Uitbraak van amoebiasis in een Nederlands gezin; tropen onverwacht dichtbij

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitbraak van amoebiasis in een Nederlands gezin; tropen onverwacht dichtbij"

Transcriptie

1 Casuïstische mededelingen Uitbraak van amoebiasis in een Nederlands gezin; tropen onverwacht dichtbij w.m.edeling, j.j.verweij, c.ij.ponsioen en l.g.visser Entamoeba histolytica en Entamoeba dispar zijn morfologisch identieke, eencellige, intestinale parasieten waarmee wereldwijd miljoenen mensen zijn geïnfecteerd. Ongeveer 90% van deze infecties wordt veroorzaakt door E. dispar, een niet-invasieve protozoënsoort die als een onschuldige commensaal in de darm van de mens leeft. Uitsluitend E. histolytica, verantwoordelijk voor de overige 10%, heeft de potentie om amoebendysenterie, amoebenleverabces en amoeboom te veroorzaken. Geschat wordt dat jaarlijks wereldwijd personen aan amoebiasis overlijden. 12 Een door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gesteunde groep van experts raadt daarom aan om, in geval van dragerschap van amoebenn, E. histolytica specifiek te identificeren en, indien aanwezig, te behandelen. 3 4 Behandeling van een E. dispar-infectie is niet nodig. Infectie met E. histolytica treedt op bij inname van, door menselijke feces verontreinigd, voedsel of water dat de nvorm van de parasiet bevat. In het terminale ileum en het colon komen uit de n trofozoïeten vrij (figuur 1). Deze trofozoïeten kunnen erytrocyten fagocyteren (hematofage trofozoïeten) en kunnen colitis veroorzaken, met vaak bloederige diarree tot gevolg. In sommige gevallen breken de trofozoïeten door de mucosale barrière heen en kunnen ze via de portale circulatie de lever bereiken en daar ook zonder klachten van bloederige diarree een amoebenleverabces veroorzaken. In het colon vormen de trofozoïeten nieuwe n, die met de feces worden uitgescheiden en zo nieuwe gastheren kunnen infecteren. 1 Uit longitudinaal onderzoek naar het natuurlijke beloop van amoebiasis in endemische gebieden blijkt dat de helft van de E. histolytica-ndragers in de loop van 13 maanden hun infectie klaarde; de kans op ziekte bij een ndrager wordt geschat op 2-10%. 16 In dit artikel beschrijven wij een uitbraak van amoebiasis in een Nederlands gezin. De geïnfecteerde gezinsleden waren nooit in de tropen geweest. Leids Universitair Medisch Centrum, Postbus 9600, 2300 RC Leiden. Afd. Infectieziekten, Centrum voor Infectieziekten: mw.w.m.edeling, student; hr.dr.l.g.visser, internist-infectioloog. Afd. Medische Microbiologie en Parasitologie, Centrum voor Infectieziekten: hr.dr.j.j.verweij, researchmedewerker. Ziekenhuis Hilversum, afd. Interne Geneeskunde, Hilversum. Hr.dr.C.IJ.Ponsioen, internist/gastro-enteroloog. Correspondentieadres: hr.dr.l.g.visser samenvatting In een Nederlands gezin werd bij de moeder een amoebenleverabces, bij de vader amoebendysenterie en bij 1 van de 3 kinderen asymptomatisch ndragerschap gediagnosticeerd. De 3 gezinsleden waren nooit in de tropen geweest. Met een DNA-typeringsmethode werd vastgesteld dat alledrie met dezelfde Entamoeba histolytica-stam waren geïnfecteerd. De infectie werd waarschijnlijk in Zuid-Italië opgelopen, waar het gezin geregeld op zomervakantie ging. Door medicamenteuze therapie herstelden de 3 gezinsleden. Bij een patiënt met een leverabces of colitis moet amoebiasis worden overwogen, zelfs wanneer er geen anamnese van een tropencontact is. Ontlastingsmonsters dienen te worden onderzocht op amoebenn en trofozoïeten. Op grond van het morfologische onderzoek kan geen onderscheid worden gemaakt tussen n van E. histolytica en de niet-pathogene Entamoeba dispar. Aanvullend PCR-onderzoek van rechtstreeks uit de ontlasting geïsoleerd parasitair DNA is hiervoor noodzakelijk. Bij patiënten met een symptomatische infectie kunnen vrijwel altijd antistoffen tegen E. histolytica worden aangetoond. De behandeling van een invasieve infectie met E. histolytica met een weefselamoebicide middel dient steeds door een contactamoebicide middel te worden gevolgd om recidieven te voorkomen. Momenteel is op grond van effectiviteit en veiligheid paromomycine het contactamoebicide middel van eerste keus. ziektegeschiedenissen Patiënt A, een Nederlandse vrouw van 43 jaar, werd in december opgenomen wegens sinds 5 dagen bestaande koorts tot 40 C. Zij had pijn rechts boven in de buik. De pijnklachten verergerden bij bewegen en hoesten. Zij voelde zich grieperig en moe en klaagde over een niet-productieve hoest en braken. Patiënte had een blanco medische voorgeschiedenis en was nooit in de tropen geweest. Wel was zij met haar gezin de voorafgaande 3 zomers in Campanië (Zuid-Italië) op vakantie geweest. Bij lichamelijk onderzoek werd een matig zieke, pijnlijke, niet-icterische vrouw gezien. Haar lichaamstemperatuur was 39,5 C. Aan hart en longen werden geen bijzonderheden gehoord. Er was drukpijn rechts boven in de buik, maar geen hepatomegalie. Het laboratoriumonderzoek toonde het volgende: bezinking: 81 mm na het 1e uur; hemoglobine: 6,7 mmol/l; leukocyten: 14, /l; alkalische fosfatase: 257 U/l (normaal: 120) en glutamyltransferase (γgt): 168 U/l (normaal: 35). De serumactiviteit van aspartaataminotransferase (ASAT) en alanineaminotransferase (ALAT) was niet verhoogd. Het radiologisch onderzoek van de thorax liet geen afwijkingen zien. In de rechter leverkwab werd bij echografisch onderzoek een haardvormige afwijking van 5 cm diameter met grillige interne structuren gezien. Een CT-scan van het abdomen toonde in segment 8 van de lever een abces met een diameter van 6 cm en duidelijke randaankleuring (figuur 2). Het abces werd gepuncteerd en gedraineerd, waarbij bruinrood, troebel vocht werd verkregen. De uitstrijkpreparaten toonden necrotisch gedegenereerd celmateriaal met granulocyten en andere ontstekingscellen. In het grampreparaat werden geen bacteriën gezien. Aanvullende kleuringen voor E. histolytica en Echinococcus granulosus waren negatief. In af Ned Tijdschr Geneeskd september;148(37)

2 colon amoebenabces lever longen hersenen bloedvat amoebendysenterie trofozoïet ontlasting van normale consistentie pre pre figuur 1. Cyclus van Entamoeba histolytica (gebaseerd op een eerdere publicatie): 5 n in besmet voedsel of vocht worden oraal opgenomen. Trofozoïeten komen in de darm vrij; ze leven als kleine minutavormen in het darmlumen van coecum en colon ascendens. Tijdens verdere passage gaan ze in het colon over in n, die weer met de ontlasting worden uitgescheiden. De minutavormen kunnen zich ontwikkelen tot grote, invasieve stadia die de darmwand binnendringen en via het bloed naar eindorganen worden vervoerd waar ze tot amoebenabcesssen kunnen leiden. Amoebendysenterie is het gevolg van de invasie en de ontsteking van de darmwand; daarbij komen ook trofozoïeten in de ontlasting, die op zich niet infectieus zijn. wachting van de kweken en het aanvullend serologisch onderzoek werd patiënte behandeld met metronidazol en cefuroxim via intraveneuze weg. De kweken van het bloed en het leverpunctaat bleven steriel. De uitslag van het serologisch onderzoek op amoeben was echter sterk positief (tabel). In 2 onderzochte fecesmonsters werden geen n of trofozoïeten van E. histolytica aangetroffen. Onderzoek met de polymerasekettingreactie (PCR) op DNA dat uit het leverpunctaat werd geïsoleerd, bleek positief voor E. histolytica (zie de tabel). De diagnose amoebenleverabces werd gesteld en de behandeling met metronidazol werd voorgezet. Het abces werd snel kleiner en de drain werd verwijderd. Patiënte werd een week na haar opname ontslagen uit het ziekenhuis. De behandeling met metronidazol (in totaal gedurende 14 dagen) werd gevolgd door een met diloxanide 500 mg 3 dd gedurende 10 dagen. Bij echografisch vervolgonderzoek van de lever was na 6 maanden nog een kleine restafwijking te zien. Patiënte was inmiddels geheel klachtenvrij. Controlefecesonderzoek naar amoebenn was bij herhaling negatief. Patiënt B, de 46-jarige echtgenoot van patiënt A, had zich in mei van dat jaar in hetzelfde ziekenhuis gemeld met klachten van rectaal bloed- en slijmverlies en diarree sinds 6 dagen. Er was tevens een pijnlijke defecatie. De medische voorgeschiedenis was blanco en patiënt was nooit in de tropen geweest. Patiënt ontkende een soa of anale seksuele contacten te hebben gehad. Inspectie toonde een anale fissuur op 6 uur. Bij sigmoïdoscopie werd in het rectum vanaf cm gezwollen slijmvlies met intramucosale hemorragieën gezien, in ernst toenemend in de richting van de anale ring. Helemaal distaal werden enkele zweertjes gezien. Histologisch onderzoek van de biopten toonde colonslijmvlies met een onregelmatig oppervlak, sterk wisselende hoeveelheden ontstekingsinfiltraat in de lamina propria en licht onregelmatige crypten. Het ontstekingsinfiltraat bevatte veel eosinofielen en plasmacellen. Er werden geen granulomen gevonden. Op grond van dit beeld werd gedacht aan proctitis ten gevolge van een chronisch inflammatoir darmlijden (IBD). Patiënt werd behandeld met prednisonsuppositoria 10 mg per dag. Patiënt hield echter klachten van bloederige diarree tot 12 keer per dag en kreeg nu ook pijn links onder in de buik. Ondanks wijziging van de behandeling in klysma s met mesalazine en later budesonide trad er geen verbetering van de klachten op. Na 4 maanden werd bij sigmoïdoscopie vanaf 30 cm in het colon een discrete, naar distaal toenemende, vlekkerige ontstekingsreactie met hier en daar een kleine erosie gezien. De colonbiopten toonden een onregelmatig oppervlak met partieel verlies van slijmbekercellen en een licht onregelmatig cryptenpatroon. Er was een matig dens ontstekingsinfiltraat met sporadisch een klein cryptenabces. Op grond van Ned Tijdschr Geneeskd september;148(37) 1831

3 figuur 2. CT-snede ter hoogte van de lever van patiënt A, met een abces met randaankleuring en een diameter van 6 cm in de rechter leverkwab. het endoscopische beeld en de biopten werd opnieuw gedacht aan een IBD. Wegens het uitblijven van verbetering op de ingestelde therapie werd na 2 maanden een coloscopie verricht. In het gehele bereik van colon en rectum werd ontstoken slijmvlies gezien met oppervlakkige ulcera, afgewisseld met normaal slijmvlies. Biopten toonden colonslijmvlies met hobbelig oppervlak, onregelmatige crypten, focaal verlies van slijmbekercellen en in wisselende mate toegenomen infiltraat in de lamina propria. Het infiltraat, dat zich voortzette in de submucosa, bevatte veel eosinofielen en er was basale plasmocytose. Er werden kleine cryptenabcessen gevonden, maar geen granulomen. De biopten met chronische actieve ontsteking steunden de diagnose IBD, waarbij vooral gedacht werd aan de ziekte van Crohn. Patiënt startte met prednison 30 mg per os. Na een tijdelijke verbetering kreeg hij een maand later, na afbouwen van de prednisonbehandeling, weer meer buikpijn en bloederige diarree. De dosering prednison werd opnieuw verhoogd tot 20 mg. Inmiddels werd zijn echtgenote, patiënt A, opgenomen met een amoebenleverabces. Daarom werd ook bij hem aanvullend onderzoek naar amoebiasis verricht. In de feces werden n en trofozoïeten van E. histolytica/e. dispar gezien. Met PCRonderzoek van de ontlasting werden deze amoeben geïdentificeerd als E. histolytica. De uitslag van het serologisch onderzoek op amoeben was sterk positief (zie de tabel). Echografisch onderzoek van de lever toonde wat steatose, maar geen aanwijzingen voor een abces. De diagnose amoebendysenterie werd gesteld en patiënt werd behandeld met metronidazol 500 mg 4 dd voor 7 dagen, gevolgd door diloxanide 500 mg 3 dd voor 10 dagen. De prednison werd in 4 weken afgebouwd. Een maand later was hij volledig klachtenvrij. Bij een controlesigmoïdoscopie na weer een maand werden enkel wat ontstekingsresten gevonden. In de feces werden geen amoebenn of trofozoïeten meer gezien. epicrise Het was onduidelijk hoe patiënt A en B geïnfecteerd werden met E. histolytica, aangezien zij nooit buiten Europa waren geweest. Zij hadden 3 kinderen, 1 dochter van 21 en 2 zonen van respectievelijk 18 en 15 jaar. De dochter was de enige in het gezin die in de tropen was geweest. In de zomer van het jaar waarin haar moeder het ziekenhuis bezocht, reisde zij naar India en werd aldaar behandeld voor een vermeende amoebendysenterie met kruidenballen ( herbal balls ). Om die reden werden na de opname van patiënt A alle contacten binnen het huishouden onderzocht op infectie met E. histolytica. Feces werd microscopisch onderzocht op de aanwezigheid van amoebenn en met de PCR op de aanwezigheid van DNA van E. histolytica en/of E. dispar. Bloedmonsters van de 3 kinderen werden afgenomen voor serologisch onderzoek naar E. histolytica-antistoffen met ELISA. De dochter en de oudste zoon waren klachtenvrij. De uitslagen van microscopie- en PCRonderzoek van de ontlasting en serologisch onderzoek van beiden waren negatief (zie de tabel). De jongste zoon had vage buikklachten, bestaande uit wat rommelingen en krampen. In de feces werden n van E. histolytica/e. dispar en van Giardia lamblia gevonden. Het PCR-onderzoek van de ontlasting leverde bij herhaling een positief resultaat voor E. histolytica op. In het serum werden antistoffen tegen E. histolytica aangetoond (zie de tabel). Bij de 3 gezinsleden gaven de DNA-isolaten identieke PCR-producten voor 2 transfer-rna(trna)-genen van E. histolytica, wijzend op infectie met eenzelfde E. histolytica-stam. 7 Klinische en parasitologische kenmerken bij presentatie van verschillende familieleden in een uitbraak van amoebiasis familielid ziektebeeld antistof- fecesonderzoek titer n/- PCR op trofozoïeten Entamoeba histolytica vader dysenterie 1: moeder amoebenleverabces 1:1280 * dochter geen infectie 1:40 zoon geen infectie 1:40 zoon ndrager 1: *De PCR op leveraspiraat was positief voor E. hystolytica. Tevens had hij een Giardia lamblia-infectie Ned Tijdschr Geneeskd september;148(37)

4 beschouwing De ziektegeschiedenis van patiënt B, de vader in het gezin, demonstreerde de problemen bij een geïsoleerde casus van darmamoebiasis in een niet-endemisch gebied. Meestal is, zoals bij veel exotische ziekten, de vermelding van een verblijf in de tropen bij een zorgvuldige reisanamnese de sleutel tot de diagnose. Echter, patiënt B, die zich al in mei van dat jaar met klachten meldde, was nog nooit in de tropen geweest, waardoor de diagnose amoebendysenterie niet werd overwogen. Pas toen bij zijn vrouw in december een amoebenleverabces werd gediagnosticeerd, kon de juiste diagnose worden gesteld. Zij was overigens evenmin ooit in de tropen geweest. De diagnose amoebiasis dient dus bij klinische aanwijzingen ook zonder tropenverleden van patiënt of diens gezinsleden overwogen te worden. Bovendien blijkt uit de ziektegeschiedenis van patiënt B duidelijk dat een amoebendysenterie onbehandeld het klinische, endoscopische en histopathologische beeld van een inflammatoire darmziekte kan nabootsen. Behandeling met glucocorticosteroïden vergroot overigens de kans op een fulminante colitis met perforatie. 8 Op het eerste gezicht lijkt er verspreiding te zijn opgetreden van E. histolytica tussen de gezinsleden. Transmissie van E. histolytica is immers ook onder westerse hygiënische omstandigheden mogelijk. 9 Eerder beschreven sommigen van ons een uitbraak van amoebiasis in een Nederlands gezin, waarbij een patiënte met persisterend ndragerschap na een reis naar India tien jaar eerder, de infectiebron was. 10 Het verdient daarom aanbeveling om in geval van een E. histolyticainfectie ook de gezinsleden en andere nauwe contacten van de patiënt te onderzoeken op ndragerschap. Analyse van 2 trna-loci van het geïsoleerde DNA wees inderdaad op een gemeenschappelijke infectiebron. Het was echter niet mogelijk te bepalen of er verspreiding van E. histolytica tussen de gezinsleden was opgetreden of dat de gezinsleden gelijktijdig besmet werden, bijvoorbeeld door het eten van besmet voedsel. De enige persoon met een tropencontact, de dochter, was de bron zeker niet, want de klachten van patiënt B waren maanden vóór de reis al aanwezig. Amoebiasis komt in Nederland niet endemisch voor. De vraag of amoebiasis endemisch voorkomt in Zuid- Italië is niet eenvoudig te beantwoorden. Er zijn verschillende publicaties van zogenaamde autochtone amoebiasis Maar het blijft onduidelijk hoe zorgvuldig in deze onderzoeken de anamnese wat betreft het achterhalen van tropencontacten is geweest. Diagnostiek. Het overgrote deel van de laboratoriumdiagnosen amoebiasis is gebaseerd op het vinden van E. histolytica-/e. dispar-n in de ontlasting. Tenminste 90% van de personen die n uitscheiden, is drager van de niet-invasieve soort, E. dispar. Cysten en kleine trofozoïeten van E. dispar zijn, op basis van het microscopisch onderzoek, niet te onderscheiden van die van E. histolytica. Indien personen die E. histolytica-/- E. dispar-n uitscheiden zonder aarzeling als amoebenpatiënten worden beschouwd, dan wordt de thans gebruikelijke behandeling van nuitscheiders met contactamoebicide middelen bij 9 van de 10 patiënten onnodig gegeven. Een patiënt met een E. dispar-infectie behoeft immers geen behandeling. Anderzijds is het mogelijk dat behandeling van E. histolytica-ndragerschap met een contactamoebicide middel makkelijker faalt omdat dieper in het darmweefsel gelegen parasieten onvoldoende door het middel worden bereikt. Daarom is laboratoriumonderzoek waarmee men E. dispar- en E. histolytica-infecties van elkaar kan onderscheiden op zijn plaats. Met PCR-onderzoek van direct uit ongefixeerde of ingevroren ontlasting geïsoleerd DNA kan specifiek DNA van E. dispar en E. histolytica worden opgespoord. 4 In Leiden wordt momenteel een zogenaamde real-time - PCR toegepast die gevoelig, specifiek en reproduceerbaar is. 13 Recent werden ook immunologische methoden beschreven voor de detectie van E. dispar- en E. histolytica-antigenen in de ontlasting Uit ons nog niet gepubliceerd onderzoek van door Nederlandse laboratoria ingestuurde patiëntenmaterialen blijkt dat, in vergelijking met het PCR-onderzoek, de sensitiviteit van deze antigeendetectiemethoden niet hoger is dan 70%. Belangrijk is te vermelden dat in de niet-endemische situatie bij de meeste patiënten met E. histolytica-nuitscheiding en bij vrijwel alle patiënten met amoebendysenterie antistoffen tegen E. histolytica in het serum kunnen worden aangetoond Na effectieve behandeling behoren de serologische uitslagen binnen 12 maanden negatief te worden. Therapie. De behandeling van invasieve infecties met E. histolytica, dat wil zeggen die met dysenterie of een leverabces, bestaat uit een weefselamoebicide middel (metronidazol of tinidazol) en dient altijd gevolgd te worden door een contactamoebicide middel (diloxanide, paromomycine of clioquinol) om recidieven te voorkomen. 18 Diloxanide werd in 2001 om commerciële redenen uit de handel genomen. Op dit moment is paromomycine het enige werkzame en veilige middel met contactamoebicide eigenschappen dat in Nederland beschikbaar is; de dosering bedraagt 500 mg 3 dd gedurende 7-10 dagen. Paromomycine is een aminoglycoside dat niet alleen antibacteriële activiteit heeft, maar ook werkzaam is tegen E. histolytica, G. lamblia en Dient amoeba fragilis. Paromomycine wordt nauwelijks vanuit de darm opgenomen na orale toediening. Alleen bij patiënten met nierinsufficïentie is terughoudendheid geboden wegens de waarneming dat bij langdurige orale toediening van neomycine gehoorschade kan optreden. 21 Bij orale toepassing van neomycine zijn gevallen van Clostridium difficile-colitis beschreven; deze aandoening is ook mogelijk na toepassing van paromomycine. Paromomycine is in Nederland niet geregistreerd en wordt op artsenverklaring afgeleverd. Clioquinol wordt ook als contactamoebicide middel toegepast; echter, de werkzaamheid ervan is niet bewezen en er bestaat een kleine kans op ernstige bijwerkingen, namelijk subacute myelooptische neuropathie, vooral bij chronische overdose- Ned Tijdschr Geneeskd september;148(37) 1833

5 ring Op basis van werkzaamheid, veiligheid en beschikbaarheid is paromomycine het middel van eerste keuze. conclusie Nu de grenzen in de wereld vervagen, zijn de tropen soms onverwacht dichtbij. Ook bij een patiënt zonder duidelijk tropencontact dient amoebiasis bij onverklaarde bloederige diarree of leverabces te worden overwogen. Alhoewel dit zelden gebeurt, kan E. histolytica leiden tot secundaire infecties in westerse hygiënische omstandigheden. Om die reden verdient het aanbeveling om nauwe contacten van een patiënt op E. histolyticandragerschap te onderzoeken. Bij personen uit gebieden waar E. histolytica niet endemisch voorkomt, kan serologisch onderzoek op amoeben worden toegepast om onderscheid te maken tussen E. dispar- en E. histolytica-infecties. De gouden standaard blijft het PCRonderzoek van de ontlasting. Een behandeling met een weefselamoebicide middel dient steeds door een met een contactamoebicide middel te worden gevolgd. Op basis van aangetoonde werkzaamheid, veiligheid en beschikbaarheid is paromomycine het contactamoebicide middel van eerste keus. Dr.C.G.Clark, Department of Infectious and Tropical Diseases, London School of Hygiene and Tropical Medicine, Londen, VK, verrichtte de genotypering van de E. histolyticaisolaten. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: D.Laeijendecker heeft de verschillende diagnostische onderzoeken uitgevoerd met subsidie voor het doelmatigheidsproject Onderscheid tussen Entamoeba histolytica en E. dispar, diagnostische aspecten en klinische relevantie. abstract Outbreak of amoebiasis in a Dutch family; tropics unexpectedly nearby. An amoebic liver abscess, amoebic dysentery and asymptomatic cyst passage were diagnosed in a father, a mother and one of their three children, respectively. One of the other children had been in the tropics, but only after the father s symptoms had begun. All three family members were infected with the same strain of Entamoeba histolytica as determined by polymerase chain reaction(pcr)-based DNA typing. The source of infection was most probably in Southern Italy where the family regularly spent their summer holidays. All three infected patients recovered after drug treatment. In a patient with a liver abscess or colitis, amoebiasis should be considered even in the absence of a history of a stay in the tropics. Stool samples should be examined for amoebic cysts and trophozoites. PCR analysis of parasite DNA extracted directly from stool samples makes differentiation between the morphologically identical cysts of E. histolytica and the non-pathogenic Entamoeba dispar possible. In addition, serum antibodies to E. histolytica are almost always present in symptomatic patients. Invasive infections with E. histolytica require treatment with a tissue amoebicidal drug, followed by a contact amoebicide to prevent recurrence. Currently, paromomycin is considered to be the first-line luminal amoebicide because of its efficacy and safety. literatuur 1 Stanley jr SL. Amoebiasis. Lancet 2003;361: Petri jr WA, Singh U. Diagnosis and management of amebiasis. Clin Infect Dis 1999;29: WHO/PAHO/UNESCO report. A consultation with experts on amoebiasis. Mexico City, Mexico January Epidemiol Bull 1997;18: Gonzáles-Ruiz A, Wright SG. Disparate amoebae. Lancet 1998;351: Polderman AM, Rijpstra AC. Medische parasitologie. 2e dr. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum; Blessmann J, Ali IKM, Nu PA, Dinh BT, Viet TQ, Van AL, et al. Longitudinal study of intestinal Entamoeba histolytica infections in asymptomatic adult carriers. J Clin Microbiol 2003;41: Zaki M, Reddy SG, Jackson TF, Ravdin JI, Clark CG. Genotyping of Entamoeba species in South Africa: diversity, stability, and transmission patterns within families. J Infect Dis 2003;187: Stuiver PC, Goud TJLM. Corticosteroids and liver amoebiasis. Br Med J 1978;2(6134): Gatti S, Cevini C, Bruno A, Novati S, Scaglia M. Transmission of Entamoeba histolytica within a family complex. Trans R Soc Trop Med Hyg 1995;89: Vreden SG, Visser LG, Verweij JJ, Blotkamp J, Stuiver PC, Aguirre A, et al. Outbreak of amebiasis in a family in the Netherlands. Clin Infect Dis 2000;31: Salzano A, Rossi E, Carbone M, Mondillo F, de Rosa A, Tuccillo M, et al. Suburban amebiasis: the diagnostic aspects via computed tomography and echography and the percutaneous treatment of amebic liver abscesses. Radiol Med (Torino) 2000;99: Gatti S, Cevini C, Marchi L, Novati S, Scaglia M. Entamoeba histolytica autochthonous isolates from mentally retarded Italian patients. Parasitol Res 1995;81: Verweij JJ, Oostvogel F, Brienen EA, Nang-Beifubah A, Ziem J, Polderman AM. Prevalence of Entamoeba histolytica and Entamoeba dispar in northern Ghana. Trop Med Int Health 2003;8: Haque R, Mollah NU, Ali IK, Alam K, Eubanks A, Lyerly D, et al. Diagnosis of amebic liver abscess and intestinal infection with the TechLab Entamoeba histolytica II antigen detection and antibody tests. J Clin Microbiol 2000;38: Pillai DR, Keystone JS, Sheppard DC, MacLean JD, MacPherson DW, Kain KC. Entamoeba histolytica and Entamoeba dispar: epidemiology and comparison of diagnostic methods in a setting of nonendemicity. Clin Infect Dis 1999;29: Verweij JJ, Lieshout L van, Blotkamp C, Brienen EA, Duivenvoorden S van, Esbroeck M van, et al. Differentiation of Entamoeba histolytica and Entamoeba dispar using PCR-SHELA and comparison of antibody response. Arch Med Res 2000;31(4 Suppl):S Verweij JJ. Molecular tools in the diagnosis of intestinal parasitic infection [proefschrift]. Leiden: Universiteit Leiden; Irusen EM, Jackson TF, Simjee AE. Asymptomatic intestinal colonization by pathogenic Entamoeba histolytica in amebic liver abscess: prevalence, response to therapy, and pathogenic potential. Clin Infect Dis 1992;14: Drugs for parasitic infections. Med Lett Drugs Ther 2002;44: Blessmann J, Tannich E. Treatment of asymptomatic intestinal Entamoeba histolytica infection. N Engl J Med 2002;347: Kucers A, editor. The use of antibiotics: a clinical review of antibacterial, antifungal, and antiviral drugs. 5th ed. Oxford: Butterworth-Heinemann; Clifford Rose F, Gawel M. Clioquinol neurotoxicity: an overview. Acta Neurol Scand Suppl 1984;100: Marsden PD, Knight R. Halogenated oxyquinoline derivatives. Lancet 1971;1(7704):854. Aanvaard op 28 april Ned Tijdschr Geneeskd september;148(37)

E. histolytica / dispar. in de routine laboratoriumpraktijk. Manfred van Kerckhoven, analist LabMicTA, Hengelo

E. histolytica / dispar. in de routine laboratoriumpraktijk. Manfred van Kerckhoven, analist LabMicTA, Hengelo E. histolytica / dispar in de routine laboratoriumpraktijk Manfred van Kerckhoven, analist LabMicTA, Hengelo 3-2-2014 1 Hengelo 2 Regio T&A - ZKH: ZGT, MST, SKB - Alle zorginstellingen - Groot deel huisartsen

Nadere informatie

Een 36 jarige waterbouwkundig ingenieur wordt in Bangladesh acuut ziek met koorts tot 39 C en 10-15 x per dag waterdunne diarree.

Een 36 jarige waterbouwkundig ingenieur wordt in Bangladesh acuut ziek met koorts tot 39 C en 10-15 x per dag waterdunne diarree. Diarree na tropen Een 36 jarige waterbouwkundig ingenieur wordt in Bangladesh acuut ziek met koorts tot 39 C en 10-15 x per dag waterdunne diarree. Hij behandelt zichzelf met imodium en ORS. Na 48 uur

Nadere informatie

De behandeling van Dientamoeba fragilis. Thecla A.M. Hekker, arts-microbioloog NVMM, 2 april 2008

De behandeling van Dientamoeba fragilis. Thecla A.M. Hekker, arts-microbioloog NVMM, 2 april 2008 De behandeling van Dientamoeba fragilis Thecla A.M. Hekker, arts-microbioloog NVMM, 2 april 2008 Dientamoeba fragilis Inleiding Klinische verschijnselen Diagnose Therapie Vervolg 2 Inleiding bekend sinds

Nadere informatie

In Nederland verkregen Entamoeba histolytica-colitis

In Nederland verkregen Entamoeba histolytica-colitis O v e r z C i ac sh ut ïs sa t ri te ik k e l e n In Nederland verkregen Entamoeba histolytica-colitis Entamoeba histolytica colitis acquired in the Netherlands Auteurs Trefwoorden Key words Th.F. Veneman,

Nadere informatie

Amoebiasis: de consequenties van een taxonomische vergissing

Amoebiasis: de consequenties van een taxonomische vergissing - Wanneer geen 24-uurs service geboden kan worden, moet een deskundig laboratorium zijn geïdentificeerd, waarnaar preparaten (minimaal een set ongekleurd) met spoed kunnen worden opgestuurd en beoordeeld;

Nadere informatie

Laboratoria Nieuwsbrief oktober 2014 Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium Medisch Microbiologisch Laboratorium

Laboratoria Nieuwsbrief oktober 2014 Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium Medisch Microbiologisch Laboratorium Laboratoria Nieuwsbrief oktober 2014 Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium Medisch Microbiologisch Laboratorium In dit nummer: - Aanvraagformulier medicijnspiegel bepaling - Dientamoeba fragilis

Nadere informatie

SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 21 november Ronde 88 Parasitologie

SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 21 november Ronde 88 Parasitologie Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 21 november 2007 Ronde 88 Parasitologie 2007-3 Rondecommentaar In het invulformulier zijn voor de fecesmonsters

Nadere informatie

Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!)

Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!) Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!) De microbiologen zagen zieke mensen. In hun ogen waren dat er veel meer dan normaal en zij spraken van een epidemie. ( ) We hebben de epidemie

Nadere informatie

Hepatitis E, wat moet je ermee?

Hepatitis E, wat moet je ermee? Hepatitis E, wat moet je ermee? Caroline Swanink, arts-microbioloog Rijnstate 11 oktober 2016 Wanneer verricht u diagnostiek naar hepatitis E virus? A. Altijd bij een acuut hepatitis beeld B. Bij een acuut

Nadere informatie

Cursus moleculaire diagnostiek van parasitaire infecties

Cursus moleculaire diagnostiek van parasitaire infecties Cursus moleculaire diagnostiek van parasitaire infecties De cursus wordt gegeven door de Afdeling Parasitologie van het Leids Universitair Medisch Centrum op de Hogeschool Leiden, afdeling Hoger Laboratorium

Nadere informatie

Expert waarden in microscopische diagnostiek van de parasitologie.

Expert waarden in microscopische diagnostiek van de parasitologie. Expert waarden in microscopische diagnostiek van de parasitologie. Foekje F. Stelma 1, Jaap van Hellemond 2 1) Dept. Medische Microbiologie, Radboudumc, Postbus 9101, 6500 HB Nijmegen. 2) Dept. Medische

Nadere informatie

Parasitologie PH-3095 4, 5, 6, 13, 14 en 15 november 2013

Parasitologie PH-3095 4, 5, 6, 13, 14 en 15 november 2013 Parasitologie PH-3095 4, 5, 6, 13, 14 en 15 november 2013 Samenstellers: Lisette van Lieshout Hogeschool Leiden Centrum Bioscience en Diagnostiek Zernikedreef 11 2333 CK Leiden Postbus 382 2300 AJ Leiden

Nadere informatie

Giardia Een echte bedreiging

Giardia Een echte bedreiging Giardia Giardia Een echte bedreiging Inleiding Giardia uit de groep Giardia duodenalis (syn. G. lamblia) komen wereldwijd bij vele diersoorten voor, met inbegrip van hond, kat en mens. Giardia is, na Toxocara,

Nadere informatie

Legionella. De overdracht. Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem

Legionella. De overdracht. Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem Legionella De overdracht Jacob P. Bruin Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid Kennemerland Haarlem Legionella Inhoud: Legionella bacterie Infectieroute Diagnostiek Kweek Urine antigeentesten Serologie

Nadere informatie

HAL Bulletin. Nummer 2, December 2008 MFB/KC/HAL HO/DH/AH 2008.004

HAL Bulletin. Nummer 2, December 2008 MFB/KC/HAL HO/DH/AH 2008.004 Onderwerpen: 1. Bloedafname door huisartsen 2. Aanvragen diagnostiek/consultatie 3. Kwaliteitscontrole glucosemeters 4. Aanleveren urines 5. LVF wetenswaardigheden 6. Coeliakie onderzoek 7. Website 8.

Nadere informatie

Detectie van pneumocystis in broncheoalveolaire lavage. Rafke Schoffelen 15-12-2015 IC Radboudumc

Detectie van pneumocystis in broncheoalveolaire lavage. Rafke Schoffelen 15-12-2015 IC Radboudumc Detectie van pneumocystis in broncheoalveolaire lavage Rafke Schoffelen 15-12-2015 IC Radboudumc Casus Man, 78 jaar Behandeld met rituximab en prednison Verdenking pneumocystis pneumonie(pcp) Start cotrimoxazol

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/48644

Nadere informatie

Speed Giardia TM. www.speedrange.nl. Virbac Nederland B.V., Postbus 313, 3770 AH Barneveld Tel. 0342 427 127 E-mail: info@virbac.

Speed Giardia TM. www.speedrange.nl. Virbac Nederland B.V., Postbus 313, 3770 AH Barneveld Tel. 0342 427 127 E-mail: info@virbac. Speed Giardia TM www.speedrange.nl Virbac Nederland B.V., Postbus 313, 3770 AH Barneveld Tel. 0342 427 127 E-mail: info@virbac.nl ALLEEN VOOR IN VITRO GEBRUIK NEDERLANDS Klinische toepassing Giardia is

Nadere informatie

Infectieuze diarree. Marjolein Deege, arts-microbioloog UMCU/Saltro

Infectieuze diarree. Marjolein Deege, arts-microbioloog UMCU/Saltro Infectieuze diarree Marjolein Deege, arts-microbioloog UMCU/Saltro Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Relevante relaties met bedrijven Sponsoring / onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Wat kan het zijn in het brein? Klinische Werkgroep Parasitologie 20 januari 2014 Martijn den Reijer Jaap van Hellemond

Wat kan het zijn in het brein? Klinische Werkgroep Parasitologie 20 januari 2014 Martijn den Reijer Jaap van Hellemond Wat kan het zijn in het brein? Klinische Werkgroep Parasitologie 20 januari 2014 Martijn den Reijer Jaap van Hellemond Casus Meneer L., 50 jaar, Kaapverdische afkomst Voorgeschiedenis: jicht, astma, prostatisme

Nadere informatie

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog CMV, EBV, Toxoplasma Diagnostiek Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog Man, 50 jaar Sinds 8d uit Thailand, 1 maand verblijf (nieuwe partner aldaar) Branderig gevoel ter hoogte van

Nadere informatie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie 166 Samenvatting SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie Deel I Introductie In de introductie van dit proefschrift (Hoofdstuk

Nadere informatie

Molecular tools in the diagnosis of. intestinal parasitic infections

Molecular tools in the diagnosis of. intestinal parasitic infections Molecular tools in the diagnosis of intestinal parasitic infections Proefschrift ter verkrijging van de graad van Doctor aan de Universiteit Leiden, op gezag van de Rector Magnificus Dr. D. D. Breimer,

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Dientamoeba fragilis: een mogelijk belangrijke oorzaak van persisterende buikpijn bij kinderen

Dientamoeba fragilis: een mogelijk belangrijke oorzaak van persisterende buikpijn bij kinderen Oorspronkelijke stukken Dientamoeba fragilis: een mogelijk belangrijke oorzaak van persisterende buikpijn bij kinderen d.k.bosman, m.a.benninga, p.van de berg, g.c.l.kooijman en t.van gool Dientamoeba

Nadere informatie

Lente. Winter. Sectie Parasitologie. Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek

Lente. Winter. Sectie Parasitologie. Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek Lente Winter Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek Sectie Parasitologie Messi Maxima Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek Sectie Parasitologie Patient met

Nadere informatie

Ronde 92 Parasitologie

Ronde 92 Parasitologie Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 13 oktober 2008 Ronde 92 Parasitologie 2008-3 Ronde commentaar Opmerkingen van deelnemers over de inhoud

Nadere informatie

Dierenkliniek Goeree Overflakkee

Dierenkliniek Goeree Overflakkee Dierenkliniek Goeree Overflakkee De teksten van onze artikelen worden geschreven aan de hand van wetenschappelijke literatuur, maar ook op basis van onze eigen inzichten en ervaringen. Daarom kan de informatie

Nadere informatie

SAMENVATTING 150 Samenvatting Vertegenwoordigers van het geslacht Oesophagostomum zijn parasitaire rond wormen, die veel bij landbouwhuisdieren en ook bij apen voorkomen. Na infectie kunnen ernstige gastrointestinale

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Calprotectine bepaling in feces

Calprotectine bepaling in feces Erasmus MC Calprotectine bepaling in feces Synoniem: IBD test, Bühlmann Afname Afname voorkeur: Afname volume: Afname condities: Opslag condities: Verzend condities: Feces in buis met schepje Minimaal

Nadere informatie

Hypereosinofiel syndroom

Hypereosinofiel syndroom Hypereosinofiel syndroom R. Fijnheer Meander Medisch Centrum/UMCUtrecht HES Incidentie: 2-4 per 1.000.000 per jaar Man> vrouw Leeftijd: 30-70 erg in belangstelling: glivec, mepolizumab etc. Lastig voor

Nadere informatie

Een donatie met een staartje

Een donatie met een staartje Een donatie met een staartje Jaap van Hellemond Dept. Medische Microbiologie & Infectieziekten Erasmus MC & Havenziekenhuis Rotterdam Met medewerking van en dank aan Havenziekenhuis, Rotterdam Emmaline

Nadere informatie

Bijlage I Evidence-based onderzoek

Bijlage I Evidence-based onderzoek Bijlage I Evidence-based onderzoek Achtergrond In 2001 is de paragraaf Maatregelen naar aanleiding van een geval aangepast op basis van de bevindingen van een onderzoek verricht bij de GGD Amsterdam door

Nadere informatie

Faecaal calprotectine. Eva Lefevre 14 mei 2013

Faecaal calprotectine. Eva Lefevre 14 mei 2013 Faecaal calprotectine Eva Lefevre 14 mei 2013 Inleiding Faecaal calprotectine Calcium bindend eiwit Afkomstig uit neutrofiele granulocyten Aanwezigheid in faeces is evenredig met mate van neutrofiele migratie

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014. Disclosure belangen Anke Bruns. Geen (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014. Disclosure belangen Anke Bruns. Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Anke Bruns Geen (potentiële) belangenverstrengeling Diarree na cord blood transplantatie 2 oktober 2014 Klinische dag NVvH Anke Bruns, Moniek de Witte,

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Functionele buikklachten

Functionele buikklachten Functionele buikklachten Achtergronden Behandeling Nieuwe medicamenten Discussie Signalen wijzend op somatisch substraat Acute klachten Algemene ziekteverschijnselen (koorts/ hemodynamiek) Ongewenst gewichtsverlies

Nadere informatie

Prednison voor de behandeling van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

Prednison voor de behandeling van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Patiënteninformatie Prednison voor de behandeling van de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa rkz.nl Uw MDL-arts (maag-,darm-,leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Hepatitis A.

Hepatitis A. Hepatitis A www.hepatitisinfo.nl Hepatitis A Epidemiologie Transmissie Virologie Symptomen van een infectie met hepatitis A Diagnostiek Behandeling Preventie Hepatitis A epidemiologie http://wwwnc.cdc.gov/travel/pdf/yellowbook-2012-map-03-03-estimated-prevalence-hepatitis-a.pdf

Nadere informatie

Lopende studies. Zaterdag 9 september 2017

Lopende studies. Zaterdag 9 september 2017 Lopende studies Zaterdag 9 september 2017 LADI STUDY Lengthening Adalimumab Dosing Interval Adalimumab (Humira) interval verlenging voor patiënten met stabiele ziekte van Crohn Waarom? - Optimale dosering

Nadere informatie

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts Versie 2016 1. WAT IS NRLP-12 GERELATEERDE TERUGKERENDE KOORTS 1.1 Wat is het? NRLP-12 gerelateerde terugkerende

Nadere informatie

Wat te doen als een Italiaanse zwangere bezorgd is en een kind vreemd kijkt?

Wat te doen als een Italiaanse zwangere bezorgd is en een kind vreemd kijkt? Wat te doen als een Italiaanse zwangere bezorgd is en een kind vreemd kijkt? Rebecca van Grootveld AIOS Medische Microbiologie Werkgroep Klinische Parasitologie, NVP & WAMM Toxoplasmose 2 Werkgroep klinische

Nadere informatie

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

Budesonide. atiefolder. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Budesonide. atiefolder. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Budesonide bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa atiefolder Informatiefolder N-ICC folder budesonide uitgave september 2016 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Antwoordformulieren open vragen

Antwoordformulieren open vragen Antwoordformulieren open vragen Bloktoets : 5O0 Datum : 9 juli 009 Aanvang : Studentnummer : Studentnaam :. BLOKTOETS STOFWISSELING 5O0 9 juli 009 Sint Radboud. Het uitvragen van de pijnklachten is van

Nadere informatie

Allemaal Beestjes. Eline van der Hagen Kcio 15 juni 2017

Allemaal Beestjes. Eline van der Hagen Kcio 15 juni 2017 Allemaal Beestjes Eline van der Hagen Kcio 15 juni 2017 Voorgeschiedenis Vrouw, 68 jaar Diabetes type 2 (1995), hypertensie (2010), chronische nierinsuffiëntie (2012) Presentatie op de SEH In de nacht

Nadere informatie

Faecesonderzoek op parasieten

Faecesonderzoek op parasieten Faecesonderzoek op parasieten overzicht 2013 Titia Kortbeek Theo Mank overzicht resultaten 2013 transitie CCKL praktijkrichtlijn naar ISO 15189-2012 stof tot nadenken overzicht resultaten 2013 transitie

Nadere informatie

Development of simplified molecular tools for the diagnosis of kinetoplast diseases

Development of simplified molecular tools for the diagnosis of kinetoplast diseases Development of simplified molecular tools for the diagnosis of kinetoplast diseases Thesis by: Claire M. Mugasa Promotores: Prof. Dr. P.A. Kager & Prof. Dr. George W. Lubega Copromotor: Dr. Henk D.F.H.

Nadere informatie

Rubella Synoniemen: rodehond, German measles, Röteln

Rubella Synoniemen: rodehond, German measles, Röteln Rubella Synoniemen: rodehond, German measles, Röteln B06 Bijlage I Rubella en zwangerschap, richtlijnen voor de praktijk Beleid naar aanleiding van een (mogelijk) contact (zie toelichting 1) Inventariseer

Nadere informatie

Blindedarmontsteking. Appendicitis. Poli Chirurgie

Blindedarmontsteking. Appendicitis. Poli Chirurgie 00 Blindedarmontsteking Appendicitis Poli Chirurgie Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten van blindedarmontsteking (appendicitis) en hoe dit behandeld kan worden. Hou er rekening mee

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Trichomonas vaginalis, ontmaskering van een onderschatte pathogeen? Philippe Willems Promotor: Dr. R. Cartuyvels

Trichomonas vaginalis, ontmaskering van een onderschatte pathogeen? Philippe Willems Promotor: Dr. R. Cartuyvels Trichomonas vaginalis, ontmaskering van een onderschatte pathogeen? Philippe Willems Promotor: Dr. R. Cartuyvels Laboratoriumdiagnostiek T. vaginalis Inleiding Literatuurstudie: opties laboratoriumdiagnostiek

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekte bij kinderen

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekte bij kinderen Richtlijnen Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekte bij kinderen Lissy de Ridder, Edmond H.H.M. Rings en Johanna C. Escher* Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A1899,

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

SKML - Parasitologie

SKML - Parasitologie SKML - Parasitologie Training of toetsing??? Doe de quiz en test uzelf Routine feces onderzoek Van een 12 jarig meisje vanwege aanhouden buikklachten. ± 15 µm Routine feces onderzoek Artefacten (niet parasitair)?

Nadere informatie

Spoelwormen leven in de darmen van honden en katten.

Spoelwormen leven in de darmen van honden en katten. Darmparasieten komen zowel bij honden als bij katten zeer regelmatig voor. De vaakst voorkomende besmettingen zijn die met spoelwormen en lintwormen. Af en toe zien we ook infecties met giardia. Ook aan

Nadere informatie

HEPATITIS B EN ZWANGERSCHAP. Ann-Sophie Page & Gerbrich van den Bosch 04-11-2014

HEPATITIS B EN ZWANGERSCHAP. Ann-Sophie Page & Gerbrich van den Bosch 04-11-2014 HEPATITIS B EN ZWANGERSCHAP Ann-Sophie Page & Gerbrich van den Bosch 04-11-2014 INTRODUCTIE HBV = dsdna virus, hoge viremie, zeer infectieus (50-100x infectieuzer dan HIV) Transmissie door contact met

Nadere informatie

Mevalonaat Kinase Deficientië (MKD) (of Hyper IgD syndroom)

Mevalonaat Kinase Deficientië (MKD) (of Hyper IgD syndroom) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Mevalonaat Kinase Deficientië (MKD) (of Hyper IgD syndroom) Versie 2016 1. WAT IS MKD 1.1 Wat is het? Mevanolaat kinase deficiëntie (MKD) is een genetische

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 25 oktober 2006

Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 25 oktober 2006 Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 25 oktober 2006 Ronde 84 Parasitologie 2006-3 Algemene evaluatie 94 deelnemers stuurden een geldig resultaat

Nadere informatie

Familiaire Mediterrane Koorts

Familiaire Mediterrane Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Familiaire Mediterrane Koorts Versie 2016 2. DIAGNOSE EN BEHANDELING 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Over het algemeen wordt de volgende aanpak gehanteerd:

Nadere informatie

Een hoestende longarts. Beroepsziekte? (werkte 3 maanden geleden kortdurend in Zuid Afrika!) Extensive Drug Resistant Tuberculosis (XDR-TB)???

Een hoestende longarts. Beroepsziekte? (werkte 3 maanden geleden kortdurend in Zuid Afrika!) Extensive Drug Resistant Tuberculosis (XDR-TB)??? spreekuur Een hoestende longarts Een secretaresse met kinkhoest op de kinderafdeling De verpleegkundige van een kind op de IC met shock en vlekjes Een verpleegkundige met een voedselvergiftiging Een radioloog

Nadere informatie

Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum

Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen

Nadere informatie

Acute graft-versus-host ziekte na een levertransplantatie: wat te doen? T.J.F. Snijders

Acute graft-versus-host ziekte na een levertransplantatie: wat te doen? T.J.F. Snijders Acute graft-versus-host ziekte na een levertransplantatie: wat te doen? T.J.F. Snijders Casus 47 jarige vrouw Voorgeschiedenis 2004 Primair scleroserende cholangitis 2012 Eindstadium primair scleroserende

Nadere informatie

Dientamoeba fragilis, de case-control studie en hoe verder?

Dientamoeba fragilis, de case-control studie en hoe verder? Clinical microbioloy and infection 2015 Dientamoeba fragilis, de case-control studie en hoe verder? Maria Dullaert-de Boer 1 4 deelnemende laboratoria Design: Multi Center 1545 cases : patiënten die bij

Nadere informatie

SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 1 februari 2008. Ronde 89 Parasitologie 2007-4

SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 1 februari 2008. Ronde 89 Parasitologie 2007-4 Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 1 februari 2008 Ronde 89 Parasitologie 2007-4 Ronde commentaar Nogmaals willen wij erop wijzen dat het

Nadere informatie

Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling. Isaie Reuling 17 Januari 2017

Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling. Isaie Reuling 17 Januari 2017 Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling Isaie Reuling 17 Januari 2017 Introductie Toename vluchtelingen in NL Toename acute tropische infectieziekten 1 Ook toename chronische tropische infectieziekten!

Nadere informatie

Laboratoriumdiagnostiek van parasieten in faecesop basis van microscopie en antigentesten THOMAS MAENHOUT

Laboratoriumdiagnostiek van parasieten in faecesop basis van microscopie en antigentesten THOMAS MAENHOUT Laboratoriumdiagnostiek van parasieten in faecesop basis van microscopie en antigentesten THOMAS MAENHOUT LABORATORIUMDIAGNOSTIEK INLEIDING Microscopie Direct of na concentratietechniek Specifieke kleuringen

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

27 januari-7 februari Medisch parasitologische diagnostiek

27 januari-7 februari Medisch parasitologische diagnostiek 27 januari-7 februari 2014 Medisch parasitologische diagnostiek Sprekers vanuit de Afdeling Parasitologie, Leids Universitair Medisch Centrum: - Dhr. E.A.T. Brienen - prof.dr. A.M. Deelder - dr. - Prof.

Nadere informatie

EBM II: Korte casus 1. Kaat De Groot Laurens Deprost

EBM II: Korte casus 1. Kaat De Groot Laurens Deprost EBM II: Korte casus 1 Kaat De Groot Laurens Deprost EBM II: Inleiding tot klinisch denken Titularis: Prof. Dr. Nicole Pouliart Tutor: Chelsey Plas 05/12/2014 Inhoud Casus Differentiaaldiagnoses oesofageale

Nadere informatie

Ebolavirus. Virologie, epidemiologie en infectiepreventie. Janette Rahamat-Langendoen Arts-microbioloog/viroloog

Ebolavirus. Virologie, epidemiologie en infectiepreventie. Janette Rahamat-Langendoen Arts-microbioloog/viroloog Ebolavirus Virologie, epidemiologie en infectiepreventie Janette Rahamat-Langendoen Arts-microbioloog/viroloog Ebolavirus Virologie Wat is Ebolavirus Symptomatologie Diagnostiek Behandeling? Epidemiologie

Nadere informatie

Wormen. Faecesonderzoek op parasieten. Protozoa. Rondzending darmparasieten (microscopie)

Wormen. Faecesonderzoek op parasieten. Protozoa. Rondzending darmparasieten (microscopie) Faecesonderzoek op parasieten overzicht 2012 Titia Kortbeek Theo Mank Protozoa Cryptosporidium sp Cyclospora cayetanensis Cystoisospora belli Dientamoeba fragilis Entamoeba histolytica Giardia lamblia

Nadere informatie

BLOEDONDERZOEK OP PARASIETEN OVERZICHT 2014. Sjef van de Leur Truus Derks Amsterdam, 19 maart 2015

BLOEDONDERZOEK OP PARASIETEN OVERZICHT 2014. Sjef van de Leur Truus Derks Amsterdam, 19 maart 2015 BLOEDONDERZOEK OP PARASIETEN OVERZICHT 2014 Sjef van de Leur SKML Truus Derks Amsterdam, 19 maart 2015 ONDERWERPEN Resultaten rondzending Malaria is meer dan parasitemie Bespreking extra preparaat en EDTA

Nadere informatie

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Legionella Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Indeling Historie Epidemiologie en pathogenese Klinische presentatie en beloop Microbiologische diagnose Behandeling Maatregelen naar aanleiding van een

Nadere informatie

Toedienen van zetpil/klysma. Interne geneeskunde

Toedienen van zetpil/klysma. Interne geneeskunde Toedienen van zetpil/klysma Interne geneeskunde Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen/klysma s. In deze folder krijgt u informatie over de werking

Nadere informatie

Periodieke Koorts Met Afteuze Faryngitis En Adenitis (PFAPA)

Periodieke Koorts Met Afteuze Faryngitis En Adenitis (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Periodieke Koorts Met Afteuze Faryngitis En Adenitis (PFAPA) Versie 2016 1. WAT IS PFAPA 1.1 Wat is het? PFAPA staat voor Periodic Fever Adenitis Pharyngitis

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Samenvatting van de standaard Fluor vaginalis (eerste herziening) van het Nederlands Huisartsen Genootschap

Samenvatting van de standaard Fluor vaginalis (eerste herziening) van het Nederlands Huisartsen Genootschap gaan. Fluorklachten hebben invloed op de seksualiteit en vrouwen kunnen bang zijn dat de klachten door een seksueel overdraagbare aandoening (soa) veroorzaakt worden. Bij de meeste vrouwen die zich bij

Nadere informatie

Giardiasis A07.1 Synoniem: lambliasis

Giardiasis A07.1 Synoniem: lambliasis Giardiasis A07.1 Synoniem: lambliasis 1. Algemeen Giardia lamblia (synoniemen: G. duodenalis, G. intestinalis) is een eencellige parasiet die in 1681 voor het eerst beschreven werd door Antoni van Leeuwenhoek.

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa)

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Informatie over de behandeling met het medicijn predniso(lo)n bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Informatie over de behandeling met het medicijn predniso(lo)n bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Patiënteninformatie Predniso(lo)n Informatie over de behandeling met het medicijn predniso(lo)n bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 1234567890-terTER_ Predniso(lo)n Informatie over de behandeling

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Thiopurines en inflammatoir darmlijden; farmacologie en toxiciteit Dit proefschrift beschrijft nieuwe farmacologische en toxicologische inzichten in het gebruik van thiopurine

Nadere informatie

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL)

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Noteer hier uw vragen Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist

Nadere informatie

Vraag en Antwoord NDM Klebsiella Pneumoniae Voor aanvullingen zie onderaan, laatste update 18 december 2015

Vraag en Antwoord NDM Klebsiella Pneumoniae Voor aanvullingen zie onderaan, laatste update 18 december 2015 Vraag en Antwoord NDM Klebsiella Pneumoniae Voor aanvullingen zie onderaan, laatste update 18 december 2015 Algemene vragen 1 Wat is BRMO? BRMO is de afkorting van Bijzonder Resistent Micro-organisme.

Nadere informatie

SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 17 juni 2009. Ronde 95 Parasitologie 2009-2

SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 17 juni 2009. Ronde 95 Parasitologie 2009-2 Stichting Kwaliteitsbewaking Medische Laboratoriumdiagnostiek SKML-sectie Parasitologie Nijmegen, 17 juni 2009 Ronde 95 Parasitologie 2009-2 Evaluatie Ronde commentaar - enkele foute etiketten op monster

Nadere informatie

Rondzending parasitologie SKML feces

Rondzending parasitologie SKML feces Rondzending parasitologie SKML feces Titia Kortbeek Theo Mank Rivm Bilthoven Streeklab Haarlem Rondzending parasitologie Resultaten en evaluatie staan op website: www.parasitologie.nl Login naam en password

Nadere informatie

Giardiasis A07.1 Synoniem: lambliasis

Giardiasis A07.1 Synoniem: lambliasis Giardiasis A07.1 Synoniem: lambliasis 1. Algemeen Giardia lamblia (synoniemen: G. duodenalis, G. intestinalis) is een eencellige parasiet die in 1681 voor het eerst beschreven werd door Antoni van Leeuwenhoek.

Nadere informatie

Plasmodium knowlesi. Een "nieuwe" malariasoort uit het Verre Oosten. SKML deelnemersmiddag 6 maart 2008 Pieter Beckers

Plasmodium knowlesi. Een nieuwe malariasoort uit het Verre Oosten. SKML deelnemersmiddag 6 maart 2008 Pieter Beckers Plasmodium knowlesi Een "nieuwe" malariasoort uit het Verre Oosten SKML deelnemersmiddag 6 maart 2008 Pieter Beckers Plasmodium knowlesi: aanleiding Plasmodium knowlesi malaria in humans is widely distributed

Nadere informatie

Inflammatoire darmontsteking (IBD), maagdarmontsteking bij honden en katten

Inflammatoire darmontsteking (IBD), maagdarmontsteking bij honden en katten Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Inflammatoire (ontsteking) van darmziekten (IBD) is een groep van gastro-intestinale (maagdarm) ziekten waarbij ontstekingen

Nadere informatie

SKML-parasitologie rondzendingen; tijd voor moleculaire diagnostiek?

SKML-parasitologie rondzendingen; tijd voor moleculaire diagnostiek? SKML-parasitologie rondzendingen; tijd voor moleculaire diagnostiek? Theo Schuurs, moleculair bioloog Lid namens WMDI / NVMM Izore, Centrum Infectieziekten Friesland, Leeuwarden Huidige rondzendingen SKML-parasitologie:

Nadere informatie

De klinisch apotheker op een chirurgische dienst

De klinisch apotheker op een chirurgische dienst De klinisch apotheker op een chirurgische dienst CASUÏSTIEK Apr. Karolien Walgraeve Symposium klinische farmacie 5 oktober 2013 OVERZICHT Casusvoorstelling Farmaceutisch probleem Fluconazole Tigecycline

Nadere informatie

Serologische testen en interpretatie van testresultaten

Serologische testen en interpretatie van testresultaten Serologische testen en interpretatie van testresultaten Serologische testen Serologie is de leer van de stoffen die zich bevinden in het bloedserum. Bloedserum is het vocht dat verkregen is nadat bloed

Nadere informatie

Kankerregistratie gebeurt volgens de richtlijnen van de Stichting Kankerregister

Kankerregistratie gebeurt volgens de richtlijnen van de Stichting Kankerregister 6. Kankerregistratie 1. Formulieren Kankerregistratie gebeurt volgens de richtlijnen van de Stichting Kankerregister Zie bijlage 3 en 4 Handleiding voor het invullen van de formulieren van de Stichting

Nadere informatie

Dientamoeba fragilis, vooral bij kinderen pathogeen?

Dientamoeba fragilis, vooral bij kinderen pathogeen? Dientamoeba fragilis, vooral bij kinderen pathogeen? Dientamoeba fragilis, mostly pathogenous in children? Auteurs Trefwoorden Key words O.F.B. Stumpel, J.J.M. Tolboom, A. Warris, P.J.A. Beckers en J.M.Th.

Nadere informatie