Thuiskopie Onderzoek naar gederfde inkomsten door thuiskopieën

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Thuiskopie Onderzoek naar gederfde inkomsten door thuiskopieën"

Transcriptie

1 Thuiskopie Onderzoek naar gederfde inkomsten door thuiskopieën 23 oktober 2012

2 Inhoudsopgave Management samenvatting 4 1. Achtergrond en leeswijzer Achtergrond Leeswijzer 6 2. Onderzoeksverantwoording Uitgangspunten en doelstelling Onderzoeksmethodiek Stap 1: Dataverzameling Stap 2: Modellering substitutie-effect Stap 3: Modellering promotie-effect Uitkomsten Beschouwing enquêtedata Totale gederfde inkomsten Uitkomsten rekenmodel: substitutie-effect Uitkomsten econometrisch model: promotie-effect 15 A. Vragenlijst 17 A.1. Relevante achtergrondkenmerken 18 A.2. Koop- en thuiskopieergedrag van muziekwerken 21 A.3. Koop- en thuiskopieergedrag van audiovisuele werken 25 A.4. Overige achtergrondvragen 31 B. Uitwerking aannames 33 B.1. Muziekwerken 33 B.2. Audiovisuele werken 34 C. Econometrisch model 35 C.1. Beschrijving Tobit-model 35 C.2. Bepaling promotie-effect 37 D. Referenties 39 PwC Pagina 2 van 39

3 Dit rapport is opgesteld als professioneel op maat geleverd onderzoek ten behoeve van Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers (STOBI), FIAR CE en ICT-Office. Eventuele derden die bekend raken met de inhoud van deze rapportage dienen niet te handelen op basis van de in deze rapportage vervatte informatie zonder zelf daarover nader professioneel advies te hebben ingewonnen. Er wordt jegens derden geen enkele expliciete of impliciete verklaring verstrekt of garantie geboden ten aanzien van de juistheid of de volledigheid van de in deze rapportage vervatte informatie, en voor zover toegestaan krachtens de wet, aanvaardt PwC, aan haar gelieerde ondernemingen, medewerkers en vertegenwoordigers geen enkele aansprakelijkheid en wijst zij iedere verantwoordelijkheid af voor de gevolgen van enige handeling dan wel omissie door derden op basis van de in deze rapportage vervatte informatie of voor enig besluit waaraan die informatie ten grondslag ligt. PwC Pagina 3 van 39

4 Management samenvatting Een onafhankelijk onderzoek naar gederfde inkomsten als gevolg van substitutie 01 Per 1 januari 2013 wordt een nieuwe hoogte van de thuiskopievergoeding voorgesteld. STOBI, FIAR CE en ICT- Office zijn de brancheorganisaties van de betalingsplichtigen. Zij hebben ons verzocht om een onafhankelijk onderzoek uit te voeren naar de omvang van de gederfde inkomsten (economic loss of schade) van rechthebbenden als gevolg van substitutie van gelicentieerde exemplaren door thuiskopieën. Met andere woorden: hoeveel zouden consumenten hebben besteed aan muziek- en audiovisuele werken als ze geen thuiskopieën hadden gemaakt. Ons onderzoek richt zich uitsluitend op de particuliere consumptie van muziekwerken, zoals muziekalbums en individuele nummers, en audiovisuele werken, zoals films en afleveringen van tv-series. 02 De hoogte van de thuiskopievergoeding wordt in diverse ingebrachte stukken, de jurisprudentie en in andere rapporten in verband gebracht met de schade geleden die door de auteurs van beschermde werken als gevolg van de invoering van de uitzondering van het kopiëren voor privégebruik. 1 Als uitgangspunt is daarom gekozen dat de hoogte van de heffing rechtstreeks verband moet houden met de daadwerkelijke schade ten gevolge van het invoeren van de thuiskopie-exceptie, en dat de daadwerkelijke schade die voor de rechthebbenden voortvloeit uit de introductie van de thuiskopie-exceptie slechts kan ontstaan als een legale thuiskopie als substituut dient voor de aankoop van een gelicentieerd exemplaar. In ons onderzoek hebben we daarom in overleg met onze opdrachtgevers gekozen voor een fundering vanuit de gederfde inkomsten als gevolg van substitutie van de vraag. 2 Ons onderzoek duidt op een totale geschatte omvang van EUR 12,1 miljoen op jaarbasis 03 Zoals is weergegeven in figuur 1, brengt thuiskopiëren verschillende effecten teweeg op de verkoop van de muziek- en audiovisuele werken en daarmee op de inkomsten van rechthebbenden. Op basis van ons onderzoek schatten we de totale omvang van de impact voor rechthebbenden op EUR 12,1 miljoen per jaar. De impact is gebaseerd op data met betrekking tot download-, kopieer- en koopgedrag van muziek- en audiovisuele werken door consumenten. 3 Dit betreft thuiskopieën uit zowel legale als illegale bron. Figuur 1: Opbouw van de totale netto impact op jaarbasis (in ) - Muziek: impact substitutie download Muziek: impact substitutie kopie Audiovisueel: impact substitutie download Audiovisueel: impact substitutie: kopie Audiovisueel: impact substitutie: opname Bruto impact Impact promotie-effect muziek Impact promotie-effect audiovisueel Netto impact ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Zie HvJ EU 21 oktober 2010, C-467/08. 2 Op basis van ons onderzoek kan geen uitspraak worden gedaan over andere potentiële schadebegrippen, te weten: i) misgelopen licentieinkomsten binnen niet bestaande modellen; en ii) de vergoeding voor het gehele of gedeeltelijke voordeel dat consumenten ervaren (het consumentensurplus) als gevolg van het thuiskopiëren. Deze schadebegrippen komen weleens aan de orde in andere stukken en rapporten. 3 Onder download verstaan wij het digitale bestand dat via een internetverbinding wordt verkregen. Onder kopie verstaan wij een digitale kopie direct afkomstig van een fysieke beelddrager, zoals een cd- of dvd-schijf. PwC Pagina 4 van 39

5 We maken onderscheid tussen een negatief substitutie-effect en een positief promotie-effect 04 De doelstelling van ons onderzoek is om een uitspraak te doen over de waarde van de netto substitutie door thuiskopiëren. Deze waarde bestaat uit de som van het substitutie- en promotie-effect. 4 Onze aanpak is gericht op het berekenen van het netto effect als gevolg van de substitutie van aankopen van muziek- en audiovisuele werken door thuiskopiëren. 05 Het negatieve effect wordt veroorzaakt door de substitutie van aankopen door thuiskopieën en bedraagt naar schatting EUR 12,8 miljoen op jaarbasis. De mogelijkheid om muzikale en audiovisuele werken gratis te verkrijgen, leidt tot lagere verkopen. Met andere woorden: de aankopen worden deels gesubstitueerd door thuiskopieën. Dit heeft tot gevolg dat rechthebbenden inkomsten mislopen. Dit wordt het substitutie-effect genoemd. Het substitutie-effect hebben we berekend door middel van een directe gewogen doorrekening van de enquêtedata van de representatieve groep respondenten. 06 Thuiskopiëren kan ook een positieve invloed hebben op de verkoop van muzikale en audiovisuele werken. Het beluisteren van muzikale en bekijken van audiovisuele werken die gratis zijn verkregen, kan immers leiden tot toekomstige aankopen die anders niet hadden plaatsgevonden. Dit wordt het promotie-effect genoemd. Het promotie-effect hebben we berekend aan de hand van econometrische analyses en bedraagt circa EUR 0,7 miljoen per jaar. Onze onderzoeksmethodiek baseert zich op de uitkomsten van een representatieve steekproef 07 Per individu in de steekproef hebben we de substitutie in EUR op jaarbasis berekend van de aanschaf van gelicentieerde exemplaren ten gunste van thuiskopieën. Hiervoor hebben we per individuele respondent de volgende formules gehanteerd, voor respectievelijk muziek- en audiovisuele werken. Gederfde inkomsten muziekwerk = (#downloads muziekwerk + #kopieën muziekwerk) * substitutiepercentage muziekwerk * gemiddelde verkoopprijs excl. BTW * marge rechthebbenden muziekwerk Gederfde inkomsten audiovisueel werk = (#downloads audiovisueel werk + #kopieën audiovisueel werk + #opnames audiovisueel werk) * substitutiepercentage audiovisueel werk * gemiddelde verkoopprijs excl. BTW * marge rechthebbenden audiovisueel werk 08 Vervolgens hebben we de som van de individuele waarden van de substitutie in de steekproef, geëxtrapoleerd om representatief te zijn voor de gehele Nederlandse bevolking ouder dan 10 jaar. 09 Deze aanpak is gebaseerd op een schatting van de gemiddelde uitgaven voor muziek- en audiovisuele werken door particulieren op basis van het aantal thuiskopieën dat ze maken, gecorrigeerd voor andere relevante variabelen die van invloed zijn op de uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken. Wij hebben een zogeheten Tobit-model toegepast dat vanuit econometrisch oogpunt uitermate geschikt is en in academisch onderzoek vaak wordt toegepast voor vergelijkbaar onderzoek. 5 Onze uitkomsten zijn gebaseerd op representatief onderzoek onder bijna Nederlanders 10 Ons onderzoek is gebaseerd op de uitkomsten van een online enquêteonderzoek onder Nederlandse respondenten van 10 jaar en ouder en is representatief voor de Nederlandse bevolking naar leeftijd, geslacht en internetgebruik. 6 Daarnaast is in de selectie van de respondenten rekening gehouden met de woonplaats (provincie). Het enquêteonderzoek is gehouden in de tweede en derde week van september In sectie 2 wordt uitvoerig ingegaan op de gehanteerde onderzoeksmethodiek. 4 Er wordt ook doorgaans een tweede positief effect genoemd, namelijk dat de mogelijkheid om een thuiskopie te maken de waarde van het (betaalde) werk verhoogt, immers personen zijn anders bereid minder te betalen omdat zij dan niet het werk mogen kopiëren. Dit effect is niet meegenomen in ons onderzoek. 5 Het Tobit-model is een statistisch model dat de relatie tussen een niet-negatief afhankelijke en onafhankelijke variabele beschrijven. Bij het Tobit-model is er rekening mee gehouden dat particuliere uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken niet negatief kunnen zijn. Het econometrische model schat daarom allereerst de kans dat er sprake is van uitgaven en vervolgens wat de totale omvang is van deze uitgaven. 6 De benadering van de respondenten is door PwC uitbesteed aan de markt- en opinieonderzoekbureau Toluna Netherlands B.V. PwC Pagina 5 van 39

6 1. Achtergrond en leeswijzer 1.1. Achtergrond 11 Volgens de Auteurswet mogen consumenten voor eigen oefening, studie of gebruik een kopie maken van een auteursrechtelijk werk. Dit wordt een thuiskopie genoemd. Onder thuiskopie vallen auteursrechtelijk gezien kopieën van fysieke bronnen zoals muziek-cd s, maar bijvoorbeeld ook downloads van aangeboden bestanden via het internet. In de Auteurswet is tevens bepaald dat voor het kopiëren op blanco dragers een vergoeding moet worden afgedragen. De Minister van Justitie heeft Stichting de Thuiskopie aangewezen om deze thuiskopievergoeding te incasseren en verdelen. De thuiskopievergoeding biedt de rechthebbenden een compensatie voor de schade die zij lijden doordat hun werk gekopieerd wordt. 12 Per 1 januari 2013 wordt een nieuwe hoogte van de thuiskopievergoeding voorgesteld. Dit is noodzakelijk om aan de Europese richtlijn, die een "billijke vergoeding" aan rechthebbenden voorschrijft, te voldoen. Overlegorgaan Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding (SONT) zal een advies aan de Staatsecretaris van Veiligheid en Justitie uitbrengen met betrekking tot de hoogte en verdeling van deze vergoeding. Op basis hiervan zal de Staatsecretaris met een algemene maatregel van bestuur invulling geven aan de thuiskopievergoeding voor STOBI, FIAR CE en ICT-Office zijn de brancheorganisaties van de betalingsplichtigen. Zij hebben ons verzocht om een onafhankelijk onderzoek uit te voeren naar de omvang van de gederfde inkomsten (economic loss) van rechthebbenden als gevolg van substitutie van gelicentieerde exemplaren door thuiskopieën. Met andere woorden: hoeveel zouden consumenten hebben besteed aan muziek- en audiovisuele werken als ze geen thuiskopieën hadden gemaakt. Ons onderzoek richt zich uitsluitend op de particuliere consumptie van muziekwerken, zoals muziekalbums en individuele nummers, en audiovisuele werken, zoals films en afleveringen van tv-series. 14 In het voorliggende rapport zijn de aanpak en uitkomsten van ons onderzoek beschreven Leeswijzer 15 Sectie 2 bevat een beschrijving en onderbouwing van de gehanteerde onderzoeksmethodiek. Hier besteden we onder andere aandacht aan de wijze van dataverzameling en wijze van modellering van de verschillende effecten die uitgaan van thuiskopiëren. 16 In sectie 3 hebben we de uitkomst van onze berekening opgenomen. Hier geven we per effect inzicht in de omvang van de effecten voor respectievelijk muziek- en audiovisuele werken. 17 In de bijlagen hebben we achtereenvolgens de volledige vragenlijst, gehanteerde aannames, gedetailleerde beschrijving van het econometrische model en een overzicht van de gebruikte literatuur opgenomen. PwC Pagina 6 van 39

7 2. Onderzoeksverantwoording 2.1. Uitgangspunten en doelstelling 18 Op grond van de thuiskopie-exceptie van artikel 5 lid 2 b van de Auteursrecht-richtlijn, hebben rechthebbenden recht op een "billijke compensatie" voor het nadeel dat zij lijden ten gevolge van het thuiskopiëren. Dit criterium van nadeel wordt op verschillende manieren geïnterpreteerd door de betrokken partijen. 19 In de eerste plaats wordt betoogd dat dit nadeel kan bestaan uit een compensatie voor het genoten voordeel door de maker van de thuiskopieën: het gemis aan (fictieve) licentiegelden die bedongen zouden worden voor de thuiskopieën, vermeerderd met een fictief bedrag voor de extra voordelen die de consument ontleent aan het gemak van het hebben van de mogelijkheid van het maken van een thuiskopie. Dit wordt ook wel het "consumentensurplus" genoemd. 20 Anderzijds wordt ook betoogd dat dit nadeel alleen bestaat uit de daadwerkelijke economische schade (direct verlies van licentieopbrengsten) als gevolg van de invoering van de thuiskopie-exceptie, namelijk: de inkomsten die de rechthebbenden zou hebben gerealiseerd als de thuiskopie-exceptie niet zou zijn geïntroduceerd. Deze laatste berekening is zonder een fictief bedrag voor "consumentensurplus" en ontstaat alleen wanneer een thuiskopie daadwerkelijk een substituut is voor de aankoop van een gelicentieerd exemplaar (hetgeen de feitelijke gebeurtenis is die de rechthebbende extra licentieopbrengsten ontzegt). 21 Steun voor deze laatste lezing kan gevonden worden in het feit dat billijke compensatie (of fair compensation ) is bedoeld ter compensatie van het door rechthebbenden ondervonden nadeel 7 en daarmee verschilt van de andere billijke vergoedingen die in de Auteurswet te vinden zijn. 8 In het Padawan-arrest (C- 467/08) heeft het Hof van Justitie voorts geoordeeld dat de billijke compensatie moet worden berekend aan de hand van het criterium van de schade geleden door de auteurs van beschermde werken als gevolg van de invoering van de uitzondering van het kopiëren voor privégebruik. De woorden als gevolg van duiden dat het gaat om daadwerkelijk geleden schade, en niet om fictieve schade (zoals het consumentensurplus). Derhalve kan geconcludeerd worden dat in het Padawan-arrest wordt geoordeeld dat de hoogte van de heffing rechtstreeks verband moet houden met de daadwerkelijke schade ten gevolge van het invoeren van de thuiskopie-exceptie. 9 De schade die voor de rechthebbenden voortvloeit uit de introductie van de thuiskopieexceptie kan volgens deze redenering slechts ontstaan als een thuiskopie als substituut dient voor de aankoop van een gelicentieerd exemplaar. 22 Met inachtneming hiervan hebben we in overleg met onze opdrachtgevers gekozen om als uitgangspunt te hanteren: de schade die de rechthebbenden lijden door het verlies van licentievergoedingen als gevolg van het substitutie-effect, ten gevolge van de invoering van de thuiskopie-exceptie. 10 Ons onderzoek heeft tot derhalve doel om een uitspraak te doen over de totale omvang van de gederfde inkomsten die wordt veroorzaakt door de substitutie van gelicentieerde exemplaren door thuiskopieën. 7 Zie ook Auteursrecht-richtlijn, overweging Die vergoedingen behelzen een equitable renumeration en zijn gebruiksvergoedingen, hetgeen impliceert dat voor ieder auteursrechtelijk relevant gebruik betaald dient te worden ook wanneer de rechthebbenden geen nadeel ondervinden. Zie ook de IVIR studie, The Future of Levies in a Digital Environment, p. 36 en Gielen c.s., Kort Begrip van het Intellectuele Eigendomsrecht, p De lidstaten hebben de mogelijkheid deze heffing waarvan het bedrag wordt bepaald op basis van de werkelijke schade te laten rusten op alle dragers die juridisch of feitelijk ter beschikking worden gesteld aan natuurlijke personen die de mogelijkheid van het maken van een thuiskopie hebben. De mogelijkheid dat een drager schade veroorzaakt (die derhalve slechts bepaalt of op een betreffend apparaat een heffing mag rusten) en de schade die veroorzaakt wordt ten gevolge van het invoeren van de thuiskopie-exceptie (dat de hoogte van de bijeen te brengen billijke compensatie bepaalt) zijn zeer verschillende concepten. 10 Dit houdt dus in dat op basis van ons onderzoek kan geen uitspraak kan worden gedaan over de omvang van andere potentiële schadebegrippen, specifiek: misgelopen licentie-inkomsten binnen niet bestaande modellen; en de vergoeding voor het gehele of gedeeltelijke voordeel dat consumenten ervaren (het consumentensurplus) als gevolg van het thuiskopiëren. PwC Pagina 7 van 39

8 2.2. Onderzoeksmethodiek 23 Onze aanpak om te komen tot een schatting van de netto gederfde inkomsten door substitutie bestaat uit vier stappen: a) Dataverzameling: online enquête onder Nederlandse bevolking; b) Opstellen rekenmodel om het substitutie-effect te berekenen; c) Opstellen econometrisch model om het promotie-effect te schatten; en d) Schatting en analyse van de uitkomsten. 24 In de hiernavolgende secties hebben we onze werkzaamheden binnen de eerste drie stappen kort beschreven. Sectie bevat een beschrijving van de dataverzameling en dataschoning. In secties en hebben we de modellering van het substitutie-effect en het promotie-effect beschreven. Een beschrijving van de geschatte uitkomsten van onze analyse volgt in hoofdstuk Stap 1: Dataverzameling 25 Om een uitspraak te doen over de omvang van gederfde inkomsten die wordt veroorzaakt door thuiskopiëren, is informatie vereist over het gedrag van de Nederlandse bevolking ten aanzien van bijvoorbeeld de mate van thuiskopiëren en hun uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken. Om deze informatie te verkrijgen hebben we een steekproef gehouden door middel van een online vragenlijst. De steekproef is gehouden tussen 9 en 19 september De vragenlijst is in zijn geheel opgenomen in bijlage A. 26 Deze steekproef heeft geresulteerd in informatie over Nederlandse respondenten van 10 jaar en ouder en is representatief voor de Nederlandse bevolking naar leeftijd, geslacht en internetgebruik. Daarnaast is in de uitvraag rekening gehouden met woonplaats (provincie) van de respondenten. Markt- en opinieonderzoekbureau Toluna Netherlands B.V. heeft de respondenten in opdracht van ons benaderd. 27 De vragenlijst van het onderzoek omvat achtergrondvragen om de representativiteit van de steekproef te borgen en vragen ten aanzien van consumptiepatronen, zoals het aantal gemaakt thuiskopieën en bestedingen aan muziek- en audiovisuele werken in een gemiddelde maand, evenals de mate van substitutie. Dataschoning 28 Om de betrouwbaarheid van de data uit de steekproef te borgen, hebben we deze geschoond voor respondenten die aan een van de door ons vastgestelde uitsluitingcriteria voldoet: a) Beantwoording van de vragenlijst in een onredelijke tijdspanne; respondenten die minder dan 3 minuten hebben besteed aan het invullen van één blok (muziek of audiovisueel) of minder dan 5 minuten van aan het invullen van beide blokken; b) Opgave van een onredelijk substitutie-effect; respondenten die meer dan per jaar zouden hebben uitgegeven aan muziek of audiovisuele werken als zij geen mogelijkheid hadden tot thuiskopiëren; en c) Opgave van een onredelijk aantal thuiskopieën; respondenten die gemiddeld meer dan downloads of kopieën maken per maand. Dit uitsluitingcriterium heeft overigens alleen invloed gehad op de schatting van het promotie-effect en niet op de berekening van het substitutie-effect. 29 Het eerste uitsluitingcriterium (onredelijke tijdspanne) heeft verreweg het grootste effect gehad op het aantal bruikbare respondenten. 11 Na schoning van de data bestaat de dataset uit waarnemingen. 11 De criteria hebben respectievelijk het volgende effect gehad op het totale aantal respondenten: a) onredelijke tijdspanne: 229 respondenten; b) onredelijke substitutie: 2 respondenten; c) onredelijk aantal thuiskopieën: 9 respondenten. PwC Pagina 8 van 39

9 Stap 2: Modellering substitutie-effect 30 Zoals vermeld in sectie 2.1, heeft ons onderzoek tot doel om een schatting te doen van de gederfde inkomsten voor rechthebbenden. Het grootste effect wordt veroorzaakt door de substitutie van aankopen ten gunste van thuiskopieën. Dit effect heeft een negatieve invloed op het aantal verkochte werken: door de mogelijkheid om muzikale en audiovisuele werken gratis te verkrijgen, worden minder werken verkocht. Dit heeft tot gevolg dat rechthebbenden inkomsten mislopen. Dit wordt het substitutie-effect genoemd. 31 Voor een schatting van het substitutie-effect hebben we ons direct gebaseerd op de (geaggregeerde) individuele antwoorden van de respondenten in de steekproef. We hebben het promotie-effect geschat aan de hand van een econometrisch model waarin de uitgaven worden verklaard aan de hand van verschillende variabelen (zie sectie 2.2.3). In deze sectie gaan we in op het modelleren van het substitutie-effect. 32 Op basis van data uit de online enquête hebben we een berekening gemaakt van de omvang van het substitutieeffect. De verschillende variabelen die ten grondslag liggen aan deze berekening hebben we hieronder opgenomen. In deze tabel hebben we onderscheid gemaakt tussen data die afkomstig is uit de online enquête en uit andere openbare bronnen. Voor een gedetailleerde onderbouwing van de aannames die zijn gehanteerd in het vaststellen van de gemiddelde verkoopprijs van muziek- en audiovisuele werken verwijzen we naar bijlage B. Tabel 1: Aannames voor de berekening van het substitutie-effect Onderliggende data schatting substitutie-effect Eenheid Bron Gemiddeld aantal thuiskopieën: downloads # Steekproef PwC Gemiddeld aantal thuiskopieën: kopieën # Steekproef PwC Gemiddeld aantal thuiskopieën: opnames (alleen audiovisueel) # Steekproef PwC Substitutiepercentage % Steekproef PwC Gemiddelde verkoopprijs van individueel muziekwerk excl. BTW NVPI, verscheidene bronnen, PwC expert schatting Gemiddelde verkoopprijs van individueel audiovisueel werk excl. BTW NVPI, verscheidene bronnen, PwC expert schatting Marges van rechthebbenden op muziekwerken % Algemeen gehanteerd tarief (zie bijv. Voorstel Thuiskopietarieven notitie Thuiskopie Marges van rechthebbenden op audiovisuele werken % PwC expert schatting Aantal inwoners, ouder dan 10 jaar # Centraal Bureau voor de Statistiek Weegfactoren NL (geslacht, leeftijd, provincie en internetgebruik) % Centraal Bureau voor de Statistiek 33 Per individu in de steekproef hebben we de substitutie in EUR op jaarbasis berekend van de aanschaf van gelicenseerde werken door thuiskopieën. Hiervoor hebben we per individuele respondent de volgende formules gehanteerd, voor respectievelijk muziek- en audiovisuele werken. Gederfde inkomsten muziekwerk = #thuiskopieën muziekwerk * substitutiepercentage muziekwerk * gemiddelde verkoopprijs excl. BTW * marge rechthebbenden muziekwerk Gederfde inkomsten audiovisueel werk = #thuiskopieën audiovisueel werk * substitutiepercentage audiovisueel werk * gemiddelde verkoopprijs excl. BTW * marge rechthebbenden audiovisueel werk Waarbij: #thuiskopieën = het aantal downloads, kopieën en opnames 12 per respondent per jaar; substitutiepercentage = het percentage van het aantal thuiskopieën per respondent per jaar dat de respondent verwacht te kopen indien er geen thuiskopieën (kunnen) worden gemaakt; gemiddelde verkoopprijs excl. BTW= de gemiddelde verkoopprijs van één thuiskopie, exclusief BTW (19%); en marge rechthebbenden = de gemiddelde marge die rechthebbenden maken op de gemiddelde verkoopprijs. 12 Opnames zijn alleen van toepassing voor audiovisuele werken. PwC Pagina 9 van 39

10 34 In feite gaat hier om een berekening van de gederfde inkomsten voor rechthebbenden door het aantal gemaakte thuiskopieën te vermenigvuldigen met het substitutiepercentage namelijk het percentage dat een respondent had gekocht als hij of zij geen thuiskopie had gemaakt en vervolgens te vermenigvuldigen met de gederfde inkomsten voor rechthebbenden per muziek- of audiovisueel werk. De gederfde inkomsten zijn in dit geval de misgelopen omzet vermenigvuldigd met de marge voor rechthebbenden. Tot slot hebben we de som van de individuele waarden van de substitutie in de steekproef gewogen op basis van de samenstelling van de Nederlandse samenleving en geëxtrapoleerd naar nationaal niveau, naar 14,85 miljoen Nederlanders ouder dan 10 jaar. 35 In onderstaande tabel hebben we enkele relevante kenmerken opgenomen van de respondenten uit de steekproef. Tabel 2: Koop- en thuiskopieergedrag respondenten (gewogen gemiddeldes per maand) Muziek Audiovisueel werk Uitgaven per persoon 5,36 3,94 Aantal downloads per respondent 7,8 2,7 Aantal kopieën per respondent 4,1 1,1 Aantal opnames per respondent n.b. 2, Stap 3: Modellering promotie-effect 36 Thuiskopiëren kan ook een positieve invloed hebben op de verkoop van muzikale en audiovisuele werken. Het beluisteren van muzikale en bekijken van audiovisuele werken die gratis zijn verkregen, kan leiden tot toekomstige aankopen die anders niet hadden plaatsgevonden. Dit wordt het promotie-effect genoemd. 37 Het promotie-effect van thuiskopiëren hebben we geschat door middel van econometrische analyses. Deze aanpak is gebaseerd op een schatting van de gemiddelde uitgaven voor muziek- en audiovisuele werken door particulieren op basis van het aantal thuiskopieën dat ze maken, gecorrigeerd voor de invloed van andere relevante variabelen die van invloed zijn op de uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken. Illustratief: de waarde van econometrische analyse Stel dat we aannemen dat consumenten die geen gratis thuiskopieën maken, gemiddeld 52 per jaar uitgeven aan muziek- en audiovisuele werken en consumenten die wel gratis thuiskopieën maken, gemiddeld 50 per jaar uitgeven. Als er geen nadere informatie beschikbaar is over de consumenten, kan de mogelijk onterechte conclusie worden getrokken dat het wel gratis gratis thuiskopieën maken leidt tot een afname van de gemiddelde uitgaven met 2. De invloed van de thuiskopieën op uitgaven door een bepaalde persoon hangt echter niet alleen af van het al dan niet maken van thuiskopieën maar ook van het aantal thuiskopieën. Bovendien worden uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken ook beïnvloed door andere variabelen, zoals inkomen. Door middel van econometrische analyse kan het promotie-effect worden geïsoleerd ten opzichte van andere effecten die invloed hebben op de bestedingen. Op basis hiervan kunnen conclusies worden getrokken over de omvang van het promotie-effect. 38 Het econometrische model dat wij hebben toegepast is het zogeheten Tobit-model. Het Tobit-model is een statistisch model dat de relatie tussen een niet-negatief afhankelijke en onafhankelijke variabele beschrijft. Bij het Tobit-model is er rekening mee gehouden dat particuliere uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken niet negatief kunnen zijn. Immers er zijn ofwel geen uitgaven (dus nul) of er zijn positieve uitgaven. Aan de hand van het Tobit-model schatten wij allereerst de kans in dat er sprake is van uitgaven (geen versus wel) en vervolgens wat de totale omvang is van deze uitgaven, gegeven dat er uitgaven zijn. Vanuit econometrisch oogpunt is dit type model uitermate geschikt om de uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken te schatten en het wordt in academisch onderzoek vaak wordt toegepast voor vergelijkbare vraagstukken. PwC Pagina 10 van 39

11 39 Aan de hand van het Tobit-model kunnen we verklaren hoeveel respondenten in een gemiddelde maand uitgeven aan muziek- en audiovisuele werken. Wij hebben een separaat model geschat voor muziekwerken en een separaat model voor audiovisuele werken. De rekenkundige specificatie van de uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken ziet er als volgt uit: Waarbij latente ݕ variabele 13 is: > 0 ݕ ݕ = ݕ 0 ݕ 0 ) ଶ ߪ ~ (0, ݑ, ݑ + ݔߚ = ݕ * zijn uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken voor respondent i ݕ is het aantal thuiskopieën en een aantal demografische variabelen voor respondent i ݔ zijn de te schatten coëfficiënten ߚ is de storingsterm voor respondent i ݑ ଶ ߪ ଶ ) geeft aan dat de storingsterm normaal verdeeld is met verwachting 0 en variantie ߪ ~ (0, ݑ 40 We hebben de volgende verklarende variabelen opgenomen in het model: Aantal gemaakte thuiskopieën per jaar, de som van: o Downloads o Kopieën; en o Opnames (alleen voor audiovisuele werken) Geslacht o Man o Vrouw Leeftijd in klassen: o jaar o jaar o jaar o jaar o jaar o jaar o Referentiegroep: 70 jaar of ouder 13 Een latente variabele is een variabele die niet direct wordt waargenomen maar is afgeleid van andere variabelen die wel direct zijn waargenomen (direct gemeten). PwC Pagina 11 van 39

12 Dagelijkse bezigheden in klassen: o Werkzaam als werknemer/ondernemer (betaald) o Niet-werkzaam o Referentiegroep: Overig (student; gepensioneerd; anders, bijvoorbeeld vrijwilliger/huisman/huisvrouw (niet betaald)) Inkomen per jaar als continue variabele Opleidingsniveau in klassen: Laag: geen onderwijs of alleen basisonderwijs o Middel: middelbare school, Lager/middelbaar beroepsonderwijs (LBO/MBO) o Hoog: hoger beroepsonderwijs (HBO), Universiteit (WO) of gepromoveerd o Referentiegroep: Overig Aantal leden in het huishouden 41 Aan de hand van bovenstaande verklarende variabelen hebben we de uitgaven aan muziek- en audiovisuele werken verklaard. Het promotie-effect komt naar voren uit de schatting van de coëfficiënt van de variabele Aantal gemaakte thuiskopieën per jaar. Deze coëfficiënt gebruiken we om het marginale promotie-effect te schatten van één extra thuiskopie op de inkomsten van rechthebbenden. Dit met als einddoel om het promotieeffect te bepalen. 42 Hierbij merken we op dat bij een Tobit-model de geschatte coëfficiënten niet de marginale effecten zijn, zoals bij een OLS-model. Dit aangezien het feit dat bij een Tobit-model de kans op uitgaven en de hoogte van de uitgaven gezamenlijk geschat worden. 14 Zie bijlage C voor de berekening van het marginale effect, de geschatte coëfficiënten met bijbehorende p-waarden en de Veall & Zimmerman R Tot slot merken we graag op dat het aantal gemaakte thuiskopieën in het model idealiter vervangen dient te worden door instrumentele variabelen die het aantal thuiskopieën determineren. Echter, deze instrumenten zijn moeilijk te vinden en in de literatuur bestaat hierover ook geen consensus. Wij hebben er daarom voor gekozen om het aantal gemaakte thuiskopieën rechtstreeks op te nemen in het model. 14 Zie ook Maddala (1983): Limited Dependent and qualitative variables in econometrics, Cambridge University Press, p.159. PwC Pagina 12 van 39

13 3. Uitkomsten 3.1. Beschouwing enquêtedata 44 Voordat we ingaan op uitkomsten van onze analyses, presenteren we eerst kort enkele data uit het enquêteonderzoek. In onderstaande twee figuren zijn de verhoudingen opgenomen van respondenten die hebben aangeven of zij wel of niet downloaden, kopiëren en opnemen. Wat betreft muziekwerken blijkt hieruit dat circa 30% van de respondenten het afgelopen jaar muziekwerken heeft gedownload en 18% muziekwerken heeft gekopieerd. Voor audiovisuele werken liggen deze percentages lager, op respectievelijk 21% en 8% voor downloaden en kopiëren. Ongeveer 17% van de respondenten geeft aan dat zij het afgelopen jaar audiovisuele werken hebben opgenomen. Figuur 2: Thuiskopieergedrag respondenten (aandeel van respondenten per antwoordoptie, in %) Heeft u in het afgelopen jaar gratis muziek/audiovisuele werken gekopieerd, gedownload of opgenomen? 15 Muziek Audiovisueel Gedownload Gekopieerd Gedownload Gekopieerd Opgenomen 100% 2% 100% 2% 100% 1% 100% 1% 100% 1% 68% 80% 78% 91% 82% 0% 30% 1 0% 18% 1 0% 21% 1 0% 8% 1 0% 17% 1 45 In onderstaande figuur hebben we de enquêtedata opgenomen met betrekking tot de mate van substitutie, zoals aangegeven door de respondenten. Deze cijfers tonen aan dat respondenten die thuiskopieën maken, ook meer uitgeven aan muziek- en audiovisuele werken. Figuur 3: Substitutiegedrag respondenten (aandeel van respondenten per antwoordoptie, in %) 100% 0% Muziek Stel dat u deze kopieën en downloads niet had kunnen maken, zou u dan het origineel hebben gekocht? 4% 11% 0% 8% 3% 10% 12% 27% 24% 1 Audiovisueel Stel dat u deze kopieën en downloads niet had kunnen maken, zou u dan het origineel 80% - 100% hebben gekocht? 60% - 80% 80% - 100% 100% 4% 60% - 80% 6% 3% 6% 40% - 60% 30% - 40% 9% 7% 14% 20% - 30% 10% - 20% 23% 5% - 10% < 5% 28% 0% 1 40% - 60% 30% - 40% 20% - 30% 10% - 20% 5% - 10% In de volgende sectie gaan we in op de berekening van de gederfde inkomsten op basis van de modellering van het substitutie-effect en het promotie-effect. < 5% nee, nooit 15 Zie de precieze vragen in bijlage A. PwC Pagina 13 van 39

14 3.2. Totale gederfde inkomsten 46 Zoals is beschreven in sectie 2, brengt thuiskopiëren verschillende effecten teweeg op de verkoop van de muzikale en audiovisuele werken en daarmee op de inkomsten van rechthebbenden. Op basis van ons onderzoek schatten we de totale omvang van de impact gederfde inkomsten voor rechthebbenden op circa EUR 12,1 miljoen per jaar. Dit bedrag is gebaseerd op download-, kopieer- en koopgedrag van muziek- en audiovisuele werken en is de som van het substitutie- en promotie-effect. Figuur 4: Opbouw van de totale netto impact op jaarbasis (in ) - Muziek: impact substitutie download Muziek: impact substitutie kopie Audiovisueel: impact substitutie download Audiovisueel: impact substitutie: kopie Audiovisueel: impact substitutie: opname Bruto impact Impact promotie-effect muziek Impact promotie-effect audiovisueel Netto impact ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) Uitkomsten rekenmodel: substitutie-effect 47 De mogelijkheid om muzikale en audiovisuele werken gratis te verkrijgen door middel van thuiskopiëren, leidt tot lagere verkopen. Met andere woorden de aankopen worden deels gesubstitueerd door thuiskopieën. Dit heeft tot gevolg dat rechthebbenden inkomsten mislopen. Dit substitutie-effect hebben we berekend door middel van een directe gewogen doorrekening van de enquêtedata van de representatieve groep respondenten. Zie hiervoor ook sectie Het totale substitutie-effect voor muziek- en audiovisuele werken tezamen bedraagt naar schatting EUR 12,8 miljoen op jaarbasis. In bovenstaande figuur is dit bedrag terug te vinden in de zesde staaf van links. Dit is de som van de vijf staven die zich aan de linkerkant bevinden. 48 De eerste twee staven in figuur 2 hebben betrekking op de gederfde inkomsten voor rechthebbenden van muziekwerken als gevolg van het substitutie-effect. De eerste staaf ( Muziek: impact substitutie download ) geeft de omvang van de gederfde inkomsten weer als gevolg van gratis downloads van muziekwerken. Het is hierbij van belang om op te merken dat in de online enquête is gevraagd naar gratis downloads en dat we op basis van ons onderzoek dus geen uitspraak kunnen doen over het aandeel van legale en illegale downloads. 16 De tweede staaf ( Muziek: impact substitutie kopie ) geeft de omvang van de gederfde inkomsten weer als gevolg van kopieën van muziekwerken. Het totale substitutie-effect voor muziekwerken bedraagt circa EUR 4,4 miljoen per jaar en wordt voor ruim 60% veroorzaakt door gratis downloads. 16 Wij hebben begrepen dat er een juridisch vraagstuk speelt omtrent het wel of niet meenemen van illegale downloads in de vaststelling van de hoogte van de thuiskopievergoeding. PwC Pagina 14 van 39

15 49 De derde tot en met de vijfde staaf in figuur 2 hebben betrekking op de gederfde inkomsten voor rechthebbenden van audiovisuele werken als gevolg van het substitutie-effect. De derde staaf van links ( Audiovisueel: impact substitutie download ) geeft de omvang van de gederfde inkomsten weer als gevolg van gratis downloads van audiovisuele werken. Het is hierbij opnieuw van belang om op te merken dat in de online enquête is gevraagd naar gratis downloads en dat we op basis van ons onderzoek dus geen uitspraak kunnen doen over het aandeel van legale en illegale downloads. 50 De vierde staaf van links ( Audiovisueel: impact substitutie kopie ) geeft de omvang van de gederfde inkomsten weer als gevolg van kopieën van muziekwerken. De vijfde staaf van links ( Audiovisueel: impact substitutie kopie ) geeft de gederfde inkomsten weer als gevolg van substitutie door opnames. Onder de term opnames verstaan wij opnames van lineaire televisie-uitzendingen op bijvoorbeeld een settopbox. Hierbij hebben we aangenomen dat dergelijke opnames kunnen leiden tot substitutie van video-on-demand verkopen en niet tot substitutie van dvd-verkopen. Dit gezien de gangbare content van lineaire televisie-uitzendingen die in mindere mate vergelijkbaar is met content op dvd-formaat. 51 Het totale substitutie-effect voor audiovisuele werken bedraagt circa EUR 8,4 miljoen per jaar. Zoals ook het geval is bij muziekwerken wordt het grootste deel van de substitutie veroorzaakt door gratis downloads Uitkomsten econometrisch model: promotie-effect 52 Thuiskopiëren kan ook een positieve invloed hebben op de verkoop van muzikale en audiovisuele werken. Het beluisteren van muzikale en bekijken van audiovisuele werken die gratis zijn verkregen, kan leiden tot toekomstige aankopen die anders niet hadden plaatsgevonden. Dit promotie-effect hebben we berekend aan de hand van econometrische analyses. Zie hiervoor ook sectie Het totale promotie-effect hebben we geschat op circa EUR 0,7 miljoen per jaar voor muziek- en audiovisuele werken. Het promotie-effect voor muziekwerken en audiovisuele hebben we geschat op respectievelijk EUR 0,4 miljoen en EUR 0,3 miljoen. 53 Deze uitkomsten van vloeien direct voort uit het econometrische model op basis van de volgende data: De marginale opbrengsten voor rechthebbenden voor één muziekwerk een individueel muzieknummer bedraagt 0,0025 per thuiskopie (0,25 eurocent) De marginale opbrengsten voor rechthebbenden voor één audiovisueel werk een gemiddelde voor een individuele film of aflevering van een tv-serie bedraagt 0,0025 per thuiskopie (0,25 eurocent) 54 Hieruit blijkt dat respondenten meer uitgeven aan muziek- en audiovisuele werken naarmate zij meer thuiskopiëren. Voor zowel muziek als film is dit effect statistisch significant. Indien deze we deze marginale effecten vermenigvuldigen met het totaal aantal thuiskopieën in een jaar, komen we tot het totale promotieeffect op jaarbasis. 55 In tabellen 3 en 4 hebben we de enquêtedata opgenomen en daarin onderscheid gemaakt tussen enerzijds respondenten die thuiskopieën maken en anderzijds respondenten die geen thuiskopieën maken. Hoewel deze cijfers minder robuust zijn dan de uitkomsten van de econometrische analyses, is in deze cijfers ook al zichtbaar dat respondenten die wel thuiskopieën maken, ook meer uitgeven aan muziek- en audiovisuele werken dan respondenten die geen thuiskopieën maken. Tabel 3: Vergelijking van respondenten die wel en geen thuiskopieën maken van muziekwerken Respondenten die wel thuiskopieën maken Respondenten die geen thuiskopieën maken 61% geeft geld uit aan muziekwerken 8% geeft geld uit aan muziekwerken Geven gemiddeld 12,80 per maand uit aan muziekwerken Geven gemiddeld 1,60 per maand uit aan muziekwerken Gegeven dat respondenten geld uitgeven aan muziekwerken, geven zij gemiddeld 20,90 per maand uit aan muziekwerken Gegeven dat respondenten geld uitgeven aan muziekwerken geven zij gemiddeld 18,96 per maand uit aan muziekwerken PwC Pagina 15 van 39

16 Tabel 4: Vergelijking van respondenten die wel en geen thuiskopieën maken van audiovisuele werken Respondenten die wel thuiskopieën maken Respondenten die geen thuiskopieën maken 60% geeft geld uit aan audiovisuele werken 4% geeft geld uit aan audiovisuele werken Geven gemiddeld 12,51 per maand uit aan audiovisuele werken Geven gemiddeld 0,94 per maand uit aan audiovisuele werken Gegeven dat respondenten geld uitgeven aan audiovisuele werken, geven zij gemiddeld 21,01 per maand uit aan audiovisuele werken Gegeven dat respondenten geld uitgeven aan audiovisuele werken, geven zij gemiddeld 21,24 per maand uit aan audiovisuele werken 56 Uit bovenstaande tabellen blijkt bijvoorbeeld dat 61% van de respondenten die wel thuiskopieën maken, geld uitgeven aan muziekwerken, terwijl slechts 8% van de respondenten die geen thuiskopieën maken, geld uitgeeft aan muziekwerken. Voor audiovisuele werken gelden vergelijkbare percentages (respectievelijk 60% en 4%). 57 Respondenten die wel thuiskopiëren geven bovendien aan substantieel meer geld per maand uit te geven aan muziekwerken in vergelijking tot respondenten die niet thuiskopiëren: 12,80 per maand versus 1,60 voor muziekwerken en 12,51 en 0,94 voor audiovisuele werken. Indien we rekening houden met het gegeven of respondenten überhaupt geld uitgeven aan muziek- en audiovisuele werken, liggen de uitgaven dicht bij elkaar. PwC Pagina 16 van 39

17 A. Vragenlijst 58 In deze bijlage hebben we de volledige vragenlijst weergegeven zoals die is voorgelegd aan de respondenten. Deze vragenlijst bestaat uit de volgende blokken: a) Relevante achtergrondkenmerken b) Koop- en thuiskopieergedrag van muziekwerken c) Koop- en thuiskopieergedrag van audiovisuele werken d) Overige achtergrondvragen PwC Pagina 17 van 39

18 A.1. Relevante achtergrondkenmerken 1. Wat is uw geslacht? Man Vrouw 2. Wat is uw leeftijd? jaar jaar jaar jaar jaar jaar 70 jaar of ouder 3. In welke provincie woont u? Drenthe Flevoland Friesland Gelderland Groningen Limburg Noord-Brabant Noord-Holland Overijssel Utrecht Zuid-Holland Zeeland PwC Pagina 18 van 39

19 4. Wat is de snelheid van de internetverbinding in uw huishouden? Laag (minder dan 10 Mbit per seconde) Gemiddeld (10-40 Mbit per seconde) Hoog (meer dan 40 Mbit per seconde) Ik heb thuis geen internetaansluiting Wil ik niet zeggen/geen opgave/weet ik niet 5. Hoe lang maakt u doorgaans van internet voor privédoeleinden gebruik? U kunt denken aan tijd die u besteedt aan het surfen op websites, sociale netwerksites als Facebook, online games, video s kijken op YouTube, enz. en moet u buiten beschouwing laten. Nooit Minder dan 30 min per week 30 min tot 1 uur per week 1 tot 3uur per week 30 min tot 1 uur per dag 1 min tot 3 uur per dag Meer dan 3 uur per dag 6. Koopt, kopieert of downloadt u weleens muziek of films/tv-series? Bij kopen kunt u denken aan fysieke of digitale muziekalbums- en nummers (zoals via itunes) en film- en videocontent. Hieronder valt ook het huren van film- en videocontent, zoals bij de videotheek of via uw tvabonnement. Betaald streamen zoals via Spotify dient u ook mee te nemen. Bij downloaden kunt u denken aan gratis downloaden, zoals via BitTorrent. Bij kopiëren gaat het om het maken van een kopie van bijvoorbeeld een origineel muziekalbum of DVD of een kopie daarvan (kopie van een kopie). Wij vragen u niet naar het gratis streamen van muziek en/of film- en videocontent, zoals via YouTube. Dit dient u buiten beschouwing te laten. Ja, zowel muziek als films (incl. documentaires) en/of afleveringen van tv-series Ja, alleen muziek Ja, alleen films (incl. documentaires) en/of afleveringen van tv-series Nee PwC Pagina 19 van 39

20 7. Van welke sites of type programma s maakt u weleens gebruik voor het vinden van muziek-, film- en videocontent? Meerdere antwoorden mogelijk, selecteer alleen die sites en type programma s waarvan u zeker weet dat u deze gebruikt. Downloadwinkels (bijvoorbeeld de itunes Music Store, Spotify, 7digital) On demand (bijvoorbeeld Uitzending gemist, Veamer, Videolandondemand of DVDDownload) YouTube Peer-to-peer programma s (bijvoorbeeld BitTorrent, Limewire en KaZaa) Nieuwsgroepen (bijvoorbeeld met programma s als Spotnet of SABnzbd) File hosting websites (websites waarop bestanden kunnen worden uitgewisseld) Anders, namelijk Geen Weet ik niet 8. Op welke apparaten slaat u gedownloade en/of gekopieerde muziekalbums en -nummers meestal op? Meerdere antwoorden mogelijk, selecteer alleen die apparatuur waarvan u zeker weet dat u deze gebruikt. Externe opslagapparatuur (bijvoorbeeld Cd-r, USB-sticks, geheugenkaarten of harde schijf) Interne opslagapparatuur (bijvoorbeeld PC, laptop of smartphone) Cloud-opslag Anders, namelijk Weet ik niet / niet van toepassing 9. Op welke apparaten slaat u gedownloade, gekopieerde en/of opgenomen film- en videocontent meestal op? Meerdere antwoorden mogelijk, selecteer alleen die apparatuur waarvan u zeker weet dat u deze gebruikt. Externe opslagapparatuur (bijvoorbeeld Cd-r, USB-sticks, geheugenkaarten of harde schijf) Interne opslagapparatuur (bijvoorbeeld PC, laptop of smartphone) Cloud-opslag Anders, namelijk Weet ik niet / niet van toepassing PwC Pagina 20 van 39

ACI Adam in de Nederlandse Thuiskopiepraktijk. Jochem Donker

ACI Adam in de Nederlandse Thuiskopiepraktijk. Jochem Donker ACI Adam in de Nederlandse Thuiskopiepraktijk Jochem Donker Onderwerpen Inleiding Wettelijke basis NL Tariefbepaling Rechtspraak NL i.v.m. ACI Adam Wat nu? Inleiding ACI-Adam: privé-kopie uit illegale

Nadere informatie

Downloadverbod zal industrie niet helpen

Downloadverbod zal industrie niet helpen Downloadverbod zal industrie niet helpen Een wettelijk downloadverbod zal geen invloed hebben op het koopgedrag van internetgebruikers. Zo n verbod, voorgesteld door het kabinet, kan zelfs een averechts

Nadere informatie

Trends in Digitale Media december 2014. SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT

Trends in Digitale Media december 2014. SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT Trends in Digitale Media december 2014 SPOT publicatie GfK onderzoek in samenwerking met KVB SMB, PMA, RAB, en SPOT TV kijken via smartphone 75% gegroeid Vorig jaar december concludeerde SPOT dat TV kijken

Nadere informatie

Moving Pictures: kijken naar audiovisuele content in Nederland

Moving Pictures: kijken naar audiovisuele content in Nederland Moving Pictures: kijken naar audiovisuele content in Nederland Sinds de opkomst van breedband internet en mobiele devices als de smartphone en tablet hebben Nederlanders meer mogelijkheden om naar audiovisuele

Nadere informatie

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten 1 Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten In opdracht van InterBank juli 2006 2 Copyright 2006 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. De resultaten zoals beschreven

Nadere informatie

Omnibusenquête 2015. deelrapport. Studentenhuisvesting

Omnibusenquête 2015. deelrapport. Studentenhuisvesting Omnibusenquête 2015 deelrapport Studentenhuisvesting Omnibusenquête 2015 deelrapport Studentenhuisvesting OMNIBUSENQUÊTE 2015 deelrapport STUDENTENHUISVESTING Zoetermeer, 9 december 2015 Gemeente Zoetermeer

Nadere informatie

Multi-Screen Consument

Multi-Screen Consument Multi-Screen Consument Multiscreen: wat weten we al? What s on their Screens, what s on their minds? Multiscreen consumer research Microsoft Advertising USA EIAA Multi-Screeners Report Pan europees onderzoek

Nadere informatie

SEKAM Video Repartitiereglement

SEKAM Video Repartitiereglement SEKAM Video Repartitiereglement Stichting Thuiskopie incasseert heffingen op blanco beelddragers ten behoeve van de billijke vergoeding die auteursrechthebbenden toekomt voor het kopiëren van hun filmwerken

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 410 Besluit van 28 oktober 2014, houdende wijziging van het Besluit van 23 oktober 2012 tot aanwijzing van de voorwerpen, bedoeld in artikel

Nadere informatie

socio-demografie 2.597.232 jongeren geslacht leeftijd woonplaats 4 grote steden en per provincie afkomst opleiding religie

socio-demografie 2.597.232 jongeren geslacht leeftijd woonplaats 4 grote steden en per provincie afkomst opleiding religie FACTSHEET: socio-demografie Hoeveel jongeren zijn er eigenlijk in Nederland? Wonen er meer jongeren in Limburg of in Zeeland? Wat zijn de cijfers rondom geslacht, afkomst, opleidingsniveau en religie?

Nadere informatie

ZeelandNet.nl Bezoekersprofiel

ZeelandNet.nl Bezoekersprofiel ZeelandNet.nl Bezoekersprofiel 22 mei 2014 Walter Bil Marketing Services 1 Korte samenvatting 2 Bezoekers van ZeelandNet.nl komen uit Zeeland en zijn voornamelijk mannen van gemiddeld 58 jaar die klant

Nadere informatie

Digitale muzieklicenties FAIR PLAY MUSIC

Digitale muzieklicenties FAIR PLAY MUSIC Digitale muzieklicenties FAIR PLAY MUSIC MUZIEK VERDIENT FAIR PLAY Steeds meer mensen en bedrijven hebben een website die ze aankleden met muziek. Muziek zorgt namelijk voor de juiste sfeer. Veel sites

Nadere informatie

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100%

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100% Verantwoording onderzoek "4 en 5 mei" Veldwerkperiode: woensdag 11 april tot woensdag 18 april. Aantal uitgenodigd: 15628 Aantal onbezorgbaar: 197 Netto verstuurd: 15431 Respons: 7597 49% Onvolledig ingevulde

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006 Resultaten eindmeting, januari 2006 O&S Nijmegen januari 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen de

Nadere informatie

Omnibusenquête 2015. deelrapport. Ter Zake Het Ondernemershuis

Omnibusenquête 2015. deelrapport. Ter Zake Het Ondernemershuis Omnibusenquête 2015 deelrapport Ter Zake Het Ondernemershuis Omnibusenquête 2015 deelrapport Ter Zake Het Ondernemershuis OMNIBUSENQUÊTE 2015 deelrapport TER ZAKE HET ONDERNEMERSHUIS Zoetermeer, 15 februari

Nadere informatie

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Utrecht, 2011 Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Samenvatting en Conclusie Geld van de ouders De meeste scholieren krijgen zakgeld (88 procent). Kleedgeld is minder

Nadere informatie

SAMENVATTING RAPPORT VAN HET KWALITEITSONDERZOEK NAAR MATE VAN KLANTTEVREDENHEID OVER DIENSTVERLENING VAN ADVOCATEN

SAMENVATTING RAPPORT VAN HET KWALITEITSONDERZOEK NAAR MATE VAN KLANTTEVREDENHEID OVER DIENSTVERLENING VAN ADVOCATEN SAMENVATTING RAPPORT VAN HET KWALITEITSONDERZOEK NAAR MATE VAN KLANTTEVREDENHEID OVER DIENSTVERLENING VAN ADVOCATEN 1. ALGEMEEN 1.1 INHOUD Onderwerp Pagina 1. ALGEMEEN 1.1 Inhoud 1 1.2 Het onderzoek en

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, januari 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2 1.1

Nadere informatie

Verbanden tussen demografische kenmerken, gezondheidsindicatoren en gebruik van logopedie

Verbanden tussen demografische kenmerken, gezondheidsindicatoren en gebruik van logopedie Notitie De vraag naar logopedie datum 24 mei 2016 aan van Marliek Schulte (NVLF) Robert Scholte en Lucy Kok (SEO Economisch Onderzoek) Rapport-nummer 2015-15 Kunnen ontwikkelingen in de samenstelling en

Nadere informatie

Een onderzoek autoverzekeringen. Pricewise 26-11-2014. Rapportage Auteurs: Yvette Randsdorp, Rob Doornbos Project Z5003

Een onderzoek autoverzekeringen. Pricewise 26-11-2014. Rapportage Auteurs: Yvette Randsdorp, Rob Doornbos Project Z5003 Een onderzoek autoverzekeringen Pricewise Rapportage Auteurs: Yvette Randsdorp, Rob Doornbos Project Z5003 26-11-2014 Inhoudsopgave Achtergrond, doel- en probleemstelling Pagina 3 Conclusies Pagina 4 Methode

Nadere informatie

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO 27-05-2015 Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO Over dit onderzoek Dit onderzoek over wonen en verhuizen is uitgevoerd door seniorenorganisatie ANBO. Het betreft een

Nadere informatie

Thuiskopieregeling 2013 (en verder?) Jochem Donker Hoofd juridische zaken Cedar B.V.

Thuiskopieregeling 2013 (en verder?) Jochem Donker Hoofd juridische zaken Cedar B.V. Thuiskopieregeling 2013 (en verder?) Jochem Donker Hoofd juridische zaken Cedar B.V. Agenda Inleiding: wettelijk stelsel thuiskopie Wat is er gebeurd in de afgelopen jaren? Wie wil wat? Rechthebbenden

Nadere informatie

De zakelijke kant van muziek

De zakelijke kant van muziek De zakelijke kant van muziek Leerlingentekst en opdrachten Muziek en tekst: eigendom, rechten en geld verdienen Je bent gek op muziek en wat is nou leuker dan van je hobby je werk maken? Als je een bandje

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers

AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers AFM Consumentenmonitor najaar 2014 Beleggers November 2014 GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 1 Beleggingsportefeuille GfK 2014 AFM Consumentenmonitor November 2014 2 Zes op de tien beleggers

Nadere informatie

Van: Marco Pastors, Gerrit Jan Wolffensperger, Joost Poort Aan: Bestuursleden SONT Datum: 12 oktober 2012 Betreft: Besluit op hoofdlijnen

Van: Marco Pastors, Gerrit Jan Wolffensperger, Joost Poort Aan: Bestuursleden SONT Datum: 12 oktober 2012 Betreft: Besluit op hoofdlijnen Van: Marco Pastors, Gerrit Jan Wolffensperger, Joost Poort Aan: Bestuursleden SONT Datum: 12 oktober 2012 Betreft: Besluit op hoofdlijnen Uitgangspunten 1. De noodzaak voor een nieuwe regeling: a. Huidige

Nadere informatie

Rapportage bijzondere bijstand 2014

Rapportage bijzondere bijstand 2014 Rapport Rapportage bijzondere bijstand 2014 Vinodh Lalta Thomas Slager 30 oktober 2015 CBS Den Haag Henri Faasdreef 312 2492 JP Den Haag Postbus 24500 2490 HA Den Haag +31 70 337 38 00 www.cbs.nl projectnummer

Nadere informatie

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect.

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect. Onderzoek: waarom file-sharing leidt tot minder verkopen Verschillende onafhankelijke onderzoeken tonen aan dat file-sharing een hoofdrol speelt in de wereldwijde daling van muziekverkopen. Vooral de verkoop

Nadere informatie

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten

Wijzigingsformulier exploitatie auteursrechten Siriusdreef 22-28 Postbus 3080 2130 KB Hoofddorp t +31 (0)23 799 79 99 f +31 (0)23 799 77 77 info@bumastemra.nl www.bumastemra.nl Vereniging Buma en Stichting Stemra zijn de auteursrechtenorganisaties

Nadere informatie

Moving Pictures 2013. Audiovisuele content in Nederland nader bekeken.

Moving Pictures 2013. Audiovisuele content in Nederland nader bekeken. % Nederlanderss die wel eens naar avcontent kijken % Nederlanders die wel eens naar av-content kijken Moving Pictures 2013. Audiovisuele content in Nederland nader bekeken. Voor de derde keer op rij publiceert

Nadere informatie

Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie

Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie Eenzaamheid in relatie tot digitale communicatie Index 1. Samenvatting p. 3 2. Doelstellingen en opzet onderzoek p. 6 3. Gebruik communicatiemiddelen p. 9 4. Perceptie digitale communicatie en eenzaamheid

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1

5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 5. Auteursrecht op internet: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een pleidooi voor collectief beheer 1 Erwin Angad-Gaur E r worden, zowel nationaal als internationaal, veel discussies gevoerd over

Nadere informatie

SPORTUITGAVEN ONDERZOEK

SPORTUITGAVEN ONDERZOEK SPORTUITGAVEN ONDERZOEK Inleiding In de maand oktober heeft het NIBUD in samenwerking met de GPD-bladen en RTL-nieuws een onderzoek gedaan naar de sportuitgaven van consumenten. Het onderzoek is gedaan

Nadere informatie

Datum 17 april 2014 Onderwerp Arrest ACI Adam B.V. e.a. tegen Stichting de Thuiskopie en Stichting Onderhandelingen Thuiskopie vergoeding.

Datum 17 april 2014 Onderwerp Arrest ACI Adam B.V. e.a. tegen Stichting de Thuiskopie en Stichting Onderhandelingen Thuiskopie vergoeding. 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Roodstand

AFM Consumentenmonitor voorjaar 2013 Roodstand AFM Consumentenmonitor voorjaar 20 Roodstand Juni 20 GfK 20 AFM Consumentenmonitor Juni 20 1 Management Summary Bijna de helft van alle Nederlanders staat wel eens rood. Diegenen die niet rood kunnen staan,

Nadere informatie

HELDER HET ZAKELIJKE ABONNEMENT WAARBIJ Ú DE TOUWTJES IN HANDEN HEEFT

HELDER HET ZAKELIJKE ABONNEMENT WAARBIJ Ú DE TOUWTJES IN HANDEN HEEFT HELDER HET ZAKELIJKE ABONNEMENT WAARBIJ Ú DE TOUWTJES IN HANDEN HEEFT U weet als ondernemer zelf wat het beste is voor uw bedrijf. Daarom geven we u met ons nieuwe zakelijke abonnement Helder graag de

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Samenvatting Inleiding Dit onderzoek, dat is verricht in opdracht van WODC voor het Ministerie van Justitie, richt zich op een inventarisatie van de regelingen en initiatieven voor de aanpak van illegale

Nadere informatie

Thuiskopie in de cloud? VvA 25 januari 2013

Thuiskopie in de cloud? VvA 25 januari 2013 Thuiskopie in de cloud? VvA 25 januari 2013 Jacqueline Seignette Jacqueline Seignette, Höcker advocaten Apple itunes Match: - scant muziekbibliotheek op pc gebruiker - wat voorkomt in itunes (26 mio nummers),

Nadere informatie

Stichting Reprorecht. Praktische informatie voor uitgevers over verdeling en doorbetaling

Stichting Reprorecht. Praktische informatie voor uitgevers over verdeling en doorbetaling Stichting Reprorecht Praktische informatie voor uitgevers over verdeling en doorbetaling Inhoud Stichting Reprorecht... 3 Het Reglement Uitkeringen... 3 Wilt u in aanmerking komen voor een vergoeding?...

Nadere informatie

Stichting Reprorecht. Praktische informatie voor uitgevers over verdeling en doorbetaling

Stichting Reprorecht. Praktische informatie voor uitgevers over verdeling en doorbetaling Stichting Reprorecht Praktische informatie voor uitgevers over verdeling en doorbetaling Inhoud Stichting Reprorecht... 3 Het Reglement Uitkeringen... 3 Wilt u in aanmerking komen voor een vergoeding?...

Nadere informatie

Filesharing 2 12. Downloaden in Nederland

Filesharing 2 12. Downloaden in Nederland Instituut voor Informatierecht Kloveniersburgwal 48 1012 CX Amsterdam www.ivir.nl CentERdata Postbus 90153 5000 LE TILBURG www.centerdata.nl Downloaden in Nederland Datum 16 oktober 2012 Opgemaakt door

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-068 27 oktober 2009 9.30 uur www.cbs.nl Consument koopt graag via internet Driekwart internetgebruikers koopt online Gemak en flexibiliteit belangrijkste

Nadere informatie

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Behorende

Nadere informatie

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV

De impact van legalisering van online. kansspelen op klassieke loterijen. April 2011. In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV De impact van legalisering van online kansspelen op klassieke loterijen April 2011 In opdracht van Goede Doelen Loterijen NV Uitgevoerd door: MWM2 Bureau voor Online Onderzoek Auteurs Matthijs Wolters

Nadere informatie

REPARTITIEREGLEMENT THUISKOPIE

REPARTITIEREGLEMENT THUISKOPIE REPARTITIEREGLEMENT THUISKOPIE Stichting de Thuiskopie incasseert heffingen op blanco beelddragers ten behoeve van de billijke vergoeding die auteursrechthebbenden toekomt voor het kopiëren van hun filmwerken

Nadere informatie

Wat weten Nederlanders over zorgverzekeringen?

Wat weten Nederlanders over zorgverzekeringen? Wat weten Nederlanders over zorgverzekeringen? Op enkele uitzonderingen na is heel Nederland verplicht een zorgverzekering te hebben. Voldoende kennis van deze verzekering is belangrijk. Je kunt ermee

Nadere informatie

Locatiebereik Boomerang Media Inclusief bereik Toiletreclame

Locatiebereik Boomerang Media Inclusief bereik Toiletreclame Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Locatiebereik Boomerang Media Inclusief bereik Toiletreclame

Nadere informatie

AUDIO DISTRIBUTIE ONDERZOEK. GfK 2015 NLO Distributieonderzoek 11 augustus 2015

AUDIO DISTRIBUTIE ONDERZOEK. GfK 2015 NLO Distributieonderzoek 11 augustus 2015 AUDIO DISTRIBUTIE ONDERZOEK 37339 2015 1 Inhoudsopgave 1 2 3 Aanleiding, onderzoeksdoelstelling en opzet Onderzoeksresultaten Bezit en gebruik apparaten Radio via internet Gebruik online muziekdiensten

Nadere informatie

Verkiezing en methode

Verkiezing en methode Verkiezingsuitslag Verkiezing en methode Het Leukste uitje van het Jaar wordt bepaald op basis van een onderzoek onder ANWB leden. Dit onderzoek bestaat uit twee rondes, namelijk een nominatieronde en

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden

Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden Gezamenlijke Verklaring Consumentenbond en Artiestenvakbonden Voorstel voor een nieuwe regeling De Consumentenbond, Ntb en FNV Kiem doen gezamenlijk een

Nadere informatie

Checklist voor peilingen Jelke Bethlehem

Checklist voor peilingen Jelke Bethlehem Checklist voor peilingen Jelke Bethlehem Versie 2.0 (6 juli 2010) Een checklist voor peilingen Inleiding Er wordt in Nederland heel veel gepeild. Dat is vooral te merken in de periode voor de Tweede Kamerverkiezingen.

Nadere informatie

Taal- en rekenniveau jongeren toch niet zo slecht als gedacht?

Taal- en rekenniveau jongeren toch niet zo slecht als gedacht? Taal- en rekenniveau jongeren toch niet zo slecht als gedacht? N.B. In geval van afronding kan het voorkomen dat de som van de aantallen afwijkt van het totaal. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en

Nadere informatie

HET DIGITALE AANBOD VAN BEELD EN MUZIEK

HET DIGITALE AANBOD VAN BEELD EN MUZIEK HET DIGITALE AANBOD VAN BEELD EN MUZIEK Stand van zaken per 1 oktober 2009 Per 1 oktober 2009 telt Nederland 19 film- en videodiensten en 31 muziekdiensten. Ze zijn opgenomen in bijgaand overzicht. Naast

Nadere informatie

Kijkcijferonderzoek regionale omroepen. RTV Oost. Rapportage Auteurs: Selina Kroesemeijer, Jeroen Senster en Clasine van der Wal Project Z1661

Kijkcijferonderzoek regionale omroepen. RTV Oost. Rapportage Auteurs: Selina Kroesemeijer, Jeroen Senster en Clasine van der Wal Project Z1661 Kijkcijferonderzoek regionale omroepen RTV Oost Rapportage Auteurs: Selina Kroesemeijer, Jeroen Senster en Clasine van der Wal Project Z1661 21-6-2013 Inhoudsopgave Achtergrond Pagina 3 Methode en opzet

Nadere informatie

Als eerste is gevraagd in hoeverre de Cito Eindtoets Basisonderwijs een reëel beeld oplevert van

Als eerste is gevraagd in hoeverre de Cito Eindtoets Basisonderwijs een reëel beeld oplevert van Onderzoek Cito Eindtoets Basisonderwijs Methode en deelname Van 16 tot en met 24 januari 2013 heeft een online survey over de Cito Eindtoets Basisonderwijs opengestaan voor het Basisonderwijs. De vragen

Nadere informatie

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Televisiekijken is een sociale activiteit.. Uit het kijkonderzoek blijkt dat heel vaak samen met het eigen gezin en gasten naar de televisie wordt gekeken.

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 505 Besluit van 23 oktober 2012, houdende aanwijzing van de voorwerpen, bedoeld in artikel 16c van de Auteurswet, en tot vaststelling van nadere

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Helft allochtone stagiairs vermoedt discriminatie bij sollicitatie

Factsheet persbericht. Helft allochtone stagiairs vermoedt discriminatie bij sollicitatie Factsheet persbericht Helft allochtone stagiairs vermoedt discriminatie bij sollicitatie Inleiding Stageperiode Om een stageplek te vinden moeten vrijwel alle studenten solliciteren. Maar hebben allochtone

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

Energiezuinige apparatuur Natuur & Milieu

Energiezuinige apparatuur Natuur & Milieu Energiezuinige apparatuur Natuur & Milieu juli 2015 Contact: Maaike Jongsma T: 050-3171773 E: maaikejongsma@kienonderzoek.nl Groningen / Haarlem W: www.kienonderzoek.nl twitter.com/panelwizardnl facebook.com/panelwizardnl

Nadere informatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 43. Financiële situatie Samenvatting Circa tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, ruim een kwart komt net rond en kan moeilijk

Nadere informatie

Deelverdelingsreglement uitvoerende kunstenaars

Deelverdelingsreglement uitvoerende kunstenaars Deelverdelingsreglement uitvoerende kunstenaars Categorie Thuiskopie Audio Artikel 1. Algemeen 1.1 Tenzij in dit reglement uitdrukkelijk anders is bepaald, zijn de bepalingen van het Algemeen Verdelingsreglement

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer April 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Aan: Van: Ashna Nakched Evert Pommer en Klarita Sadiraj Inlichtingen bij Evert Pommer e.pommer@scp.nl T 7947 kamer D-0608 Datum 24 januari 2010 Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Het ministerie van

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Nut vakbonden onbekend bij jongeren 30 november 2011 Inleiding Van oktober 2011 tot november 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden 2464

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Samenvatting Hoofdstuk 2 geeft een profiel van de inwoners van Leiden. Dit hoofdstuk is gebaseerd op zowel kerncijfers uit de Gemeentelijke Basis Administratie zoals aantal

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

Gebruik mobiele apparaten

Gebruik mobiele apparaten Rapport onderzoek Gebruik mobiele apparaten creative studio 1. Voorwoord Wij, Pascal Usmany en Britt Vreeswijk zijn beide werkzaam in de communicatie. Pascal is eigenaar van Drop Alive Creative Studio

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Winkeltijden. Inwonerspanel Doetinchem Spreekt. Onderzoeksperiode: Kwartaal 2-2015 Referentie: 14086

Onderzoeksrapport Winkeltijden. Inwonerspanel Doetinchem Spreekt. Onderzoeksperiode: Kwartaal 2-2015 Referentie: 14086 Onderzoeksrapport Winkeltijden Inwonerspanel Doetinchem Spreekt Onderzoeksperiode: Kwartaal 2-2015 Referentie: 14086 Moventem Juni 2015 Referentie: 14086 Pagina 1-1 van 16 Inwonerspanel Doetinchem Spreekt

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Achtergrond en doelstellingen. Samenvatting. Resultaten. Contact

Inhoudsopgave. Achtergrond en doelstellingen. Samenvatting. Resultaten. Contact Zondagsbeleving Inhoudsopgave Achtergrond en doelstellingen Samenvatting Resultaten Contact Achtergrond en doelstellingen Vakbond CNV Dienstenbond heeft een onderzoek uitgevoerd over de zondagsbeleving

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Bekendheid Overijsselse regio s

Bekendheid Overijsselse regio s Rapport Bekendheid Overijsselse regio s Resultaten 0-meting december 2008 Rapportage: januari 2009 Bestemd voor: Jolanda Vrolijk, Provincie Overijssel nbtc nipo research postadres Postbus 458 2260 MG Leidschendam

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Onderzoek Houten Jongeren en Wonen

Onderzoek Houten Jongeren en Wonen Onderzoek Houten Jongeren en Wonen Juni 2007 www.adv-mr.com Utrechtseweg 101, 3702 AB Zeist Inhoud Inleiding Vanuit woonstichting Viveste en de gemeente Houten is een behoefte aan onderzoek naar de woonwensen

Nadere informatie

De HuisartsenOmnibus van oktober 2013

De HuisartsenOmnibus van oktober 2013 De HuisartsenOmnibus van oktober 2013 een online omnibusonderzoek bij 200 huisartsen De Hart&Vaatgroep Cardiovasculair risicomanagement Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding en verantwoording 3 1.1 Het bureau

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2003 2004 28 486 Aanvulling van de Auteurswet 1912 inzake de thuiskopie tot invoering van verlengde aansprakelijkheid voor verkopers C MEMORIE VAN ANTWOORD

Nadere informatie

Het Nederlandse stelsel voldoet niet meer aan de Europese richtlijn

Het Nederlandse stelsel voldoet niet meer aan de Europese richtlijn Reactie Stichting de Thuiskopie op de beantwoording van de vragen van de Vaste Commissie voor Justitie over het thuiskopiestelsel door de Minister van Justitie d.d. 12 april 2010. In zijn beantwoording

Nadere informatie

Meerderheid kent het EKO-keurmerk Onderzoek naar de waarde van het EKO-keurmerk onder Nederlandse boodschappers

Meerderheid kent het EKO-keurmerk Onderzoek naar de waarde van het EKO-keurmerk onder Nederlandse boodschappers Meerderheid kent het EKO-keurmerk Onderzoek naar de waarde van het EKO-keurmerk onder Nederlandse boodschappers Tim de Broekert MSc, Research Consultant Imre van Rooijen MSc, Research Consultant december

Nadere informatie

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Aanvullend advies aan het Interprovinciaal Overleg over de verdelingsvraagstukken samenhangend met de BBL-oud-grond Juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 2

Nadere informatie

Nederlanders van 12 jaar en ouder veldwerkperiode 02-02-2010 / 10-02-2010 reminder verstuurd op:

Nederlanders van 12 jaar en ouder veldwerkperiode 02-02-2010 / 10-02-2010 reminder verstuurd op: Toelichting onderwerp: jaar: Security scan 2010 maand: februari opdrachtgever: Flycatcher onderzoeksgroep: Nederlanders van 12 jaar en ouder veldwerkperiode 02-02-2010 / 10-02-2010 reminder verstuurd op:

Nadere informatie

Met dank aan Jolanda Jansen (Ahoy), Jan van Vliet (Ahoy) en Gerda IJff (Rotterdam Topsport)

Met dank aan Jolanda Jansen (Ahoy), Jan van Vliet (Ahoy) en Gerda IJff (Rotterdam Topsport) ECONOMISCHE IMPACT ABN AMRO WORLD TENNIS TOURNAMENT ROTTERDAM 2013 19 augustus 2013 Rapportage op basis van een rapport van de volgende studenten van de Hogeschool Rotterdam: Djordy Heikoop, Marc Kruiper,

Nadere informatie

Resultaten enquête gemeenten en openbare oplaadpunten

Resultaten enquête gemeenten en openbare oplaadpunten Resultaten enquête gemeenten en openbare oplaadpunten Uitgevoerd door: 1 Colofon Uitgave Programma Elektrisch rijden Natuur&Milieu Postbus 1578 3500 BN Utrecht Hamburgerstraat 28a 3512 NS Utrecht Uitgevoerd

Nadere informatie

Voorzieningen Bewonerspanel Roerdalen

Voorzieningen Bewonerspanel Roerdalen Voorzieningen april 2011 Flycatcher Internet Research, 2004 Dit materiaal is auteursrechtelijk beschermd en kopiëren zonder schriftelijke toestemming van de uitgever is dan ook niet toegestaan. P.O. Box

Nadere informatie

StudentenBureau Stagemonitor

StudentenBureau Stagemonitor StudentenBureau Stagemonitor Rapportage Mei 2011 1 SAMENVATTING... 3 ERVARINGEN... 3 INLEIDING... 4 ONDERZOEKSMETHODE... 5 RESPONDENTEN... 5 PROCEDURE... 5 METING... 5 DEEL I ANALYSE... 6 1. STAGE EN ZOEKGEDRAG...

Nadere informatie

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten in detail Type beleggingsverzekering en wijze van afsluiten Kennis van- en informatie over de

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Factsheet persbericht Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Inleiding Van augustus 2009 tot en met september 2009 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Toekomst van studenten onzeker

Factsheet persbericht. Toekomst van studenten onzeker Factsheet persbericht Toekomst van studenten onzeker Inleiding Studententijd De overheid komt met steeds meer nieuwe wetten en voorstellen om te bezuinigen en de student te motiveren zijn/haar studie in

Nadere informatie

Nieuwsbrief Stichting de Thuiskopie voor MKB Nederland

Nieuwsbrief Stichting de Thuiskopie voor MKB Nederland Nieuwsbrief Stichting de Thuiskopie voor MKB Nederland Per 1 januari 2013 is er vernieuwde thuiskopie wetgeving in werking getreden. Aangezien de hoeveelheid voorwerpen onder de thuiskopieregeling is uitgebreid

Nadere informatie

Trends in Digitale Media 2013

Trends in Digitale Media 2013 Trends in Digitale Media 2013 Onderzoek van Gfk in samenwerking met Cebuco, PMA, SPOT, RAB en KVB Selectie uit resultaten door SPOT TV kijken via tablet met 5 gegroeid Vorig jaar december concludeerde

Nadere informatie

OOG TV en Radio. Marjolein Kolstein. Mei 2016. Laura de Jong. Kübra Ozisik. www.os-groningen.nl

OOG TV en Radio. Marjolein Kolstein. Mei 2016. Laura de Jong. Kübra Ozisik. www.os-groningen.nl OOG TV en Radio Marjolein Kolstein Laura de Jong Mei 2016 Kübra Ozisik www.os-groningen.nl BASIS VOOR BELEID Inhoud Inhoud 1 Samenvatting 3 1. Inleiding 5 1.1 Aanleiding van het onderzoek 5 1.2 Doel van

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID Gemeente Alkmaar afdeling Onderzoek en Statistiek februari 2006 auteur: Monique van Diest afdeling Onderzoek en Statistiek gemeente Alkmaar

Nadere informatie