunten: - Dagelijks vastleggen in de weekplanning in groep 1/2 dat er gewerkt wordt aan het fonemisch bewustzijn. Inhoud en differentiatie ook beschrijven. - Voor betere spellingresultaten wordt gedacht dat visuele en motorische ondersteuning zinvol is. - Meer differentiëren bij het spellingonderwijs. Wat bieden we aan? Is het voldoende uitdagend/remediërend? - Wordt er al groepsdoorbrekend gewerkt op spellinggebied? 18

20 Super spellen Op is de taalcoördinator naar de workshop super spellen geweest van Marcel Schmeier (en Michelle Nijhof (onderwijs deskundige). Vanuit de handelingswijzer 4 van Expertis over effectief spellingonderwijs is het volgende van belang. - Effectieve spellingles: het dagelijks dictee - Geef goede voorbeelden aan de klas en veel complimenten - Loop tijdens het afnemen van het dictee rondes door de klas en geef direct feedback. - De nadruk tijdens de spellinglessen ligt altijd op instructie en begeleide inoefening. - Zelfstandig laten maken van de opdrachten in het werkboek worden gedaan in de tijd die overblijft. - Ineffectieve activiteiten: laat ze weg of pas ze aan. - Besteed in groep 3 ook aandacht aan spelling. (veel doelen van groep 4 kunnen al naar groep 3 verschoven worden) - Geen woordpakketen uit het hoofd laten leren, maar denken in spellingcategorieën. Het toepassen van de regel. - Spelling toepassen tijdens stelopdrachten en andere vakgebieden. Conclusie: De methode STAAL werkt voornamelijk vanuit het hier bovenstaande is beschreven. De leerkracht zal zelf a.d.h.v. deze handelingswijzer nog het één en ander kunnen aanscherpen in de les. De overgang van groep 2 naar groep 3 op spellinggebied en van groep 3 naar groep 4 zal nog nader onderzocht dienen te worden wat haalbaar is. Hier zullen we nog teamafspraken over dienen te maken. Bij ons op school is spelling nog echt een apart vak. Stelonderwijs komt door de nieuwe methode STAAL al beter aan bod. We hebben hier nog geen teamafspraken over gemaakt hoe we stelonderwijs in onze onderwijstijd in kunnen zetten. 4 Zie bijlage 8 19

21 PRIORITEITEN PLAN Prioriteiten per schooljaar Wij, als team van De Zaaier, willen de leerlingen interactief taal- en leesonderwijs bieden, met aandacht voor diverse taalaspecten. Onze focus lag de afgelopen jaren veel op spelling (nieuwe methode aangeschaft e.d.), maar zal de komende jaren verschuiven naar begrijpend lezen en andere taalaspecten zoals stellen. Daarbij blijft technisch lezen en leesplezier ook erg belangrijk. Bij het vormgeven van ons taal- en leesonderwijs, is het van belang de kerndoelen (en tussendoelen) erbij te houden en te weten als leerkracht wat je wilt bereiken met je groep. Prioriteiten schooljaar De methode STAAL verder implementeren en borgen zowel op spelling als taal. Staal implementeren in een combinatiegroep - STAAL spelling (zie borgingsdocument) Differentiatie, plusmateriaal in de klas opstarten, welke remediërende materialen sluiten aan bij STAAL? En stelonderwijs STAAL werkwijze bij het dictee Veilig Leren Lezen gebruiken bij spelling groep 3 Software STAAL spelling implementeren groep 5 t/m 7 - Woordenschatonderwijs groep 1 t/m 8(zie borgingsdocument) Woorden visueel zichtbaar in de klas Woorden aanbieden volgens het 4takt model Software Staal woordenschat implementeren groep 5 t/m 8 - Groep 2 krijgt aan het einde de start versie van Veilig Leren Lezen van groep 3 - Groep 1/2 borgen van de pictogrammen van het begrijpend leesonderwijs naar groep 3. - Aandacht en ruimte geven aan het oefenen voor een DMT toets - Begrijpend lezen; wie maakt welke Cito toets i.v.m. de niveau indeling van Nieuwsbegrip. - De taak van dyslexiecoach wordt opgestart. Prioriteiten schooljaar De methode STAAL m.n. spelling borgen, leerlijnen spelling, stelonderwijs. - Woordenschatonderwijs - Taalonderwijs; hoe gaan we om met presentatie, publicatie (week 3 STAAL) - DMT - Onderzoek doen naar ons huidige begrijpend leesonderwijs naar waar kansen liggen om het begrijpend lezen te verbeteren. Prioriteiten schooljaar Het optimaliseren en verdieping in het begrijpend lees- en luisteronderwijs. - (Engels onderwijs, coaching en begeleiding, Early Birds) 20

22 Prioriteiten schooljaar Borging van ons begrijpend lees- en luisteronderwijs PDSA beschrijvingen In de PDSA s (Plan, Do, Study, Act) wordt kort beschreven hoe er aan verschillende domeinen op gebied van lezen, spelling en taal, in de huidige situatie op De Zaaier vorm wordt gegeven. Daarnaast worden de komende doelen, hoe we dit gaan bereiken, de middelen die nodig zijn en de evaluatie beschreven. Zo blijft het duidelijk bij elke actie wie wat tegen wanneer doet. Om op een snelle manier het overzicht te hebben van de acties gebeurd dit in 4 fases: blauw: acties die bezig zijn rood: acties die gepland zijn groen: kansen/actie die gepland kunnen worden zwart: uitgevoerd 21

23 BIJLAGEN Bijlage 1 Kerndoelen van het taalonderwijs en de leerlijnen Bijlage 2 Taakomschrijving van de taalcoördinator Bijlage 3 Evaluaties van het taalbeleidsplan Bijlage 4 Trendanalyses van de schooljaren Bijlage 5 Handelingswijzer van Expertis over effectief spellingonderwijs Bijlage 6 Borgingsdocument Spelling Bijlage 7 Begrijpend lezen (Nieuwsbegrip) Bijlage 8 Technisch lezen (Lekker Lezen, DMT) Bijlage 9 Horizontaal leesvormenschema van de groepen 2015 Bijlage 10 Borgingsdocument woordenschat Bijlage 11 Borgingsdocument groep 1/2 Bijlage 12 Begeleiding bij taalonderwijs (examen opdracht Barbara) Bijlage 13 Protocol dyslexie Bijlage 14 Klassenbezoeken van de taalcoördinator Bijlage 15 Bijlage 16 Bijlage 17 Bijlage 18 22