MIDDELENGEBRUIK BIJ MENSEN MET EEN LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MIDDELENGEBRUIK BIJ MENSEN MET EEN LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING"

Transcriptie

1 MIDDELENGEBRUIK BIJ MENSEN MET EEN LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING Joanne E.L. VanDerNagel 1,2,3, Marion Kiewik 1,3, Marike Van Dijk 1,2, Robert Didden 4, Jan K. Buitelaar 5, Cor A.J. de Jong 1 In C. A. J. de Jong, H. A. de Haan, B. A. G. Dijkstra, & A. F. A. Schellekens (Eds.), Verslaving anders bekijken (pp ). Nijmegen: NISPA. 1 Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction (NISPA) 2 Tactus 3 Aveleijn 4 Trajectum 5 Centre for Evidence-based Medicine, Radboud University Medical Centre Corresponding auteur: Joanne E.L. VanDerNagel Raiffeisenstraat AM Enschede +31(0)

2 Samenvatting Hoewel ook mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) psychoactieve stoffen gebruiken, is er weinig bekend over (problematisch) middelengebruik in deze doelgroep. In het project Substance use and misuse in Intellectual Disability (SumID) wordt in het SumIDepidemiology project de prevalentie en risicofactoren van (problematisch) middelengebruik onder LVB op verschillende manieren in kaart gebracht. Waarom doen we dit onderzoek? Net als iedereen komen ook mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB, IQ 50-85) in aanraking met alcohol en andere drugs. Zij vormen een risicogroep voor problematisch gebruik omdat zij meer risicofactoren hebben zoals een lage sociaal economische status, gedrags- en psychiatrische problemen, gebrekkige copingvaardigheden en problemen op het gebied van werk, dagbesteding en financiën. Daarbij zorgt (problematisch) gebruik vaak voor interactieproblemen met mede-cliënten of begeleiders in de LVB zorg. In de literatuur blijken de schattingen van de prevalentie van (problematisch) middelengebruik onder mensen met LVB nogal uiteen te lopen. Hier zijn meerdere oorzaken voor. Het niet systematisch screenen op gebruik levert een onderschatting van de aard en omvang van de problematiek op. Daarnaast zijn meetmethoden en definitie van de doelgroep belangrijke factoren. Middelengebruik komt bijvoorbeeld relatief veel voor onder mensen met zwakbegaafdheid (IQ 70-85), een groep die in Nederland wel, maar in veel andere landen niet tot de LVB doelgroep gerekend wordt. Daarnaast komt gebruik net als bij mensen zonder LVB - meer voor onder individuen met forensische of psychiatrische problematiek. Alles bij elkaar genomen lijkt er op basis van de internationale literatuur geen eenduidig beeld te schetsen van de prevalentie van LVB en (problematisch) middelengebruik. In een verkennend onderzoek onder Nederlandse LVB instellingen gaven stafleden aan dat zo n 4% van hun cliënten problematisch alcoholgebruiker is en zo n 5% in de problemen komt door gebruik van cannabis. Opvallend is dat ook hier de schattingen per instelling erg uiteen liepen, en dat daarnaast de handelingsverlegenheid en gebrek aan behandelperspectief groot was. Toch stond tot 2007 het thema middelengebruik of verslaving onder LVB nauwelijks op de agenda. Zowel in de verslavingszorg als LVB zorg werd niet gescreend op deze vorm van comorbiditeit, en het ontbrak aan een aan de doelgroep aangepast zorgaanbod. Hierdoor bleef veel gebruik onder deze doelgroep onontdekt, totdat de problemen uit de hand liepen.

3 Deze hiaten in de zorg waren aanleiding voor Tactus en Aveleijn om in samenwerking met het NISPA het Substance use and misuse in Intellectual Disability (SumID) project te starten. Een van de onderdelen in het SumID project is SumID-epidemiology: het in kaart brengen van de prevalentie en risicofactoren onder cliënten van LVB instellingen. Hoe hebben we dit onderzoek uitgevoerd? In SumID-epidemiology werd middelengebruik onder cliënten van LVB instellingen op verschillende manieren in kaart gebracht. We deden een literatuurstudie naar de comorbiditeit van LVB en verslaving en hoe deze gemeten kan worden, hielden een enquête onder medewerkers van LVB instellingen, vergeleken databases van patiënten uit verslavingsen LVB zorg, en voerden een grootschalig onderzoek uit onder cliënten van LVB instellingen in Nederland. Hiertoe werd een nieuwe vragenlijst (de SumID-Q) ontwikkeld. Met deze lijst wordt eerst onderzocht welke middelen (tabak, alcohol, cannabis, stimulantia en overige middelen) de cliënt kent, waarna op de voor de cliënt bekende middelen wordt doorgevraagd met kennis- en attitude vragen, vragen naar gebruik in de omgeving van de cliënt en pas dan het gebruik van de cliënt zelf. Met deze geleidelijke opbouw van het gesprek van neutrale vragen (bijvoorbeeld naar kennis van de effecten van middelen) naar meer beladen vragen (over gebruik door de patiënt) en het ondersteunend gebruik van plaatjes van middelen en symbolen wordt het praten over gebruik makkelijker gemaakt. Wat hebben we gevonden? De SumID-Q blijkt goed bruikbaar om het gebruik van cliënten met LVB in kaart te brengen. De deelnemers aan het onderzoek blijken zowel legale als illegale middelen te gebruiken. Gebruik komt conform het beeld in de algemene populatie voor onder zowel mannen als (zij het in mindere mate) vrouwen en is te vinden bij cliënten van alle soorten woonvoorzieningen. Het percentage gebruikers van alcohol is onder deelnemers aan het onderzoek wat lager dan in gemiddeld onder Nederlandse volwassenen, maar het tabak en cannabisgebruik komt in die vergelijking juist vaker voor bij mensen met een LVB. Ook is er een groep cliënten met een LVB die middelen als cocaïne, XTC, speed, GHB en heroïne gebruikt. Bij ruim 20% van de onderzochte cliënten zijn er duidelijke aanwijzingen voor problematisch alcohol- en/of druggebruik. Aan de andere kant zijn er onder de populatie cliënten met een LVB ook veel geheelonthouders.

4 Wat betekent dit voor de praktijk? In dit onderzoek werd bevestigd dat in tegenstelling tot wat velen nog steeds geloven mensen met een LVB allerhande middelen gebruiken. Met de SumID-Q is er een bruikbaar instrument voor LVB instellingen om cliënten te screenen op gebruik. Dit zou om tijdige hulpverlening mogelijk te maken het best systematisch kunnen gebeuren. Dankbetuiging Dit onderzoek was mogelijk door de steun en deelname van talloze cliënten, hun begeleiders en instellingen, Tactus verslavingszorg, Aveleijn, en de inzet van tientallen onderzoeksmedewerkers en studenten van de Universiteit Twente en Saxion. Het SumIDepidemiology onderzoek werd gefinancierd door ZonMW (dossiernummers en ), en getoetst door de METC Twente (ABR NL ). Referenties Marike van Dijk, Joanneke van der Nagel, Rianca den Ouden (2012), Ergebnisse der niederländischen SumID-Studie, In: Normal berauscht? Geistige Behinderung und Sucht/Substanzmissbrauch, Forum Sucht, 44, Duijvenbode, N. v., VanDerNagel, J. E. L., Didden, R., Engels, R. C. M. E., Buitelaar, J. K., Kiewik, M., & Jong, C. A. J. (2015). Substance use disorders in individuals with mild to borderline intellectual disability: Current status and future directions. Research in developmental disabilities. Koster, R. A., Alffenaar, J.-W. C., Greijdanus, B., VanDerNagel, J. E. L., & Uges, D. R. A. (2014). Application of sweat patch screening for 16 drugs and metabolites using a fast and highly selective LC-MS/MS method. Therapeutic Drug monitoring, 36(1), Koster RA, Alffenaar JWC, Greijdanus B, VanDerNagel, JEL, Uges, RA,. (2014) Fast and highly selective LC-MS/MS screening for THC and 16 other abused drugs and metabolites in human hair to monitor patients for drug abuse. Therapeutic Drug Monitoring, 36(2): VanDerNagel, J.E.L., Kiewik, M., Buitelaar, J.K., & Jong, C.A.J. de (2011a). Staff perspectives of substance use and misuse among adults with intellectual disabilities enrolled in Dutch disability services. Journal of Policies and Practices in Intellectual Disability, 8,

5 VanDerNagel, J.E.L., Kiewik, M., Dijk, M. van, Jong, C.A.J. de, & Didden, R. (2011b). Handleiding SumID-Q, Meetinstrument voor het in kaart brengen van Middelengebruik bij mensen met een lichte verstandelijke beperking [Manual of the SumID-Q. An instrument to assess substance use in individuals with a mild intellectual disability]. Deventer, the Netherlands: Tactus. VanDerNagel, J.E.L., Kemna, L.E.M, & Didden, R. (2013a). Substance use among persons with mild intellectual disability: approaches to screening and interviewing. NADD Bulletin, 16, VanDerNagel, J.E.L., Kemna, L., Trentelman, M.J., Didden, R. (2013b) Middelengebruik bij cliënten met een verstandelijke beperking, Methode voor het signaleren en bespreken. Nederlands tijdschrift voor Geneeskunde; 157:A5668 VanDerNagel, J.E.L., Kiewik, M., Postel, M.G., Dijk, M. van, Didden, R., Buitelaar, J.K., & Jong, C.A.J. de (2014). Capture Recapture Estimation of the Prevalence of Mild Intellectual Disability and Substance Use Disorder. Research in Developmental Disabilities, 35, VanDerNagel, J., Duijvenbode, N. van, Trentelman, M., & Didden, R. (2014). Middelengebruik en delictgedrag bij forensische cliënten met een licht verstandelijke beperking [Substance use and offending behaviour among forensic clients with mild intellectual disability]. Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen, 4,

Middelengebruik bij cliënten met een verstandelijke beperking

Middelengebruik bij cliënten met een verstandelijke beperking Klinische les Middelengebruik bij cliënten met een verstandelijke beperking Methode voor het signaleren en bespreken Joanneke E.L. van der Nagel, Maria J. Trentelman, Louise E.M. Kemna en Robert Didden

Nadere informatie

Het kan wél Verslavingszorg voor mensen met een LVB. Ede, 16 juni 2017 Joanneke van der Nagel

Het kan wél Verslavingszorg voor mensen met een LVB. Ede, 16 juni 2017 Joanneke van der Nagel Het kan wél Verslavingszorg voor mensen met een LVB Ede, 16 juni 2017 Joanneke van der Nagel Belangen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring

Nadere informatie

TACTIQ: LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING BIJ MENSEN MET EEN VERSLAVING

TACTIQ: LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING BIJ MENSEN MET EEN VERSLAVING TACTIQ: LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING BIJ MENSEN MET EEN VERSLAVING Marike van Dijk a, b * Joanneke E.L. VanDerNagel a, b Boukje A.G. Dijkstra b, c Robert Didden d, e Haan a, b Cor A.J. de Jong b Hein

Nadere informatie

De rol van de gedragskundige. LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013

De rol van de gedragskundige. LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013 De rol van de gedragskundige LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013 Spin in het web? Agenda Korte uiteenzetting LVB en verslaving Functie-eisen Rol gedragskundige Discussie

Nadere informatie

LVB en verslaving nu en in de toekomst

LVB en verslaving nu en in de toekomst LVB en verslaving nu en in de toekomst Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus Inhoud Middelengebruik en LVB Signaleren en bespreken Zorgmogelijkheden LVG en Verslaving QUIZZZ Alcohol is schadelijker

Nadere informatie

IEDEREEN GEBRUIKT TOCH?

IEDEREEN GEBRUIKT TOCH? Cure & Care Development organiseert het symposium IEDEREEN GEBRUIKT TOCH? Verslavingsproblematiek bij mensen met een lichte verstandelijke beperking 13 december 2012 Dominicanenklooster in Huissen 1/6

Nadere informatie

Middelengebruik en gokken onder jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking: aard, omvang, zorgbehoeften en huidig zorgaanbod

Middelengebruik en gokken onder jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking: aard, omvang, zorgbehoeften en huidig zorgaanbod Middelengebruik en gokken onder jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking: aard, omvang, zorgbehoeften en huidig zorgaanbod Alice Hammink & Carola Schrijvers (IVO Rotterdam) Opdrachtgevers:

Nadere informatie

1.2 Looptijd project* Data door ZonMw goedgekeurd op basis van de subsidieaanvraag/voortgangsverslag

1.2 Looptijd project* Data door ZonMw goedgekeurd op basis van de subsidieaanvraag/voortgangsverslag De informatie bij de vragen gemarkeerd met een asterisk ( * ) gebruikt ZonMw in haar communicatie over de inhoud en voortgang van de projecten, zoals in de Projectenpoort op de ZonMw-website en andere

Nadere informatie

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Binnenplein Casus Methodieken 2 Binnenplein Onderdeel van Aveleijn (VG) Gericht op verstandelijke beperking en verslaving Ambulant

Nadere informatie

Verslavingsproblematiek bij mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking staat de laatste jaren meer in de belangstelling. Terecht, stellen Neomi

Verslavingsproblematiek bij mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking staat de laatste jaren meer in de belangstelling. Terecht, stellen Neomi 10 DE PSYCHOLOOG / OKTOBER 2016 Verslavingsproblematiek bij mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking staat de laatste jaren meer in de belangstelling. Terecht, stellen Neomi van Duijvenbode en Joanneke

Nadere informatie

Julia Setz. YouTube link van de video van Dr. Robert Lefever. https://www.youtube.com/watch?v=gzka7argkak

Julia Setz. YouTube link van de video van Dr. Robert Lefever. https://www.youtube.com/watch?v=gzka7argkak Julia Setz YouTube link van de video van Dr. Robert Lefever. https://www.youtube.com/watch?v=gzka7argkak Dubbel en triple diagnose Klinisch behandelaanbod voor mensen met triple problematiek Hester Schoeber,

Nadere informatie

Gehechtheidsproblematiek bij jongvolwassenen met lvb

Gehechtheidsproblematiek bij jongvolwassenen met lvb Gehechtheidsproblematiek bij jongvolwassenen met lvb Een interventieprogramma Monique Boon Ton van der Wiel Psychische en Gedragsproblemen Relatief vaak sprake van psychische en gedragsproblemen. onder

Nadere informatie

Dia 1. SPEEDPRESENTATIES Deel 3. Dia 2 MARIELLE BRENNINKMEIJER. Ik heb zo n zin in een biertje. Dia 3

Dia 1. SPEEDPRESENTATIES Deel 3. Dia 2 MARIELLE BRENNINKMEIJER. Ik heb zo n zin in een biertje. Dia 3 Dia 1 SPEEDPRESENTATIES Deel 3 Dia 2 MARIELLE BRENNINKMEIJER Ik heb zo n zin in een biertje Dia 3 Dia 4 Ik heb zo n zin in een biertje! Real time zelf gerapporteerde craving naar alcohol tijdens de ambulante

Nadere informatie

Verslavingspreventie is onvoldoende toegerust voor mensen met een lichte verstandelijke beperking

Verslavingspreventie is onvoldoende toegerust voor mensen met een lichte verstandelijke beperking Verslavingspreventie is onvoldoende toegerust voor mensen met een lichte verstandelijke beperking Marijke Dijkstra, Els Bransen en Monica Leeman * Mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVG) zijn

Nadere informatie

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB Marijke Dijkstra Trimbos instituut Focus op onderzoek Utrecht, 2 december 2011 Improving Mental Health by Sharing Knowledge Programma Middelengebruik

Nadere informatie

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten.

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten. De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten. Joanneke van der Nagel, psychiater, Tactus Verslavingszorg, Enschede Pieter-Jan Carpentier, psychiater, Reinier van Arkel groep, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Triple Trouble. Triple Diagnose? Van Dubbel naar Tripple. Dubbele Diagnose Psychiatrie & Verslaving LVG & Psychiatrie LVG & Verslaving

Triple Trouble. Triple Diagnose? Van Dubbel naar Tripple. Dubbele Diagnose Psychiatrie & Verslaving LVG & Psychiatrie LVG & Verslaving Triple Trouble Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus Oktober 2010 Triple Diagnose? Triple Trouble/ Triple Cripple? Kip of Ei? Hoe groot is het probleem? En dan? Triple Diagnosis: HIV, Substance Abuss

Nadere informatie

Open en Alert: Alcohol- en drugspreventie in risicosettings

Open en Alert: Alcohol- en drugspreventie in risicosettings Open en Alert: Alcohol- en drugspreventie in risicosettings Factsheet Voor wie Met dit factsheet informeren wij gemeenten, zorgverzekeraars, hulpverleners en managers over een programma ter preventie van

Nadere informatie

Middelengebruik en delictgedrag bij forensische cliënten met een lichte verstandelijke beperking

Middelengebruik en delictgedrag bij forensische cliënten met een lichte verstandelijke beperking Middelengebruik en delictgedrag bij forensische cliënten met een lichte verstandelijke beperking ARTIKEL J.E.L. Van der Nagel 1, N. van Duijvenbode, M. Trentelman en R. Didden 1 Inleiding risicofactor

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Interventies bij volwassenen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik

Interventies bij volwassenen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik Irene van der Linden 1 Interventies bij volwassenen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik Inleiding In Nederland zijn geen exacte cijfers bekend over het aantal mensen

Nadere informatie

Middelenproblematiek bij mensen met een verstandelijke beperking. Een inventarisatie in Nederland

Middelenproblematiek bij mensen met een verstandelijke beperking. Een inventarisatie in Nederland Middelenproblematiek bij mensen met een verstandelijke beperking Een inventarisatie in Nederland Middelenproblematiek bij mensen met een verstandelijke beperking Een inventarisatie in Nederland Onderzoekers:

Nadere informatie

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010 Lectoraat GGZ-Verpleegkunde LVG en Verslaving s Heerenloo 30 juni 2010 1 Wat komt aan bod? Overzicht programma LVG en verslaving Prevalentiegegevens Casus Brijder en s Heerenloo Discussie nav casuïstiek

Nadere informatie

Nieuwe (&oude) verslavingstrends. R. Rijlaarsdam, J.H. van Gestel, A.H. Oortgiesen, J.A. Wind

Nieuwe (&oude) verslavingstrends. R. Rijlaarsdam, J.H. van Gestel, A.H. Oortgiesen, J.A. Wind Nieuwe (&oude) verslavingstrends R. Rijlaarsdam, J.H. van Gestel, A.H. Oortgiesen, J.A. Wind Programma: J.A. Wind, de cijfers Programma: J.A. Wind, de cijfers J. A. van Gestel, nieuwe trends GHB Cannabis

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

Joanneke van der Nagel Marion Kiewik Robert Didden. Iedereen. gebruikt toch? Verslaving bij mensen met een lichte verstandelijke beperking

Joanneke van der Nagel Marion Kiewik Robert Didden. Iedereen. gebruikt toch? Verslaving bij mensen met een lichte verstandelijke beperking Joanneke van der Nagel Marion Kiewik Robert Didden Iedereen gebruikt toch? Verslaving bij mensen met een lichte verstandelijke beperking Boom Amsterdam 2013, J. vandernagel, M. Kiewik & R. Didden p/a Uitgeverij

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Een analyse van hoe passend de toewijzing van zorg is aan cliënten met LVB en een verslaving binnen Aveleijn. Amber Bongaerts s1111957

Een analyse van hoe passend de toewijzing van zorg is aan cliënten met LVB en een verslaving binnen Aveleijn. Amber Bongaerts s1111957 Een analyse van hoe passend de toewijzing van zorg is aan cliënten met LVB en een verslaving binnen Aveleijn Amber Bongaerts s1111957 Bachelorthesis Psychologie Vakgroep positieve psychologie en technologie

Nadere informatie

Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving. Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden

Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving. Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden Visie-ontwikkeling Kernvragen: Wat hebben de cliënten nodig? Wat hebben de medewerkers nodig?

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

Auditinstrument. LVB & Middelengebruik

Auditinstrument. LVB & Middelengebruik Auditinstrument LVB & Middelengebruik Trimbos-instituut Organisatie: Organisatie-eenheid / locatie: Datum afname: Auditoren: Versie 9 mei 0 Pagina . Visie & beleid a. Beleid rondom middelengebruik De organisatie(eenheid)

Nadere informatie

Triple Trouble in de praktijk. Triple Trouble in de praktijk. Komt een man bij de dokter. Drie soorten middelen. Stoornis in het gebruik van middelen

Triple Trouble in de praktijk. Triple Trouble in de praktijk. Komt een man bij de dokter. Drie soorten middelen. Stoornis in het gebruik van middelen Triple Trouble in de praktijk Triple Trouble in de praktijk LEDD congres 2014 Joanneke van der Nagel Jannelien Wieland Robert Didden Van enkelvoudig naar complex licht tot ernstig Over wat te doen wie

Nadere informatie

De trekthermometer. Carin Wiering. Verpleegkundig Specialist GGZ GGZ Drenthe Carin Wiering. Verpleegkundig Specialist GGZ

De trekthermometer. Carin Wiering. Verpleegkundig Specialist GGZ GGZ Drenthe Carin Wiering. Verpleegkundig Specialist GGZ De trekthermometer Over het begeleiden van craving bij cliënten met triple-problematiek Carin Wiering Carin Wiering Verpleegkundig Specialist GGZ GGZ Drenthe carin.wiering@ggzdrenthe.nl GGZ Drenthe Verpleegkundig

Nadere informatie

De essentie van goede diagnostiek bij lvb om tot op maat gesneden behandeling te komen

De essentie van goede diagnostiek bij lvb om tot op maat gesneden behandeling te komen Femke Tolsma 1 Zie mij De essentie van goede diagnostiek bij lvb om tot op maat gesneden behandeling te komen Thomas 1 is jarenlang bekend bij de verslavingszorg en krijgt zorgverlening van een Flexible

Nadere informatie

Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken

Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken Ondersteuningsaanbod op het terrein van mensen met een licht verstandelijke beperking die middelen gebruiken Interventies 2 Meetinstrument SumiD-Q 2 Open en Alert 2 Kennis 2 Kennisplein gehandicaptensector

Nadere informatie

Gezondheidsraad (1999). Dagbesteding voor mensen met een ernstige meervoudige handicap. Den Haag: Gezondheidsraad.

Gezondheidsraad (1999). Dagbesteding voor mensen met een ernstige meervoudige handicap. Den Haag: Gezondheidsraad. DAGBESTEDING Dagbesteding voor personen met ernstige meervoudige beperkingen is steeds meer en beter uitgewerkt. Dit is een positieve evolutie, gezien het deelnemen aan activiteiten op meerdere manieren

Nadere informatie

LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST. Adviseurs Projectteam. Projectteam Trimbos. Expertteam (vervolg) Expertteam

LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST. Adviseurs Projectteam. Projectteam Trimbos. Expertteam (vervolg) Expertteam LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep Projectteam Trimbos Projectleiding Els Bransen Projectuitvoering

Nadere informatie

Uitkomsten verbeterproject LVB en verslaving 16 april 2013

Uitkomsten verbeterproject LVB en verslaving 16 april 2013 Uitkomsten verbeterproject LVB en verslaving 16 april 2013 Alcohol en drugs in de gehandicaptenzorg Op twee momenten gepeild: vragenlijst aan begin en einde projectperiode Vragen over o.a.: - middelengebruik

Nadere informatie

Vroegsignalering van middelenmisbruik en - afhankelijkheid bij jeugdigen

Vroegsignalering van middelenmisbruik en - afhankelijkheid bij jeugdigen Precirculatiepaper Forum Alcohol en Drugs Onderzoek (FADO) d.d. 17 november 2011 Vroegsignalering van middelenmisbruik en - afhankelijkheid bij jeugdigen Elske Wits, Anke Snoek en Dike van de Mheen (IVO

Nadere informatie

Leefstijltraining PLUS. LEDD 27 november Tonko Hoffman, Psycholoog Petra Pols, GGZ Verpleegkundig Specialist i.o. Forensisch FACT-LVB Palier

Leefstijltraining PLUS. LEDD 27 november Tonko Hoffman, Psycholoog Petra Pols, GGZ Verpleegkundig Specialist i.o. Forensisch FACT-LVB Palier Leefstijltraining PLUS LEDD 27 november 2014 Tonko Hoffman, Psycholoog Petra Pols, GGZ Verpleegkundig Specialist i.o. Forensisch FACT-LVB Palier Agenda Voorstellen Achtergrond team F-FACT-LVB Achtergrond

Nadere informatie

LVB en verslaving Een (on)beperkte relatie

LVB en verslaving Een (on)beperkte relatie LVB en verslaving Een (on)beperkte relatie Brijder Verslavingszorg Inholland, Lectoraat GGZ-verpleegkunde Simone Bakker Koos de Haan Scholing, Advies en Projecten Ede 12 juni 2013 2 Agenda 1. Kenmerken

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Cannabisgebruik en stoornissen in het gebruik van cannabis in de adolescentie en jongvolwassenheid. Cannabis is wereldwijd een veel gebruikte drug. Het gebruik van cannabis is echter niet zonder consequenties:

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST. Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep

LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST. Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep Projectteam Trimbos Projectleiding Els Bransen Projectuitvoering

Nadere informatie

Motiveren, een kwestie van gezond verstand

Motiveren, een kwestie van gezond verstand Marlies Jehoel-van As 1 Motiveren, een kwestie van gezond verstand Motiverende gespreksvoering als verpleegkundige interventie bij licht verstandelijk beperkte cliënten die middelen misbruiken Beschouwing

Nadere informatie

Wat je niet ziet, bestaat niet Zicht op psychiatrie & verslaving bij cliënten met LVB. Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus April 2013

Wat je niet ziet, bestaat niet Zicht op psychiatrie & verslaving bij cliënten met LVB. Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus April 2013 Wat je niet ziet, bestaat niet Zicht op psychiatrie & verslaving bij cliënten met LVB Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus April 2013 Overzicht Triple Trouble, wat is het? Hoe groot is het probleem?

Nadere informatie

Abstinent worden, abstinent blijven en de determinanten van een terugval in harddruggebruik.

Abstinent worden, abstinent blijven en de determinanten van een terugval in harddruggebruik. Abstinent worden, abstinent blijven en de determinanten van een terugval in harddruggebruik. Samenvatting van de resultaten uit het subcohort abstinenten die deelnemen aan de Amsterdamse Cohort Studie

Nadere informatie

Een dossieronderzoek bij Tactus verslavingszorg Twente. Middelengebruik en het hebben van een verstandelijke beperking.

Een dossieronderzoek bij Tactus verslavingszorg Twente. Middelengebruik en het hebben van een verstandelijke beperking. Een dossieronderzoek bij Tactus verslavingszorg Twente. Middelengebruik en het hebben van een verstandelijke beperking. Debbie Nieuwenhuis Bachelorthese Psychologie Begeleider Tactus: Margreet van der

Nadere informatie

Behandeling en bejegening bij GHB-verslaving

Behandeling en bejegening bij GHB-verslaving Behandeling en bejegening bij GHB-verslaving Harmen Beurmanjer GHB-onderzoeker, Novadic-Kentron/NISPA www.nispa.nl www.novadic-kentron.nl Bronvermelding Voor deze presentatie is gebruik gemaakt van: Beurmanjer

Nadere informatie

Workshop 9 En morgen gezond weer op

Workshop 9 En morgen gezond weer op 23 april 2012 Symposium Ouderen & Alcohol Workshop 9 En morgen gezond weer op Complementair werken in de zorg voor ouderen Yildiz Gecer Tactus Henk Snijders Carintreggeland Voorstellen Wie zijn wij? Wie

Nadere informatie

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.)

Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.) www.ambiq.nl Integraal samenwerkingsproject Tactus Ambiq (2010-2012, e.v.) Februari 2013 Inhoud Geschiedenis samenwerking Ambiq-Tactus Visie en uitgangspunten Beleid Plannen 2013 e.v. Vragen Geschiedenis

Nadere informatie

Congres 01-04-2009. lex pull 23-03-2009 1

Congres 01-04-2009. lex pull 23-03-2009 1 ADHD EN VERSLAVING Congres 01-04-2009 lex pull 23-03-2009 1 ADHD EN VERSLAVING PREVALENTIE VERKLARINGSMODELLEN DIAGNOSTIEK BEHANDELING lex pull 23-03-2009 2 prevalentie 8-Tal studies SUD bij ADHD: Life-time

Nadere informatie

ROM in de ouderenpsychiatrie

ROM in de ouderenpsychiatrie Improving Mental Health by Sharing Knowledge ROM in de ouderenpsychiatrie Marjolein Veerbeek Richard Oude Voshaar, Anne Margriet Pot Financier: Ministerie van VWS 2 Routine Outcome Monitoring Definitie

Nadere informatie

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid presentatie ESPRi Symposium 26-11-2015 Michiel Boog, klinisch psycholoog, psychotherapeut Titel:

Nadere informatie

Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg. Marielle Brenninkmeijer

Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg. Marielle Brenninkmeijer Verslaving de baas bij Tactus verslavingszorg Marielle Brenninkmeijer Inhoud workshop Online alcoholdebaas.nl Onderzoek en resultaten Verslaving de baas Oefening Online Wat is www.alcoholdebaas.nl? Website

Nadere informatie

Onderzoek Communicatie: Assessment en interventie van perceptieve en productieve functiestoornissen bij volwassenen met een verstandelijke beperking

Onderzoek Communicatie: Assessment en interventie van perceptieve en productieve functiestoornissen bij volwassenen met een verstandelijke beperking Onderzoek Communicatie: Assessment en interventie van perceptieve en productieve functiestoornissen bij volwassenen met een verstandelijke beperking Prof. Dr. Ir. Ad Snik, Klinisch Fysicus en Audioloog,

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

FIETSEN - TACTUS BOEK

FIETSEN - TACTUS BOEK FIETSEN TACTUS BOEK FIETSEN - TACTUS BOEK 2011-2012 2011-2012 TACTUS ROUTE 2011-2012 Tactus Verslavingszorg Keulenstraat 3 Postbus 154 7400 AD Deventer 0570 50 01 00 www.tactus.nl Aan de binnenzijde van

Nadere informatie

Prevalentie en behandeling van ADHD bij patiënten met een verslaving

Prevalentie en behandeling van ADHD bij patiënten met een verslaving Prevalentie en behandeling van ADHD bij patiënten met een verslaving Katelijne van Emmerik van Oortmerssen Ellen Vedel Wim van den Brink Robert A. Schoevers overzicht Achtergrond IASP prevalentie studie

Nadere informatie

Screening van cognitieve stoornissen in de verslavingszorg

Screening van cognitieve stoornissen in de verslavingszorg Screening van cognitieve stoornissen in de verslavingszorg aan de hand van de Montreal Cognitive Assessment (MoCA-D) Carolien J. W. H. Bruijnen, MSc Promovendus Vincent van Gogh cbruijnen@vvgi.nl www.nispa.nl

Nadere informatie

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen Drugpunt 24 februari 2015 Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen DRUGPUNT TEAM Filip Claeys filip.claeys@drugpunt.be 09/381 86 63 of 0498

Nadere informatie

MOTIVEREN, EEN KWESTIE VAN GEZOND

MOTIVEREN, EEN KWESTIE VAN GEZOND MOTIVEREN, EEN KWESTIE VAN GEZOND VERSTAND Motiverende gespreksvoering als verpleegkundige interventie bij licht verstandelijk beperkte cliënten die middelen misbruiken - een casusbeschrijving Marlies

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker Bas Peeters

Disclosure belangen spreker Bas Peeters Disclosure belangen spreker Bas Peeters (potentiële) belangenverstrengeling: geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven: geen Sponsoring of onderzoeksgeld: geen Honorarium of andere

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

Ongehoorde verhalen: Communicatie over de gezondheid(szorg) van mensen met verstandelijke beperkingen

Ongehoorde verhalen: Communicatie over de gezondheid(szorg) van mensen met verstandelijke beperkingen Ongehoorde verhalen: Communicatie over de gezondheid(szorg) van mensen met verstandelijke beperkingen Prof. dr. Henny van Schrojenstein Lantman - de Valk Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde, UMC St Radboud

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie en voorlichting Verslavingszorg Preventie en voorlichting Verslavingszorg Mondriaan voor geestelijke gezondheid Verslavingszorg Preventie en voorlichting Doordacht dynamisch! Colofon Tekst Afdeling

Nadere informatie

Middelen, delictgedrag en leefstijltraining. Marscha Mansvelt

Middelen, delictgedrag en leefstijltraining. Marscha Mansvelt Middelen, delictgedrag en leefstijltraining Marscha Mansvelt Inhoud Hoe gaat de Waag om met middelengebruik als risicofactor voor delictgedrag? Leefstijltraining 1. Alcohol is de meest sociaal geaccepteerde

Nadere informatie

8% MEER ÉN DIVERSERE VRAGEN VOOR DE DRUGLIJN IN 2016

8% MEER ÉN DIVERSERE VRAGEN VOOR DE DRUGLIJN IN 2016 8% MEER ÉN DIVERSERE VRAGEN VOOR DE DRUGLIJN IN 2016 Brussel, 14 juni 2017 2016 werd voor De DrugLijn het op twee na drukste jaar ooit. In totaal werden 6.544 bellers, skypers, mailers en chatters anoniem

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl iri Kruit Voorlichting en training 1 Programma Introductie - Kennismaking - Studiehandleiding, opbouw van de lessen

Nadere informatie

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland Polls drugsweb Kun je op eigen houtje van drugs afkomen Ja: 85% Moeten we minder gaan drinken Ja: 57% Bang om verslaafd te worden Ja: 21% Drugs meenemen naar buitenland Ja: 73% Wiet is een harddrug Ja:

Nadere informatie

6 Forensische aspecten Aandachtspunten 134 Noten 134

6 Forensische aspecten Aandachtspunten 134 Noten 134 Inhoud Voorwoord Hoofdstuk 1 Psychiatrische stoornis en diagnostiek 13 1 Inleiding 13 2 Psychiatrische ziekte 13 3 De psychische functies 16 4 Doelen en onderdelen psychiatrische diagnostiek 17 5 Diagnose

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering. Noud Frielink Annemarie Kroon

Motiverende gespreksvoering. Noud Frielink Annemarie Kroon Motiverende gespreksvoering Noud Frielink Annemarie Kroon Symposium Wetenschap en Praktijk: door co-creatie verbonden 11/4/13 Motiverende gespreksvoering bij mensen met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Actie ter ondersteuning van de federale beleidsnota drugs

Actie ter ondersteuning van de federale beleidsnota drugs FEDERAAL WETENSCHAPSBELEID Wetenschapsstraat 8 B-1000 BRUSSEL Tel. 02 238 34 11 Fax 02 230 59 12 www.belspo.be Actie ter ondersteuning van de federale beleidsnota drugs Projectformulier ten behoeve van

Nadere informatie

Fact sheet. Kerncijfers drugsgebruik 2014

Fact sheet. Kerncijfers drugsgebruik 2014 Fact sheet Kerncijfers drugsgebruik 2014 Kernpunten Een kwart (24,3%) van de Nederlandse bevolking (15-64 jaar) heeft ooit wel eens cannabis gebruikt, en een op de twintig deed dit in de maand voor het

Nadere informatie

Inhoud. Lijst met afkortingen 13. Voorwoord 15. Inleiding 17

Inhoud. Lijst met afkortingen 13. Voorwoord 15. Inleiding 17 Inhoud Lijst met afkortingen 13 Voorwoord 15 Inleiding 17 DEEL 1 TRENDS IN CIJFERS OVER ILLEGALE DRUGS IN VLAANDEREN/BELGIË 1997-2007 19 HOOFDSTUK 1! ILLEGALE DRUGS. SITUERING EN DEFINIËRING 21 1.1 Wat

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF LVB en verslaving juli & augustus 2012

NIEUWSBRIEF LVB en verslaving juli & augustus 2012 NIEUWSBRIEF LVB en verslaving juli & augustus 2012 Verbeterproject LVB en verslaving Gebruik van alcohol en drugs kan tot problemen leiden. Dat geldt nog sterker voor mensen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN?

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? Deinze 4 juni 2013 www.drugpunt.be/heelwatinhuis Drugpunt Leie & Schelde Filip Claeys Sanne Foulon www.drugpunt.be

Nadere informatie

Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs. CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015

Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs. CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015 Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015 Kennismaking Preventiewerker van het Alcohol- en drugteam De Meander De Meander is onderdeel van het Centrum voor Geestelijke

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl iri Kruit Voorlichting en training 1 Programma Introductie - Kennismaking - Studiehandleiding, opbouw van de lessen

Nadere informatie

Cannabis. Van frequent naar afhankelijk gebruik

Cannabis. Van frequent naar afhankelijk gebruik Improving Mental Health by Sharing Knowledge Cannabis Van frequent naar afhankelijk gebruik CanDepgroep Peggy van der Pol Margriet van Laar Ron de Graaf Nienke Liebregts Wim van den Brink Dirk Korf Frequent

Nadere informatie

Ervaren problemen door professionals

Ervaren problemen door professionals LVG en Verslaving Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Ervaren problemen door professionals Kennisdeling 11 november 2010, Koos de Haan, deel 2 1 Wat komt aan bod? Onderzoek naar problemen door professionals ervaren

Nadere informatie

Vroegsignalering bij middelengebruik! En dan? Brijder en Brijder Jeugd Leontien Los & Margriet Katoen

Vroegsignalering bij middelengebruik! En dan? Brijder en Brijder Jeugd Leontien Los & Margriet Katoen Vroegsignalering bij middelengebruik! En dan? Brijder en Brijder Jeugd Leontien Los & Margriet Katoen Programma Brijder en Brijder Jeugd Wie zit er in de zaal? Middelengebruik en GGZ Wat is verslaving?

Nadere informatie

Van Transtheoretisch Model naar de klinische praktijk

Van Transtheoretisch Model naar de klinische praktijk Van Transtheoretisch Model naar de klinische praktijk Cor A.J. de Jong, MD, PhD Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction NISPA nispa.dejong@gmail.com www.nispa.nl Maastricht 9 april

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag De afgelopen jaren is uit rapportages van het voormalige Nederlands Centrum voor Dopingvraagstukken (NeCeDo) en de daarna opgerichte Dopingautoriteit gebleken dat in ons land

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

AARD, OMVANG EN MOBILITEIT VAN PROBLEMATISCHE HARDDRUGSGEBRUIKERS IN ROTTERDAM. Harddrugsgebruikers geregistreerd. S. Biesma. J. Snippe. B.

AARD, OMVANG EN MOBILITEIT VAN PROBLEMATISCHE HARDDRUGSGEBRUIKERS IN ROTTERDAM. Harddrugsgebruikers geregistreerd. S. Biesma. J. Snippe. B. AARD, OMVANG EN MOBILITEIT VAN PROBLEMATISCHE HARDDRUGSGEBRUIKERS IN ROTTERDAM Harddrugsgebruikers geregistreerd S. Biesma J. Snippe B. Bieleman SAMENVATTING In opdracht van de gemeente Rotterdam is de

Nadere informatie

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Dossieronderzoek bij Aveleijn

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Dossieronderzoek bij Aveleijn 1 Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Dossieronderzoek bij Aveleijn Datum: 20042010 Larissa ten Broeke S0060646 Bachelorthese Psychologie Begeleidster Aveleijn: Marion Kiewik Begeleider

Nadere informatie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie Verslaving binnen de forensische psychiatrie Minor - Werken in gedwongen kader Praktijkverdieping Docent: Paul Berkers Geschreven door: Martine Bergshoeff Edith Yayla Louiza el Azzouzi Evelyne Bastien

Nadere informatie

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen.

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Er is amper psycho-educatie materiaal beschikbaar voor dubbele diagnose cliënten over de interactie tussen

Nadere informatie

GHB-gebruikers: wie zijn het? Tibor Brunt Wetenschappelijk medewerker Programma Drug Monitoring

GHB-gebruikers: wie zijn het? Tibor Brunt Wetenschappelijk medewerker Programma Drug Monitoring Improving Mental Health by Sharing Knowledge GHB-gebruikers: wie zijn het? Tibor Brunt Wetenschappelijk medewerker Programma Drug Monitoring Inhoud Inleiding: Welke onderzoeken zijn er tot dusverre gedaan

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

5. CONCLUSIES ONDERZOEK

5. CONCLUSIES ONDERZOEK 5. CONCLUSIES ONDERZOEK In dit hoofdstuk worden de conclusies van het onderzoek gepresenteerd. Achtereenvolgens worden de definitie van het begrip risicojongeren, de profielen en de registraties besproken.

Nadere informatie

Anne Berg William W. Hale Universiteit Utrecht

Anne Berg William W. Hale Universiteit Utrecht NON-VERBAAL GEDRAG EN BEHANDELUITKOMST BIJ ADOLESCENTEN MET INTERNALISERENDE PROBLEMEN Anne Berg William W. Hale Universiteit Utrecht ACHTERGROND ZonMw-programma Effectief werken in de jeugdsector Gebrek

Nadere informatie

Middelengebruik bij personen met een verstandelijke beperking een Quality of Life benadering

Middelengebruik bij personen met een verstandelijke beperking een Quality of Life benadering 5 e Landelijke studiedag LVB en Verslaving 5 oktober 2016 Middelengebruik bij personen met een verstandelijke beperking een Quality of Life benadering Chris Swerts Lector Hogeschool Gent, vakgroep Orthopedagogiek

Nadere informatie

Gezondheid van methadongebruikers. Dr. Gerdien de Weert Iriszorg/NISPA Drs. Erik Paling Novadic-Kentron

Gezondheid van methadongebruikers. Dr. Gerdien de Weert Iriszorg/NISPA Drs. Erik Paling Novadic-Kentron Gezondheid van methadongebruikers Dr. Gerdien de Weert Iriszorg/NISPA Drs. Erik Paling Novadic-Kentron Gezondheid van methadongebruikers Levensverwachting iha Ervaren klachten patiënten in methadonprogramma

Nadere informatie

Epidemiologische gegevens

Epidemiologische gegevens Epidemiologische gegevens ESPAD (Vlaanderen) European School Survey Project on Alcohol and other Drugs Deelname van 35 landen 15- en 16-jarigen Sinds 2003 ook deelname van België (n= 2.320) Hieronder de

Nadere informatie

FACT IDRIS. Idris is een onderdeel van de Amarant Groep

FACT IDRIS. Idris is een onderdeel van de Amarant Groep FACT IDRIS Idris is een onderdeel van de Amarant Groep Iedereen is Behandeling en begeleiding voor cliënten met een LVB in combinatie met complexe problematiek Specialistische behandeling Kinderen, jeugdigen

Nadere informatie