INKOOP VAN EIGEN AANDELEN OP DE AMSTERDAMSE EFFECTENBEURS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INKOOP VAN EIGEN AANDELEN OP DE AMSTERDAMSE EFFECTENBEURS"

Transcriptie

1 Drs. C.F.A. Baltus en drs. M.B.}. Schauten INKOOP VAN EIGEN AANDELEN OP DE AMSTERDAMSE EFFECTENBEURS EEN EMPIRISCH ONDERZOEK NAAR DE KOERSONTWIKKELING Binnen de financieringstheorie is het inkopen van eigen aandelen geen nieuw fenomeen. Veel onderzoek is reeds verricht naar de motieven die ondernemingen hebben om eigen aandelen in te kopen en naar het effect van de inkoop van eigen aandelen op de marktwaarde van de onderneming. Omdat het inkopen van eigen aandelen op de Nederlandse markt een betrekkelijk nieuw fenomeen is, zijn er in Nederland nauwelijks empirische onderzoeken uitgevoerd op dit gebied. Door deze studie hebben de auteurs nu ook de Nederlandse markt in kaart gebracht. Drs. C.P.A. Baltus is werkzaam bij Kempen & Co Corporate Finance. Drs. M.B.]. Schauten is als docent verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. it ons onderzoek naar de koersontwikkeling van bedrijven die eigen aandelen OJ inkochten op de Nederlandse markt, komt naar voren dat de inkoop van eigen aandelen aandeelhouderswaarde creeert. De omyang van deze waarde blijkt afhankelijk van verschillende factoren, zoals het motief om eigen aandelen in te kopen, de methode van inkoop en het percentage van het uitstaande kapitaal dat wordt ingekocht. In dit artikel zullen we eerst ingaan op de zeven motieven voor de inkoop van eigen aandelen zoals die in de vakliteratuur worden beschreven. Deze motieven dragen in meer of mindere mate bij aan de verklaring van de koersreactie na de aankondiging van de inkoop van eigen aandelen. Vervolgens worden de drie inkoopmethoden beschreven die in Nederland vanaf 1985 zijn waargenomen. Daarna voigt de beschrijving van de methode van aanpak van het empirische onderzoek en de resultaten. Het geheel wordt afgesloten met de belangrijkste conclusies van het onderzoek. Motieven In een perfecte vermogensmarkt zou een aankondiging van de inkoop van eigen aandelen niet tot een koersreactie leiden. Volgens Amerikaans onderzoek echter, genereert de aankondiging van de inkoop van eigen aandelen een positief buitengewoon rendement. Om de waargenomen positieve buitengewone rendementen te kunnen verklaren, is door wetenschappelijk onderzoekers gezocht naar motieven om aandelen in te kopen. Dit heeft ertoe geleid dat in de vakliteratuur zeven motieven voor de inkoop van eigen aandelen worden onderscheiden. In willekeurige volgorde zijn dat: de signallinghypothese, de dividend-hypothese, de leverage-hypothese, de bondholder expropriation-hypothese, de take-over defense-hypothese, de agency costs-hypothese en de supply curve-hypothese. Elk van deze motieven zal hier kort worden besproken. Signalling- hypothese Volgens diverse auteurs geeft het management van een onderneming dat aankondigt eigen aandelen te gaan inkopen, een signaal aan beleggers. De betekenis van het signaal is dubieus. Het zou kunnen zijn dat een onderneming geen winstgevende aanwendingsmogelijkheden heeft voor intern gegenereerde middelen door een gebrek aan groeimogelijkheden. Door de empirie wordt de volgende verklaring echter meer ondersteund: het management van de onderneming zou kunnen 35

2 Inkoop van eigen aandelen op de Amsterdamse E((ectenbeurs menen dat de onderneming is ondergewaardeerd. In dat geval vormt de aankondiging van de inkoop van eigen aandelen een poging om de inside-informatie aan de huidige aandeelhouders door te geven. De markt trekt dan volgens deze hypothese de conclusie dat de werkelijke waarde van de aandelen hoger is dan de huidige marktwaarde, hetgeen leidt tot een koersstijging. Wanneer de markt efficient reageert op de vrijgegeven informatie, zullen de aandelenkoersen zich onmiddellijk aanpassen. Het verschil tussen de oude en nieuwe evenwichtsprijs zou de werkelijke waarde van de nieuwe informatie moeten weergeven. Dividend- hypothese Een aantal auteurs is van mening dat de inkoop van eigen aandelen kan worden gezien als een verkapte dividenduitkering. De inkoop wordt beschouwd als een middel om geld terug te geven aan de aandeelhouders. Deze hypothese gaat ervan uit dat aandeelhouders op deze manier kunnen profiteren van een gunstiger fiscale behandeling van vermogenswinsten, dat wi! zeggen, gunstiger dan die van dividenduitkeringen. Voor de geldigheid van deze hypothese is het wel een vereiste dat het fisca- Ie regime inderdaad zo is ingericht dat ten eerste de inkoop niet als dividend wordt beschouwd en in de tweede plaats dat koerswinsten een lagere belastingdruk kennen dan dividenduitkeringen. Onder het huidige belastingstelsel in Nederland wordt de inkoop van eigen aandelen beschouwd als dividend. Een inkoopprogramma wordt dus niet gunstiger be last. Deze hypothese is zodoende in Nederland van beperkte relevantie. Leverage- hypothese In 1958 beargumenteerden Miller en Modigliani dat de vermogensstructuur niet van invloed is op de waarde van de onderneming. In een perfecte vermogensmarkt (bij afwezigheid van belastingen) wordt de waarde van een onderneming uitsluitend bepaald door de hoogte van de verwachte vrije cash flows en het risico. Deze redenering staat bekend als de 'Propositie I' van Miller en Modigliani. De assumptie van de perfecte vermogensmarkt komt echter niet overeen met de werkelijkheid. In werkelijkheid zijn ondernemingen belastingplichtig. Het bestaan van vennootschapsbelasting vormt dan ook de basis voor de leveragehypothese. Een belangrijk voordeel van vreemd vermogen ten opzichte van eigen vermogen is dat interest op schuld aftrekbaar is. De inkoop van eigen aandelen zou kunnen worden gefinancierd met de uitgifte van schuld. Het gevolg hiervan is dat een zogenaamde 'tax shield' wordt opgebouwd (of toeneemt), welke ten goede komt aan de verschaffers van eigen vermogen. Volgens deze hypothese is de toename van de aandeelhouderswaarde gelijk aan de toe name van de waarde van de 'tax shield'. Bondholder expropriation-hypothese Indien wordt verondersteld dat er geen nieuw vermogen wordt aangetrokken, dan heeft de inkoop van eigen aandelen tot gevolg dat de waarde van de activa daalt en daarmee de waarde van de claims van de obligatiehouders. Als gevolg van de inkoop van eigen aandelen zal het risico van obligatiehouders toenemen met als gevolg dat de marktwaarde van het vreemd vermogen daalt. Deze daling komt vervolgens ten goede aan de aandeelhouders. Take-over defense-hypothese Volgens Herst en Rebers [1996] zou de inkoop van eigen aandelen ook samen kunnen hangen met zeggenschapsmotieven. Denk bijvoorbeeld aan het bieden van bescherming bij een (beurs)overval. Indien een vijandige overname dreigt, dan lijkt inkoop van eigen aandelen in eerste instantie tegenstrijdig met de beoogde bescherming. Op de ingekochte eigen aandelen mag de vennootschap namelijk geen stemrecht uitoefenen, zodat de potentiele overvaller na de inkoop juist relatief meer zeggenschap krijgt. Er zijn echter ook andere consequenties aan de inkoop verbonden, die in somtriige gevallen belangrijker kunnen zijn dan het bovengenoemde nadelige effect. In de eerste plaats zweven er door de inkoop minder aandelen boven de markt: het is immers gunstiger dat de vennootschap haar eigen aandelen inkoopt dan dat de overvaller ze in handen krijgt. Daarnaast heeft de inkoop van eigen aandelen 36 JANUARI/FEBRUARI 2000

3 doorgaans een koersverhogend effect, waardoor het opkopen van de aandelen door een eventuele overvalier wordt bemoeilijkt. Een overnamedreiging kan volgens Herst en Rebers dus een motief zijn voor het management om eigen aandelen in te kopen. Voor de koersstijging die voigt op de aankondiging van de inkoop van eigen aandelen, biedt de 'take-over defense-hypothese' echter geen verklaring. Agency costs-hypothese Aandeelhouders van een onderneming vormen veelal niet het management van de onderneming. Managers en aandeelhouders kunnen tegengestelde belangen hebben. Deze tegengestelde belangen zulien afnemen naarmate het management een groter eigendomsbelang heeft in de onderneming. Het management is hierdoor namelijk meer gemotiveerd de welvaart van de aandeelhouders (inclusief het management zeit) te maximaliseren. Bij de inkoop van eigen aandelen verkoopt het management doorgaans niet de aandelen die het zeit houdt, waardoor het relatieve belang van het management in de onderneming toeneemt. Dit leidt dan ook tot een relatieve toename van het stemrecht van het management. Volgens de agency theory brengt dit met zich mee dat er een grotere mate van overeenkomst ontstaat tussen de belangen van de agenten (het management) en dat van de principalen (de aandeelhouders). De ondernemingswaarde zal stijgen als gevolg van de vermindering van de 'agency costs'. Supply curve-hypothese Ondernemingen worden geconfronteerd met een significant stijgende 'supply curve' van de aandelen in plaats van een horizontale, zoals de standaard-financieringstheorie veronderstelt [BagwelI 1992]. Het prijsopdrijvende effect van de inkoop van eigen aandelen kan, op basis van deze stijgende supply curve, worden verklaard door een toegenomen vraag naar het aandeei. In het geval dat een grootaandeelhouder kenbaar maakt een groot pakket aan- delen in de betreffende onderneming te willen verkopen, zou de beurskoers kunnen dalen. Om dit te voorkomen kan de onderneming ervoor kiezen eigen aandelen in te kopen. Methoden voor de inkoop van eigen aandelen In Nederland kunnen de volgende drie methoden van inkoop worden onderscheiden: 1. Open market repurchase De 'open market repurchase' is een geleidelijk proces van het terugkopen van kleine hoeveelheden van aandelen van dag tot dag in de 'open markt'. Op deze manier is de verkopende aandeelhouder zich er niet van bewust dat hij verkoopt aan de onderneming. De prijs die voor de inkoop van eigen aandelen tot stand komt, is de ten tijde van het inkoopprogramma geldende marktprijs. 2. Private of direct repurchase Bij de 'direct or private repurchase' koopt de onderneming een pakket aandelen van een (groot- )aandeelhouder door directe onderhandeling. 3. Kempen-variant De zogenaamde 'Kempen-variant' bestaat uit een aanpassing van de vermogensstructuur in combinatie met een reductie van het aantal aandelen. Bij deze methode worden de nadelige fiscale consequenties van de inkoop van eigen aandelen vermeden. In Nederland wordt de 'directe' inkoop van eigen aandelen beschouwd als dividend voor zover de inkoopprijs boven het gemiddeld gestort kapitaal per aandeelligt en deze wordt dan ook, in tegenstelling tot vermogenswinsten, als zodanig be last. Inkoop van eigen aandelen heeft daarom vooralsnog vaak nadelige fiscale consequenties voor de verkopende aandeelhouders en/of de vennootschap. Oit probleem doet zich in de Verenigde Staten en in de meeste andere Westerse economieen niet voor, omdat in deze landen zowel inkomsten uit beleggingen als koerswinsten worden belast. 37

4 Inkoop van eigen aandelen op de Amsterdamse Effectenbeurs In Nederland kunnen de fiscale consequenties van de inkoop van eigen aandelen worden vermeden door toepassing van een indirecte inkoopmethode, die in de markt bekend staat als de Kempenvariant. Deze variant bestaat uit een onbelaste terugbetaling van het in het verleden door aandeelhouders gestorte kapitaal en een consolidatie van aandelen, tezamen leidende tot 'de facto' inkoop van eigen aandelen. In feite vindt er dus geen inkoop plaats, maar wordt er wel hetzelfde effect bereikt. Methode van aanpak Ons empirisch onderzoek richtte zich op abnormale (of buitengewone) rendementen op en rand de dag van aankondiging van de inkoop van 'marktmodel'. Dit model houdt rekening met zowel de algemene markttrend als met het systematische risico van elk fonds. De formule voor het gebruikte model is als voigt. Waarbij: Ri,t = ai + J3iRm,t+ E 1,t Ri,t = het rendement van aandeel i in periode t. Dit rendement is gedefinieerd als (Pt -Pt-l)/Pt-l' Hierbij is Pt de koers van het aandeel op dag t en Pt-l de koers op dag t-1. Rm,t=het rendement op de CBS-herbeleggingsindex exclusiei Koninklijke Olie in periode t. Dit rendement is gedefinieerd als (Pt -Pt-l)/Pt-l' Hierbij is Pt de waarde van de index op dag t en Pt-l de waarde op dag t-i. {3i= de tijdsonafhankelijke parameter van de regressieanalyse tussen het rendement van het aandeel i en het rendement van de marktindex. De hellingshoek {3i meet de gevoeligheid van het rendement van fonds i voor factoren die betrekking hebben op de markt als geheel. aj = tijdsonafhankelijke parameter van de regressie tussen het rendement van het aandeel i en het rendement van de marktindex. De constante term aj wordt bei"nvloed door fondsspecifieke factoren die los staan van de ontwikkeling van de aandelenmarkt als geheel. Cj = de storingsterm van aandeel i in periode t met een verwachtewaardevan 0 en een constante variantie. Het abnormale rendement op aandeel i gedurende peri ode t (ARi,t) kan vervolgens worden geschreven als: ARi,t = Ri,t - (ai +~irm) eigen aandelen op de Amsterdamse Effectenbeurs. am het abnormale rendement te kunnen bepalen, moest eerst het normale rendement worden bepaald. Hierbij werd gebruik gemaakt van het zogenaamde am de koersreactie als gevolg van de aankondiging van de inkoop van eigen aandelen te onderzoeken, werd eerst de gehele dataset onder de loep genomen (zie tabel 1). Het abnormaal rendement van de gehele dataset is bepaald op dag t =-5 tot en met dag t = +5. am te toetsen of de buitenge- 38 JANUARI/FEBRUARI 2000

5 wone rendementen van de gehe- Ie dataset van nul verschillen, zijn de t-toetsl en de tekentoets2 uitgevoerd. Vervolgens werd onderzocht wat de invloed op de hoogte van het abnormale rendement is van a) het motief dat aan de inkoop ten grondslag ligt, b) de gehanteerde methode van inkoop en c) de omvang van het inkoopprogramma. Per factor werd de dataset in drie groepen gesplitst, waarna met behulp van de t-toets en de tekentoets werd nagegaan of het buitengewoon rendement van elke subgroep van nul verschilt. Resultaten Resultaten gehele dataset Aile inkopen van eigen aandelen door Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen, aangekondigd in het Financieele Dagblad in de periode van 1 januari 1985 tot en met 31 maart 1999, zijn tezamen onderzocht op buitengewone koersreacties. De volledige dataset is te vinden in tabel 2 op pagina 40. De belangrijkste resultaten van dit onderzoek zijn de volgende:. Opdagt = -5 tot en met dag t = -1 is geen van nul verschillend buitengewoon rendement gevonden. Hieruit zou geconcludeerd kunnen worden dat er voorafgaand aan de aankondiging van de inkoop van eigen' aandelen over het algemeen geen insider trading plaatsvindt en er geen sprake is van geruchten of speculatie v66r het aankondigingsmoment.. Op de aankondigingsdagzelf (t = 0) zijn 30 van de 42 abnormale rendementen positief en bedraagt het gemiddelde buitengewone rendement 1,98% en wijkt significant af van nul. Op basis van de tekentoets blijkt eveneens dat de Tabel 1. Resultaten gehele dataset aankondiging van de inkoop van eigen aandelen informatieve waarde bezit en dat deze informatie positief wordt gewaardeerd.. Op de 5 handelsdagen na aankondiging zijn geen significant van nul verschillende buitengewone rendementen waargenomen. Hieruit voigt dat aile informatie op de aankondigingsdag zelf direct en volledig in de koers is verwerkt. De resultaten van het onderzoek naar de gehele dataset zijn in tabel 1 weergegeven. Resultaten van het onderzoek naar motieven De hoogte van de buitengewone rendementen die na aankondiging van een inkoopprogramma tot stand komen, kan afhangen van het motief om eigen aandelen in te kopen. Het meest directe onderzoek naar de motieven van managers is verricht door Wansley, Lane en Sarker [1989]. Zij stuurden vragenlijsten aan managers van Amerikaanse ondernemingen die al dan niet eigen aandelen hadden ingekocht. De resultaten die hieruit voortvloeiden waren volledig in lijn met de signalling- hypothese. Voor ons onderzoek maakten we een classificatie van de motieven die voor de inkoopprogramma's genoemd werden. Op basis van deze classificatie werden de motieven gekoppeld aan achterliggende theoretische motieven. Vervolgens werden deze 39 JANUARI/FEBRUARI 2000

6 Inkoop van eigen aandelen op de Amsterdamse Effectenbeurs Tabel 2. Gehele dataset 40

7 Tabel 3. Genoemde motieven voor de inkoop van eigen aandelen theoretische motieven ingedeeld in groepen om de waren voor een zinvol onderzoek. bijbehorende rendementsreactie te kunnen onderzoeken. Resultaten van het onderzoek naar De data set is ingedeeld naar het hoofdmotief inkoopmethode Verschillende auteurs hebben per inkoopmethode voar de inkoop van eigen aandelen. Tabel 3 toont empirisch onderzoek verricht naar de een overzicht van de genoemde hoofdmotieven.3 koersreactie als gevolg van de inkoop van eigen aandelen. Uit onderzoeken van Masulis [1980], Dann Tevens zijn de theoretische motieven die overeenkomen met het genoemde hoofdmotief in de tabel [1980] en Comment en Jarrell [1991] blijkt dat de opgenomen. methode van het aangekondigde inkoopprogramma mede verantwoordelijk is voor de grootte van de In tegenstelling tot wat verwacht werd4, is koersreactie. Om dit eveneens voor de Amsterdamse het gemiddelde buitengewone rendement alleen Effectenbeurs te kunnen onderzoeken, hebben we de positief bij het motief 'leverage-hypothese'. Van de 22 waarnemingen op de aankondigingsdag zijn er 18 positief. Het gemiddeld buitengewoon rendement op de aankondigingsdag is 1.87%. In tabel 4 staan de belangrijkste resultaten. De gemiddelde abnormale rendemen ten van de overige motieven wijken niet significant van nul af. Hierbij dient te worden opgemerkt dat naast de leverage-hypothese, alleen voor de signalling-hypothese en de supply curvehypothese voldoende waarnemingen Tabel 4. Resultaten van het onderzoek naar de leverage-hypothese 41

8 Inkoop van eigen aandelen op de Amsterdamse Effectenbeurs van de t-toets moet met voor~ichtigheid worden gei'nterpreteerd. Op t = 0 zijn aile buitengewone rendementen positiel De resultaten van het onderzoek naar inkopen door middel van de Kempen-variant zijn in tabel 5 weergegeven. Resultaten van het onderzoek naar ~ omvang Het percentage van het uitstaande Tabel 5. Resultaten van het onderzoek naar de Kempen-variant aandelenkapitaal dat wordt ingekocht, zou van invloed kunnen zijn op de signaalkracht. aangekondigde inkoopprogramma's ingedeeld in drie Hoe groter het percentage, hoe sterker subgroepen, te weten de inkoop ter beurze (de 'open het signaal, hoe groter de koersreactie. Vermaelen market' -inkoopmethode), de inkoop van een of meerdere [1984] vond in zijn onderzoek dat de abnormale (groot-)aandeelhouders en de Kempen-variant. koersreacties positief gecorreleerd zijn met het per- De verwachting was dat de Kempen-variant het centage dat wordt aangekondigd ter inkoop. Zijn hoogste buitengewone rendement zou opleveren, conclusie was dat het inkooppercentage een factor is omdat met deze variant omvangrijke inkoopprogramma's die de 'value of information' bepaalt. Er is echter ook gemoeid zijn. Hierdoor wordt een sterk sig- een andere verklaring mogelijk, namelijk de stijgen- naal afgegeven. Bij de inkoop ter beurze werd het de supply curve: hoe hoger het percentage dat wordt laagste buitengewoon rendement verwacht omdat ingekocht, hoe meer vraag er is naar het betreffende hierbij, anders dan bij de inkoop van een grootaandeelhouder, aandeel, waardoor de koersreactie groter wordt. geen premie boven de marktprijs wordt geboden. Dit signaal is dus zwakker dan bij de Om de invloed van de omvang van het inkoop van een grootaandeelhouder. inkoopprogramma te onderzoeken op het buitengewoon rendement, werd de dataset opgesplitst naar Het gemiddelde buitengewone rendement op de omvang van het aangekondigde inkoopprogramma. de aankondigingsdag bij de inkoop ter beurze (22 Daarbij werden drie subgroepen onderscheiden. waarnemingen) en bij de inkoop door (groot)-aandeelhouders Ten eerste een subgroep van ondernemingen die een (16 waarnemingen) wijkt niet significant af van nul. De aankondiging van deze beide inkoopmethoden heeft dus geen aandeelhouderswaardecreatie tot gevolg. Aankondigingen van inkopen van eigen aandelen via de Kempenvariant leveren een gemiddeld buitengewoon rendement van 5.22%. Het genoemde rendement is op basis van de Hoets (4.83) significant verschiilend van nul. Deze dataset omvat echter slechts 4 waarnemingen. Het resultaat Tabel 6. Resultaten van het onderzoek naar een omvang van meer dan 10% 42 JANUARI/FEBRUARI 2000 '".'.~ ~.,.".-.,

9 inkoopprogramma kleiner dan of gelijk aan 5% heeft aangekondigd (19 waarnemingen). De tweede subgroep bestaat uit ondernemingen die inkoopprogramma's aankondigden vanaf 5% tot en met 10% (17 waarnemingen). De laatste subgroep bevat ondernemingen die meer dan 10% van de uitstaande aandelen beoogden in te kopen (6 waarnemingen ).5 Het gemiddelde buitengewone rendement op t = 0 wijkt bij de eerste twee subgroepen niet significant af van nul. Het gemiddelde buitengewoon rendement op t =0 van de derde subgroep (inkopen van meer dan 10% van het uitstaande aandelenkapitaal) bedraagt 5.91 % en wijkt significant af van O. De zes inkoopprogramma's in deze groep genereren aile een positief buitengewoon aankondigingsrendement. Met betrekking tot de overige onderzochte dagen is alleen op dag t = -5 het gemiddelde buitengewone rendement significant positief. Dit lijkt op toeval gebaseerd te zijn. In tabel 6 zijn de belangrijkste resultaten van de derde subgroep weergegeven. Conc1usie Uit het empirische onderzoek naar de inkoop van eigen aandelen op de Nederlandse markt in de periode van 1985 tot en met maart 1999, blijkt dat direct na aankondiging van de inkoop van eigen aandelen de aandeelhouderswaarde toeneemt. Op de aankondigingsdag wordt een significant buitengewoon rendement gegenereerd. De omvang van dit rendement is afhankelijk van verschiiiende factoren. Wanneer de gehele dataset in ogenschouw wordt genomen, blijkt het gemiddelde buitengewone rendement bij aankondiging van een inkoopprogramma 1.98% te zijn. Indien onderscheid wordt gemaakt naar het motief om aandelen in te kopen, blijkt dat uitsluitend inkoopprogramma's met het motief 'leverage-hypothese' een positief gemiddeld buitengewoon rendement van 1.87% behalen. Aankondigingen van inkopen van eigen aandelen via de Kempen-variant leveren een gemiddeld buitengewoon rendement op van 5.22%. De overige twee inkoopmethoden leveren geen significant buitengewoon rendement op. Uit het onderzoek naar de omvang van het inkoopprogramma voigt dat alleen aankondigingen waarvan de omvang van het aangekondigde inkoopprogramma meer dan 10% van het uitstaande kapitaal bedraagt, een significant gemiddeld buitengewoon rendement behalen van 5.91%.. Noten 1. t = ARt at /...fn Waarbij ARt = Gemiddeld buitengewoon rendement op dag t at = Standaarddeviatie van buitengewone rendementen op dag t N =Aantal waarnemingenop dag t Deze toetsgrootheid heeft een Student-t verdeling met N-l vrijheidsgraden. Het significantieniveau kan aan de hand van een t-tabel worden vastgesteld. Voor het empirische onderzoek in dit artikel werd uitgegaan van een betrouwbaarheidsinterval van 5% bij een tweezijdige toets. 2. Bij de tekentoets worden slechts plus- en mintekens in plaats van numerieke waarden gebruikt. De nulhypothese luidt dat het aantal plussen en minnen van het buitengewoon rendement gelijk is. 3. Hierbij dient de opmerking te worden gemaakt dat het onderzoek gebaseerd is op motieven die door de onderneming zijn genoemd. Deze genoemde motieven kunnen verschillen van de motieven die de aandeelhouders ervaren. Hierdoor kan de daadwerkelijke marktreactie op een genoemd motiefverschillen van de verwachte marktreactie. 4. Utt de Amerikaanse wetenschappelijke literatuur blijkt dat de signalling-hypothese de buitengewone rendementsreactie het beste kan verklaren. Zie onder andere Vermaelen [1981J, Dann [1981J, Asquith and Mullins [1986J, Ofer and Thakor [1987J, Constantinides and Grundy J1989J. 5. Drie van deze zes waarnemingen betreffen de Kempen-variant. Literatuur 1. Asquith, P. en D. W. Mullins Jr., 'Signalling with dividends, stock repurchases, and equity issues', Financial Management, 1986, nr Bagwell, 1.S., 'Dutch auction repurchases: an analysis of shareholder heterogeneity', Journal of Finance, maart Comment, R. en G.A. Jarrell, 'The relative signalling power of Dutchauction and fixed-price self-tender offers and open-market share repurchases', Journal of Finance, september 1991, nr Constantinides, G.M. en B.D. Grundy, 'Optimal investment with stock repurchase and financing as signals', Review of Financial Studies, 1989, nr Dann, 1. Y., 'Common stock repurchases:an analysis of returns to bondholders and shareholders', Journal of Financial Economics, juni nr. 9, p Herst, A.C.C. en E.H. Rebers, 'Inkoop van eigen aandelen in Nederland. Theorie versus praktijk', Tijdschrift voor Bedrijfsadministratie, mei 1996, nr Masulis, R. w., 'Stock repurchase by tender offer: an analysis of the causes of common stock price changes', Jounal of Finance, mei 1980, nr Ofer, A.R. en A. V. Thakor, 'A theory of stock price responses to alternative corporate cash disbursement methods: stock repurchases and dividends', Journal of Finance, juni 1987, nr Vermaelen, T., 'Common stock repurchases and market signalling', Journal of Financial Economics, juni 1981, nr

Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R.

Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R. Tilburg University Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R. Published in: Financiering en belegging Publication date: 1993 Link to publication Citation

Nadere informatie

Bedrijfseconomische redenen voor inkoop van eigen aandelen

Bedrijfseconomische redenen voor inkoop van eigen aandelen Bedrijfseconomische redenen voor inkoop van eigen aandelen Edward Deweirdt Accounting en financiering Universiteit Antwerpen Wendy Goeminne BDO Bedrijfsrevisoren Geert Van Campenhout Accounting en financiering

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 4

Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Opgave 1 De NV Red Mobile verkoopt smartphones in Nederland en heeft de volgende aandeelhouders: KPN NV heeft 35% van de 10 miljoen gewone aandelen, France Telecom 30% van de aandelen

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

TIJ Delft T«chnt5che Universiteit Detft

TIJ Delft T«chnt5che Universiteit Detft TIJ Delft T«chnt5che Universiteit Detft Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 30 januari 2013 van 9.00-12^00 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijk gewicht hebben. Het eerste deel bestaat

Nadere informatie

Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 21 januari 2015 van 18.30-21.30

Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 21 januari 2015 van 18.30-21.30 Technische Universiteit Delft Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 21 januari 2015 van 18.30-21.30 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijk gewicht hebben. Het eerste deel bestaat uit

Nadere informatie

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30)

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Omcirkel het meest juiste antwoord bij de Multiple

Nadere informatie

Equitisation and Stock-Market Development

Equitisation and Stock-Market Development Samenvatting In deze dissertatie worden twee belangrijke vraagstukken met betrekking tot het proces van economische hervorming in Vietnam behandeld, te weten de Vietnamese variant van privatisering (equitisation)

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance 2008 II

Tentamen Corporate Finance 2008 II Vraag 1. Welk type marktefficiëntie betreft het als ook alle publieke informatie in een prijs verwerkt is? a. Zwakke vorm efficiëntie. b. Semi-sterke vorm efficiëntie. c. Sterke vorm efficiëntie. d. Supersterke

Nadere informatie

Toepassen van Adjusted Present Value

Toepassen van Adjusted Present Value Toepassen van Adjusted Present Value Blz. 1 van 8 In deze bijdrage wordt ingegaan op het berekenen van economische waarde. Naast de bekende discounted cash flow (DCF) methode wordt ook wel gebruik gemaakt

Nadere informatie

EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS. Gert Hegge en Rezaul Kabir

EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS. Gert Hegge en Rezaul Kabir EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS Gert Hegge en Rezaul Kabir Vakgroep Bedrijfseconomie Katholieke Universiteit Brabant Tilburg, april 1995

Nadere informatie

12 Het eigen vermogen

12 Het eigen vermogen 12 Het eigen vermogen hoofdstuk 12.1 C 12.2 C 12.3 C 12.4 A 12.5 B 12.6 D 12.7 B 12.8 A 12.9 D 12.10 A 12.11 C 12.12 B 12.13 B 12.14 D 12% van 30.000.000 = 3.600.000 12.15 C 1.000.000 / 20.000.000 = 0,05

Nadere informatie

De Grafiek. De waarde van een onderneming. Het lezen van de grafiek. Value drivers Interactief gebruik van de grafiek. Het lezen van de grafiek.

De Grafiek. De waarde van een onderneming. Het lezen van de grafiek. Value drivers Interactief gebruik van de grafiek. Het lezen van de grafiek. De Grafiek De waarde van een onderneming John Burr Williams definieerde al in 1938 de waarde van een onderneming: De waarde van een onderneming wordt bepaald door de netto verwachte kasstroom gedurende

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance BKB0023 11 juni 2005 09:30 uur - 12:30 uur

Tentamen Corporate Finance BKB0023 11 juni 2005 09:30 uur - 12:30 uur Tentamen Corporate Finance BKB0023 11 juni 2005 09:30 uur - 12:30 uur Beste student, Voor U ligt het tentamen corporate finance. Het tentamen is gesloten boek en bestaat uit 40 meerkeuze vragen; vier alternatieven

Nadere informatie

Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming.

Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming. www.jooplengkeek.nl Eigen vermogen bij een bv en een nv Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming. Het bestaat uit aandelenkapitaal en opgebouwde

Nadere informatie

De reactie van de Nederlandse aandelenmarkt op aandelensplitsingen

De reactie van de Nederlandse aandelenmarkt op aandelensplitsingen De reactie van de Nederlandse aandelenmarkt op aandelensplitsingen Bachelorscriptie Financiele Economie Erasmus Universiteit Rotterdam Gábor Hornyák student nummer: 287504 Begeleider: Drs. A. M. Lizyayev

Nadere informatie

P E R S B E R I C H T

P E R S B E R I C H T Rotterdam, 13 februari 2004 P E R S B E R I C H T DIM VASTGOED: OVER BOEKJAAR 2003 TOTAALRENDEMENT 13,7% DIM Vastgoed NV heeft in 2003 een totaalresultaat behaald van USD 11.697.000, overeenkomend met

Nadere informatie

Waardering van een Onderneming

Waardering van een Onderneming Waardering Congres Financieele Dagblad: Private Equity in de Praktijk 6 april 2006 Dr Michel van Bremen Partner First Dutch Capital B.V. Waardering, essentie: Res tantum valet quantum vendi potest Iets

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance 2007 I

Tentamen Corporate Finance 2007 I Vraag 1. Welke factoren, volgens Fama en French, beïnvloeden het verwachte rendement op een belegging? a. De grootte van een onderneming, de P/E ratio en de B/M ratio. b. De beta van een onderneming. c.

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot de Gecombineerde Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (de"vergadering") van Insinger de Beaufort Umbrella Fund N.V. (de "Vennootschap")

Nadere informatie

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext.

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Call en put opties 3 2. Koper en schrijver 4 3. Standaardisatie 5 Onderliggende

Nadere informatie

Wat is de reactie van de markt op dividendverhogingen en verlagingen van Nederlandse beursondernemingen?

Wat is de reactie van de markt op dividendverhogingen en verlagingen van Nederlandse beursondernemingen? Faculteit Erasmus School of Economic Bachelorscriptie Wat is de reactie van de markt op dividendverhogingen en verlagingen van Nederlandse beursondernemingen? Jean-Timothy Leonora Studentnummer: 319006

Nadere informatie

Aandelenopties in woord en beeld

Aandelenopties in woord en beeld Aandelenopties in woord en beeld 2 Aandelenopties in woord en beeld 1 In deze brochure gaan we het hebben over aandelenopties zoals die worden verhandeld op de optiebeurs van Euronext. Maar wat zijn dat

Nadere informatie

World Class Finance in de Retail

World Class Finance in de Retail World Class Finance in de Retail Jaarcongres Controlling 24 april 2008 Hans Strikwerda Copyright 2008 by Nolan, Norton & Co. Private for the client. This report nor any part of it may not be copied, circulated,

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

ESJ Accountants & Belastingadviseurs

ESJ Accountants & Belastingadviseurs ESJ Accountants & Belastingadviseurs Het beheren van vermogen in Nederland en België Juni 2013 Maurice de Clercq Programma 1. Inleiding 2. Nederland 3. België 4. Synthese Nederland/ België 5. Conclusie

Nadere informatie

CF Examen II 2009 1. Stel een belegger met voorkennis van een overname blijkt eenmalig winst te hebben behaald op een transactie gebaseerd op deze informatie. Doordat de markt daarna lucht krijgt van zijn

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Inleiding Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

TUDelft Technische Universiteit Deift

TUDelft Technische Universiteit Deift Technische Universiteit Deift Tentamen Principes van Asset Trading 1 februari 2012 van 9.00-12.00 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijk gewicht hebben. Het eerste deel bestaat uit 20 multiple

Nadere informatie

Toelichting op de agenda van de buitengewone algemene vergadering van aandeelhouders van SNS REAAL N.V.

Toelichting op de agenda van de buitengewone algemene vergadering van aandeelhouders van SNS REAAL N.V. Toelichting op de agenda van de buitengewone algemene vergadering van aandeelhouders van SNS REAAL N.V. te houden op dinsdag 29 januari 2008 om 13.00 uur op het hoofdkantoor van SNS REAAL N.V., Croeselaan

Nadere informatie

De invloed van beurshausses op aandelenuitgiftes en vermogensstructuren

De invloed van beurshausses op aandelenuitgiftes en vermogensstructuren De invloed van beurshausses op aandelenuitgiftes en vermogensstructuren De Nederlandsche Bank heeft onlangs een onderzoek uitgevoerd naar het financieringsgedrag van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen.

Nadere informatie

Abnormale rendementen bij aankondiging van fusies en overnames

Abnormale rendementen bij aankondiging van fusies en overnames Erasmus Universiteit Rotterdam Erasmus School of Economics Bachelorscriptie Finance Scriptiebegeleider: Dr. J. Lemmen Abnormale rendementen bij aankondiging van fusies en overnames Een studie over beursgenoteerde

Nadere informatie

Inkoop van eigen aandelen door vennootschappen

Inkoop van eigen aandelen door vennootschappen Redenen, manieren, regels, voorwaarden, en inkoop van eigen aandelen in de praktijk Naam: Hans Schreuders Studentnummer: 0024236 Datum: 31-08-2007 Afstudeercommissieleden: H. Kroon & R.A.M.G. Joosten Onderwijsinstelling:

Nadere informatie

Externe Financiële Verslaggeving

Externe Financiële Verslaggeving FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT ACCOUNTANCY, FINANCE & INSURANCE (AFI) NAAMSESTRAAT 69 B-3000 LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Naam student: Voornaam student Richting en studiejaar:

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 3 Kengetallen. Opdracht voor volgende lesweek

Financiële analyse. Les 3 Kengetallen. Opdracht voor volgende lesweek Financiële analyse Les 3 Kengetallen Opdracht voor volgende lesweek 1. Ieder teamlid download de financiele gegevens en berekent voor zijn bedrijf uit elke categorie van kengetallen (liquiditeit, solvabiliteit,

Nadere informatie

In dit proefschrift staat het gebruik van financiële derivaten binnen het. risicomanagement van individuele ondernemingen centraal (corporate risk

In dit proefschrift staat het gebruik van financiële derivaten binnen het. risicomanagement van individuele ondernemingen centraal (corporate risk SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS In dit proefschrift staat het gebruik van financiële derivaten binnen het risicomanagement van individuele ondernemingen centraal (corporate risk management). In de afgelopen

Nadere informatie

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever.

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. Reverse Exchangeable Notes Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. 02 Reverse Exchangeable Notes Reverse Exchangeable Notes Profiteer van een vaste

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 8A

Oefenopgaven Hoofdstuk 8A Oefenopgaven Hoofdstuk 8A Opgave 1 1. Welke vormen van dividend kunnen worden onderscheiden? 2. Een NV heeft in 2013 in maanden januari, april en juli per keer 0,34 aan dividend uitgekeerd. Het totale

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift bestaat uit vier empirische studies van financiële aspecten van in India gevestigde conglomeraten (business groups). In deze studies wordt vanuit verschillende

Nadere informatie

AANVULLING NAAMLOZE VENNOOTSCHAP HAVO

AANVULLING NAAMLOZE VENNOOTSCHAP HAVO AANVULLING NAAMLOZE VENNOOTSCHAP HAVO HOOFDSTUK 2 1. SOORTEN AANDELEN 1 Aandelen zijn eigendomsbewijzen van een nv of bv. Naast gewone aandelen zijn er preferente aandelen. De aandeelhouders die preferente

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management Vorige week Introductie financieel management Investeringsplan, financieringsplan en exploitatiebegroting Balans Liquiditeitsbegroting (meer in week 6) Berekening inkomen en vermogen

Nadere informatie

33.3 TOELICHTING BIJ DE ENKELVOUDIGE WINST- EN VERLIESREKENING EN BALANS 33.4 GRONDSLAGEN VOOR HET OPSTELLEN VAN DE ENKELVOUDIGE JAARREKENING

33.3 TOELICHTING BIJ DE ENKELVOUDIGE WINST- EN VERLIESREKENING EN BALANS 33.4 GRONDSLAGEN VOOR HET OPSTELLEN VAN DE ENKELVOUDIGE JAARREKENING 33.3 TOELICHTING BIJ DE ENKELVOUDIGE WINST- EN VERLIESREKENING EN BALANS 33.4 GRONDSLAGEN VOOR HET OPSTELLEN VAN DE ENKELVOUDIGE JAARREKENING De enkelvoudige jaarrekening van USG People N.V. wordt opgesteld

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance 2006 II

Tentamen Corporate Finance 2006 II Vraag 1. In de praktijk worden bij fusies en overnames voornamelijk twee waarderingsmethoden gebruikt: DCF (discounted cash flows) en comparables (i.e. waardering op basis van multiples ten opzichte van

Nadere informatie

ANNEX II BIJ DE AGENDA VAN DE BUITENGEWONE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ROYAL IMTECH N.V. TE HOUDEN OP 8 OKTOBER 2013

ANNEX II BIJ DE AGENDA VAN DE BUITENGEWONE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ROYAL IMTECH N.V. TE HOUDEN OP 8 OKTOBER 2013 ANNEX II BIJ DE AGENDA VAN DE BUITENGEWONE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ROYAL IMTECH N.V. TE HOUDEN OP 8 OKTOBER 2013 Deze Annex II bevat voorgestelde voorwaarden (de "Conversievoorwaarden")

Nadere informatie

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak Gespecialiseerd team onderhoudt en ontwikkelt LCM WWW.INGIM.COM 2 ING INVESTMENT MANAGEMENT

Nadere informatie

Voor algemene gegevens over de opbouw en waarde van het aandelenbezit alsmede het aandeelhoudersrendement wordt verwezen naar bijlage 1.

Voor algemene gegevens over de opbouw en waarde van het aandelenbezit alsmede het aandeelhoudersrendement wordt verwezen naar bijlage 1. Memo aan onderwerp Leden van de gemeenteraad Vervreemden aandelen cyclus van Hans van den Akker dienst afdeling telefoon Datum 12 september 2011 memo Tijdens de raadsbijeenkomst van 15 december 2010 heeft

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Mijn Pensioen 2014 Stichting Pensioenfonds Gasunie Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Altijd online inzage in uw vermogensopbouw.

Nadere informatie

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Dexia Bonds Beleggingsvennootschap conform Richtlijn 85/611/EEG 69, route d Esch, L 2953 Luxemburg Beleggingsvennootschap met veranderlijk kapitaal naar Luxemburgs

Nadere informatie

BIJLAGE B BIJ ONTWERP X-FACTORBESLUIT

BIJLAGE B BIJ ONTWERP X-FACTORBESLUIT Nederlandse Mededingingsautoriteit BIJLAGE B BIJ ONTWERP X-FACTORBESLUIT Nummer: 101847-57 Betreft: Bijlage B bij het besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering

Nadere informatie

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan Persbericht Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan VERENIGING AEGON S FINANCIËLE POSITIE ZAL SUBSTANTIEEL VERSTERKT WORDEN AEGON N.V. S ( AEGON ) EIGEN

Nadere informatie

ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam. Halfjaarbericht per 30 juni 2012

ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam. Halfjaarbericht per 30 juni 2012 ACTIVINVESTOR MANAGEMENT B.V. Amsterdam Halfjaarbericht per 30 juni 2012 Profiel ActivInvestor Management B.V. is 16 december 2004 opgericht en heeft als doel het opzetten en beheren van niche vastgoedbeleggingsfondsen

Nadere informatie

9 Toelichting op de enkelvoudige winst- en verliesrekening en balans (voor winstbestemming)

9 Toelichting op de enkelvoudige winst- en verliesrekening en balans (voor winstbestemming) 9 Toelichting op de enkelvoudige winst- en verliesrekening en balans (voor winstbestemming) 9.1 Algemeen 9.1.1 Grondslagen voor het opstellen van de enkelvoudige jaarrekening De enkelvoudige jaarrekening

Nadere informatie

Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN

Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN Business Administration / Bedrijfskunde Schriftelijk tentamen - UITWERKINGEN Algemeen Vak : Statistische Methoden Groep : niet van toepassing en Technieken Vakcode : BKB0019t Soort tentamen : gesloten

Nadere informatie

Q&A met betrekking tot een claimemissie. Schiphol, 24 november 2014. 1 Q&A met betrekking tot een claimemissie

Q&A met betrekking tot een claimemissie. Schiphol, 24 november 2014. 1 Q&A met betrekking tot een claimemissie Q&A met betrekking tot een claimemissie Schiphol, 24 november 2014 1 Q&A met betrekking tot een claimemissie Wereldhave Q&A met betrekking tot een claimemissie NIET BESTEMD VOOR PUBLICATIE Of VERSPREIDING

Nadere informatie

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo zijn opgemaakt (ook onder IFRS) IAS 7 maakt gebruik van cashstroom tabellen,

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA Financiële analyse Les 2 Vermogensbehoefte en financiering Auteur: Witek ten Hove, MBA In deze les gaan we kijken naar onderdelen uit de balans. Er wordt aangenomen dat de student weet hoe een balans is

Nadere informatie

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. JAARREKENING 2006. Polarisavenue 85 - Postbus 2007-2130 GE Hoofddorp Telefoon 023-5685800 - Fax 023-5685806

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. JAARREKENING 2006. Polarisavenue 85 - Postbus 2007-2130 GE Hoofddorp Telefoon 023-5685800 - Fax 023-5685806 IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. JAARREKENING 2006 Polarisavenue 85 - Postbus 2007-2130 GE Hoofddorp Telefoon 023-5685800 - Fax 023-5685806 INHOUDSOPGAVE Vennootschappelijke Balans 3 Vennootschappelijke Winst-

Nadere informatie

Dutch Summary. Dutch Summary

Dutch Summary. Dutch Summary Dutch Summary Dutch Summary In dit proefschrift worden de effecten van financiële liberalisatie op economische groei, inkomensongelijkheid en financiële instabiliteit onderzocht. Specifiek worden hierbij

Nadere informatie

AGENDA. 2. Jaarverslag 2014 a. Bespreking van het verslag van de Raad van Commissarissen b. Bespreking van het verslag van de Directie

AGENDA. 2. Jaarverslag 2014 a. Bespreking van het verslag van de Raad van Commissarissen b. Bespreking van het verslag van de Directie 1. Opening AGENDA Agenda voor de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Koninklijke Brill NV te houden op woensdag 13 mei 2015 om 14.00 uur ten kantore van de Vennootschap, Plantijnstraat 2, Leiden

Nadere informatie

Structured products. September 2014. Index Garantie Notes. Inlegvel VL Index Garantie Note AEX 14-20

Structured products. September 2014. Index Garantie Notes. Inlegvel VL Index Garantie Note AEX 14-20 Structured products tember 2014 Index Garantie Notes 2 De VL Index Garantie Note AEX 14-20 (de Note ) wordt uitgegeven onder het Basis Prospectus van het Structured Note Programme ter waarde van 2 miljard

Nadere informatie

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. HALFJAARVERSLAG 2007. Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA Amstelveen Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. HALFJAARVERSLAG 2007. Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA Amstelveen Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090 IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. HALFJAARVERSLAG 2007 Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA Amstelveen Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090 INHOUDSOPGAVE Vennootschappelijke Balans 3 Vennootschappelijke Winst-

Nadere informatie

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND samenvatting Prof. dr. A. de Jong Dr. P. J.G. Roosenboom Prof. dr. M.J.C.M. Verbeek Drs. P. Verwijmeren RSM Erasmus University, Rotterdam 4 oktober 2007 Dit

Nadere informatie

Unlimited Speeders. Achieving more together

Unlimited Speeders. Achieving more together Unlimited Speeders Achieving more together Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom 3 Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom Snel en eenvoudig beleggen met een geringe investering? Inspelen op een

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance BKB0023 18 augustus 2005 09:30 uur - 12:30 uur

Tentamen Corporate Finance BKB0023 18 augustus 2005 09:30 uur - 12:30 uur Tentamen Corporate Finance BKB0023 18 augustus 2005 09:30 uur - 12:30 uur Beste student, Voor U ligt het tentamen corporate finance. Het tentamen is gesloten boek en bestaat uit 40 meerkeuze vragen; vier

Nadere informatie

Uitgevende Instelling: F. Van Lanschot Bankiers N.V (BBB+ / A-) April 2015. Trigger Notes. Inlegvel VL Dutch Trigger Note 15-20

Uitgevende Instelling: F. Van Lanschot Bankiers N.V (BBB+ / A-) April 2015. Trigger Notes. Inlegvel VL Dutch Trigger Note 15-20 Uitgevende Instelling: F. Van Lanschot Bankiers N.V (BBB+ / A-) April 2015 Trigger Notes 2 De voorwaarden van de VL Dutch Trigger Note 15-20 (de Note ) zijn vermeld in de Definitieve Voorwaarden (de Final

Nadere informatie

ONTWIKKELINGEN VOOR ONZE VERMOGENSVERSCHAFFERS

ONTWIKKELINGEN VOOR ONZE VERMOGENSVERSCHAFFERS JAARVERSLAG 2015 FORWARD-LOOKING STATEMENT In dit jaarverslag worden bepaalde toekomstverwachtingen weergegeven met betrekking tot de financiële situatie en de resultaten van USG People N.V. alsook een

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) In de afgelopen twintig jaar zijn patronen in rendementen van aandelen gevonden die niet vanuit de neo-klassieke economische theorie kunnen worden verklaard. Modellen als

Nadere informatie

Wat zijn de financiële risico s van een belegging in aandelen in DIM Vastgoed? DIM Vastgoed N.V.

Wat zijn de financiële risico s van een belegging in aandelen in DIM Vastgoed? DIM Vastgoed N.V. Deze financiële bijsluiter is bijgewerkt tot en met 13 juni 2005. Bij of krachtens wet voorgeschreven productinformatie over een belegging in aandelen in Over de financiële bijsluiter Voor producten als

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance 2006 I

Tentamen Corporate Finance 2006 I Vraag 1. In de praktijk worden bij fusies en overnames voornamelijk twee waarderingsmethoden gebruikt: DCF (discounted cash flows) en comparables (i.e. waardering op basis van multiples ten opzichte van

Nadere informatie

Delft Technische Universiteit Delft

Delft Technische Universiteit Delft Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 29 januari 2014 van 18.30-21.30 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijl< gewicht hebben. Het eerste deel bestaat uit 20 multiple choice vragen en

Nadere informatie

Index Garantie Notes

Index Garantie Notes Structured products Januari 2015 Index Garantie Notes 2 De voorwaarden van de VL Index Garantie Note Wereld 15-20 (de Note ) zijn vermeld in de Definitieve Voorwaarden (de Final Terms ). De Final Terms

Nadere informatie

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Er is al heel wat gezegd en geschreven over het onderwerp Cash Flows. Wat ons blijft verbazen is hoe onvolledig deze publicaties

Nadere informatie

Verkoop moet huidige klanten niet over het hoofd zien!

Verkoop moet huidige klanten niet over het hoofd zien! Verkoop moet huidige klanten niet over het hoofd zien! Klant is een van de belangrijkste factoren voor de winstgevendheid van een onderneming. Kleine veranderingen in de hebben al grote invloed op de winst.

Nadere informatie

Particuliere beleggers in een beleggingsinstelling, een aantal fiscale aspecten

Particuliere beleggers in een beleggingsinstelling, een aantal fiscale aspecten Mr. M.J.P.C. Steinbusch 1 Particuliere beleggers in een beleggingsinstelling, een aantal fiscale aspecten 31 In Nederland worden meer dan 10.000 verschillende beleggingsfondsen en verschillende aandelensoorten

Nadere informatie

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN INSCHRIJVEN OP HET AANBOD Q1: Wat is het doel van het Aanbod? Ervan uitgaand dat er volledig wordt op ingeschreven, zullen de netto opbrengsten van de

Nadere informatie

AEGON Levensloop Wonen. De ideale levensverzekering om uw hypotheek mee af te lossen

AEGON Levensloop Wonen. De ideale levensverzekering om uw hypotheek mee af te lossen De ideale levensverzekering om uw hypotheek mee af te lossen Waarom AEGON Levensloop Wonen? Een hypotheek afsluiten is behalve voor de financiering van uw huis ook een uitstekende manier om aan vermogensvorming

Nadere informatie

PUNCH INTERNATIONAL NAAMLOZE VENNOOTSCHAP 9830 Sint-Martens-Latem, Koperstraat 1A RPR 0448.367.256. (Hierna, de Vennootschap )

PUNCH INTERNATIONAL NAAMLOZE VENNOOTSCHAP 9830 Sint-Martens-Latem, Koperstraat 1A RPR 0448.367.256. (Hierna, de Vennootschap ) PUNCH INTERNATIONAL NAAMLOZE VENNOOTSCHAP 9830 Sint-Martens-Latem, Koperstraat 1A RPR 0448.367.256 (Hierna, de Vennootschap ) BIJZONDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 582 VAN HET

Nadere informatie

Aandeelhouderswaarde als heilige graal.

Aandeelhouderswaarde als heilige graal. Aandeelhouderswaarde als heilige graal. Een casestudy naar maximalisatie van de aandeelhouderswaarde in vijf Nederlandse ondernemingen. Naam studenten: Wezenberg J., Schreurs L.E. Studentnummer: (J.W.)

Nadere informatie

De meest frequente Engelse waarderingstermen toegelicht

De meest frequente Engelse waarderingstermen toegelicht De meest frequente Engelse waarderingstermen toegelicht In publicaties betreffende waarderingen van ondernemingen worden we vaak geconfronteerd met diverse Engelse termen, al dan niet eenvoudig te plaatsen

Nadere informatie

BEURSRATIO S BEURSRATIO S. marktwaardering van het aandeel is het aandeel duur? goedkoop? koopwaardig?

BEURSRATIO S BEURSRATIO S. marktwaardering van het aandeel is het aandeel duur? goedkoop? koopwaardig? KDT Financiele analyse P.1 1 BEURSRATIO S KDT Financiele analyse P.1 BEURSRATIO S marktwaardering van het aandeel is het aandeel duur? goedkoop? koopwaardig? wie stelt belang in deze ratio s? - institutionele

Nadere informatie

ABN AMRO Investment Management B.V. Jaarrekening 2013

ABN AMRO Investment Management B.V. Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 Pagina 1 van 12 INHOUD Pagina Directieverslag 3 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening 2013 5 Toelichting algemeen 6 Toelichting op de balans per 31 december 2013 8 Toelichting

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 8

Oefenopgaven Hoofdstuk 8 Oefenopgaven Hoofdstuk 8 Opgave 1 Hazelkoning Onderneming Hazelkoning NV heeft 7 jaar geleden een obligatielening uitgegeven met een oorspronkelijke looptijd van 30 jaar. De couponrente van de lening bedraagt

Nadere informatie

ONTWERP, GEBRUIK EN EFFECTEN VAN VALUE- BASED MANAGEMENT RECENTE ONTWIKKELINGEN IN ONDERZOEK

ONTWERP, GEBRUIK EN EFFECTEN VAN VALUE- BASED MANAGEMENT RECENTE ONTWIKKELINGEN IN ONDERZOEK Management accounting & control: ONTWERP, GEBRUIK EN EFFECTEN VAN VALUE- BASED MANAGEMENT RECENTE ONTWIKKELINGEN IN ONDERZOEK Value-Based Management (VBM) systemen hebben betrekking op geïntegreerde interne

Nadere informatie

OPTIES IN VOGELVLUCHT

OPTIES IN VOGELVLUCHT OPTIES IN VOGELVLUCHT Inleiding Deze brochure biedt een snelle, beknopte inleiding in de beginselen van opties. U leert wat een optie is, wat de kenmerken zijn van een optie en wat een belegger kan doen

Nadere informatie

Reële karakteristieken van beleggingscategorieën

Reële karakteristieken van beleggingscategorieën Reële karakteristieken van beleggingscategorieën Henk Hoek ORTEC Postbus 4074 3006 AB Rotterdam Max Euwelaan 78 Tel. +31 (0)10 498 6666 info@ortec.com www.ortec.com 6 november 2008 Inleiding: nominaal

Nadere informatie

BEURSRATIO S. marktwaardering van het aandeel. - institutionele beleggers - private belegger

BEURSRATIO S. marktwaardering van het aandeel. - institutionele beleggers - private belegger KDT Financiele analyse P06.01 1 BEURSRATIO S KDT Financiele analyse P06.01 2 BEURSRATIO S marktwaardering van het aandeel is het aandeel duur? goedkoop? koopwaardig? wie stelt belang in deze ratio s? -

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Krachtlijnen voor een fiscale bedrijfsstrategie in de nieuwe nationale en internationale context

Krachtlijnen voor een fiscale bedrijfsstrategie in de nieuwe nationale en internationale context Krachtlijnen voor een fiscale bedrijfsstrategie in de nieuwe nationale en internationale context Prof. Dr. Axel Haelterman KULeuven 8 maart 2012 Freshfields Bruckhaus Deringer LLP Overzicht De nieuwe context

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar.

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar. Protection Equity Interest Other Euro Garant Note Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar Beleg in de 50 belangrijkste aandelen

Nadere informatie

HOOFDSTUK VII REGRESSIE ANALYSE

HOOFDSTUK VII REGRESSIE ANALYSE HOOFDSTUK VII REGRESSIE ANALYSE 1 DOEL VAN REGRESSIE ANALYSE De relatie te bestuderen tussen een response variabele en een verzameling verklarende variabelen 1. LINEAIRE REGRESSIE Veronderstel dat gegevens

Nadere informatie

Halfjaarbericht Interim report 2003. Retail

Halfjaarbericht Interim report 2003. Retail Halfjaarbericht Interim report 2003 Retail Profiel VastNed Groep De VastNed Groep bestaat uit twee gespecialiseerde onroerendgoedbeleggingsmaatschappijen met veranderlijk kapitaal: VastNed Retail N.V.

Nadere informatie

Dexia NV/SA Naamloze vennootschap naar Belgisch recht

Dexia NV/SA Naamloze vennootschap naar Belgisch recht Dexia NV/SA Naamloze vennootschap naar Belgisch recht Rogierplein 11 1210 Brussel RPR Brussel BTW BE 0458.548.296 Rekening 068-2113620-17 BIJZO NDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR - 14 mei 2008 - O pgesteld

Nadere informatie

Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom?

Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom? Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom? In tijden dat de verwachtingen voor toekomstige vrije geldstromen ieder jaar uitkomen werkt de financieringshefboom in het voordeel van de eigen vermogen

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamenopgaven Statistiek 2DD71: UITWERKINGEN 1. Stroopwafels a De som S van de 12 gewichten is X 1 + X 2 + + X 12. Deze is normaal

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 Op de gegevens voor de top 10% van 1999

Nadere informatie

Hierbij doen wij u toekomen de publicatiestukken over het jaar 2007 van de vennootschap:

Hierbij doen wij u toekomen de publicatiestukken over het jaar 2007 van de vennootschap: Kamer van Koophandel en Fabrieken Afdeling Handelsregister Postbus 6004 4330 LA MIDDELBURG Middelburg, 24 april 2008 Betreft: jaarstukken 2007 ter deponering Geachte heer, mevrouw, Hierbij doen wij u toekomen

Nadere informatie