Napoleon Excursie naar de Metropool Vlaanderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Napoleon Excursie naar de Metropool Vlaanderen"

Transcriptie

1 Napoleon Excursie naar de Metropool Vlaanderen Metropoolvorming is een actueel thema in Nederland, maar ook in België staat het hoog op de agenda. Logisch, want beide landen kennen een vergelijkbaar ruimtelijke structuur met veel middelgrote- en kleine steden die samen de potentie hebben om uit te groeien tot een metropoolregio. Maar waar zetten onze zuiderburen precies op is en welke lessen kunnen wij hiervan leren? Met deze vragen in het achterhoofd nam een groep Nederlandse beleidsmakers (uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) en onderzoekers deel (Universiteit Utrecht, TU Delft en Erasmus) aan een tweedaagse excursie naar Vlaanderen. Onderzoek De excursie werd georganiseerd in het kader van het Kennis voor Krachtige Steden onderzoek Napoleon. Het onderzoek staat in het teken van de agglomeratievoordelen die er behaald kunnen worden door middel van internationale, nationale en regionale stedelijke netwerken. In het onderzoek staat het begrip borrowed size centraal: hoe kunnen steden optimaal gebruik maken van elkaars nabijheid door (kritische) massa, maar ook functies en kwaliteiten, van elkaar te lenen? Klik hier voor meer informatie over dit onderzoek. Dag 1: Brussel 1. Metropool Vlaanderen 2050 Ruimte Vlaanderen Op de eerste dag werd de groep ontvangen door Ruimte Vlaanderen, een departement van de Vlaamse Overheid, gevestigd in Brussel. Wiet Vandaele, projectmanager Metropolitaan Kerngebied, gaf hier een presentatie over het groenboek Vlaanderen in 2050 Mensenmaat in de Metropool? Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Zodra dit beleidsplan goedgekeurd wordt vervangt het het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, dat nog dateert uit In Vlaanderen verschijnt er in eerste instantie een groenboek dat de basis vormt voor maatschappelijk debat. Op basis van de uitkomsten en inzichten van dit debat wordt het witboek geschreven dat ter goedkeuring wordt voorgelegd en als het feitelijke beleidsdocument dient. Vlaanderen telt ongeveer 6,2 miljoen inwoners. Dit is iets minder dan de Nederlandse Randstad (7,1 miljoen inwoners) en iets meer het Duitse Ruhrgebied (5,3 miljoen inwoners). Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is met 1,2 miljoen inwoners verreweg de belangrijkste stad van de regio; Antwerpen (met 512 duizend inwoners) en Gent (met 247 duizend inwoners) volgen op enige afstand. De Vlaamse overheid beschouwt Brussel als een onderdeel van de Metropool Vlaanderen. Dit verklaard ook waarom de overheid niet in Antwerpen maar in Brussel gevestigd is. Vlaanderen kent een strategische ligging in West-Europa; te midden tussen Londen, Parijs, de Randstad en het Ruhrgebied. 1

2 Om Vlaanderen uit te laten groeien tot een metropool wordt er ingezet op het versterken van het netwerk tussen de velen kleine en middelgrote steden die de regio rijk is. Dit lijkt sterk op het Nederlandse beleid waarin ook nadruk ligt op het verbinden van de steden en het benutten van elkaars nabijheid. Het netwerk van vele kleinere stedelijke regio s kan wedijveren met andere innovatieve regio s van wereldformaat Ruimtelijk patroon Vlaanderen Vlaanderen staat voor een aantal specifieke uitdagingen gelet op de sterke versnippering van het landschap. Dit is goed te zien op afbeelding 1. Rondom Brussel en Antwerpen ligt een fijnmazig netwerk van kleine steden en dorpen. Er is een duidelijk verschil met de compacte steden die we in de Randstad zien. Door de verwachte demografische groei in Vlaanderen dreigt het gevaar dat het gebied langzaam dichtslibt. Met als gevolg dat er geen kwalitatieve open ruimte overblijft en het netwerk van kleine steden de agglomeratiekracht missen om (inter)nationaal een rol van betekenis te kunnen spelen. Afbeelding 1: Locatie van Vlaanderen in West-Europa Bron: Groenboek Metropool Vlaanderen in 2050 (Ruimte Vlaanderen, 2012) Vlaanderen verwacht dat de bevolking van 6 naar 7 miljoen zal groeien en bovendien zal veranderen qua samenstelling. Migratie, vergrijzing, vergroening en gezinsverdunning zullen de huidige behoeften aan woon- en leefmilieu sterk wijzigen. 2

3 Het projectteam Metropolitaan Kerngebied richt zich in eerste instantie met name op de as Antwerpen-Mechelen-Brussel. Het is de bedoeling dat andere steden, zoals Gent en Sint Niklaas, later op de ontwikkelingen aansluiten. Het streven is om de arbeidsmarkten met elkaar te laten integreren. Op deze manier hoopt de metropoolregio ook meer high potentials aan te kunnen trekken. Ook wordt er ingezet op het creëren van een regionale woningmarkt die een gedifferentieerd en kwalitatief woonaanbod biedt. Momenteel wordt er nog veel van hetzelfde aangeboden en is er onvoldoende onderscheidend aanbod. Vlaanderen verbinden In het Beleidsplan wordt er onder andere sterk ingezet op het verbeteren van de (internationale) connectiviteit van Vlaanderen. Door congestie staat de bereikbaarheid van Vlaanderen sterk onder druk. Het gebied kent een dicht snelwegennet; zelfs de meest kleine steden hebben een eigen afslag op de snelweg en zijn dus allemaal even goed, of slecht, bereikbaar per auto. De oplossing wordt met name gezocht in het openbaar vervoersnetwerk door onder andere te investeren in het daily urban system en het verbeteren van de (inter)nationale verbindingen, zoals het realiseren van snelle verbindingen met de luchthavens. Daarnaast wordt er gekeken of de luchthavens zich niet op verschillende niches moeten gaan richten zodat zij ook op de langere termijn een groeipotentie hebben. Door knooppunten te ontwikkelen wil Vlaanderen verdere versnippering van het landschap tegen gaan door op verschillende locaties functies te gaan concentreren. De multimodale knooppunten bieden voldoende draagvlak voor uiteenlopen (economische) activiteiten. Hier kan eenvoudig een 24-uurs economie gestimuleerd worden. Zeer hoge dichtheid en verweving van functies maken deze omgevingen echte internationale ontmoetingsplaatsen en broedplaatsen voor innovatie en creativiteit Daily urban system Een andere belangrijke opgave van de Metropool Vlaanderen is het opschalen van het daily urban system. Dit willen zij onder andere bereiken voor een nachtnet in te gaan voeren, zodat mensen uit Antwerpen s avonds naar een concert in Brussel kunnen gaan zonder bang te zijn om de laatste trein te missen en niet meer thuis te kunnen komen. Daarnaast wil de Vlaamse overheid inzetten op het spoorboekloos rijden. Dit betekent dat het spoorboekje niet meer geraadpleegd hoeft te worden, omdat de trein iedere 10 of 15 minuten rijdt en men dus nooit lang hoeft te wachten. Voor het opschalen naar een daily urban system wordt er intensief samengewerkt met de vervoersbedrijven die hier in principe welwillend tegenover staan. 3

4 Metropolitan governance De samenwerking tussen de verschillende Vlaamse gemeenten moet nog vorm krijgen. Tot nu toe wordt er veelal gewerkt met de kaasschaafmethode, waarbij alle steden evenveel krijgen en uiteindelijk iedereen dus een klein beetje. De Vlaamse overheid wil duidelijkere keuzes gaan maken en regionale afstemming binnen de metropool gaan stimuleren. Met name de kleinere gemeenten zijn nog niet overtuigd van de meerwaarde van metropolitane ontwikkeling. Dit terwijl steden zoals Antwerpen en Gent wel positief tegenover de metropoolgedachte staan. De Vlaamse overheid wil de komende tijd de metropoolagenda laten landen in de regio. 2. Economische betekenis van middelgrote en kleine steden DG Regio De volgende presentatie werd gegeven door Lewis Dijkstra, plaatsvervangend hoofd van de analyse afdeling van het Directoraten Generaal Regional Policy van de Europese Commissie. Samen met Philip McCann en Enrique Garcilazo heeft Dijkstra onlangs een interessant artikel gepubliceerd over de economische betekenis van middelgrote en kleine steden in Europa (zie bijlage). Dit is voor zowel Nederland als België een interessant vraagstuk. Uitgangspunt van dit artikel is de vraag of de bekende agglomeratie theorieën ook opgaan voor West-Europese landen die meer gekenmerkt worden door polycentrische stedelijke systemen. Zij stellen vast dat de agglomeratie vuistregel hoe groter de stad, hoe hoger de productiviteit niet zozeer op gaat voor Europese steden. In vergelijking met steden in Azië, Amerika en Afrika zijn de Europese steden verhoudingsgewijs klein, terwijl zij wel een relatief hoge productiviteit kennen. Agglomeratie voor- en nadelen De meeste hogeropgeleiden prefereren de stad boven het platteland, waardoor er een concentratie van kennis in steden ontstaat. Dit trekt bedrijven aan die op hun buurt weer arbeiders aantrekken. Op deze manier groeien steden en kunnen er agglomeratievoordelen ontstaan. Dijkstra merkt op dat de schaal van de stad ook te groot kan zijn, waardoor de beheersbaarheid onder druk komt te staan. De nadelen van de agglomeratie zijn in dat geval groter dan de voordelen. In tegenstelling tot meer monocentrische landen hebben polycentrische landen het voordeel dat zij kunnen bouwen op verschillende (middelgrote) steden in plaats van een enkele grote stad. Dit beidt een grotere keuzevrijheid en verschillende economische specialisaties. Polycentrische stedelijke netwerken kennen hierdoor doorgaans een robuust karakter en zijn minder vatbaar voor economische trends. Aan de andere kant kennen grote steden, zoals Londen en Parijs, zoveel verschillende specialisaties dat zij ook minder geraakt worden als enkele sectoren wegvallen. 4

5 Metropoolbeleving Tijdens de discussie kwamen we ook te spreken over de invloed van culturele verschillen op metropoolvorming. Nederlanders zijn bijvoorbeeld niet gewend en vaak ook niet bereid om (lang) te moeten reizen. In steden als Los Angeles of Londen is het gebruikelijk om 1 of 1,5 uur onderweg te zijn voor een afspraak met de metro, trein of auto. Dit terwijl Nederlanders de afstand Amsterdam Rotterdam al ver vinden, terwijl de reistijd even lang is. Een mogelijke verklaring is dat de Randstad nog steeds voelt als een losse verzameling steden, in plaats van dezelfde stedelijke regio, en hierdoor de afstand groter lijkt. Uit deze discussie blijkt dat het creëren van een regionale of metropolitane identiteit van (onderschat) belang lijkt te zijn. Zodra mensen de voordelen van de metropool in gaan zien en gaan benutten, kan dit een sterke impuls geven aan het stedelijke netwerk. Van Brussel naar Gent De reis van DG Regio in Brussel naar het hotel in Gent gaf een goede indruk van de afstanden in de Metropool Vlaanderen. De metro van DG Regio naar het station Brussel Zuid-Midi deed er ongeveer even lang over als de trein naar Gent. Binnen een dik half uur kwamen we aan in de derde stad van de metropool. Deze stad kent veel overeenkomsten met Utrecht met een historische binnenstad, een hoog percentage studenten en een enigszins vergelijkbare bevolkingsomvang. Gent ligt enigszins in de schaduw van Brussel en Antwerpen, maar de combinatie van de (industrie)haven en de kennisintensieve economie in de binnenstad zorgt ervoor dat Gent toch een eigen economische profiel heeft. Dag 2: Gent 3. Universiteit Gent Geschiedenisles De tweede dag startte met een interessante geschiedenisles gegeven door Ben Derudder, professor sociale geografie aan de Universiteit Gent. Hij stelde dat het functioneren van het huidige stedelijke systeem niet te begrijpen is zonder de geschiedenis van Vlaanderen te kennen. De sterke versnippering van het landschap en het fijnmazige netwerk van kleine en middelgrote steden die hierdoor ontstaan is, is het gevolg van een sterke anti-stedelijke mentaliteit die er in Vlaanderen heerst. De meeste mensen wonen hun hele leven in het dorp of de streek waarin zij opgroeien en ook studenten of young professionals verruilen de stad voor het platteland zodra zij een diploma hebben en/of kinderen krijgen. De sterke voorkeur voor het platteland is er van oudsher ingesleten. Ongebreidelde groei van platteland Vlaanderen kent het dichtste spoorwegennet van Europa dat momenteel gekenmerkt wordt door een sterke onderbenutting. Het net is aangelegd in tijden van de industriële revolutie en zorgde ervoor dat de arbeiders s ochtends in de trein konden stappen naar de 5

6 industriesteden om vervolgens s avonds meer huiswaarts te keren naar het platteland. Op deze manier voorkwam de katholieke kerk dat haar aanhang in de socialistische stad ging wonen. Ondanks het feit dat de invloed van de kerk door de jaren heen minder is geworden, is dit niet ten koste gegaan van de populariteit van het platteland. Deze is onverminderd groot. Dit heeft ook te maken met het feit dat het Vlaamse ruimtelijke ordeningsbeleid te allen tijde alle functies heeft toegestaan. Op deze manier kon ieder zelf een huis laten bouwen. Dit heeft tot een ongebreidelde groei van het platteland geleid waarbij er nooit echt sterke concentraties van activiteiten zijn ontslaan. Door het uitgebreide auto- en spoorwegennet waren alle plekken ook evengoed bereikbaarheid, en ontstond er dus ook geen onderscheid tussen de verschillende dorpen. In Vlaanderen worden steden voornamelijk nog gezien als concentraties van armoede Van oudsher ontvangen werknemers reiskostenvergoedingen, zodat zij ook niet gedwongen worden om in het werk in de stad te gaan worden. Op deze manier blijven zij sterk verbonden aan de streek waarin zij hun hele leven al wonen. Sterke familiebanden maar ook het verenigingsleven spelen hierbij een belangrijk rol. Steunpunt Ruimte Michiel van Meeteren, een Nederlandse PhD-onderzoeker aan de Universiteit Gent, gaf vervolgens een toelichting op het promotieonderzoek dat hij verricht voor het Steunpunt Ruimte van de Vlaamse overheid. Het thema polycentriciteit is een van de vier thematische onderwerpen waarop wordt ingezoomd als leidend concept voor analyse en het toekomstig ruimtelijke beleid. Binnen verschillende deelstudies wordt er gekeken naar dagelijkse verplaatsingen tussen steden, naar economische clustervorming, naar woonmilieus en naar de rol van de vervoersinfrastructuur. Polycentriciteit in een theoretisch raamwerk Op basis van literatuuronderzoek heeft Van Meesteren een raamwerk ontworpen dat gebaseerd is op drie systemen die onderling met elkaar samenhangen. Hierbij richt hij zich op (1) de systemen van centrale plaatsen gebaseerd op o.a. Christaller, (2) de systemen van (mondiale) productienetwerken en (3) het dagelijks stedelijke systeem. Afbeelding 2 laat zien hoe de verschillende systemen met elkaar samenhangen en van invloed op elkaar zijn. In het raamwerk wordt er ook gesproken over gedeelde grootte, oftewel borrowed size, waardoor systemen complementair aan elkaar kunnen worden en meer draagvlak kunnen creëren voor nieuwe centrale functies. Ook wordt er stil gestaan bij boegwater effecten, oftewel back wash effects, waardoor de groei van plek A te kostte gaat van de groei van plek B. Meer informatie over het onderzoek is beschikbaar op Het rapport is ook te vinden in de bijlage. 6

7 Afbeelding 2: Het drie systemenraamwerk en de onderlinge relaties Bron: Rapport WP1 Het Vlaams gewest als polycentrische ruimte: van semantiek tot toepassing (Steunpunt Ruimte, 2013: p.17). 4. Stad Gent: slim groeien Na het bezoek aan de Universiteit van Gent werden we ontvangen in het historische stadshuis van Gent waar Philippe van Wesenbeeck, hoofd van de Dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Planning, ons in een korte tijd kennis liet maken met Gent. Gent verwacht een groei van inwoners in het jaar Deze groei zit hem voornamelijk in studenten maar ook in een relatief hoog percentage migranten; zij krijgen doorgaans meer kinderen krijgen dan een gemiddeld Belgisch gezin. Gent wil slim groeien door onder andere in te zetten op het behouden en benutten van het cultureel erfgoed in de (binnen)stad, maar ook door ruimte te bieden aan verdere groei van de haven. Om de leefbaarheid van de stad te vergroten richt het ruimtelijke ordeningsbeleid zich op het ontwikkelen van groenassen waar mensen kunnen wandelen, fietsen en ontspannen. In tegenstelling tot in Nederland kan de stad echter weinig invloed uitoefenen op de ruimtelijke ordening en de woningmarkt, omdat de eigendomsrechten particulier zijn en onteigeningsplannen om grond te verwerven veel geld en tijd kosten (gemiddeld vijf jaar). De gemeente heeft hierdoor beperkte instrumenten om de ruimtelijke ordening in de stad te sturen. 7

8 Quality of life Door juist de quality of life factoren van de stad te versterken hoopt Gent de huidige en toekomstige generaties studenten in de stad vast te houden. Hierbij speelt de betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit van woningaanbod ook een belangrijke rol. Een West-Vlaming met een diploma? Een Gentenaar Nu kiezen veel jongeren voor een huis op het platteland die ze bijvoorbeeld van een familielid kunnen overnemen, mede omdat er in de stad weinig geschikte en betaalbare (gezins)woningen zijn. Daarnaast wees Van Wesenbeeck op de trek van ouderen nar de stad. Zij kiezen voor Gent vanwege het gevarieerde en kwalitatieve aanbod van de voorzieningen (restaurants, voorstellingen, winkels). Ieder voor zich Opvallend is dat de gemeenten rondom Gent niet of nauwelijks het besef hebben dat zij de grote stad nodig hebben. Er is dan ook geen bereidheid om mee te balen aan bepaalde grootstedelijke functies. Vlaamse steden zijn in vergelijking met Nederlandse steden afhankelijker van gemeentelijke belastingen; ongeveer 60% van de gemeentelijke inkomstem bestaat uit lokale belastingen. Het ontbreken van het Nederlandse gemeentefonds zorgt ervoor dat Gent wel de (groot) stedelijke problematiek kent maar - in verhouding met kleine gemeente met relatief veel rijke inwoners - een beperkt financieel draagvlak heeft. Gent in beeld Tijdens een korte stadswandeling, van het stadhuis naar het stadsmuseum STAM, gaf Van Wesenbeeck meer informatie over de (ontwikkeling van) de stad Gent. In het museum liet hij ons een luchtfoto van 300 m 2 groot zien, waarop bezoekers kunnen rondlopen. De ruimte gaf een perfect beeld van de stad en de wijze waarop het door de jaren heen gegroeid is. Het bracht daarnaast de omvang van de haven goed in beeld. 8

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad 2040 (Structuurvisie Rijk, 2008/09) Herwaardering belang steden voor economie Randstad geen samenhangende metropool

Nadere informatie

Thema Rotterdam rotterdam in de metropoolregio Marloes Hoogerbrugge TU Delft en Platform31 m.m.hoogerbrugge@tudelft.nl

Thema Rotterdam <i>rotterdam in de metropoolregio<i> Marloes Hoogerbrugge TU Delft en Platform31 <i>m.m.hoogerbrugge@tudelft.nl<i> Thema Rotterdam rotterdam in de metropoolregio Marloes Hoogerbrugge TU Delft en Platform31 m.m.hoogerbrugge@tudelft.nl Evert Meijers TU Delft e.j.meijers@tudelft.nl Martijn Burger Erasmus

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl

Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl Metropoolregio Rotterdam Den Haag Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl 2 3 Metropoolregio by night feb 2012 4 Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad

Nadere informatie

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT Vereniging Deltametropool i.s.m. College van Rijksadviseurs DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT 14.10.2014 Metropolen zijn de krachtbronnen van de wereldeconomie De economische ontwikkeling concentreert

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtelijke staat van Vlaanderen Demografische evoluties (groei, krimp, vergrijzing, gezinsverdunning,

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter.

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter. Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter. Studiedag Hoera, open ruimte! (VVSG) Deinze, 1 december 2015 Kaat Smets & René van der Lecq Stand

Nadere informatie

METROPOOL VLAANDEREN 2050: DE NIEUWE METAFOOR VOOR HET VLAAMS STRATEGISCH RUIMTELIJK ONTWIKKELINGSBELEID

METROPOOL VLAANDEREN 2050: DE NIEUWE METAFOOR VOOR HET VLAAMS STRATEGISCH RUIMTELIJK ONTWIKKELINGSBELEID METROPOOL VLAANDEREN 2050: DE NIEUWE METAFOOR VOOR HET VLAAMS STRATEGISCH RUIMTELIJK ONTWIKKELINGSBELEID Peter Cabus Antwerpen 24 april 2014 RSAN - Over mobiliteit en infrastructuur in polycentrische stedelijke

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsatria Lokaal Leuven, 24 november 2015 / Gent, 25 november 2015 / Antwerpen, 2 december 2015 / Hasselt, 14 december 2015 / Brugge, 15 december 2015

Nadere informatie

Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Holland Rijnland

Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Holland Rijnland Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Holland Rijnland De aanleiding Metropoolregio by night feb 2012 Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad 2040 (Structuurvisie Rijk, 2008/09) Herwaardering

Nadere informatie

Polycentriciteit. Werkpakket 1

Polycentriciteit. Werkpakket 1 Polycentriciteit Werkpakket 1 Polycentriciteit in Vlaanderen Afbakening domein Ontwikkelen van een wetenschappelijk robuuste definitie van polycentriciteit die bruikbaar is voor de doelstellingen van de

Nadere informatie

BELEIDSPLAN RUIMTE VLAANDEREN

BELEIDSPLAN RUIMTE VLAANDEREN BELEIDSPLAN RUIMTE VLAANDEREN Samen denken over de Vlaamse (landbouw)ruimte - - van GROENBOEK naar WITBOEK - Korte termijn acties Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Samen denken over de Vlaamse Ruimte Ruimtelijke

Nadere informatie

Grootstedelijke territoriale visie voor een duurzaam gewestelijk ontwikkelingsplan voor Brussel en haar regio in 2040 HEROVER DE STAD!

Grootstedelijke territoriale visie voor een duurzaam gewestelijk ontwikkelingsplan voor Brussel en haar regio in 2040 HEROVER DE STAD! Grootstedelijke territoriale visie voor een duurzaam gewestelijk ontwikkelingsplan voor Brussel en haar regio in 2040 HEROVER DE STAD! Diagnose Gen Zone Brussel Metropool Brussel Metropool 2040 Metropool

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Intergemeentelijke samenhang in Zuidoost-Brabant werkexemplaar

Intergemeentelijke samenhang in Zuidoost-Brabant werkexemplaar RUIMTELIJK ECONOMISCH ATELIER TORDOIR Intergemeentelijke samenhang in Zuidoost-Brabant werkexemplaar Onderzoekpresentatie, Dialoogconferentie Regio Zuidoost-Brabant, Eindhoven, 4-09-2013 Prof dr Pieter

Nadere informatie

Naar een strategie voor middelgrote steden

Naar een strategie voor middelgrote steden Naar een strategie voor middelgrote steden Presentatie Kennis- en Netwerkdag Platform Middelgrote Gemeenten Koos van Dijken en Marloes Hoogerbrugge Vrijdag 21 april 2017 Gorinchem Inleiding Kennis- en

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

Economie Roermond trends en toekomst

Economie Roermond trends en toekomst Economie Roermond trends en toekomst Pieter Tordoir GPIO, Universiteit van Amsterdam Telos, Tilburg University Ruimtelijk Economisch Atelier Tordoir Outline Ontwikkelingen in (inter-)nationaal kader Positie

Nadere informatie

Hier komt tekst Agenda Utrecht. Utrecht.nl

Hier komt tekst Agenda Utrecht. Utrecht.nl Hier komt tekst Agenda Utrecht Hier RIA 15 komt sept ook 2015 tekst Opzet 1. Rijk, EU, onderzoekers en beleidsmakers herontdekken de stad 2. Dat biedt voor snelgroeiend Utrecht in het bijzonder kansen

Nadere informatie

JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016

JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016 JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016 Verdere verstedelijking Groei concentreert zich in grotere steden o omvang van de stad o ligging ten opzichte van het economisch kerngebied o aanwezigheid van hoger

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Locatie, locatie, locatie! Grondprijzen en de economie en de stad

Locatie, locatie, locatie! Grondprijzen en de economie en de stad Locatie, locatie, locatie! Grondprijzen en de economie en de stad Prof. C.N. Teulings Financiële markten (iets) tot rust 70 60 50 40 30 20 10 0 Volatiliteit 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 S&P 500 17-7

Nadere informatie

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad De stad als bevolkingsmagneet Koos van Dijken functie 29 januari 2013 1 Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Wat maakt de stad aantrekkelijk

Nadere informatie

Kent, een geweldige plek om zaken te doen

Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent is de beste plek om zaken te doen in het Verenigd Koninkrijk. Gelegen in Zuidoost-Engeland is Kent de regio die het dichtst bij het vasteland van Europa ligt.

Nadere informatie

Maak Plaats! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio.

Maak Plaats! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio. Maak plaats voor Hoorn! Wie Hoorn binnenrijdt maakt kennis met de Poort van Hoorn. Het stationsgebied is het mobiliteitsknooppunt van Hoorn en de regio. Iedere dag is het hier een komen en gaan van duizenden

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Advies over Vlaanderen in 2050: mensenmaat in een metropool? Groenboek beleidsplan Ruimte

Advies over Vlaanderen in 2050: mensenmaat in een metropool? Groenboek beleidsplan Ruimte Algemene Raad 20 december 2012 AR-AR-ADV-008 Advies over Vlaanderen in 2050: mensenmaat in een metropool? Groenboek beleidsplan Ruimte Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Ruimte voor zorg Zorg voor ruimte

Ruimte voor zorg Zorg voor ruimte Ruimte voor zorg Zorg voor ruimte proces van dromen naar uitvoeren procesverloop (co) productie onderzoek participatie Parallelle processen medio 2014 procesverloop Vlaamse Regering stuurgroep kernteam

Nadere informatie

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST

Opgave en. toekomstperspectief EEN NIEUWE TOEKOMST 3 EEN NIEUWE TOEKOMST Opgave en toekomstperspectief De aandacht die er binnen het huidige politieke en bestuurlijke klimaat is voor de verbetering van wijken als Transvaal, is een kans die met beide handen

Nadere informatie

Vergelijk bekendheid, imago en potentieel van de Nederlandse Hanzesteden in België (Vlaanderen) en Duitsland

Vergelijk bekendheid, imago en potentieel van de Nederlandse Hanzesteden in België (Vlaanderen) en Duitsland Vergelijk bekendheid, imago en potentieel van de Nederlandse Hanzesteden in België (Vlaanderen) en Geholpen bekendheid Hanzesteden in Nederland Gevraagd naar het begrip Hanzesteden in Nederland weet bijna

Nadere informatie

De bruisende stad. Beleidskader

De bruisende stad. Beleidskader De bruisende stad Vlaams Regeerakkoord: Beleidskader» Werk maken van duurzame, creatieve steden» Stedelijke kernen uitbouwen tot aantrekkelijke woonkernen met een interessant cultureel, onderwijs-, verzorgings-,

Nadere informatie

Een veerkrachtige Vlaamse ruimte op maat van mensen Strategische ruimtes voor maatschappelijke uitdagingen: migratie en vergrijzing

Een veerkrachtige Vlaamse ruimte op maat van mensen Strategische ruimtes voor maatschappelijke uitdagingen: migratie en vergrijzing Een veerkrachtige Vlaamse ruimte op maat van mensen Strategische ruimtes voor maatschappelijke uitdagingen: migratie en vergrijzing Elise Schillebeeckx, Universiteit Antwerpen prof. Stijn Oosterlynck,

Nadere informatie

Effecten. Zuidvleugel

Effecten. Zuidvleugel 4 Effecten Zuidvleugel 19 Invloedsgebieden De reistijden van verplaatsingen van of naar een locatie bepalen de grootte van het invloedsgebied van een locatie. In dit hoofdstuk richten wij ons op hoeveel

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Regionale opgaven Zaanstreek/Waterland

Regionale opgaven Zaanstreek/Waterland Regionale opgaven Zaanstreek/Waterland 3 juli 2015 prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten BPD Ontwikkeling 1. ruimtelijk-economische positie

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016 Inhoud Ruimte in een veranderende wereld We nemen veel ruimte in, een hypotheek op de toekomst Resultaat van de structuur en gewestplanning

Nadere informatie

GROTE PROJECTEN voor kleine stations

GROTE PROJECTEN voor kleine stations 12 mei 2015 Workshop Schakelmobiliteit GROTE PROJECTEN voor kleine stations Station Izegem Euro Immostar Matthias Blondia matthias.blondia@kuleuven.be Leuven Mobility Research Centre ACHTERGROND > 2010

Nadere informatie

Meer bereiken door ruimtelijk inrichten 9 maart 2016

Meer bereiken door ruimtelijk inrichten 9 maart 2016 Meer bereiken door ruimtelijk inrichten 9 maart 2016 Barry Zondag Inhoud 2 Inhoud 3 Ruimtelijk inrichten i van inrichten onderdeel programma meer bereiken ruimtelijke inrichten als oplossingsrichting Ter

Nadere informatie

Brabant de toekomst, kansen en bedreigingen

Brabant de toekomst, kansen en bedreigingen Brabant de toekomst, kansen en bedreigingen Coen Teulings 2 Brabant Grondprijzen in Nederland 3 Brabant Grondprijzen in Brabant in 4 Brabant Huizenprijsstijging 5 Brabant Conclusie Grondprijzen Maximum:

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

PROJECTINFORMATIE BEDRIJVENPARK HONDERDLAND DE EILANDEN MAASDIJK

PROJECTINFORMATIE BEDRIJVENPARK HONDERDLAND DE EILANDEN MAASDIJK PROJECTINFORMATIE BEDRIJVENPARK HONDERDLAND DE EILANDEN MAASDIJK KOOP ONDERNEMEN OP EEN TOPLOCATIE LANGS DE A20 Na de succesvolle uitgave van bedrijvenpark Honderdland Fase 1, waar in de afgelopen jaren

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Demografische krimp in. Noord-Nederland

Demografische krimp in. Noord-Nederland HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN Algemene informatie Demografische krimp in In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! Noord-Nederland Keuze uit meer dan 70 opleidingen; het grootste hbo-onderwijsaanbod

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Excursie Bestuurlijk Platform Peelnetwerk, Vrijdag 27 september 2013

Excursie Bestuurlijk Platform Peelnetwerk, Vrijdag 27 september 2013 Excursie Bestuurlijk Platform Peelnetwerk, Vrijdag 27 september 2013 Jean van Zeeland Senior beleidsadviseur Programmamanager j.vanzeeland@sre.nl 0652065753 Naar een gemeenschappelijk ruimtelijk beeld

Nadere informatie

Grondprijzen in Nederland

Grondprijzen in Nederland Vastgoedlezing 2010 Grondprijzen 2.000 tot 3.600 1.000 tot 2.000 500 tot 1.000 250 tot 500 100 tot 250 50 tot 100 25 tot 50 0 tot 25 Grondprijzen in Nederland Grondprijzen in Amsterdam 2.500 to 3.600

Nadere informatie

Onderzoek Metropoolregio

Onderzoek Metropoolregio Onderzoek Metropoolregio April 2012 Gemeente Schiedam Onderzoek & Statistiek O n d e r z o e k M e t r o p o o l r e g i o P a g i n a 1 Inleiding Belangrijke items in de samenwerking binnen de metropoolregio

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Stand van zaken van de voorbereidingen 26/06/2015 1

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Stand van zaken van de voorbereidingen 26/06/2015 1 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Stand van zaken van de voorbereidingen 26/06/2015 1 Historiek BRV in een notendop Fase 0: Oriëntatie en voorbereiding (04/2010-01/2011) Startnota VR Fase 1: Coproductie Groenboek

Nadere informatie

Alles is in volle opbouw.

Alles is in volle opbouw. Alles is in volle opbouw. Duits paviljoen ook te zien op de vlgd dia Vlgd dia Hall van machines Oud Vlaanderen met het Belfort van Bethune(fr) Hoofdingang aan de Kortrijksesteenweg 2 dia s verder Het Duits

Nadere informatie

Bereikbaarheid van winkelvoorzieningen voor senioren op het platteland onder druk

Bereikbaarheid van winkelvoorzieningen voor senioren op het platteland onder druk 23 augustus 2010 Bereikbaarheid van winkelvoorzieningen voor senioren op het platteland onder druk Nederland vergrijst. Winkelvoorzieningen concentreren zich steeds meer in grotere winkelgebieden en locaties

Nadere informatie

Regionale woonagenda 2020

Regionale woonagenda 2020 Regionale woonagenda 2020 1. Stad en ommeland bieden samen een breed palet aan woonmilieus dat aansluit bij de behoefte. 2. De feitelijke afspraken, ook over het nieuwbouwprogramma, organiseren we in drie

Nadere informatie

Onderwerp Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2011

Onderwerp Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2011 Onderwerp Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2011 Status Informerend Voorstel Kennis te nemen van de bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2011

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Atrium centrumsteden Brussel, 7 december 2015 Stand van zaken februari 2011 mei 2012 Coproductie Groenboek BRV (mei 2012) mei 2012 juni 2013 Consultatie

Nadere informatie

ECONOMIC BOARD VOORNE-PUTTEN DE ECONOMIE VAN. Ruimte voor wonen, werken, innovatie, recreatie & Toerisme en natuur

ECONOMIC BOARD VOORNE-PUTTEN DE ECONOMIE VAN. Ruimte voor wonen, werken, innovatie, recreatie & Toerisme en natuur ECONOMIC BOARD VOORNE-PUTTEN DE ECONOMIE VAN VOORNE-PUTTEN Ruimte voor wonen, werken, innovatie, recreatie & Toerisme en natuur INHOUD Inleiding 5 De kracht van Voorne-Putten 6 Thema 1: duurzame en bereikbare

Nadere informatie

Allochtonen, 2012 Gepubliceerd op Compendium voor de Leefomgeving (http://www.clo.nl)

Allochtonen, 2012 Gepubliceerd op Compendium voor de Leefomgeving (http://www.clo.nl) Indicator 13 februari 2013 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link [1] bekijken. In 2012 woonden er in Nederland

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek VRP Brussel, 12 januari 2016 Stand van zaken en vooruitblik, Samen werken aan de toekomst Groenboek, relance en synthese Werktekst Witboek BRV (november

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie Structuurvisie Noord-Holland Achtergrondinformatie Structuurvisie: waarom en wat? - Inwerkingtreding Wro 1 juli 2008 - elke overheidslaag stelt eigen structuurvisie op (thema of gebied) - structuurvisies

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

Hoe staan we er nu voor?

Hoe staan we er nu voor? Presentatie voor het debat Iedereen ZZP-er: Over winners' en 'losers' op de arbeidsmarkt, Groninger Forum, 26 maart 2015 Prof.dr. Jouke van Dijk Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Werken aan de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse regio s

Werken aan de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse regio s Werken aan de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse regio s Symposium Ministerie van Infrastructuur en Milieu Den Haag, 4 maart 2013 Otto Raspe, Anet Weterings, Mark Thissen, Frank van Dongen

Nadere informatie

Levuur RWO. Sandra Jansen Bert Hendrickx

Levuur RWO. Sandra Jansen Bert Hendrickx Levuur RWO Sandra Jansen Bert Hendrickx Inhoud Methodologie Totaal Geslacht Leeftijd Diploma Belang Conclusie 2 Inhoud Methodologie Totaal Geslacht Leeftijd Diploma Belang Conclusie 3 Methodologie Doelstelling

Nadere informatie

-Sociaal-geografisch: Kijkt naar de inrichting van de ruimte door de mens. -Fysisch-geografisch: Kijkt naar de inrichting van de ruimte en de natuur.

-Sociaal-geografisch: Kijkt naar de inrichting van de ruimte door de mens. -Fysisch-geografisch: Kijkt naar de inrichting van de ruimte en de natuur. Wonen in Nederland -Sociaal-geografisch: Kijkt naar de inrichting van de ruimte door de mens. -Fysisch-geografisch: Kijkt naar de inrichting van de ruimte en de natuur. - 4 nederzetting vormen; Zie tekening

Nadere informatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15 Technologische innovatie Strategische visie BRV over Technologische innovatie 20/11/2015 2 Technologische innovatie, een kans Meer te doen met minder

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtebeslag in Vlaanderen 33% Prognose VITO: kan oplopen tot 50% in 2050 Ruimtebeslag = Ruimte ingenomen door

Nadere informatie

Verslag KAN-reis naar Stockholm. 8 tot en met 11 september 2005

Verslag KAN-reis naar Stockholm. 8 tot en met 11 september 2005 Verslag KAN-reis naar Stockholm 8 tot en met 11 september 2005 Verslag KAN-reis naar Stockholm 8 tot en met 11 september 2005 Algemeen Op donderdag 8 september 2005 vertrok een groep van ongeveer 50 KAN-bestuurders,

Nadere informatie

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid

Slim. Zakelijk. Dynamisch. Maasterras Drechtsteden. Kansen voor Duurzaamheid Slim Maasterras Drechtsteden Zakelijk Kansen voor Duurzaamheid Dynamisch Voorbeeld van hoogwaardig functioneel groen in stedelijke context Boston Children s Museum Plaza, Boston Michael van Valkenburg

Nadere informatie

DE WERELD VAN DE GROTE STAD

DE WERELD VAN DE GROTE STAD DE WERELD VAN DE GROTE STAD VIER KENMERKEN VAN HET BEGRIP STAD Een bepaalde omvang, per land verschillend Een hoge bebouwingsdichtheid in vergelijking met het omringende gebied Een beroepsbevolking die

Nadere informatie

Hoe organiseer je de regio welke regio? SRE inspiratiebijeenkomst Hans Mommaas (UVT/Telos)

Hoe organiseer je de regio welke regio? SRE inspiratiebijeenkomst Hans Mommaas (UVT/Telos) Hoe organiseer je de regio welke regio? SRE inspiratiebijeenkomst Hans Mommaas (UVT/Telos) inhoud: 1. het toegenomen belang van de regio 2. maar wat is de regio? 3. do's en dont's toenemende belang regio

Nadere informatie

Volgt wonen het werken; lessen voor Brainport en focus op B5. dr. Cees-Jan Pen Lector Vastgoed/lectoraat Brainport (Lectorale rede 10-09-2013)

Volgt wonen het werken; lessen voor Brainport en focus op B5. dr. Cees-Jan Pen Lector Vastgoed/lectoraat Brainport (Lectorale rede 10-09-2013) Volgt wonen het werken; lessen voor Brainport en focus op B5 dr. Cees-Jan Pen Lector Vastgoed/lectoraat Brainport (Lectorale rede 10-09-2013) I Drijfveer - Bijdragen aan cultuuromslag vastgoedsector en

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

De Verdeelde Triomf. Ateliersessie Trek naar de Stad Provincie Flevoland, Lelystad. 23 maart 2016 Dr. Otto #verdeeldetriomf

De Verdeelde Triomf. Ateliersessie Trek naar de Stad Provincie Flevoland, Lelystad. 23 maart 2016 Dr. Otto #verdeeldetriomf De Verdeelde Triomf Ateliersessie Trek naar de Stad Provincie Flevoland, Lelystad 23 maart 2016 Dr. Otto Raspe 1 @ottoraspe #verdeeldetriomf Trends in de regionale economie http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/pbl_2014_trendsin-de-regionale-economie_1374.pdf

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: (Stads)regio gemeenten: Limburg Profiel gemeente: Maastricht Zuid-Limburg: Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen Regio: 35 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal

Nadere informatie

Geachte heer Van Aartsen en heer Aboutaleb

Geachte heer Van Aartsen en heer Aboutaleb Aan de voorzitter van de stadsregio Rotterdam en de voorzitter van het stadsgewest Haaglanden Potsbus 12600 2500 DJ DEN HAAG Datum: Ons kenmerk: Afdeling: Contactpersoon: Uw brief van: Onderwerp: 4-09-2012

Nadere informatie

NAGELE. programmaboekje

NAGELE. programmaboekje NAGELE programmaboekje Januari 2013 GROEN Uit het ontwerp van Nagele en de beplantingsplannen valt af te leiden dat de groenstructuur van Nagele is opgebouwd uit verschillende typen beplantingen die elk

Nadere informatie

Stad en land. Coen Teulings. 14 april Centraal Planbureau

Stad en land. Coen Teulings. 14 april Centraal Planbureau Stad en land RSA Voorjaarsdag Coen Teulings 14 april 2011 Grondprijzen Grondprijzen in Nederland 2.000 tot 3.600 1.000 tot 2.000 500 tot 1.000 250 tot 500 100 tot 250 50 tot 100 25 tot 50 0 tot 25 3 Utrecht

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Toespraak 11 maart 2014 project Tram Vlaanderen Maastricht in ambtswoning gouverneur Reynders Belgisch Limburg te Hasselt

Toespraak 11 maart 2014 project Tram Vlaanderen Maastricht in ambtswoning gouverneur Reynders Belgisch Limburg te Hasselt 1 Toespraak 11 maart 2014 project Tram Vlaanderen Maastricht in ambtswoning gouverneur Reynders Belgisch Limburg te Hasselt Mevrouw de minister Crevits, Collega excellentie Reynders, Gedeputeerden, burgemeester,

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

Deze notitie is op 15 februari besproken in de Commissie Algemene Zaken en Werkwijze van de stadsregio en op 17 februari in het dagelijks bestuur.

Deze notitie is op 15 februari besproken in de Commissie Algemene Zaken en Werkwijze van de stadsregio en op 17 februari in het dagelijks bestuur. aan de colleges van B&W en de gemeenteraden van de aan de Stadsregio Amsterdam deelnemende gemeenten Stadsregio Amsterdam datum : 22 februari 201 1 uw kenmerk ons kenmerk : 2011/3026/RS Verpl.nr. bij/age(n)

Nadere informatie

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie T P E C N O C Hollands Spoor en omgeving mei 2008 2 Inleiding 1 Straatnamenkaart 1 Inleiding Voorwoord Voor u ligt de Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving.

Nadere informatie

Stadsregionale ontwikkeling

Stadsregionale ontwikkeling Ruimte Vlaanderen Demografische uitdagingen Brussel en brede rand Stadsregionale ontwikkeling Peter Cabus Ruimte Vlaanderen 1 I. Demografische uitdagingen 215-26 Brussel en de rand II. Een sterke stad

Nadere informatie

Hoogopgeleide jongeren willen grootstedelijk wonen, de rest niet

Hoogopgeleide jongeren willen grootstedelijk wonen, de rest niet Bron: www.woningmarktnl.com, 25 maart 2016 Door: prof. mr. Friso de Zeeuw is praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten BPD en drs. Rink Drost is senior adviseur Wonen

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

BRABANTS ERFGOED ALS MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL

BRABANTS ERFGOED ALS MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL BRABANTS ERFGOED ALS MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL monumenten van het verleden, motoren van de toekomst Pieter van Wesemael Hoogleraar Architectural Design & Urban Cultures Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen 28 november 2013

Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen 28 november 2013 Inleiding tot WORKSHOP NIEUWE CONCEPTEN VOOR ZUINIG RUIMTEGEBRUIK ' prof. Jan Schreurs (Steunpunt Promotor-coördinator & WP3; KU Leuven ASRO/LUCA) Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen 28 november 2013

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Gelet op de wet van 15 januari 1990 houdende oprichting en organisatie van een Kruispuntbank van de sociale zekerheid, inzonderheid op artikel 5;

Gelet op de wet van 15 januari 1990 houdende oprichting en organisatie van een Kruispuntbank van de sociale zekerheid, inzonderheid op artikel 5; TC/98/84 ADVIES Nr. 98/07 VAN 7 JULI 1998 BETREFFENDE EEN AANVRAAG VAN DE KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN (DEPARTEMENT SOCIOLOGIE) TOT HET BEKOMEN VAN DE RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID EN DE RIJKSDIENST

Nadere informatie

Werkplaats Mobiliteit en Innovatie

Werkplaats Mobiliteit en Innovatie Werkplaats Mobiliteit en Innovatie Stand van zaken Bereikbaarheidsagenda Regionaal Platform 20 april 2016 Roël Hoppezak Job van den Berg Bereikbaarheid Zuid-Nederland Bidbook, november 2015 Bereikbaarheid

Nadere informatie

Op zoek naar draagvlak voor een ruimtelijk beleid in Vlaanderen

Op zoek naar draagvlak voor een ruimtelijk beleid in Vlaanderen Op zoek naar draagvlak voor een ruimtelijk beleid in Vlaanderen Pascal De Decker Sint-Lucas Architectuurschool & Hogeschool Gent Ruimte-conferentie Rotterdam 19 april 2010 1 Inhoud Korte geschiedenis RSV

Nadere informatie

Wonen in groene omgeving Ruime woonkamer + zonnig balkon

Wonen in groene omgeving Ruime woonkamer + zonnig balkon Huizen vanhendriks Keesomstraat 33 B, 3817 JX Amersfoort Wonen in groene omgeving Goed onderhouden Nieuwe cv installatie (2014) Ruime woonkamer + zonnig balkon H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Haalt de universiteit 2040?

Haalt de universiteit 2040? Haalt de universiteit 2040? Bert van der Zwaan Universiteit Utrecht 23 november 2016 INHOUD Vragen tijdens sabbatical 1 De status quo op verschillende continenten 2 Trends wereldwijd 3 Voorbereiden op

Nadere informatie

De Koppeling Houten. Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Koppeling Houten. Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Koppeling Houten Zichtlocatie te midden van de Houtense voorzieningen Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten de Koppeling Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs belangrijkste weg

Nadere informatie

Universiteit Leiden. John Kroes 12 mei 2017

Universiteit Leiden. John Kroes 12 mei 2017 Universiteit Leiden John Kroes 12 mei 2017 In Leiden en Den Haag Leiden Nederland Amsterdam Den Haag Eerste Universiteit van Nederland Opgericht door Willem van Oranje in 1575 Als beloning voor verzet

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Groene Hart: kern of randverschijnsel?

Groene Hart: kern of randverschijnsel? Groene Hart: kern of randverschijnsel? Het concept revisited Bijdrage aan PAL-symposium Groene Hart: feit of fictie? Paul Langeweg, Vereniging Deltametropool inhoud introductie Vereniging Deltametropool

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Planbureau voor de Leefomgeving De stad: magneet, roltrap en spons. IB Onderzoek, 22 mei Utrecht.

Onderzoeksflits. Planbureau voor de Leefomgeving De stad: magneet, roltrap en spons. IB Onderzoek, 22 mei Utrecht. Onderzoeksflits Planbureau voor de Leefomgeving De stad: magneet, roltrap en spons IB Onderzoek, 22 mei 2015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie