INHOUDSOPGAVE. Bijlage: Governance principles

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUDSOPGAVE. Bijlage: Governance principles"

Transcriptie

1 JAARVERSLAG 2014

2 INHOUDSOPGAVE Raad van commissarissen, bestuur, functionarissen en externe adviseurs 2 Kerncijfers 3 Bericht van de raad van commissarissen 4 Personalia raad van commissarissen 5 Verslag van de directie 7 Governance en maatschappelijk beleid 19 Personalia dagelijkse beleidsbepalers op grond van de Wft 28 Financieel Jaarverslag Geconsolideerde balans per 31 december 29 Geconsolideerde winst- en verliesrekening over het jaar eindigend op 31 december 30 Geconsolideerd overzicht totaal resultaat 31 Geconsolideerd overzicht mutaties in het eigen vermogen 32 Geconsolideerd kasstroomoverzicht 33 Toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening 34 Toelichting bij de geconsolideerde balans 55 Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening 72 Enkelvoudige balans per 31 december (na winstbestemming) 80 Enkelvoudige winst- en verliesrekening 82 Mutaties in het eigen vermogen 83 Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening 84 Overige gegevens Statutaire bepalingen over de winstverdeling 90 Besluit over de winstverdeling 90 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 91 Bijlage: Governance principles 1

3 RAAD VAN COMMISSARISSEN, BESTUUR, FUNCTIONARISSEN EN EXTERNE ADVISEURS Raad van Commissarissen J.B. Pollock BcS 1 Prof. dr. R.G.C. van den Brink 1 (tot 25 september 2014) D.A. Finch 1 Drs. H. Kadiks 1 Mr. R.L.M. Hillebrand 1 (toegetreden) Management team Drs. A.T. Dolders 2 P. Glas AAG (tot 1 april 2014) Drs. P.C. de Bruijne 2 AAG MBA (per 1 maart 2014) M.I.F. van Dam MM R. van der Zande Mr. drs. H. van de Bunt (tot 1 juni 2014) Drs. P.D. de Kruijk (per 1 mei 2014) J. Revet M.Sc. F.R. Vanoni Medisch adviseur Dr. J. Bronsema Certificerend actuaris Towers Watson Externe accountants Ernst & Young Accountants LLP 1 Zie pagina 5 voor personalia raad van commissarissen. 2 Zie pagina 28 voor personalia dagelijkse beleidsbepalers op grond van de Wft. 2

4 KERNCIJFERS (in duizenden Euro s) *** 2011*** 2010** Resultaat Resultaat voor belastingen Belastingen Resultaat na belastingen Productie Premieposten Koopsommen Totaal Omzet Verdiende premies Directe opbrengsten uit beleggingen Overige opbrengsten Totaal Bedrijfskosten Provisie aan tussenpersonen Overige bedrijfskosten Mutatie acquisitiekosten Totaal Solvabiliteit Benodigd Aanwezig Balansgegevens Technische voorzieningen e.r Beleggingen Eigen vermogen Balanstotaal Aantal medewerkers* * Herrekend op fulltime basis en inclusief tijdelijke inhuurkrachten. ** Vanaf 2010 inclusief de productie direct ingaande lijfrenten uit eigen opbouwproducten. *** Voor betreffende jaren zijn de kerncijfers aangepast aan de effecten van IAS 19R Pensioenverplichtingen. 3

5 BERICHT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN Aan de algemene vergadering van aandeelhouders Hierbij bieden wij u de jaarrekening aan over 2014, zoals die werd opgesteld door de directie van Legal & General Nederland Levensverzekering Maatschappij N.V. In het verslag is de goedkeurende controleverklaring van Ernst & Young Accountants LLP opgenomen. De raad van commissarissen is in 2014 vier maal bijeen geweest. In het voorjaar is het financieel jaarverslag 2013 besproken, inclusief de betrokken rapportages van de externe actuaris en externe accountant. Tevens is het voorstel van de audit commissie in het kader van roulatie van accountants inzake een overgang naar een nieuwe accountant overgenomen. Met de directie en de ondernemingsraad is gesproken over de nieuwe Focus strategie van Legal & General. Dit is vervolgens uitgewerkt in het strategisch plan Een definitief besluit daarover is genomen in de decembervergadering waarbij de uitkomsten van de own risk and solvency assessment (ORSA) mede bepalend zijn geweest. Binnen de Risk Committee is in het kader van risico uitgebreid stilgestaan bij de strategische asset allocatie, het IT-risico en de operationele en liquiditeitsissues ten tijde van een mogelijke pandemie in Nederland. Deze besprekingen gaven de Risk Committee voldoende comfort over het gevoerde beleid. Een deel van de beleggingen in staatsobligaties was vorig jaar omgezet naar beleggingen in bedrijfsobligaties. De dalende rente en vernauwende credit spreads hebben tot aanpassingen geleid waardoor het risico binnen de gestelde normen is gebleven. De Raad heeft in september na drie zittingsperioden afscheid genomen van de heer van den Brink. Helaas is hij kort nadien overleden. Wij zijn de heer van den Brink voor de afgelopen twaalf jaar veel dank verschuldigd. Bij afwegingen tussen de verschillende belangen van verzekerden, Engelse aandeelhouders en Nederlandse werknemers speelde hij een belangrijke rol als commissaris. Sinds december is de heer Hillebrand als commissaris toegetreden. Bij de selectie en benoeming van de heer Hillebrand heeft zijn brede ervaring de doorslag gegeven. Hoewel nadrukkelijk is gezocht naar een geschikte vrouwelijke kandidaat is deze niet gevonden. Wij stellen voor uw goedkeuring aan de jaarrekening te verlenen. Deze goedkeuring strekt tot decharge van de directie voor het gevoerde beleid en eveneens tot decharge van de raad van commissarissen voor het in 2014 gehouden toezicht. Wij stellen u bovendien voor om over het boekjaar 2014 een dividend ter beschikking te stellen van 40 miljoen euro. In december 2014 is besloten als voorschot op dit bedrag een interimdividend uit te keren van 17 miljoen euro. Tot slot spreken wij graag onze waardering uit aan alle huidige en ex-medewerkers van Legal & General Nederland Levensverzekering Maatschappij N.V. voor de realisatie van de doelstellingen. 25 maart 2015 J.B. Pollock Voorzitter 4

6 PERSONALIA RAAD VAN COMMISSARISSEN J.B. Pollock, BcS (56), voorzitter raad van commissarissen en risk commissie Nationaliteit: Engelse Zittingsperiode: Toegetreden in 2013, eerste zittingsperiode tot 31 januari 2017 Huidige functie: Group Executive Director van Legal & General Group plc. en Chief Executive Officer of Legal & General Assurance Society Ltd Vorige functie: Managing Director, Legal & General Asia en Chief Executive Risk Nevenfuncties: Lid van het Practitioner Panel bij de FCA Practitioner Panel en Lid van Life Insurance Committee at Association of British Insurers D.A. Finch (49) Nationaliteit: Engelse Zittingsperiode: Toegetreden in 2013, eerste zittingsperiode tot 29 april 2017 Huidige functie: Executive Managing Director Insurance of Legal & General Assurance Society Ltd Vorige functie: Managing Director Retail Protection van Legal & General Assurance Society Ltd Nevenfuncties: Director Legal & General Distribution Services Ltd., Director Legal & General Distribution Insurance Ltd., Director and Chairman Legal & General Partnership Services Ltd., Director Legal & General Society Ltd. Drs. H. Kadiks (66) Nationaliteit: Nederlandse Zittingsperiode: Toegetreden in 2013, eerste zittingsperiode tot 29 april 2017 Vorige functie: Lid van de Raad van Bestuur van KasBank N.V. Nevenfuncties: Voorzitter Secva, Lid Advisory Board Fintrex, Chairman VSI, Chairman Scaping en Chairman Nina Foundation 5

7 PERSONALIA RAAD VAN COMMISSARISSEN Prof. dr. R.G.C. van den Brink ( ), voorzitter audit commissie Nationaliteit: Nederlandse Zittingsperiode: Toegetreden in 2002; derde zittingsperiode eindigt op 25 september 2014 Vorige functie: Lid van de Raad van Bestuur van ABN AMRO Bank Nevenfuncties: Raad van Bestuur KBC Bank, Lid Raad van Toezicht De Heus Veevoeders B.V., Voorzitter Raad van Toezicht Amsterdamse Hogeschool Voor De Kunsten, Voorzitter Raad van Toezicht Stichting Singer Memorial Foundation, Voorzitter Raad van Toezicht Reed Elsevier Finance N.V., Lid Raad van Toezicht Akzonobel, Voorzitter Amsterdam Center For Corporate Finance, Voorzitter Raad van Bestuur Nederlandse Waterschapsbank, Voorzitter Raad van Bestuur Center Parcs Europe B.V. Mr. R.L.M. Hillebrand (59) Nationaliteit: Nederlandse Zittingsperiode: Toegetreden in 2014, eerste zittingsperiode tot 2018 Huidige functie: Coach en adviseur Hillebrand Coaching & Advies Vorige functie: Voorzitter Raad van Bestuur Coöperatie VGZ UA Nevenfuncties: Voorzitter Raad van Toezicht Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN), Lid Raad van Advies Platform Zorgobligatie 6

8 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Keuze voor een focusstrategie Gedurende het verslagjaar 2014 is ingezet op een focusstrategie. Legal & General richt zich volledig op de markten van overlijdensrisicoverzekeringen (ORV), beleggingsverzekeringen en collectief pensioen. Voor vermogensadvies in zowel opbouw- als uitkeringsvarianten betekent dit een focus op unit linked producten. De koerswijziging heeft geresulteerd in structureel lagere kosten, een licht stijgend premievolume, een stijging van marktaandeel en in uitstekende financiële resultaten. Daarbij is er een heldere en bestendige koers uitgezet voor de komende jaren. Groei productie van levensverzekeringen De nieuwe productie van levensverzekeringen van Legal & General is in het jaar 2014 gegroeid met 8,4% tot een bedrag van 147,4 miljoen euro. De totale omzet aan verdiende premies is met ruim 5% gestegen tot een bedrag van 234,3 miljoen euro. Beleggingsverzekeringen zijn gegroeid door focus op de individuele pensioenoplossingen voor particulieren en directeur grootaandeelhouder (DGA). Zeker voor oud regime lijfrenteverzekeringen heeft Legal & General zeer flexibele producten met een breed palet aan beleggingsfondsen voor het beleggen van het lijfrentekapitaal. Verder is in 2014 de verkoop van collectief pensioen goed op stoom gekomen. Een najaarsoffensief heeft geresulteerd in een sterke stijging van het aantal contracten. Op basis van de ingezette focusstrategie en de resultaten in 2014 heeft Legal & General als intermediaire levensverzekeraar een uitstekende uitgangspositie voor groei op de markt voor collectief pensioen. Daarbij is de ambitie de markt voor individuele beleggingsverzekeringen weer aantrekkelijk te maken. Wederom fraaie winstcijfers Met een gezonde portefeuille van verzekeringen heeft Legal & General, evenals in voorgaande jaren, een uitstekend financieel resultaat geboekt. De maatschappij is gespecialiseerd in beleggingsverzekeringen. De gezonde portefeuille wordt ook weerspiegeld door een gestegen tevredenheid van klanten. De portefeuille kent dan ook een lager dan in de markt gebruikelijk verval. Met als resultaat ruim 63 miljoen euro resultaat na belasting. Daarbij dient vermeld te worden dat de winstontwikkeling sterk afhankelijk is van renteschommelingen. Geschoond voor deze schommelingen zou de winst 22,5 miljoen euro bedragen na belasting. Een solvabele maatschappij met een solide verdienmodel De Europese toezichthouder EIOPA heeft onder Europese levensverzekeraars een stresstest gehouden. Voor het eerst is gemeten met de toezichtregels van Solvency-II. Deze regels gaan per 2016 in. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft gemeld dat er ook in Nederland verzekeraars zijn die onder de nieuwe regels een solvabiliteit hebben van minder dan 100%. Tegelijkertijd heeft DNB gewaarschuwd voor een verder krimpende markt voor levensverzekeringen. De kapitaalspositie van verzekeraars en de toekomstbestendigheid van de verdienmodellen zijn daarom belangrijke thema s. Beide thema s zijn cruciaal voor het vertrouwen van klanten en markten. Legal & General is altijd al een maatschappij geweest met een sterke balans en een duidelijke positionering als intermediaire verzekeraar. Onder het huidige Solvency I regime bedraagt de solvabiliteit eind %. De maatschappij houdt dus ruim twee en een half maal zoveel eigen vermogen aan dan als minimum geldt. Legal & General hanteert zelf een minimumgrens van 160%. Ook deze grens wordt ruim overschreden. 7

9 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Onder het toekomstige Solvency II regime, waarbij zowel beleggingen als verzekeringsverplichtingen nagenoeg volledig op marktwaarde worden berekend laat de onderneming, op basis van de standaard formule, een nog veel sterkere solvabiliteit zien namelijk van 330%. Deze stijging wordt grotendeels verklaard door het gunstige risicoprofiel met relatief veel kortleven risico en weinig tot geen langleven risico. Dit is een tegengesteld beweging ten opzichte van de algemene trend in de markt. De onderneming heeft in 2014 een slotdividend over het boekjaar 2013 aan haar aandeelhouder uitgekeerd ter grootte van 35 miljoen euro. Daarnaast heeft zij eind 2014 besloten tot een interimdividend ter grootte van 17 miljoen euro. Dit interimdividend is begin 2015 betaald. Het prudente beleggingsbeleid zorgt al jaren voor een gezonde solvabiliteit. Van de huidige balans van Legal & General is circa drie kwart gekoppeld aan een beleggingsverzekering. Daarvan betreft ongeveer de helft verzekeringen met externe beleggingsfondsen voor rekening en risico van de polishouder. De andere helft betreft beleggingsverzekeringen met een vorm van interestgarantie. Het overige kwart van de balans wordt gevormd door verzekeringen met een vorm van garantie. Van het geld dat de maatschappij ontvangt is ongeveer de helft belegd in staatsobligaties en de andere helft van het geld in bedrijfsobligaties. Voor zover garanties zijn afgegeven, wordt er gestreefd naar een belegging met een op deze garantie afgestemd rendement. Legal & General is daarom betrekkelijk ongevoelig voor een scenario van een langdurig lage rente. De onderneming mijdt risicovolle beleggingen. De maatschappij heeft geen vastrentende waarden in portefeuille die gerelateerd zijn aan hypotheken en houdt evenmin instrumenten aan als collateralized debt obligations (CDO s). In het hoofdstuk Governance en maatschappelijk beleid wordt verder ingegaan op de belangrijkste risico s en het risicomanagement van de maatschappij. Een herstellende economie maar een verder krimpende levenmarkt De Nederlandse economie heeft zich in 2014 licht hersteld en groeit met 0,8%. Daarbij heeft de huizenmarkt zich duidelijk herpakt. Het aantal woningen dat is verkocht is met bijna 40% gestegen met daarbij een prijsstijging van ca. 1%. De mogelijkheid om belastingvrij te schenken voor de aankoop van een woning heeft hier zeker aan bijgedragen. De consumentenbestedingen zijn voor het eerst sinds jaren niet verder gedaald. Een belangrijke factor daarbij is een toename van het aantal banen en daarmee een daling van de werkloosheid tot 6,75% van de beroepsbevolking. Een en ander weerspiegelt zich in een verder gestegen consumentenvertrouwen. Uit cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat in december % van de Nederlanders van mening is dat de economische situatie op korte termijn verbetert of gelijk blijft. Eind 2013 was dit cijfer slechts 48%. De export is als motor van de economie gegroeid met 4,25%. De groei komt niet van de overheidsbestedingen. Het kabinetsbeleid is gericht op het terugdringen van het overheidstekort. Dit blijft in 2014 met een tekort van 2,8% onder de EU-norm. Ondanks de aantrekkende economie staat de verzekeringsmarkt onder druk. De markt voor individuele levensverzekeringen is in 2014 wederom gekrompen. Het premievolume van nieuwe individuele levensverzekeringen is met circa 16% afgenomen tot een bedrag van circa 1,9 miljard euro. Bankspaarproducten zijn vaak een alternatief voor vermogensopbouw en pensioensparen. Ook de voortdurende discussie over hersteladvies rond het woekerpolisdossier draagt niet bij aan het vertrouwen in verzekeringsoplossingen. De markt voor koopsommen is eveneens teruggelopen met 16%. Dit wordt onder meer veroorzaakt door de gewijzigde fiscale regelingen met betrekking tot de ontslagvergoeding. 8

10 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Strategische koers en positionering De core business van Legal & General is de verkoop van risicotechnische producten, beleggingsverzekeringen en collectief pensioen voor het midden- en kleinbedrijf. Gedurende het verslagjaar 2014 is focus aangebracht. Door de ontwikkelingen in de markt en de structurele effecten van het provisieverbod heeft Legal & General alle activiteiten op de markt voor bankspaarproducten afgebouwd. Klanten met een bancaire beleggingsrekening hebben het aanbod gekregen over te stappen naar een beleggingsverzekering. Een grote meerderheid heeft gebruik gemaakt van dit aanbod. Deze focus op verzekeren heeft als consequentie gehad dat afscheid is genomen van gewaardeerde collega s. Het personeelbestand vaste medewerkers is hierdoor in 2014 ingekrompen met 24 fte s. De focusstrategie sluit aan bij de positionering Nu voor later : Wij helpen onze klanten bij het realiseren van financiële zekerheid en beschermen hen tegen onvoorziene financiële omstandigheden. We bieden mogelijkheden die de financiële toekomst van klanten en hun nabestaanden veiligstellen. Nu voor later. Dit is ons uitgangspunt om een betekenisvolle bijdrage te leveren aan klanten, business partners, medewerkers en onze omgeving. Vanuit de positionering op de Nederlandse markt is de keuze gemaakt voor de volgende dienstverlening: Legal & General verkoopt up market, winstgevende, levensverzekeringen in samenwerking met financiële adviseurs op basis van good value for money en excellente service. Dit betekent kwalitatief hoogwaardige producten op het gebied van levensverzekering en oudedagsvoorziening. De maatschappij hanteert een distributiemodel waarbij de producten uitsluitend via derden worden aangeboden. De onafhankelijke financiële adviseur is het distributiekanaal voor Legal & General. Direct contact met klanten blijft beperkt tot het verstrekken van informatie en service. De website en de portalen van de onderneming worden hiervoor ingezet. Klantbelang centraal 2014 In het verlengde van de positionering naar klanten ontwikkelt Legal & General continu nieuwe activiteiten die bijdragen aan de verbetering van de klantbeleving. Ook is het thema klantbelang centraal verankerd in de strategie en cultuur van de onderneming. Om de bewustwording verder te vergroten hebben alle medewerkers in 2014 een e-learning over dit thema gevolgd. Nagenoeg alle medewerkers (99%) hebben deze succesvol afgesloten met een kennistoets. Ook is ca. 80% van de medewerkers getraind in het toegankelijker maken van onze schriftelijke communicatie. In aanvulling hierop is een klantenpanel ingericht. Dit panel wordt ingezet voor het toetsen van specifieke communicatie. In 2012 is Legal & General gestart met een jaarlijks onderzoek naar de klanttevredenheid. Dit onderzoek richt zich op vijf primaire processen. Ook is de permanente meting van de klanttevredenheid van de administratieve afhandeling van klantvragen per en het afsluiten van een ORV in 2014 doorgezet. De uitkomsten van beide onderzoeken worden gebruikt om procedures en communicatiemiddelen verder aan te scherpen. Zo worden klanten nu eerder geïnformeerd over de afloop van hun verzekering, de mogelijkheden voor voortzetting en de toegevoegde waarde van een adviseur hierbij. Ook heeft de maatschappij de toegankelijkheid van brieven en s verbeterd. 9

11 VERSLAG VAN DE DIRECTIE En de informatie op de website is aanzienlijk uitgebreid met informatie over producten en procedures. Uit het klanttevredenheidsonderzoek dat Legal & General in 2014 heeft gehouden blijkt dat deze maatregelen effect hebben gehad. De waardering voor de bereikbaarheid en communicatie is hierin duidelijk toegenomen. De consument waardeert de dienstverlening van Legal & General met een overall rapportcijfer 7,2. Flankerend beleid beleggingsverzekeringen Legal & General voert beleggingsverzekeringen in de Nederlandse markt. De maatschappij heeft van aanvang af gekozen voor transparantie in kosten en het gebruik van externe fondsen. Hoewel Legal & General zelf niet is betrokken in juridische procedures, heeft het product in algemene zin door negatieve publiciteit en rechtszaken over beleggingsverzekeringen een slechte naam gekregen. De beleggingsverzekering van Legal & General is daarentegen intrinsiek een beter product dan de traditionele kapitaalverzekering of de nu populaire bankspaarproducten. Legal & General onderschrijft het belang van het activeren van bestaande klanten om hen te vragen opnieuw te kijken naar hun doelstellingen en of hun product daar nog aan voldoet. De maatschappij heeft derhalve een eerste groep klanten benaderd en succesvol geactiveerd. Ook het komend jaar zal de maatschappij deze acties voortzetten. Legal & General Nederland onderdeel van een sterke groep Legal & General Nederland is onderdeel van een van oorsprong Engelse financieel dienstverlener met wereldwijd ruim 10 miljoen klanten. Het bedrijf is actief in Engeland, USA, China, Frankrijk, India, enkele Golfstaten en Egypte. Legal & General is opgericht in 1836 in Londen en bestaat 178 jaar. Een onderneming die zich in weer en wind staande houdt, dat geeft vertrouwen. De maatschappij heeft 909 miljard euro aan beleggingen onder haar beheer. In 2014 bedroeg de omzet wereldwijd, uitgedrukt in annual premium equivalent, 3,7 miljard euro en de exploitatiewinst voor belasting, volgens IFRS, 1,6 miljard euro. Met de groep is onder meer kennisuitwisseling op het gebied van productontwikkeling, distributiebeleid en maatschappelijk verantwoord ondernemen mogelijk. ARNO DOLDERS Managing director HUMAN RESOURCES INTERNAL AUDIT MICHEL VAN DAM Sales director PETER DE BRUIJNE Finance director ROB VAN DER ZANDE Director operations SALES MARKETING FINANCE & CONTROL ACTUARIAL DEPARTMENT ICT OPERATIONS CUSTOMER SERVICES BUSINESS ADMINISTRATION FACILITIES LEGAL & COMPLIANCE 10

12 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Legal & General is in Nederland actief sinds 1984 en bedient bijna verzekeringnemers en verzekerden. De onderneming biedt levensverzekeringen en collectief pensioen. Legal & General Nederland Levensverzekering Maatschappij N.V. valt onder de Nederlandse wet- en regelgeving en staat onder toezicht van DNB en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Legal & General Nederland heeft een slagvaardige en een lean organisatie met 153 fte vaste medewerkers. Legal & General Dé intermediairverzekeraar Algemeen De binding met onafhankelijk financieel adviseurs is groot. Legal & General hecht veel waarde aan een goede samenwerking vanuit de overtuiging dat klanten gebaat zijn bij een goede advisering. Daarnaast heeft de onderneming de overtuiging dat veel financiële producten alleen worden afgenomen na advies (brengproducten). Vanuit dit perspectief spant Legal & General zich in om het onafhankelijke intermediair verder te versterken. De keuze van de maatschappij voor het intermediaire kanaal heeft zich voor de 11 e keer vertaald in het winnen van de prijs voor de Beste Levensverzekeraar. In 2014 waren er voor het eerst prijzen te winnen in deel-categorieën. De eerste plaats is behaald in de categorie Particulier Leven Lijfrente en de tweede plaats in de categorie Particulier Leven ORV. Legal & General ziet dit als een aanmoediging om te blijven investeren in een excellente dienstverlening en goede samenwerking met de onafhankelijke financieel adviseurs. In 2014 zijn op diverse locaties in het land actualiteitenbijeenkomsten georganiseerd. In het voorjaar is er gesproken over het belang van onafhankelijk advies en in het najaar stond de toekomst van oudedagsvoorziening en pensioenen in Nederland centraal. Dat deze thema s aanspreken blijkt uit de goede opkomst en waardering. De bijeenkomsten kregen gemiddeld het rapportcijfer 7,9. Samen met enkele andere intermediaire verzekeraars die actief zijn op andere verzekeringsmarkten (zorg, schade en inkomen) is een landelijk congres georganiseerd met als thema De adviseur als sterk merk. Aan de bijeenkomst namen 250 financieel adviseurs deel. Aanleiding voor deze bijeenkomst is de toenemende concurrentie op het gebied van financiële diensten en de visie dat onafhankelijk financieel adviseurs er goed aan doen om extra aandacht aan hun profilering te schenken. Zo kunnen zij binnen deze veranderende markt hun marktpositie verder versterken. In de weblog Over Waarde, die wordt gemaakt voor intermediairs en relaties, belicht Legal & General wekelijks actuele thema s met een visie op de markt en de rol van verzekeraars en de financieel adviseurs. Het blog wordt met ruim 800 trouwe lezers zeer goed gelezen. Legal & General heeft in 2014 een digitaal onderzoek beschikbaar gesteld aan intermediairs om bij hun klanten de behoefte aan advies en de ervaringen met het kantoor uit te vragen. Een belangrijke uitkomst is dat klanten graag zouden zien dat adviseurs op eigen initiatief contact zoeken over de voor klanten relevante ontwikkelingen. Zo geeft meer dan 30% van de klanten van de adviseur aan onvoldoende inzicht te hebben in hun inkomen na pensionering en de voorzieningen voor hun nabestaanden. Om het adviesproces verder te optimaliseren heeft Legal & General in 2014 diverse tools voor consumenten ontwikkeld die intermediairs kunnen inzetten om hun klanten inzicht te geven in hun financiële situatie. Zo is een tool ontwikkeld waarmee klanten kunnen uitrekenen wat de versobering van de pensioenopbouw en de aftopping van het pensioen betekent voor de hoogte van hun partnerpensioen. Deze tool is beschikbaar voor intermediairs. Legal & General investeert hiermee in vernieuwende distributiemodellen waarmee adviseurs hun klanten effectiever en efficiënter kunnen bedienen. 11

13 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Overlijdensrisicoverzekeringen Legal & General ziet ORV s als core business voor een levensverzekeraar. In 2014 is de productie van ORV s verder gedaald. Zeker losse ORV s zijn bij uitstek bedoeld voor risico s waar de klant zich liever niet mee bezighoudt. Bovendien is er weinig bereidheid om de in verhouding tot de premie hoge advieskosten ineens en vooraf te betalen. De markt voor ORV kenmerkt zich in toenemende mate als prijsvechtersmarkt. Het bedrijf is consequent een top vijf speler in deze markt. Legal & General heeft voor een aantal marktsegmenten de tarieven kunnen verlagen. Mede door de doorgevoerde reorganisatie, de verhoging van de keuringsgrenzen en verdere digitalisering van de processen zijn de kosten verlaagd. In 2014 is de Nabestaanden Polis sterk verbeterd. Dit product voorziet in een periodieke uitkering om een tekort van het gezinsinkomen op te vangen na overlijden van een van de kostwinners. De Nabestaanden Polis kan ook aanvullend op een aan de hypotheek gekoppelde ORV worden afgesloten of als aanvulling op het nabestaandenpensioen. Circa 85% van de ORV-omzet van Legal & General is afkomstig van het onafhankelijke intermediair. De overige 15% van banken. Voor de distributiepartners van de onderneming op het gebied van ORV bestaat een uitgebreid trainings- en informatieprogramma. In 2014 zijn er veel activiteiten ontplooid. In diverse webinars, onder andere in samenwerking met het Nibud, is bij adviseurs aandacht gevraagd voor nut en noodzaak van efficiënte advisering van nabestaandenvoorzieningen. Voor dit doel is ook de risicoscanner ontwikkeld. Met deze online tool kunnen consumenten zelf berekenen wat het tekort is in het huishoudbudget bij overlijden van een kostwinner en hoe dit kan worden opgevangen. Inmiddels hebben ruim 350 intermediairs deze tool op hun website geplaatst. Vermogensopbouw Legal & General is marktleider in beleggingsverzekeringen. In 2014 is Legal & General opnieuw een onderscheidende aanbieder geweest op het gebied van vermogensadvies. Het bedrijf heeft van oudsher een sterke positie in de markt van uitgestelde en expirerende (oud regime) lijfrentes. Ook in 2014 was het verbeterde Particulier Pensioen Plan voor veel klanten een goed alternatief. Dit product heeft aantrekkelijke pluspunten als het gaat om het fiscaal vriendelijk uitstellen van de lijfrente-uitkering, opnames en schenkingen. Voor klanten is een nieuw verzekeringsproduct ontwikkeld voor lijfrente, kapitaalvoorziening eigen woning (KEW) evenals beleggen in box 3: Legal Beleggen. Legal Beleggen is een unit linked verzekering met dezelfde kenmerken en flexibiliteit als de bancaire beleggingsrekening. Ook de kosten zijn vrijwel gelijk. Door het uitgebreide palet aan fondsen is dit een uitstekend alternatief voor banksparen. Voor de pensioenvoorziening van de DGA heeft Legal & General het Nova Top Pensioen geactualiseerd. Deze flexibele oplossing is aangepast aan gewijzigde wet- en regelgeving en voorzien van nieuwe risicotarieven. Daarnaast is er een speciale DGA toolkit ontwikkeld voor het intermediair, bestaande uit 8 digitale kaarten. De toolkit is een hulpmiddel voor de adviseur om de DGA te adviseren op het gebied van zijn pensioen. In het afgelopen jaar heeft Legal & General diverse consumentenbijeenkomsten georganiseerd, waarbij aan klanten van adviseurs werd gevraagd hoe zij aankijken tegen betaling voor financieel advies, risico en rendement. En welke verwachtingen klanten hebben van een adviseur. De bijeenkomsten leverden veel waardevolle input op voor zowel de financieel adviseurs als voor Legal & General. Het stelt ons als aanbieder in staat om het begrip klantbelang centraal meer inhoud te geven. 12

14 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Collectief Pensioen Het Prisma Pensioen is in 2014 definitief doorgebroken. Legal & General weet zich als moderne innovatieve collectief pensioenaanbieder met een hoog kwaliteits- en serviceniveau te positioneren in een zeer competitieve markt. Prisma Pensioen komt in productvergelijkingen vaak als beste naar voren. Lage pensioenlasten voor de werkgever worden gecombineerd met een ruim beleggingsaanbod met uitstekende rendementen voor de individuele deelnemers. Zowel specialistische pensioenkantoren als grote bemiddelaars wisten in 2014 Prisma Pensioen te vinden. Dit heeft gezorgd voor een stevige omzetgroei ten opzichte van Uit de Prestatie Monitor van Adfiz 2014 komt Legal & General naar voren als beste verzekeraar in de categorie Zakelijk Pensioen. Ook in 2014 heeft de maatschappij adviseurs weer gefaciliteerd door het houden van een masterclass, webinars en het organiseren van een PE-traject. In de najaarscampagne voor Prisma Pensioen is daarnaast aandacht besteed aan het vermogensmanagement, een onderdeel waarin Legal & General zich duidelijk onderscheidt. In 2015 zal de onderneming zich manifesteren als een van de beste aanbieders van beschikbare premieregelingen. Legal & General zal zich voortdurend blijven aanpassen aan de sterke veranderingen in de pensioenmarkt. Er wordt een verdere groei verwacht. Personeel en organisatie Legal & General heeft al vele jaren een uitstekend en gemotiveerd team van deskundige en betrokken medewerkers. Het bedrijf streeft naar een hoge mate van klanttevredenheid en dat kan alleen maar gerealiseerd worden als medewerkers met plezier werken, zich gewaardeerd voelen, mogelijkheden krijgen om zich te ontplooien en zelf verantwoordelijkheid kunnen en durven nemen. In de directie van de onderneming zijn op dit moment geen vrouwen vertegenwoordigd. Bij de pensionering van een directielid dit jaar is actief gezocht naar een vrouwelijke vervanging. Helaas is dat niet gelukt maar heeft Legal & General wel een geschikte, mannelijke kandidaat gevonden. Bij toekomstige wisselingen zal wederom expliciet rekening gehouden worden met de verhouding tussen mannen en vrouwen in het bestuur. Door de reorganisatie is de personele bezetting teruggebracht van 177 fte vaste medewerkers ultimo 2013 naar 153 fte ultimo 2014 exclusief tijdelijke inhuurkrachten.uiteraard heeft een dergelijke ingreep in een kleine, hechte organisatie als Legal & General een grote impact. De medewerkers verdienen dan ook alle lof dat zij samen de schouders eronder hebben gezet en vaak met extra inzet de werkzaamheden hebben opgepakt. Dat we in 2014 een groot aantal belangrijke doelstellingen hebben gerealiseerd, is in belangrijke mate aan deze medewerkers te danken. Voor hun inzet, flexibiliteit, en loyaliteit heeft de directie veel waardering. De verhouding tussen mannen en vrouwen blijft stabiel en is 58% respectievelijk 42% (2013:58%/42%). Legal & General is een van de grotere werkgevers van Hilversum. Veel medewerkers wonen in Hilversum en omgeving. Legal & General is een organisatie met een open cultuur. Verbindend zijn met klanten is een belangrijk thema binnen de organisatie. Klantbelang centraal is ook als onderdeel opgenomen in de functiebeschrijvingen en dit thema komt terug in de doelstellingen van alle afdelingen. 13

15 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Voor Legal & General begint klantbelang centraal al bij de werving. De onderneming vindt het belangrijk dat medewerkers zich verantwoordelijk voelen voor de tevredenheid van de klanten en zich inzetten om de behoeften van klanten om te zetten in oplossingen. De medewerkers van Legal & General beschikken over de nodige ervaring, zijn getraind in het omgaan met klanten en zijn betrokken bij de organisatie. Ook zijn zij bereid zichzelf te ontwikkelen. In 2014 heeft 79% van de medewerkers een opleiding of training gevolgd. Met betrekking tot de integriteit van medewerkers wordt in het kader van beoordelingscyclus jaarlijks getoetst op de naleving van de Gedragscode Verzekeraars. Ook wordt jaarlijks bij de beoordeling de Verklaring Gedragscode Belangenverstrengeling en Marktmisbruik ondertekend door de medewerkers. Binnen Legal & General is er aandacht voor diversiteit. Het bedrijf streeft naar een diverse personeelssamenstelling en benut de verschillende achtergronden en kwaliteiten van de medewerkers. Door met deze verschillen rekening te houden biedt de onderneming medewerkers kansen zich optimaal te ontplooien en in te zetten. Mede vanuit maatschappelijke betrokkenheid en goed werkgeverschap streeft Legal & General ernaar jaarlijks een aantal scholieren en/of studenten een stageplaats aan te bieden. In 2014 heeft de onderneming 4 stagiaires de mogelijkheid geboden om hun opleidingservaring bij Legal & General in de praktijk te brengen. De maatschappij hecht veel waarde aan het welzijn van de medewerkers en een gezonde balans tussen werk en privé. Thuiswerken is een van de onderwerpen die een positieve bijdrage levert aan deze balans. Een groot aantal van de medewerkers maakt regelmatig gebruik van de thuiswerkfaciliteiten die geboden worden. In 2013 is er een verzuimbeheersingsproject succesvol uitgerold binnen de gehele organisatie. Het uitgangspunt van dit project was aandacht voor inzetbaarheid, focus op preventie en het gezamenlijk komen tot een andere kijk op verzuim. In 2014 heeft Legal & General voor alle leidinggevenden een korte herhalingstraining verzorgd. Mede hierdoor heeft het bedrijf ook in 2014 een laag ziekteverzuimpercentage van 2,1%. Duurzame inzetbaarheid van medewerkers zal ook in 2015 een belangrijk thema binnen de organisatie zijn. Eind 2014 heeft Legal & General voor de vierde keer een Medewerkers Tevredenheid Onderzoek (MTO) gehouden. Het was de tweede keer dat Legal & General Nederland deelnam aan het jaarlijkse MTO van Legal & General Group. Binnen het onderzoek was er aandacht voor onder andere de volgende thema s: jouw werk, jouw welzijn en leren en ontwikkelen. Het responspercentage van Legal & General Nederland was 88%, 92% van de medewerkers gelooft erin dat hij/zij bij een integer bedrijf werkt en ruim 93% voelt zich betrokken bij de doelstelling van Legal & General om de beste levensverzekeraar van Nederland te zijn. Percentages waar Legal & General trots op is. In 2015 focus op verzekeren Legal & General heeft in 2014 haar positie in de top 10 van individuele levensverzekeraars versterkt. Door de focus op risico-technische producten, collectief pensioen en vermogensadvies met beleggingsverzekeringen (drie-pijler strategie) wil de onderneming ook in 2015 de markt out performen. Met concurrerende ORV tarieven wordt een lichte groei verwacht van de productie van ORV. Voor individuele pensioenopbouw is de ambitie om een goed alternatief te bieden voor bancaire beleggingsproducten met een onderscheidend beleggingsaanbod. Dit geeft een solide basis voor uitbouw van de positie als beleggingsverzekeraar. Voor collectief pensioen wordt verdere groei verwacht. 14

16 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Naast de productontwikkelingen zullen vernieuwende distributieconcepten worden ontwikkeld. Zo wordt gestart met een online aanvraagmodule voor ORV die intermediairs op hun website kunnen plaatsen. Ook worden ten behoeve van het intermediair tools ontwikkeld om het adviesproces efficiënter te maken. Voor de betrokken en enthousiaste medewerkers van de organisatie betekent dit extra mogelijkheden om zich te ontwikkelen. De financiële kengetallen van de maatschappij en het perspectief voor 2015 en verder zijn onveranderd gezond. De Nationale Pensioendialoog; vraagtekens bij de verplichtstelling Het Nederlandse pensioenstelsel is de laatste jaren ter discussie gesteld. Tegenvallende beleggingsrendementen, vergrijzing en langere levensverwachting hebben gemaakt dat de droom van een zorgeloos pensioen in de orde van grootte van 70% van het laatst genoten salaris wreed is verstoord. Al meerdere jaren indexeren de meeste pensioenfondsen niet meer en vele fondsen hebben de rechten van de deelnemers zelfs gekort. Politiek is de afgelopen jaren weinig voortgang geboekt en de gekozen oplossing, die per 1 januari van kracht is geworden, is door de staatssecretaris zelf al als een tussenoplossing benoemd. Vandaar een nationale pensioendialoog. Daaraan heeft Legal & General als pensioenverzekeraar een bijdrage geleverd met een pleidooi voor het loslaten van de grote én de kleine verplichtstelling. De grote verplichtstelling De grote verplichtstelling is een ministerieel besluit, dat bepaalt dat in een bedrijfstak aangesloten ondernemingen het pensioen van hun werknemers in het bedrijfstakpensioenfonds moeten onderbrengen. Belangrijkste argumenten voor deze verplichting zijn solidariteit en collectiviteit. De achterliggende bedoeling was oorspronkelijk echter om concurrentie op deze arbeidsvoorwaarde te voorkomen. Als pensioen een in geld vertaalbare arbeidsvoorwaarde is dan is dit geen sterk argument om concurrentie te verbieden. Het zou immers gelijk staan met het verbieden van salarisonderhandelingen. De solidariteit tussen oud en jong wordt juist door het huidig stelsel met zijn verplichtingen uitgehold. Voor zover er structurele elementen van herverdeling zijn in het pensioenstelsel, zoals de doorsneepremie, moeten ze op korte termijn worden geëlimineerd om het draagvlak van onderlinge solidariteit te behouden. Solidariteit tussen goede en slechte risico s is niet aan de orde aangezien de Wet op de Medische Keuringen verbiedt om voor pensioen te keuren ofwel te selecteren. Blijft over de solidariteit tussen de laag- en de hoogopgeleiden, waarbij de eersten meebetalen aan het langer leven van de laatsten. Dit is een ongewenste situatie, die binnen de verplichtstelling moeilijk is op te lossen. Solidariteit kan op basis van sterftetafels en daarvoor is geen verplichtstelling nodig. De collectiviteit tenslotte. In dat kader is de in de herfst van 2014 verschenen studie van Centraal Plan Bureau (CPB) en Netspar relevant: Pensioen in discussie. Hierin wordt geconcludeerd, dat er weliswaar nog een klein voordeel is voor de collectiviteit, aangezien tegenvallers over meerdere generaties kunnen worden uitgesmeerd. Maar behalve dat dit een relatief klein voordeel is, mag ook hier de vraag worden gesteld of een dergelijke deling van de lasten goed te verdedigen valt. Bijvoorbeeld omdat meer dan 10% van de werkzame bevolking als zzp er actief is. En dit aandeel groeit. Voor het overige kan de collectiviteit ook op andere, individuele wijze worden ingevuld bijvoorbeeld door in grote indexfondsen te beleggen tegen lage kosten. Dat het afschaffen van de grote verplichtstelling de kleine ondermijnt is geen serieus argument. Iets behouden, waarvan het nut in twijfel wordt getrokken, omdat iets anders wellicht dan ook in twijfel wordt getrokken. Als dit zo is dan zou die twijfel wel eens terecht kunnen zijn. 15

17 VERSLAG VAN DE DIRECTIE De kleine verplichtstelling Dus de eerste stap is van pensioenfondsverplichting naar pensioenverplichting. Deze zogenoemde kleine verplichting wordt in de cao afgesproken en houdt in dat de werkgever pensioen aanbiedt als arbeidsvoorwaarde. De aspirant werknemer heeft hier verder geen enkele zeggenschap over. Indien hij in dienst treedt wordt circa 15 tot 20% van zijn bruto salaris gebruikt voor de aangeboden pensioenregeling die wordt ondergebracht bij een pensioenfonds of in een verzekerde regeling. Het is geld van de werknemer, maar het wordt in een grote pot gestopt en hij moet maar afwachten wat daar tegen de tijd dat hij van zijn pensioen gaat genieten nog uitkomt. Dat werkte prima in de tijd dat een levenslange carrière binnen een bedrijf eerder regel dan uitzondering was. En tegenvallers met het premieinstrument konden worden opgevangen. Vergrijzing, langere levensverwachting en tegenvallende rendementen op de financiële markten hebben hieraan een einde gemaakt. Het vertrouwen van de gemiddelde werknemer in pensioenfondsen is de afgelopen jaren dan ook stelselmatig teruggelopen en nu met 57% op een dieptepunt aangekomen. De legitimiteit van een verplichte regeling, waarvan 43% van de deelnemers geen vertrouwen meer in heeft is op zijn minst problematisch. Het CPB heeft berekend, dat het pensioentekort ten gevolge van de huidige onderdekking nog een stuk groter is dan van het stoppen met de doorsneepremie zonder compensatie. Daarom zou een logische, volgende stap zijn om het eigendomsrecht van de werknemer op zijn pensioenopbouw helder te definiëren en hem vervolgens keuzes te bieden in beleggingsbeleid. Automatische deelname, maar geen verplichting Rest de vraag waarom een werknemer gedwongen moet worden deel te nemen aan een regeling. Niet ten onrechte claimen voorstanders van deze dwang, dat anders mensen zeker geen pensioen zullen opbouwen. Of dat schrikbeelden van een verpauperde generatie toekomstige ouderen rechtvaardigt staat nog te bezien. Juist het feit, dat de werknemer geen enkele zeggenschap heeft over zijn pensioen, maakt hem onbewust onbekwaam om dit onderwerp op te pakken en zich eigen te maken. Als de overheid pensioenbewustzijn wil bevorderen dan past het geven van eigen verantwoordelijkheid daarin prima. En natuurlijk zal pensioen niet het favoriete onderwerp worden op feesten en verjaardagspartijtjes, maar dat geldt wel voor meer dingen, waarvoor de gemiddelde burger toch wordt geacht zelf zorg te dragen. Nu is het voorstel ook niet om gelijk pensioen als een vrije keuze van de individuele werkgever en werknemer te laten. Maar wat is er op tegen om iedere werkgever te verplichten een regeling aan te bieden en de werknemer daaraan automatisch te laten deelnemen, tenzij hij dit expliciet niet wil? Dus wel het automatisme van sparen binnen een regeling, maar dan met helder eigendomsrecht en beleggingskeuzes, maar niet de dwang om deel te nemen. Het is dan een eigen verantwoordelijkheid geworden, die zal leiden tot grotere betrokkenheid en bewustere keuzes. Twee jaar provisieverbod Als we na twee jaar provisieverbod terugkijken dan gebeuren de dingen, die voor die tijd waren voorspeld. Zowel de goede dingen als de slechte. Helaas wegen de slechte voor de consument zwaarder. Bovendien zijn er ontwikkelingen die niet waren voorspeld en die evaluatie en herziening alleen maar meer noodzakelijk maken. De klant centraal Door het provisieverbod is het de klant volstrekt duidelijk geworden dat hij de adviseur betaalt en navenante eisen mag stellen aan de diensten die worden geleverd. De adviseur is er voor de klant en kan niet meer worden gestuurd door de aanbieder middels beloning, tenminste voor zover de implementatie van de regelgeving waterdicht is. En voor zover dit niet leidt tot gebonden advies ten koste van onafhankelijk advies. Het bewustzijn van de klant, dat hij moet betalen en hoeveel hij moet betalen is sterk toegenomen. De illusie van gratis advies is doorgeprikt en dat is een goede zaak. 16

18 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Onderverzekering Anderzijds leidt dit bewustzijn van hoeveel de klant wel moet betalen in veel gevallen tot het niet afnemen van een financieel product, omdat de klant het niet kan ofwel niet wil betalen. Niet afnemen leidt tot verdere onderverzekering van de gemiddelde Nederlander. De verkoop van niet aan hypotheek gebonden overlijdensrisicoverzekeringen bijvoorbeeld is de afgelopen twee jaar drastisch teruggelopen. Niet verwonderlijk voor een product dat zelden wordt gehaald door de klant, maar bijna altijd wordt gebracht. Dat betekent dat de adviseur niet alleen de noodzakelijkheid van de kosten van een product van gemiddeld 25 euro per maand moet aantonen, wat zeer wel doenbaar is, maar tegelijkertijd zijn eigen nota van gemiddeld 430 euro moet zien te verkopen, wat vrijwel ondoenlijk is. Het alternatief is dat de klant zelf gaat klussen voor zijn hypotheek of aanvullende pensioenvoorziening met alle voorspelbare ongelukken van dien. Met een geconstateerd financieel analfabetisme van 70% van de bevolking leidt dit tot ongelukken en een verplichte test op de financiële kennis en ervaring voor diezelfde gemiddelde Nederlander zal daaraan niet veel veranderen. Sluipwegen gezocht en gevonden Ondertussen is de AFM de loodgieter, die alle lekken mag dichten. Of na veel studie moet vaststellen dat hier sprake is van een uitzonderingssituatie en dat hier een kraan mag worden gemonteerd. Dat kost uiteraard extra geld en dat geld moet de sector betalen. De sector zal dat doorberekenen aan de klant en dus betaalt de klant voor controles op iets waarvoor hij niet heeft gevraagd en waarvan hij desgevraagd graag ook weer zou af willen komen. Bovendien worden er voortdurend sluipwegen gezocht en gevonden zoals marketingovereenkomsten tussen adviseurs en aanbieders voor een plek op hun website of rekening courant saldi met verlengde termijnen of kortingen, die de adviseur namens de aanbieder aan de klant mag aanbieden, zodat de klant daarmee de adviseur kan betalen. Onduidelijk is het verder hoe door de aanbieder gefinancierde adviseurs zouden moeten worden gecontroleerd. Verschraling van het product- en het fondsenassortiment Voor de diversiteit van het aanbod in fondsen van derde partijen is het provisieverbod voor beleggingsondernemingen funest. Hiermee hadden de banken een aarzelend begin gemaakt, maar dit aanbod is nu sterk gereduceerd, omdat banken geen fee op fondsen van derden willen of kunnen vragen. Dus heeft de consument weer als vanouds voornamelijk de keuze tussen een huisfonds of een huisfonds. Door de druk op het verdienmodel bij de banken, lees door het wegvallen van provisie, is de drang om producten uit eigen huis te verkopen sterk toegenomen. En behalve dat dit wat betreft compliance wel goed geregeld zal zijn leidt het toch tot de vraag of de klant altijd het beste, meest passende of goedkoopste product krijgt. De weg is ingeslagen naar eenvoudige massaproducten, one size fits all, uit eigen huis, die de klant liefst zelf dan op internet moet afsluiten. Uiteraard biedt dit mogelijkheden voor de onafhankelijke adviseur, maar dat is nergens als een van de doelstellingen van het provisieverbod geformuleerd. Goedkoop is duurkoop Ogenschijnlijk is het advies goedkoper geworden door het provisieverbod. En inderdaad is de klant bij de bank goedkoper uit voor een hypotheekadvies dan voorheen. Tegelijkertijd kan worden gesteld dat diezelfde goedkope adviesprijs de banken helpt om kunstmatig de rente te hoog te houden. En dat dit laatste zo is, is volgens de consumentorganisaties een feit. Diezelfde lage prijs voor een hypotheekadvies dwingt de onafhankelijke adviseur ook tot aanpassing van zijn tarieven. En dat leidt wellicht tot een marktwerking, die ongewenst is. Namelijk tot goedkopere maar ook kwalitatief mindere adviezen. Als alles namelijk toch tegen een eenheidsprijs over de toonbank gaat dan zou het wel eens zou kunnen zijn dat de inventarisatie van zaken rondom de hypotheek zoals de beste risicodekking of een arbeidsongeschiktheidsdekking of een dekking tegen werkeloosheid erbij inschieten. Het moet immers uit de lengte of uit de breedte komen. Kortom vooralsnog geen reden tot juichen. Hoe eerder zorgvuldig wordt geëvalueerd en waar nodig herzien, hoe beter. 17

19 VERSLAG VAN DE DIRECTIE Positief over 2015 Langzaam begint het sentiment te veranderen. Na zes jaren crisis lijkt de verzekeringssector zich weer op te richten. Niet dat komend jaar alles nu hosanna is en niet dat de pijn die het doet al is vergeten, maar er gloort licht aan de horizon. Gestadig neemt het vertrouwen van de consument in de financiële sector toe. Veranderingen in de cultuur, sectorbreed, beginnen hun vruchten af te werpen. Veel adviseurs hebben hun nieuwe verdienmodel ingericht, verleggen hun aandacht meer en meer van product naar adviesmoment en dat blijkt te werken. Nieuwe initiatieven schieten als paddenstoelen uit de grond. En al zal dit allemaal niet leiden tot direct meer omzet in 2015 en sectorbreed wellicht zelfs nog tot een daling, voor een flexibele niche speler als Legal & General is het glas half vol en niet half leeg. De personeelsbezetting is afgestemd op de omzet en blijft naar verwachting stabiel. Door scherpe sturing op de kosten zal de kostenratio in 2015 zich nog iets kunnen verbeteren. Het investeringsbudget ligt ook iets lager dan het niveau van 2014 en wordt onder meer aangewend voor het inrichten van de organisatie op Solvency II en noodzakelijke verbeteringen in het pensioenplatform. Ook in 2015 zal de maatschappij haar klanten zekerheid bieden en zal de onderneming hen samen met hun adviseur helpen vermogen op te bouwen voor later. Nu voor later. Dat is waar Legal & General als verzekeraar voor staat. Gestaag doorwerken om zaken mogelijk te maken voor de klant en daarmee voor de Nederlandse samenleving. Het is allemaal niet spectaculair, het oogt zelfs saai voor de buitenstaander en hoge kijkcijfers zullen er nooit mee gehaald worden, maar verzekeringen zijn wel de noodzakelijke bouwstenen, die het fundament vormen onder een moderne samenleving. Dat is ook waar de sector zich op moet richten in een tijd, waarin de markt tegenzit, de politiek en de toezichthouder wedijveren om nog meer regels over de sector uit te strooien en de publieke opinie om het voorzichtig te zeggen de sector niet altijd van de beste zijde belicht. Zo zijn er in het toch nog wat verdorde landschap van 2015 voldoende groene scheuten voor de onafhankelijke adviseur en voor Legal & General, als intermediaire verzekeraar. Samen kunnen er vernieuwende concepten in de markt worden gezet om de klant te ondersteunen in de inventarisatie van zijn financiële boedel en hem helpen dromen voor de toekomst of dromen voor zijn kinderen financieel mogelijk te maken. Hilversum, 25 maart 2015 Drs. A.T. Dolders Algemeen directeur 18

20 GOVERNANCE EN MAATSCHAPPELIJK BELEID Code Verzekeraars Missie, kernwaarden en strategie onderstrepen beginselen Code Verzekeraars Legal & General herkent veel van haar missie, kernwaarden en strategie in de beginselen van de Code Verzekeraars (Code). De maatschappij spant zich voortdurend in om de beginselen te onderhouden en daar waar nodig te herzien. Enkele voorbeelden zijn: Opleidingsprogramma 2014 voor de leden van Directie en Raad van Commissarissen; Toepassing van Klant Belang Centraal principe in de hele organisatie; Beloningsbeleid in lijn gebracht met nieuwe wettelijke eisen. Legal & General draagt hiermee bij aan het verbeteren van het functioneren van de Nederlandse financiële sector en aan het herstel van vertrouwen in de financiële sector. Toepassing Code in de praktijk Per 1 juli 2013 geldt het principe dat een verzekeraar in haar jaarverslag en op haar website vermeldt op welke wijze zij invulling geeft aan de afzonderlijke bepalingen van de Code. In de bijlage bij dit jaarverslag geeft Legal & General invulling aan dit principe. Dit overzicht is ook beschikbaar op de website Corporate social responsibility Onderdeel van de Code is de invulling van maatschappelijke betrokkenheid door de organisatie en de medewerkers. Al diverse jaren staat corporate social responsibility (CSR) hoog op de agenda. In 2014 zijn op een vijftal aandachtsgebieden doelstellingen geformuleerd en plannen ontwikkeld en uitgevoerd. De intranetsite Wat ons Beweegt is verder uitgebouwd. Er is informatie te vinden over het CSR-beleid en de voortgang die er wordt geboekt. Ook worden collega s uitgenodigd actief deel te nemen aan diverse programma s en activiteiten. Uitgangspunt bij het formuleren van het CSR-beleid zijn de wensen van klanten en stakeholders op dit gebied en de richtlijnen van Legal & General Group. Daarnaast is aansluiting gezocht bij wat door het Verbond van Verzekeraars is opgenomen in de Code met betrekking tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. De overtuiging is dat de economische prestatie van de onderneming alleen kan verbeteren als CSR integraal onderdeel uitmaakt van de bedrijfsvoering. Klanten en stakeholders verwachten dit. En daarbij voorzien contacten met klanten en stakeholders de onderneming van een bredere kijk op maatschappelijke ontwikkelingen. Dit helpt Legal & General bij de ontwikkeling van nieuwe business-concepten. CSR omvat een breed terrein met daarbinnen diverse aandachtsgebieden. Legal & General hanteert de volgende vijf aandachtsgebieden: - Klant en markt - Medewerkers en maatschappij - Duurzaam beleggen - Ketenverantwoordelijkheid - Energie en grondstoffen 19

VERKORT JAARVERSLAG 2014

VERKORT JAARVERSLAG 2014 VERKORT JAARVERSLAG 2014 VOORWOORD In 2014 is ingezet op een focusstrategie. De onderneming richt zich volledig op de markten van overlijdensrisicoverzekeringen (ORV), beleggingsverzekeringen en collectief

Nadere informatie

VOORWOORD KIJKEND NAAR 2014 ZIJN ER VOLOP GROEIMOGELIJKHEDEN VOOR DE INTERMEDIAIRE SECTOR. DE BEHOEFTE AAN ONAFHANKELIJK ADVIES NEEMT TOE.

VOORWOORD KIJKEND NAAR 2014 ZIJN ER VOLOP GROEIMOGELIJKHEDEN VOOR DE INTERMEDIAIRE SECTOR. DE BEHOEFTE AAN ONAFHANKELIJK ADVIES NEEMT TOE. VERKORT JAARVERSLAG 2013 VOORWOORD Het jaar 2013 is voor Legal & General, ondanks de uitdagende marktomstandigheden, een succesvol jaar geweest. Dit heeft geresulteerd in een resultaat van ruim 28 miljoen

Nadere informatie

10 keer. Beste Levensverzekeraar. Voorwoord. individueel. Arno Dolders

10 keer. Beste Levensverzekeraar. Voorwoord. individueel. Arno Dolders verkort jaarverslag 2012 Voorwoord De financiële resultaten van Legal & General zijn zeer positief te noemen. Geschoond voor renteschommelingen bedraagt het operationele resultaat 36 miljoen euro na belasting

Nadere informatie

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A.

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. VERKORT JAARVERSLAG 212 Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. PROFIEL De Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. stelt zich op grond van haar Reglement ten doel

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Bijlage: Governance principles

INHOUDSOPGAVE. Bijlage: Governance principles JAARVERSLAG 2013 INHOUDSOPGAVE Raad van commissarissen, bestuur, functionarissen en externe adviseurs 2 Kerncijfers 3 Bericht van de raad van commissarissen 4 Personalia raad van commissarissen 6 Verslag

Nadere informatie

Jaarcijfers 2012. 6 maart 2013

Jaarcijfers 2012. 6 maart 2013 Jaarcijfers 2012 6 maart 2013 Overzicht Klantbelang gediend met stevig financieel fundament Resultaat 255 miljoen Dividendvoorstel 88 miljoen Solvabiliteit 293% Kosten verder verlaagd met 6% Eigen Vermogen

Nadere informatie

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A.

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. VERKORT JAARVERSLAG 213 Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. PROFIEL De Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. stelt zich op grond van haar Reglement ten doel

Nadere informatie

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A.

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. VERKORT JAARVERSLAG 214 Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. PROFIEL De Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. stelt zich op grond van haar Reglement ten doel

Nadere informatie

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij,, s-gravenhage U.A.

VERKORT JAARVERSLAG. Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij,, s-gravenhage U.A. VERKORT JAARVERSLAG Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij,, s-gravenhage U.A. PROFIEL De Onderlinge s-gravenhage is in 1895 opgericht in een tijd waarin de overheid op sociaal terrein weinig regelde

Nadere informatie

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies REMAIL B.V. Dienstverleningdocument Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies Pagina 1 van 6 Dienstverleningdocument Remail B.V. 2013 WIE ZIJN WIJ? Remail B.V. Statutair gevestigd: Dr. Jan van Breemenlaan

Nadere informatie

AanvullendPensioenRekening

AanvullendPensioenRekening AanvullendPensioenRekening Na uw pensionering wilt u net zo comfortabel blijven leven als u nu doet. U heeft een pensioen opgebouwd, maar dat betekent doorgaans een verlaging van uw inkomen in de toekomst.

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

Dienstenwijzer Visie Verzekeringen

Dienstenwijzer Visie Verzekeringen Dienstenwijzer Visie Verzekeringen Deze dienstenwijzer wordt u aangeboden door Visie Verzekeringen. In deze dienstenwijzer zetten wij uiteen waar Visie Verzekeringen voor staat en welke diensten zij verricht.

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2015

Verkort Jaarverslag 2015 Verkort Jaarverslag 215 Onderlinge Levensverzekering-Maatschappij s-gravenhage U.A. 2 verkort jaarverslag 215 3 Profiel De Maatschappij is in 1895 opgericht in een tijd waarin de overheid op sociaal terrein

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE delen gevoel vertrouwen gevonden avontuur genieten ONDERLINGE S-GRAVENHAGE Momenten vrienden verhuizen afscheid leven huwelijk samen 2 blijdschap verrassing Verzekerde groeikracht Iedereen hoopt op een

Nadere informatie

VRIJKOMEND OUD REGIME LIJFRENTEKAPITAAL EN WAT U ER ALLEMAAL MEE KUNT DOEN

VRIJKOMEND OUD REGIME LIJFRENTEKAPITAAL EN WAT U ER ALLEMAAL MEE KUNT DOEN VRIJKOMEND OUD REGIME LIJFRENTEKAPITAAL EN WAT U ER ALLEMAAL MEE KUNT DOEN INHOUD Een woord vooraf 3 Wat als uw verzekering de einddatum nadert? 5 Welke belastingregels gelden voor mijn lijfrenteverzekering?

Nadere informatie

AVONTUUR VRIENDEN GELUK LIEFDE VERTROUWEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE

AVONTUUR VRIENDEN GELUK LIEFDE VERTROUWEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE AVONTUUR VRIENDEN GELUK AFSCHEID SAMEN LIEFDE VERTROUWEN GLIMLACH VERHUIZEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE BLIJDSCHAP FAMILIE O N D E R L I N G E s - G R A V E N H A G E M O M E N T E N GLIMLACH GELUK LIEFDE

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument van Velthuysen Liebrecht BOVENOP DE PRAKTIJK Dienstverleningsdocument Adequaat Deskundig Vertrouwen Integer Energiek Samen Persoonlijke begeleiding en ervaring blijven onze kracht. WIE ZIJN WIJ? Van Velthuysen

Nadere informatie

"Innovatieve oplossingen voor een financieel onbezorgde toekomst"

Innovatieve oplossingen voor een financieel onbezorgde toekomst "Innovatieve oplossingen voor een financieel onbezorgde toekomst" Theo Krins, Manager Vermogensadvies Maurik de Groot, Manager Pensioen oktober 2014 AGENDA Theo Krins Risico-scanner Nabestaanden Polis

Nadere informatie

Gouden Handdruk Polis

Gouden Handdruk Polis Gouden Handdruk Polis Optimaal rendement op uw ontslagvergoeding Uniek in Nederland Terugstortingsmogelijkheid in het depot als u uw uitkering op enig moment niet meer nodig heeft. Uw adviseur vertelt

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Klaar voor uw pensioen. Kies de lijfrenteuitkering die past bij uw wensen

Klaar voor uw pensioen. Kies de lijfrenteuitkering die past bij uw wensen Klaar voor uw pensioen Kies de lijfrenteuitkering die past bij uw wensen 2 Uw toekomst met financieel perspectief Uw pensioen is in aantocht. Als u via één of meerdere lijfrentepolissen geld opzij hebt

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

U VINDT HET BELANGRIJK DAT UW WERKNEMERS EEN GOEDE PENSIOENREGELING HEBBEN

U VINDT HET BELANGRIJK DAT UW WERKNEMERS EEN GOEDE PENSIOENREGELING HEBBEN PRISMA PENSIOEN INFORMATIE VOOR DE WERKGEVER U VINDT HET BELANGRIJK DAT UW WERKNEMERS EEN GOEDE PENSIOENREGELING HEBBEN Uit onderzoek (GfK, 2011) blijkt dat pensioen wordt gezien als de belangrijkste secundaire

Nadere informatie

U vindt het belangrijk dat uw werknemers een goede pensioenregeling hebben

U vindt het belangrijk dat uw werknemers een goede pensioenregeling hebben Prisma Pensioen Informatie voor de werkgever U vindt het belangrijk dat uw werknemers een goede pensioenregeling hebben Uit onderzoek (GfK, 2011) blijkt dat pensioen wordt gezien als de belangrijkste secundaire

Nadere informatie

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V.

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Voorwoord Dit remuneratierapport geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen in het beloningsbeleid van Loyalis N.V. over het jaar 2014. Met dit rapport wil Loyalis

Nadere informatie

Reacties op de uitzending van TROS Radar 23 april 2012 over Woekerpolissen

Reacties op de uitzending van TROS Radar 23 april 2012 over Woekerpolissen Reacties op de uitzending van TROS Radar 23 april 2012 over Woekerpolissen AFM: De Autoriteit Financiële Markten (AFM) raadt consumenten met een woekerpolis aan om zelf in actie te komen. Wij hebben de

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

EEN GOED PENSIOEN BEGINT BIJ EEN GOEDE PENSIOENREGELING

EEN GOED PENSIOEN BEGINT BIJ EEN GOEDE PENSIOENREGELING PRISMA PENSIOEN INFORMATIE VOOR DE WERKNEMER EEN GOED PENSIOEN BEGINT BIJ EEN GOEDE PENSIOENREGELING Misschien staat het nog ver van u af: uw pensioen. Toch is het belangrijk om daar nu al bij stil te

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Begrippenlijst. Bijlagen: 1. Detailoverzicht beleggingen 2. Fondsbeheerders en duurzaam beleggen

INHOUDSOPGAVE. Begrippenlijst. Bijlagen: 1. Detailoverzicht beleggingen 2. Fondsbeheerders en duurzaam beleggen JAARVERSLAG 2015 INHOUDSOPGAVE Raad van commissarissen, bestuur, functionarissen en externe adviseurs 1 Kerncijfers 2 Bericht van de raad van commissarissen 3 Personalia raad van commissarissen 5 Verslag

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

U vindt het belangrijk dat uw werknemers een goede pensioenregeling hebben

U vindt het belangrijk dat uw werknemers een goede pensioenregeling hebben Prisma Pensioen Informatie voor de werkgever U vindt het belangrijk dat uw werknemers een goede pensioenregeling hebben Uit onderzoek (GfK, 2011) blijkt dat pensioen wordt gezien als de belangrijkste secundaire

Nadere informatie

Welkom Perspresentatie jaarcijfers ASR 2011

Welkom Perspresentatie jaarcijfers ASR 2011 Welkom Perspresentatie jaarcijfers ASR 2011 Jos Baeten, voorzitter Raad van Bestuur Roel Wijmenga, CFO 29 februari 2012 ASR in 2011 Resultaat 212 miljoen Dividendvoorstel 71 miljoen Solvabiliteit naar

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

Uw lijfrente komt tot uitkering. verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen

Uw lijfrente komt tot uitkering. verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen Uw lijfrente komt tot uitkering verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen Uw lijfrenteverzekering of lijfrenterekening komt binnenkort tot uitkering. Een mooi en belangrijk moment. Jaren geleden heeft

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT DIVISIE PENSIOEN & LEVEN Laan van Malkenschoten 20 Postbus 9150 7300 HZ Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van 2013

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Uw lijfrente komt vrij

Uw lijfrente komt vrij midden in het leven Uw lijfrente komt vrij De mogelijkheden Inhoud 5 6 7 8 9 11 16 17 Uw lijfrente komt vrij Uitstellen, verzamelen en kiezen Met pensioen Lijfrenten, welke uitkeringen zijn mogelijk?

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

Het Gouden Handdrukplan

Het Gouden Handdrukplan Het is uw gouden handdruk. Daar nemen wij geen risico s mee. Het Gouden Handdrukplan Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in levensverzekeringen, pensioenen

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014

Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014 Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014 2 Pensioen: turen naar de vrijheid 50 jaar lang werken we toe naar ons pensioen Dan willen we onafhankelijk zijn En

Nadere informatie

Wij zijn volledig onafhankelijk en niet gelieerd aan of deels eigendom van enige financiële instelling.

Wij zijn volledig onafhankelijk en niet gelieerd aan of deels eigendom van enige financiële instelling. Dienstverleningsdocument en Dienstenwijzer Trajectum Financiële Planning streeft naar een open relatie met haar klanten. Om u inzicht te geven in de dienstverlening van Trajectum en de daaraan verbonden

Nadere informatie

Q&A Evi Pensioenbeleggen

Q&A Evi Pensioenbeleggen Q&A Evi Pensioenbeleggen 1. Wat is Evi Pensioen? 2. Wanneer kies ik voor Evi Pensioenbeleggen, Evi Netto Pensioenbeleggen of voor Evi? 3. Waarom gebruiken we de lifecyclesystematiek? 4. Waar beleggen wij

Nadere informatie

Expirerende Lijfrente

Expirerende Lijfrente GROEI NAAR VERMOGEN Expirerende Lijfrente Zorgeloos genieten van uw pensioen Er komt een moment in uw leven dat u zonder zorgen wilt gaan genieten van uw pensioen. Vandaag de dag betekent dit dat het regelen

Nadere informatie

Oudedagsvoorzieningen. LeefVrij

Oudedagsvoorzieningen. LeefVrij Oudedagsvoorzieningen LeefVrij Oudedagsvoorzieningen LeefVrij Uw lijfrenteverzekering komt binnenkort tot uitkering. Daar heeft u jaren premies of een koopsom voor betaald. Nu is de tijd gekomen om ervan

Nadere informatie

Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544

Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544 ABN AMRO Pensioenen Netto pensioenregeling De netto pensioenregeling voor het pensioengevende salaris boven 96.544 Sinds 1 januari 2015 is de fiscale regelgeving voor pensioenregelingen veranderd. Een

Nadere informatie

Bijeenkomst FidAZ & Kenac VKG

Bijeenkomst FidAZ & Kenac VKG Bijeenkomst FidAZ & Kenac VKG Kies en je wordt gekozen (Bron: Jan van Setten) Eric-Jan van den Berg Directeur Commercie Niels Herweijer - Marketeer Agenda VKG algemeen Visie toekomst adviseur Digitale

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Een akkoord! Wat betekent dat voor u?

Een akkoord! Wat betekent dat voor u? Een akkoord! Wat betekent dat voor u? AEGON heeft in 2009 een akkoord gesloten met de Stichting Woekerpolis Claim en de Stichting Verliespolis over de maximale hoogte van de kosten van particuliere beleggingsverzekeringen.

Nadere informatie

GROEI NAAR VERMOGEN. Gouden Handdruk HOOG RENDEMENT LAGE KOSTEN INFLATIEBESTENDIG

GROEI NAAR VERMOGEN. Gouden Handdruk HOOG RENDEMENT LAGE KOSTEN INFLATIEBESTENDIG GROEI NAAR VERMOGEN Gouden Handdruk HOOG RENDEMENT LAGE KOSTEN INFLATIEBESTENDIG Maak optimaal gebruik van uw ontslagvergoeding U heeft bij uw ontslag een financiële vergoeding gekregen van uw werkgever

Nadere informatie

GROEI NAAR VERMOGEN. Expirerende Lijfrente HOOG RENDEMENT LAGE KOSTEN INFLATIEBESTENDIG

GROEI NAAR VERMOGEN. Expirerende Lijfrente HOOG RENDEMENT LAGE KOSTEN INFLATIEBESTENDIG GROEI NAAR VERMOGEN Expirerende Lijfrente HOOG RENDEMENT LAGE KOSTEN INFLATIEBESTENDIG Zorgeloos genieten van uw pensioen Er komt een moment in uw leven dat u zonder zorgen wilt gaan genieten van uw pensioen.

Nadere informatie

een goed pensioen begint bij een goede pensioenregeling

een goed pensioen begint bij een goede pensioenregeling prisma pensioen Informatie voor de werknemer een goed pensioen begint bij een goede pensioenregeling Misschien staat het nog ver van u af: uw pensioen. Toch is het belangrijk om daar nu al bij stil te

Nadere informatie

Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen. ICK Beschikbare Premieregeling

Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen. ICK Beschikbare Premieregeling Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen voor de ICK-branche ICK Beschikbare Premieregeling ICK Beschikbare Premieregeling 2 De ICK-branche verbreedt het aanbod op het gebied van pensioen. Naast de bestaande

Nadere informatie

Benut uw vermogen optimaal met GOODLIFE rente

Benut uw vermogen optimaal met GOODLIFE rente GOODLIFE rente 2 Benut uw vermogen optimaal met GOODLIFE rente U hebt er al vaak aan gedacht. Het moment dat uw koopsom- of lijfrenteverzekering tot uitkering komt. Toen u de verzekering afsloot, deed

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Garantie Groei Polis

Klaverblad Verzekeringen. Garantie Groei Polis Klaverblad Verzekeringen Garantie Groei Polis Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies weten wat er onder de

Nadere informatie

Aanvullendpensioen sparen Een product van F. van Lanschot Bankiers N.V. Informatie voor de consument

Aanvullendpensioen sparen Een product van F. van Lanschot Bankiers N.V. Informatie voor de consument Aanvullendpensioen sparen Een product van F. van Lanschot Bankiers N.V. Informatie voor de consument Met AanvullendPensioen Sparen spaart u voor later... Als u met pensioen gaat, is het wel zo prettig

Nadere informatie

MKB GarantiePlusPensioen

MKB GarantiePlusPensioen MKB GarantiePlusPensioen Het zekerheidbiedend pensioen voor uw medewerkers MKB GarantiePlusPensioen Zekerheid voor uw personeel Gegarandeerd kapitaal op de pensioendatum Partner- en wezenpensioen als periodieke

Nadere informatie

Klaar voor uw pensioen. Kies de lijfrenteuitkering die past bij uw wensen

Klaar voor uw pensioen. Kies de lijfrenteuitkering die past bij uw wensen Klaar voor uw pensioen Kies de lijfrenteuitkering die past bij uw wensen 2 Uw toekomst met financieel perspectief Uw pensioen is in aantocht. Als u via één of meerdere lijfrentepolissen geld opzij hebt

Nadere informatie

Dienstenwijzer Verzekeren

Dienstenwijzer Verzekeren Dienstenwijzer Verzekeren U wilt iets verzekeren, privé of zakelijk. De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij zijn en hoe wij werken. Ook vertellen we u welke verzekeringen

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07 Visiedocument Neutralis 1 Inhoudsopgave: 1. Doel Visiedocument.... 3 2. Ontwikkelingen in de wereldeconomie... 4 3. Ontwikkelingen in de Nederlandse economie. 6 4. Ontwikkelingen binnen de financiële branche

Nadere informatie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie Zo denken wij er over is een uitgave van ABP Corporate Communicatie. Voor meer informatie verwijzen wij u naar www.abp.nl. september 2007 ZO DENKEN WIJ ER OVER Collectief versus individueel Juridische

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Verzekeren Met advies. Goed om te weten

Verzekeren Met advies. Goed om te weten Verzekeren Met advies Goed om te weten Zoekt u de juiste verzekering, voor uzelf, voor uw bedrijf of voor uw personeel? De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van Pension Fund Governance

Nadere informatie

Brochure abonnementen Viisi Finance

Brochure abonnementen Viisi Finance Brochure abonnementen Viisi Finance Brochure abonnementen Viisi Finance Een nieuw huis, een nieuwe uitdaging in uw carrière, trouwen, gezinsuitbreiding, u ontvangt een nalatenschap... Uw wensen en behoeften

Nadere informatie

Beleggingsverzekering in de vorm van een Lijfrente

Beleggingsverzekering in de vorm van een Lijfrente Beleggingsverzekering in de vorm van een Lijfrente Algemeen Wat leest u in deze productwijzer Wat is een beleggingsverzekering Risico s Maak een bewuste keuze Welk product heeft u U heeft een Lijfrenteverzekering

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

Q&A Evi Pensioenbeleggen. www.evipensioen.nl. 2. Wanneer kies ik voor Evi Pensioenbeleggen, Evi Netto Pensioenbeleggen of voor Evi?

Q&A Evi Pensioenbeleggen. www.evipensioen.nl. 2. Wanneer kies ik voor Evi Pensioenbeleggen, Evi Netto Pensioenbeleggen of voor Evi? Q&A Evi Pensioenbeleggen www.evipensioen.nl Inhoudsopgave 1. Wat is Evi Pensioen? 2. Wanneer kies ik voor Evi Pensioenbeleggen, Evi Netto Pensioenbeleggen of voor Evi? 3. Waarom gebruiken we de life-cycle

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Vaes Finance is een onafhankelijke bemiddelaar op het gebied van hypotheken, verzekeringen en pensioenen. Wij dienen uitsluitend en alleen de belangen van onze klanten

Nadere informatie

Tariefkaart Commandeur & Dammes financieel adviseurs De Factorij 35A 1689 AK Zwaag T (0229) 57 10 10 www.comdam.nl E info@comdam.

Tariefkaart Commandeur & Dammes financieel adviseurs De Factorij 35A 1689 AK Zwaag T (0229) 57 10 10 www.comdam.nl E info@comdam. Tariefkaart Commandeur & Dammes financieel adviseurs De Factorij 35A 1689 AK Zwaag T (0229) 57 10 10 www.comdam.nl E info@comdam.nl In deze tariefkaart vindt u informatie over de dienstverlening en de

Nadere informatie

Beloningsbeleid Maart 2015

Beloningsbeleid Maart 2015 Beloningsbeleid Maart 2015 Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Relevante wet- en regelgeving... 2 4. Bestuur (directie)... 3 5. Raad van Commissarissen... 3 6. Medewerkers... 3 7. Publicatie... 5 8. Governance

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening. Lijfrenteopbouwverzekering

Oudedagsvoorziening. Lijfrenteopbouwverzekering Oudedagsvoorziening Lijfrenteopbouwverzekering Hoe zeker is uw inkomen? Hoe is het straks, als u stopt met werken? Weet u zeker dat u dan kunt blijven leven zoals u dat nu wilt? En daarbij de leuke dingen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? 1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste oorzaken: 1. Nederlanders worden steeds ouder. Met name de laatste

Nadere informatie

Uw pensioen goed geregeld

Uw pensioen goed geregeld Uw pensioen goed geregeld 2 Uw aanvullend pensioen geregeld Als u aan het begin van uw loopbaan staat, is de tijd na uw pensioen niet het eerste waar u aan denkt. Maar hebt u er al een flink aantal jaren

Nadere informatie

hypotheken verzekeringen pensioenen

hypotheken verzekeringen pensioenen Dienstverleningsdocument Spaak Assurantiën Wie zijn wij? Wij zijn Spaak Assurantiën, uw adviseur in verzekeren. Wij zijn gevestigd in Groningen sinds 1958. Het is van oudsher een familiebedrijf, en dat

Nadere informatie

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur.

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur. Raad van bestuur Samenstelling en deskundigheid Samenstelling 3.1.1. De raad van bestuur is zodanig samengesteld, dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. Complementariteit, collegiaal bestuur en

Nadere informatie

Rabo BedrijvenPensioen. Een aandeel in elkaar

Rabo BedrijvenPensioen. Een aandeel in elkaar Rabo BedrijvenPensioen Een aandeel in elkaar Inhoud Het Rabo BedrijvenPensioen: modern en overzichtelijk Pensioen voor uw werknemers: hoe werkt het? Zorg voor uw werknemers, hun partners en hun kinderen

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht.

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht. Beter Bed Holding N.V. Agenda Algemene Vergadering van Aandeelhouders op donderdag, 28 april 2011 om 12.30 uur bij IBN Vergadercentrum, Hockeyweg 5, 5405 NC Uden 1. Opening. 2. Bespreking jaarverslag 2010.

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

SAMENVATTING LANDELIJK ZORGONDERZOEK. Bureau D & O. Hoevelaken, oktober 2015

SAMENVATTING LANDELIJK ZORGONDERZOEK. Bureau D & O. Hoevelaken, oktober 2015 SAMENVATTING LANDELIJK ZORGONDERZOEK Bureau D & O 2015 Hoevelaken, oktober 2015 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD... 1 1 INLEIDING... 3 2 BEOORDELING AANBIEDERS ZORGVERZEKERINGEN... 5 3 AANTAL ZORGPOLISSEN... 7

Nadere informatie

Vermogensopbouw  gegarandeerde rente. De voordelen op een rij: U wilt een flink bedrag opbouwen. Bijvoorbeeld om eerder te stoppen met werken,

Vermogensopbouw  gegarandeerde rente. De voordelen op een rij: U wilt een flink bedrag opbouwen. Bijvoorbeeld om eerder te stoppen met werken, Goudse Opbouwplan Vermogen opbouwen met een gegarandeerd eindkapitaal U wilt een flink bedrag opbouwen. Bijvoorbeeld om eerder te stoppen met werken, Vermogensopbouw  gegarandeerde rente aanvullingen

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal

Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal Onderwerpen 3 februari 2016 Schade door terrorisme en uw verzekering Hoogte pensioen wordt meer uw eigen risico Voorwoord Ons kantoor is gespecialiseerd

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2011

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2011 Kerncijfers verzekeren in Nederland september 2011 Nederlandse verzekeraars hebben in 2010: een premieomzet van 78 miljard euro, 70 miljard euro aan personen en bedrijven uitgekeerd, een winst geboekt

Nadere informatie

Even voorstellen! Assurantiekantoor Havekes is een Assurantietussenpersoon die sinds 1968 ondernemers,

Even voorstellen! Assurantiekantoor Havekes is een Assurantietussenpersoon die sinds 1968 ondernemers, DIENSTENWIJZER In dit dienstverleningsdocument (DVD) leest u welke diensten en producten wij aanbieden, wat onze werkwijze is en hoe u ons daarvoor betaalt. Verder treft u algemene informatie over ons

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. augustus 2012

Kerncijfers verzekeren in Nederland. augustus 2012 Kerncijfers verzekeren in Nederland augustus 2012 Nederlandse verzekeraars hebben in 2011: dagelijks gemiddeld 197 miljoen euro uitgekeerd aan personen en bedrijven, 79 miljard euro aan premies ontvangen,

Nadere informatie

Prisma Pensioen Informatie voor de werkgever

Prisma Pensioen Informatie voor de werkgever Prisma Pensioen Informatie voor de werkgever Robert Jan de Koning, 38 jaar Werknemers staan nog al eens aan mijn bureau met vragen over hun pensioen. Ik ben daar best veel tijd aan kwijt. Het is mijn vak

Nadere informatie