Les 7 Spijsvertering 2. Spijsvertering Maag. Maagwand. Maag, duodenum, gal, resorptie, vetten, eiwitten, poortader

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Les 7 Spijsvertering 2. Spijsvertering Maag. Maagwand. Maag, duodenum, gal, resorptie, vetten, eiwitten, poortader"

Transcriptie

1 Les 7 Spijsvertering 2 Maag, duodenum, gal, resorptie, vetten, eiwitten, poortader ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Spijsvertering Maag ventriculus gaster maag leeg ongeveer een vuist groot met een inhoud 375 ml gevulde maag ongeveer 30 cm lang, 1500 ml ligging onder het diafragma, naast aorta functies Bewaren voedsel Afscheiden maagsap, 1e vertering, bacteriedodend Kneden en mengen voedsel Doorgeven van aangepaste hoeveelheid naar darm ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Maagwand Dikte circa 5 mm Binnen naar buiten bestaande uit: Tunica mucosa (slijmvlieswand) Tela submucosa (bindweefsellaag) Tunica muscularis (spierlaag) Tunica serosa (buikvlies ook wel peritoneum genoemd) Slijmvlieswand bevat klieren ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek,

2 Klieren tunica mucosa v/d maag Maagsap circa 1500 ml = 1,5 ltr tot 2 ltr per dag Wandcellen => zoutzuur (HCl) en intrinsieke factor Bacterie dodende werking (bactericide) Verzuring voedsel voor verbeterde enzymwerking Cl - uit bloed dus na inspanning (zweten) minder trek Hoofdcellen => pepsinogeen (geactiveerd door HCl) (eiwitsplitsing, dus proteïnase) Verminderde eetlust alcoholgebruik => pepsine Tussencellen => slijm en water (bescherming maagwand en transport) ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Maagsappen Intrinsic factor nodig voor opname vitamine B 12 nodig voor erytropoëse (ery aanmaak) => pernicieuze anemie (schadelijke anemie) Regulatie van de maagsapafscheiding Geregeld naar behoefte (Pavlov, ook speeksel) reflectoir via ruiken, zien, proeven en kauwen, of denken aan eten via nervus vagus ook wel zwervende of dalende zenuw of 10 e hersenzenuw genoemd (parasympathische zenuwstelsel, onderdeel van autonoom zenuwstelsel) ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Maagsap afscheiding sympathicus remt de sap secretie en de peristaltiek door bijvoorbeeld slecht humeur, pijn, ergernis hormonale afscheiding van met name gastrine (uit het bloed) onder invloed van vlees of vleesextracten gastrine wordt vrijgemaakt door acetylcholine, neurotransmitter ook van nervus vagus! ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek,

3 Ontlediging van de maag Vloeibare voedsel (water, koffie) verlaat de maag binnen enkele minuten, ook al is de maag gevuld, soort gootje in de maag maagmond (cardia) sluit na elke hap pylorus (maagportier) is een krachtige circulaire sluitspier die reflectoir geregeld wordt via de pylorusreflex pylorusreflex reageert op zuurgraad van de duodenum twaalfvingerige darm ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Duodenum Zure brok eten zet het duodenum aan tot productie pancreassap (alkalisch > 7, basisch) wat de zuurgraad laat dalen en ph stijgen en dus neutraliseert NaHCO 3 (natriumbicarbonaat, Na + HCO 3 - ) uit pancreassap is de buffer van zure maagsap koolhydraten verlaten maag als eerste eiwitten en vetten als laatste (1 tot 5 uur) vetten trager doordat neutralisatie van vetzuren meer tijd vergt ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Pancreas of alvleesklier 15 cm lang en 5 cm breed, achter de maag exocriene klieren (uitscheidende klieren) productie pancreassap eilandjes van Langerhans (endocriene klieren) productie glucagon en insuline beide zijn hormonen t.b.v. suikerstofwisseling ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek,

4 Fysiologie sappen Gal wordt continue geproduceerd door de lever en op afroep afgescheiden door de galblaas, 3/4 l/dag pancreassap 1 l/dag van de pancreas die uitmondt in het duodenum (twaalfvingerige darm) amylase hetzelfde als speeksel zetmeel => maltose (suiker) koolhydraatsplitsing trypsine eiwitsplitsing (proteïnase) vervolg op pepsine lipase (vetten) vertering Natriumbicarbonaat ph neutralisatie => secretine productie => pancreassap afgifte en ook galafgifte ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Gal Galblaas bekleed met eenlagig plaveisel epitheel circa 750 ml per dag bevat: water hoofdbestanddeel oplos en transport Slijm voor transport, glijbaarheid NaHCO 3, dito pancreassap neutralisatie cholesterol (vetoplosbaar) bevordert groei / ontstaan galstenen galzouten laten vetten uiteen vallen via emulsievorming = oppervlaktevergroting en ook activering enzym pancreaslipase ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Gal 2 galkleurstoffen: bilirubine gekoppeld aan glucuronzuur geeft geconjugeerd bilirubine welke wel wateroplosbaar is Bilirubine is afbraakproduct van erytrocyten waarvan hemoglobine uiteen valt in Fe en bilirubine bevordert resorptie vetverteringsproducten en vet oplosbare vitamine A, D, E, K bevordert darmperistaltiek bittere stof in de gal werkt conserverend ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek,

5 Darmsap 2 à 3 l/dag naast water en slijm bevat: enterokinase => trypsine => verdere eiwitafbraak peptidasen laatste splitsing van eiwitten => aminozuren disacharidasen (maltase, sacharase en lactase) => disachariden => monosachariden ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Dunne darm Lengte 5 à 6 m Ø 3 cm bestaande uit: duodenum (twaalfvingerige darm) gal en pancreassap uitmonding jejunum (nuchtere darm) ileum (kronkeldarm) functie van de dunne darm: mechanisch peristaltiek en kneden voedsel secretorisch afscheiden darmsappen via secretine resorberend opname voedselproducten in bloed en lymfe ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Dunne darm resorptie Resorptie van suikers, eiwitten en vetten alsook water, zouten en vitaminen Vooral duodenum en jejunum eiwitten => aminozuren + monosacchariden => poortader => lever vetten die na emulgatie tot kleine vetpartikels via lymfe via ductus thoracicus naar de bloedbaan, dus opgenomen ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek,

6 Vetten (lipiden) opname Voeding vetten alvleeskliersap lipase vetzuren glycerol lever LG, fig b, blz. 147 < > C 12 C 12 poortader lymfevat Linkerondersleutelbeenader ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, Eiwitten (proteïnen) opname voeding maagsap alvleeskliersap darmsap en alvleeskliersap LG, fig c, blz. 147 pepsine trypsine proteïnase lever eiwitten kleinere polypeptiden tripeptide dipeptide aminozuren poortader ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, vena cava inferior (onderste holle ader) 2 hepar (lever) 3 vena portae (poortader) 4 vesica fellea (galblaas) 5 duodenum (twaalfvingerige darm) 6 colon (dikke darm) 7 caecum (blinde darm) 8 appendix (aanhangsel caecum) 9 rectum (endeldarm) 10 vena lienalis (miltader) 11 lien (milt) 12 gaster / ventriculus (maag) 13 diafragma (middenrif) 14 oesofagus (slokdarm) ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek,

Bouw. Spijsverteringsstelsel. Tractus digestivus 2 Mond en verder. bestaat uit: Cavum oris (mondholte)

Bouw. Spijsverteringsstelsel. Tractus digestivus 2 Mond en verder. bestaat uit: Cavum oris (mondholte) Tractus digestivus 2 Mond en verder FHV2009 / Cxx54 9+10 / Anatomie & Fysiologie -Tractus digestivus 2 1 Bouw Cavum oris (mondholte) FHV2009 / Cxx54 9+10 / Anatomie & Fysiologie -Tractus digestivus 2 2

Nadere informatie

Metabolisme. Opbouwstofwisseling anabole (assimilatie) reactie. Afbraakstofwisseling katabole (dissimilatie) reactie. Kost energie.

Metabolisme. Opbouwstofwisseling anabole (assimilatie) reactie. Afbraakstofwisseling katabole (dissimilatie) reactie. Kost energie. Spijsvertering Metabolisme Opbouwstofwisseling anabole (assimilatie) reactie Kost energie Afbraakstofwisseling katabole (dissimilatie) reactie Geeft energie Energie nodig voor Chemische arbeid (omzetting

Nadere informatie

THEMA: VOEDING EN VERTERING VWO

THEMA: VOEDING EN VERTERING VWO THEMA: VOEDING EN VERTERING VWO H E N R Y N. H A S S A N K H A N S C H O L E N G E M E E N S C H A P L E L Y D O R P [ H H S - S G L ] A R T H U R A. H O O G E N D O O R N A T H E N E U M - V R I J E A

Nadere informatie

Spijsverteringsstelsel. Anatomie. Mondholte Andere namen: Transportfunctie. Digestieapparaat Spijsverteringsapparaat

Spijsverteringsstelsel. Anatomie. Mondholte Andere namen: Transportfunctie. Digestieapparaat Spijsverteringsapparaat Spijsverteringsstelsel Andere namen: Digestieapparaat Spijsverteringsapparaat Transportfunctie Mond Keelholte Slokdarm Maag Darmen: dunne darm dikke darm Lever Alvleesklier Anatomie Mondholte 1 Tong Smaakpapillen

Nadere informatie

Les 8 Spijsvertering 3. Vertering vetten vervolg en resorptie water en zouten. Resorptie zouten uit darm

Les 8 Spijsvertering 3. Vertering vetten vervolg en resorptie water en zouten. Resorptie zouten uit darm Les 8 Spijsvertering 3 Vertering, resorptie water en zouten, lever, enterohepatische kringloop, opname geneesmiddelen ANZN 1e leerjaar - Les 8 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Vertering vetten vervolg

Nadere informatie

Spijsvertering. Of wat gebeurt er met onze voeding

Spijsvertering. Of wat gebeurt er met onze voeding Spijsvertering Of wat gebeurt er met onze voeding Het spijsverteringsproces Opname van voedsel Vloeibaar maken Verteren Opname in bloed Verwijderen van onverteerbare resten Het spijsverteringskanaal De

Nadere informatie

Anatomie Lesmateriaal lesbijeenkomst 4 (les 2) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Anatomie Lesmateriaal lesbijeenkomst 4 (les 2) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Anatomie Lesmateriaal lesbijeenkomst 4 (les 2) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Inhoudsopgave Spijsvertering 2 Maag-darmstelsel 3 Vertering 3 De maag 4 De darmen 4 De twaalfvingerige darm 5 De alvleesklier

Nadere informatie

Module 5 Spijsverteringsstelsel. De evolutie. De visser verzamelaar. Overleven en eten of gegeten worden

Module 5 Spijsverteringsstelsel. De evolutie. De visser verzamelaar. Overleven en eten of gegeten worden Module 5 Spijsverteringsstelsel 1/18 De evolutie De visser verzamelaar Overleven en eten of gegeten worden 2.6 miljoen jaar geleden stenen tijdperk (Paleolithicum) Geen exclusief dieet, gevarieerd door

Nadere informatie

Les 6 Spijsvertering en enzymen. Spijsvertering Metabolisme = anabolisme + katabolisme. Spijsverteringstaak

Les 6 Spijsvertering en enzymen. Spijsvertering Metabolisme = anabolisme + katabolisme. Spijsverteringstaak Les 6 Spijsvertering en enzymen Spijsvertering, voeding, energie, enzym, oesophagus ANZN 1e leerjaar - Les 6 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Spijsvertering Metabolisme = anabolisme + katabolisme Metabolisme

Nadere informatie

Herhalen anatomie art Coxae: Heup. Fysiologie les 9

Herhalen anatomie art Coxae: Heup. Fysiologie les 9 Herhalen anatomie art Coxae: Heup Fysiologie les 9 1: Het hartminuutvolume van een volwassene bedraagt in rust ongeveer: A) 5 liter/minuut B) 15 liter/minuut C) 25 liter/minuut D) 35 liter/minuut 9 2)

Nadere informatie

Tractus digestivus 3 Spijsvertering pj

Tractus digestivus 3 Spijsvertering pj Tractus digestivus 3 Spijsvertering pj 3 alvleesklier / dunne darm / dikke darm / lever Verslikken is een verstoring van de normale slikreflex? (N) Bij verslikken komt er voedsel in de trachea door niet

Nadere informatie

1. Hier zie je een overzicht van alle compartimenten van het spijsverteringsstelsel in ons lichaam. Geef de namen van de compartimenten en organen.

1. Hier zie je een overzicht van alle compartimenten van het spijsverteringsstelsel in ons lichaam. Geef de namen van de compartimenten en organen. Spijsvertering vragen bij het COO-programma bij Biologie van dieren Algemeen 1. Hier zie je een overzicht van alle compartimenten van het spijsverteringsstelsel in ons lichaam. Geef de namen van de compartimenten

Nadere informatie

Vragenles Deel 1. Vraagje. Infrastructuur menselijk lichaam. Matthieu Berenbroek

Vragenles Deel 1. Vraagje. Infrastructuur menselijk lichaam. Matthieu Berenbroek Vragenles Deel 1 Matthieu Berenbroek http://www.berenbroek.eu/ Vraagje Verschil tussen serum en antibiotica? Serum: Bloedplasma zonder fibrinogeen Antiserum = engelse antidote puur antistoffen tegen specifieke

Nadere informatie

Het maag- en darmstelsel

Het maag- en darmstelsel Het maag- en darmstelsel Achtergrondinformatie Avond 1 Anatomie en Fysiologie 1. Mond en speekselklieren 2. Slokdarm en peristaltiek 3. Maag en vertering 4. Dunne darm 5. Lever en poortaderstelsel 6. Galblaas

Nadere informatie

ENZYMEN. Hoofdstuk 6

ENZYMEN. Hoofdstuk 6 ENZYMEN Hoofdstuk 6 H6 ENZYMEN opbouw en werking mechanisme Invloeden op de enzymactiviteit Temperatuur ph Enzym-substraatconcentratie Remstoffen Naamgeving Toepassing mogelijkheden enzymen Spijsverteringsenzymen

Nadere informatie

Theorie-examen fysiologie 2 mei 2008

Theorie-examen fysiologie 2 mei 2008 Theorie-examen fysiologie 2 mei 2008 1. Wat kan gesteld worden van een orgaanstelsel? A. Dit zijn alle organen tezamen in het lichaam. B. Dit is een groep organen die samen een bepaalde functie vervullen.

Nadere informatie

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Deelexamen 1 In dit proefexamen worden over de volgende onderwerpen vragen gesteld: opbouw van het menselijk lichaam algemene fysiologie spijsverteringsstelsel ademhalingsstelsel

Nadere informatie

5. a) Ja, brood bevat vel zetmeel (polysachariden) en snoep veel suiker (disachariden) b) D Want zonnebloem olie bevat meer onverzadigd vet

5. a) Ja, brood bevat vel zetmeel (polysachariden) en snoep veel suiker (disachariden) b) D Want zonnebloem olie bevat meer onverzadigd vet Paragraaf 3.1 1. a)consumenten b) producenten c) producenten 2. (Per stap van de voedselpyramide gaat 70-90 % van de biomassa verloren, dus voor 1 kilo vlees is 6-10 kilo plantaardig voedsel nodig, wat

Nadere informatie

5. a) Ja, brood bevat veel zetmeel (polysachariden) en snoep veel suiker (disachariden) b) D Want zonnebloem olie bevat meer onverzadigd vet

5. a) Ja, brood bevat veel zetmeel (polysachariden) en snoep veel suiker (disachariden) b) D Want zonnebloem olie bevat meer onverzadigd vet Paragraaf 3.1 1. a) consumenten b) producenten en consumenten c) alleen producenten 2. (Per stap van de voedselpyramide gaat 70-90 % van de biomassa verloren, dus voor 1 kilo vlees is 6-10 kilo plantaardig

Nadere informatie

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD?

HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? HOE WORDT JE VOEDSEL VERTEERD? 1 Verteren is oplosbaar maken Voedingsstoffen moeten uiteindelijk in de cellen van je lichaam terechtkomen. Ze worden naar de cellen vervoerd via je bloed. Maar voordat het

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Spijsvertering NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de

Nadere informatie

1. Overzicht maagdarmstelsel

1. Overzicht maagdarmstelsel 1. Overzicht maagdarmstelsel Het maagdarmstelsel moet het lichaam voorzien van voedingsstoffen, water, zouten en vitaminen. Om deze functie te kunnen uitvoeren, moet het maagdarmstelsel aan een aantal

Nadere informatie

B l o k t o e t s 1. 5 t o e t s m o m e n t Bloktoets 1.5 toetsmoment 1

B l o k t o e t s 1. 5 t o e t s m o m e n t Bloktoets 1.5 toetsmoment 1 2 0 1 4-2 0 1 5 B l o k t o e t s 1. 5 t o e t s m o m e n t 1 1 2014-2015 Bloktoets 1.5 toetsmoment 1 2 0 1 4-2 0 1 5 B l o k t o e t s 1. 5 t o e t s m o m e n t 1 2 SPIJSVERTERING (CASUS 1 T/M 6) 1.

Nadere informatie

Examen Voorbereiding Voeding

Examen Voorbereiding Voeding Examen Voorbereiding Voeding Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016 Thema 4 Voeding Begrippenlijst: Begrip Essentiële aminozuren Voedingsvezels Verzadigd vetzuur Onverzadigde vetzuren Essentiële vetzuren

Nadere informatie

Fysiologie Huid Spijsvertering

Fysiologie Huid Spijsvertering Bart van der Meer WM/SM theorie les 10 Amice Bewerkt door Reina Welling niow.nl Fysiologie Huid Spijsvertering http://www.youtube.com/watch?v=iud7uxaq hue De 3 hoofdlagen Meest oppervlakkig (perifeer)

Nadere informatie

Spijsverteringsstelsel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/88213

Spijsverteringsstelsel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/88213 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 16 december 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/88213 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

Over ons lichaam & het opnemen van voedsel

Over ons lichaam & het opnemen van voedsel Over ons lichaam & het opnemen van voedsel Het kunnen opnemen van voedsel door ons lichaam en deze hierdoor voorzien van energie, wordt mogelijk gemaakt via onze stofwisseling in ons spijsverteringsstelsel.

Nadere informatie

Capabel Examens 2011 Pagina 1

Capabel Examens 2011 Pagina 1 1. Wat is de kleinste levende eenheid van een organisme? A) Een cel. B) Een orgaan. C) Een weefsel. 2. Bij welke levensverrichting van de cel speelt chromatine een belangrijke rol? A) Bij de prikkelbaarheid.

Nadere informatie

Toetsingsvragen Natuurvoedingsleer

Toetsingsvragen Natuurvoedingsleer Toetsingsvragen Natuurvoedingsleer I. Anatomie en Fysiologie van het spijsverteringsstelsel 1) B) Benoem op onderstaande tekening de delen die met een pijl zijn aangeduid (Nederlands). 2) A) Benoem op

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Spijsvertering

Mitochondriële ziekten Spijsvertering Mitochondriële ziekten Spijsvertering Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de spijsvertering en de spijsverteringsorganen. Inleiding

Nadere informatie

Spijsvertering samenvatting 2013-2014

Spijsvertering samenvatting 2013-2014 Spijsvertering samenvatting 2013-2014 4 basale processen in spijsverteringsstelsel: - Vertering Chemische en mechanische afbraak van eten in absorbeerbare stukjes - Absorptie Verplaatsing van materiaal

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Theorie-examen Fysiologie 21 april 2006.

Theorie-examen Fysiologie 21 april 2006. Theorie-examen Fysiologie 21 april 2006. 1. Welke bestanddelen horen, onder normale omstandigheden, niet voor te komen in urine? A. Hormonen en afbraakproducten. B. Eiwitten. C. Zouten. 2. Wat is een voorbeeld

Nadere informatie

5 HAVO. biologie voor jou BIOLOGIE VOOR DE BOVENBOUW

5 HAVO. biologie voor jou BIOLOGIE VOOR DE BOVENBOUW 5 HAVO biologie voor jou uitwerkingenboek BIOLOGIE VOOR DE BOVENBOUW havo auteurs ARTEUNIS BOS MARIANNE GOMMERS ARTHUR JANSEN ONNO KALVERDA THEO DE ROUW GERARD SMITS BEN WAAS RENÉ WESTRA VIJFDE EDITIE

Nadere informatie

Fysiologie Huid Spijsvertering

Fysiologie Huid Spijsvertering Bart van der Meer WM/SM theorie les 10 Amice Bewerkt door Reina Welling niow.nl Het grootste orgaan Fysiologie Huid Spijsvertering 1,5-2 m² ± 6% van het lichaamsgewicht h Günther von Hagen, Body Worlds

Nadere informatie

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies krijg je een dorstsignaal? Ong. 2% Bewerkt door

Nadere informatie

- melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken

- melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken Samenvatting Thema 5: Voeding en vertering Basisstof 1 Voedsel wordt gemaakt met behulp van: Bacteriën: - melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken

Nadere informatie

FUNCTIONELE ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

FUNCTIONELE ANATOMIE EN FYSIOLOGIE BSL_MDL_LAYOUT-978-90-313-7839-5:170 x 240 4-4 09-12-2009 15:40 Pagina 11 FUNCTIONELE ANATOMIE EN FYSIOLOGIE 1 1.1 INLEIDING U kunt zich het spijsverteringskanaal voorstellen als een holle buis die is

Nadere informatie

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Ileostoma en Pouch Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Agenda - Anatomy en fysiologie - Verteringstelsel - Ileostoma en pouch 2 Fabels - een goede stoelgang, betekent dat je iedere dag ontlasting

Nadere informatie

Workshop Volwassen en energietekort. Heidi Zweers, diëtist Mirian Janssen, Internist Paul de Laat, onderzoeker

Workshop Volwassen en energietekort. Heidi Zweers, diëtist Mirian Janssen, Internist Paul de Laat, onderzoeker Workshop Volwassen en energietekort Heidi Zweers, diëtist Mirian Janssen, Internist Paul de Laat, onderzoeker 3 Thema s: 1. Maag-darmklachten en voeding 3 Thema s: 2. Werken met een mitochondriële ziekte

Nadere informatie

Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4. M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool

Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4. M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4 5.1 Voedselproductie m.b.v. bacterie: M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool Voedselproductie m.b.v. schimmel:

Nadere informatie

Theorie-examen Fysiologie april 2009

Theorie-examen Fysiologie april 2009 Theorie-examen Fysiologie april 2009 1. Wat is, uiteindelijk, de beperkende factor bij inspanning? A. Het ademminuutvolume. B. Het hartminuutvolume. C. De vitale capaciteit. 2. Hoe kan het lichaam in totaal

Nadere informatie

Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen?

Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen? Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen? Albert Timmerman Hoe kunnen we door middel van voer onze biggen helpen opnemen en verteren en daarmee de weerstand en resultaten

Nadere informatie

Gastro Intestinaal Systeem Post-IC/HC Onderwijs

Gastro Intestinaal Systeem Post-IC/HC Onderwijs Gastro Intestinaal Systeem Post-IC/HC Onderwijs Heleen Snel - Maat & Evelien Langenberg Verpleegkundig Specialist Nathalie Scheld-Potuijt Regie verpleegkundige Theorie GI Systeem Anatomie/fysiologie Aangeboren

Nadere informatie

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking Acute alvleesklierontsteking Synoniemen Acute pancreatitis De alvleesklier De alvleesklier is een langgerekte trosvormige klier. De medische naam is pancreas. Bij volwassen mensen is de lengte van de alvleesklier

Nadere informatie

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst het spijsverteringsstelsel en de werking van de spijsvertering uitgelegd. Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst

Nadere informatie

Ayurveda en de Maag. De maag heeft drie functies: De maag bestaat uit: De maagwand is als volgt van binnen naar buiten opgebouwd:

Ayurveda en de Maag. De maag heeft drie functies: De maag bestaat uit: De maagwand is als volgt van binnen naar buiten opgebouwd: Ayurveda en de Maag Linksboven in de buikholte is de maag (ventriculus) te vinden. In het bovengedeelte van de maag komt de slokdarm (oesophagus) uit. De slokdarm is een ongeveer 25 centimeter lange gespierde

Nadere informatie

Duplo-brokken. door de klassendarm

Duplo-brokken. door de klassendarm Duplo-brokken door de klassendarm Wie jarig is, trakteert. De Praktijk bestaat dit jaar tien jaar een mooie gelegenheid om u bij wijze van kadootje een complete handleiding aan te bieden voor drie van

Nadere informatie

DE SPIJSVERTERING BIJ DE MENS

DE SPIJSVERTERING BIJ DE MENS 1 DE SPIJSVERTERING BIJ DE MENS Inleiding Victor Rasquin De spijsvertering van de mens komt in het secundair onderwijs verschillende malen aan bod, maar het is vooral in de tweede graad (gemeenschapsonderwijs)

Nadere informatie

Dumpingsyndroom. Diëtetiek

Dumpingsyndroom. Diëtetiek Dumpingsyndroom Diëtetiek 1 2 Wat is dumpingsyndroom? Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Het dumpingsyndroom is vrijwel altijd het gevolg

Nadere informatie

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking Chronische alvleesklierontsteking Synoniem : chronische pancreatitis De medische naam voor alvleesklier is pancreas. Een alvleesklierontsteking (pancreatitis) is een ernstige aandoening waarbij de alvleesklier

Nadere informatie

Module: Fistelkoe - h45. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Module: Fistelkoe - h45. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 20 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74817 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten Hoofdstuk 1 Meerkeuzevraag 1.1 Meerkeuzevraag 1.2 Meerkeuzevraag 1.3 Meerkeuzevraag 1.4 Meerkeuzevraag 1.5 Meerkeuzevraag 1.6 Meerkeuzevraag 1.7 Waar ligt de lever in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven

Nadere informatie

Lunchbijeenkomst DAP Horst

Lunchbijeenkomst DAP Horst Lunchbijeenkomst DAP Horst Hoe groeit een big? Hoe groeit S.Suis? 19 & 27 januari 2016 Merijn Veldkamp Denkavit Nederlands familiebedrijf (sinds 1929) Hoofdactiviteiten: Voeders voor jonge dieren (± 420.000

Nadere informatie

Hoe werkt mijn darm. Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts

Hoe werkt mijn darm. Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts Hoe werkt mijn darm Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts Inleiding Hoe ziet een darm eruit Hoe werken de darmen (wat doen ze) Waarom een operatie? Soorten stoma Blijft de werking gelijk

Nadere informatie

Voorbereidende opgaven Examencursus

Voorbereidende opgaven Examencursus Voorbereidende opgaven Examencursus Tips: Maak de volgende opgaven voorin in één van de A4-schriften die je gaat gebruiken tijdens de cursus. Als een som niet lukt, werk hem dan uit tot waar je kunt en

Nadere informatie

Prototype Traject V&V 2016

Prototype Traject V&V 2016 Prototype Traject V&V 2016 Verzorgende IG Traject V&V heeft een aantal uitgangspunten: 1 De leerstof is gebaseerd op het nieuwe kwalificatiedossier. 2 Er is veel aandacht voor de beroepsuitoefening. 3

Nadere informatie

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016

Workshop ileostoma en pouch. Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Workshop ileostoma en pouch Dr. Lydi M.J.W. van Driel MDL-arts io 12-03-2016 Inhoud Hoe werkt de darm? Verschillende soorten ileostoma / pouch Wat verandert er met een ileostoma/pouch? Voeding Tips&Trics

Nadere informatie

Het belang van goede voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden

Het belang van goede voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden ORTHOMOLECULAIRE VOEDINGSLEER (OVL) Het belang van goede voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden Orthos betekent in het Grieks goed, terwijl moleculair betekent dat het om moleculen gaat. Eigenlijk komt

Nadere informatie

CLIËNTINFORMATIE OVER DE MAAGBAND & GASTRIC BYPASS

CLIËNTINFORMATIE OVER DE MAAGBAND & GASTRIC BYPASS CLIËNTINFORMATIE OVER DE MAAGBAND & GASTRIC BYPASS Voorlichting Chirurgie, die als doel heeft het gewicht te verminderen, heet bariatrische chirurgie. Het plaatsen van een SAGB maagband heet daarom dan

Nadere informatie

Bloed en lymfe. Bloed en lymfe systeem. Bloed stelsel. Bloed en lymfe systeem. Bloed stelsel. Samenstelling van het bloed 20-8-2012.

Bloed en lymfe. Bloed en lymfe systeem. Bloed stelsel. Bloed en lymfe systeem. Bloed stelsel. Samenstelling van het bloed 20-8-2012. Bloed en lymfe Bloed en lymfe systeem plaatje 2009 Bloed en lymfe systeem Beauty Level Basics blz. 144-167 Bloed stelsel Algemeen: Menselijk lichaam bevat gemiddeld 5 liter bloed Bloed = vloeibaar weefsel

Nadere informatie

Les 9 Nier. Nieren. Nieren, regulatie urine, vochthuishouding, diurese, clearance, GFR. Woordbetekenis Ren (L) b.v Art.

Les 9 Nier. Nieren. Nieren, regulatie urine, vochthuishouding, diurese, clearance, GFR. Woordbetekenis Ren (L) b.v Art. Les 9 Nier Nieren, regulatie urine, vochthuishouding, diurese, clearance, GFR ANZN 1e leerjaar - Les 9 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Nieren Woordbetekenis Ren (L) b.v Art. renalis / vena perirenaal

Nadere informatie

1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden

1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden Paragraaf 5.1 1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden 2. a) Huid, longen, nieren en lever b) Water c) Huid: zouten, Longen: CO 2, Nieren: Ureum,

Nadere informatie

Samenvatting O102 Stofwisseling en Water-zouthuishouding 1 Chistriaan Mooij, bewerkt door Mark de Leeuw

Samenvatting O102 Stofwisseling en Water-zouthuishouding 1 Chistriaan Mooij, bewerkt door Mark de Leeuw Samenvatting O102 Stofwisseling en Water-zouthuishouding 1 Chistriaan Mooij, bewerkt door Mark de Leeuw DEEL 1: Morfologie tractus digestivus Opbouw Het spijsverteringskanaal bezit een algemeen bouwpatroon,

Nadere informatie

Energie-uitwisseling en stofomzetting in organismen. Plantyn Copyright

Energie-uitwisseling en stofomzetting in organismen. Plantyn Copyright 4 Energie-uitwisseling en stofomzetting in organismen In dit deel: leer je waar je lichaam zijn bouwstoffen en energie vandaan haalt. ontdek je waarom je ademt. onderzoek je hoe de bloedsomloop als een

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

Biologie paragraaf 10.4 en 10.5 De dialyse is de zuivering van het bloed. Er gaan afvalstoffen (zoals ureum), overtollige zouten, overtollig water en

Biologie paragraaf 10.4 en 10.5 De dialyse is de zuivering van het bloed. Er gaan afvalstoffen (zoals ureum), overtollige zouten, overtollig water en Biologie paragraaf 10.4 en 10.5 De dialyse is de zuivering van het bloed. Er gaan afvalstoffen (zoals ureum), overtollige zouten, overtollig water en lichaamsvreemde stoffen (bijvoorbeeld resten van medicijnen)

Nadere informatie

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Thema 8 Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Het inwendig Milieu Bestaat uit je bloed en weefselvloeistof. Daarin zitten allerlei voedingsstoffen. Je lichaam wil altijd constant zijn. *

Nadere informatie

Maagzweer. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Maagzweer. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Maagzweer U heeft een maagonderzoek (gastroscopie) gehad, waarbij de arts een maagzweer (ulcus) heeft vastgesteld. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een maagzweer. Neem altijd

Nadere informatie

Hepar / lever. Volgens woordenboek. Anatomie Fysiologie pathologie

Hepar / lever. Volgens woordenboek. Anatomie Fysiologie pathologie Hepar / lever Anatomie Fysiologie pathologie Volgens woordenboek groot onparig orgaan rechtsbuiten in de buikholte gelegen onder het rechter diafragma grote klier waarin onder andere gal wordt afgescheiden,

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Chronische alvleesklierontsteking

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Chronische alvleesklierontsteking Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Chronische alvleesklierontsteking De Maag Lever Darm Stichting heeft deze brochure met de grootst mogelijke

Nadere informatie

voedingsadvies na een maagoperatie

voedingsadvies na een maagoperatie voedingsadvies na een maagoperatie 1 2 INLEIDING Functie van de maag De maag heeft een aantal belangrijke functies, namelijk het vermalen van voedsel tot kleine deeltjes, het bewaren van voeding (=opslagfunctie)

Nadere informatie

vwo voeding en vertering

vwo voeding en vertering vwo voeding en vertering Resorptie van glucose In het celmembraan komen allerlei transporteiwitten voor. Er zijn enkelvoudige transporteiwitten die gefaciliteerde diffusie van een bepaalde stof door het

Nadere informatie

Optimale voeding. Hoe verteerdeenbig en hoe kanikhem daarbij helpen. Albert Timmerman

Optimale voeding. Hoe verteerdeenbig en hoe kanikhem daarbij helpen. Albert Timmerman Optimale biggen voeding Hoe verteerdeenbig en hoe kanikhem daarbij helpen Albert Timmerman Wat zien we in praktijk? Veel gezondheidsproblemen (Verterings-)diarree Streptococcen Plotse sterfte Oornecrose

Nadere informatie

Cateringbeheer 1 theorie: Voedingsmiddelenleer

Cateringbeheer 1 theorie: Voedingsmiddelenleer Cateringbeheer 1 theorie: Voedingsmiddelenleer Mevr. M. Van Moorhem Gebaseerd op het boek: Mens en voeding (E. Hartman) Cateringbeheer 1 Inhoudsopgave DEEL I: Voedingsleer 1. Inleiding: de ontwikkeling

Nadere informatie

Opdrachten, woordenlijsten en stellingen behorende bij Cxx54 Respiratie en digestivus

Opdrachten, woordenlijsten en stellingen behorende bij Cxx54 Respiratie en digestivus en, woordenlijsten en stellingen behorende bij Cxx54 Respiratie en digestivus Inleiding Uit recent startbekwaamhedenonderzoek en uit studentevaluaties, is naar voren gekomen dat ten aanzien van het curriculum

Nadere informatie

Respiratie 4 + Spijsvertering 1

Respiratie 4 + Spijsvertering 1 Respiratie 4 + Spijsvertering 1 Functie en bouw van de luchtwegen Functie spijsvertering Voedingsstoffen en enzymen FHV2009 / Cxx54 7+8 / Anatomie & Fysiologie - Respiratie en digestivus 1 Bij een stijging

Nadere informatie

4 acceptable daily intake dus wat je dagelijks binnen mag krijgen kankerverwekkende stoffen die kunnen ontstaan bij het roken van vlees ed

4 acceptable daily intake dus wat je dagelijks binnen mag krijgen kankerverwekkende stoffen die kunnen ontstaan bij het roken van vlees ed (Bij deze wat noest huiswerk: als je wilt verbeteren/aanvullen, graag, dan maken we de lijst elk jaar beter-let niet op de vele? spelfouten, ik zit niet echt ruim in mijn tijd... Succes!! Aad Begrippenlijst

Nadere informatie

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan?

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? De lever is gelegen in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven links C. Onder rechts D. Onder links Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? A. De aorta B. De holle

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Wat is de functie van de galwegen en de alvleesklier?

Wat is de functie van de galwegen en de alvleesklier? ERCP ERCP Uw behandelend arts heeft voorgesteld om bij u een ERCP te laten doen. Dit is een onderzoek waarbij met een kijkinstrument, de endoscoop, de galwegen en/of de afvoergang van de alvleesklier kunnen

Nadere informatie

Gezonde Leefstijl: Alcohol

Gezonde Leefstijl: Alcohol Gezonde Leefstijl: Alcohol 1 Onderwerpen Cijfers en feiten Alcohol in je lichaam Ziektes door Alcohol Alcohol in de praktijk Alcohol en overgewicht Tips Alcoholgebruik Vragen 2 Cijfers en feiten 1) Ruim

Nadere informatie

Voorbereidende opgaven Kerstvakantiecursus

Voorbereidende opgaven Kerstvakantiecursus Voorbereidende opgaven Kerstvakantiecursus Leuk dat je een cursus biologie komt volgen! Maak deze opgaven als voorbereiding. Zoals je weet moet je veel stof bestuderen voor het eindexamen biologie. Tijdens

Nadere informatie

V5 Begrippenlijst Hormonen

V5 Begrippenlijst Hormonen V5 Begrippenlijst Hormonen ADH Hormoon dat de terugresorptie van water in de nierkanaaltjes stimuleert. adrenaline Hormoon dat door het bijniermerg wordt afgescheiden. Adrenaline wordt ook door zenuwvezels

Nadere informatie

Dieetadvies na een maagresectie. Diëtetiek

Dieetadvies na een maagresectie. Diëtetiek Dieetadvies na een maagresectie Diëtetiek Inleiding U bent door de arts naar de diëtist doorverwezen, omdat u een maagoperatie hebt ondergaan. Afhankelijk van het type maagoperatie dat is verricht, kunnen

Nadere informatie

Chronische ontsteking

Chronische ontsteking Chronische ontsteking van de alvleesklier - Chronische pancreatitis Chirurgie Beter voor elkaar Chronische ontsteking van de alvleesklier Chronische Pancreatitis Inleiding Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen

spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen spijsvertering.info van spijsverteringsaandoeningen Inhoud 1 Wat is spijsvertering? 1.1 van spijsverteringsaandoeningen 4 4 3 Houd uw spijsvertering gezond! 3.1 Eet vezelrijk en gevarieerd 11 12 2 Hoe

Nadere informatie

Anatomie van het spijsverteringstelsel

Anatomie van het spijsverteringstelsel Anatomie van het spijsverteringstelsel Inleiding Situering Spijsverteringsapparaat Verteringskanaal: Mond keel slokarm maag dunne darm dikke darm anus Bijhorende organen: Tanden, tong, speekselklieren,

Nadere informatie

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Acute Pancreatitis 1 Acute Pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Ligging en functie van de alvleesklier De alvleesklier (het pancreas) is een orgaan dat dwars

Nadere informatie

Jonge Konijnen: welke doet het beter? Door: Lonneke Kerkenaar Adviseur Natuurlijke Diergezondheid

Jonge Konijnen: welke doet het beter? Door: Lonneke Kerkenaar Adviseur Natuurlijke Diergezondheid Jonge Konijnen: welke doet het beter? Door: Lonneke Kerkenaar Adviseur Natuurlijke Diergezondheid www.animalhealthgarden.nl Inleiding Doel van de lezing: Jullie inzicht geven in de knelpunten van de wettelijke

Nadere informatie

Hart anatomie en fysiologie

Hart anatomie en fysiologie Hart anatomie en fysiologie Anatomie van het hart Het hart is omgeven door een effen vlies, het hartzakje of pericard(3). Het hart ligt in de borstholte, tussen de longen (1), bijna in het midden met de

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Acute alvleesklierontsteking

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Acute alvleesklierontsteking Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Acute alvleesklierontsteking De Maag Lever Darm Stichting heeft deze brochure met de grootst mogelijke

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 1. Medische achtergrondkennis 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 17

Inhoud. Inleiding 7. 1. Medische achtergrondkennis 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 17 Inhoud Inleiding 7 1. 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 17 2. De intake 23 - Ernst van de klachten 24 - Het intakegesprek 25 3. Geneesmiddelen 29 - Medicijnen tegen vermoeidheid 30 4. Medisch

Nadere informatie

Nascholing verpleegkundig specialisten oncologie De Lever: anatomie, leverschade en leverfunctie

Nascholing verpleegkundig specialisten oncologie De Lever: anatomie, leverschade en leverfunctie Nascholing verpleegkundig specialisten oncologie De Lever: anatomie, leverschade en leverfunctie GJ (Geert) Bulte, MDL-arts i.o. Jeroen Bosch ziekenhuis, s Hertogenbosch donderdag 19-6-2014 5x leverfuncties

Nadere informatie

Anatomie - Enzymen, produkten & hormonen mond speeksel ptyaline gedeeltelijk zetmeel afbreken maagsap waterstofchloride zuur maken van maaginhoud

Anatomie - Enzymen, produkten & hormonen mond speeksel ptyaline gedeeltelijk zetmeel afbreken maagsap waterstofchloride zuur maken van maaginhoud Anatomie - Enzymen, produkten & hormonen mond speeksel ptyaline gedeeltelijk zetmeel afbreken maagsap waterstofchloride zuur maken van maaginhoud intrensic factor lebferment pepsine resorptie vit. B12

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN MULO 2007

UNIFORM EINDEXAMEN MULO 2007 MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VOLKSONTWIKKELING EXAMENBUREAU VAK : BIOLOGIE DATUM : DINSDAG 0 JULI 007 TIJD : 07.5 09.00 UUR DEZE TAAK BESTAAT UIT 0 ITEMS. UNIFORM EINDEXAMEN MULO 007 Tenzij anders aangegeven,

Nadere informatie

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking Chronische alvleesklierontsteking U bent opgenomen in Maasziekenhuis Pantein in verband met een chronische alvleesklierontsteking (chronische pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken

Nadere informatie

Studiehandleiding. Opleiding tot Gewichtsconsulent

Studiehandleiding. Opleiding tot Gewichtsconsulent Studiehandleiding Opleiding tot Gewichtsconsulent Inhoudsopgave Studiehandleiding Opleiding tot Gewichtsconsulent 1. Een introductie... 4 2. Beroepsprofiel Gewichtsconsulent (GC)... 4 3. Erkenningen en

Nadere informatie

Spijsverterings- problemen ALL AGES

Spijsverterings- problemen ALL AGES Spijsverterings- problemen ALL AGES Alvleesklier Colon (dikke darm) Alvleesklier Colon (dikke darm) Slokdarm Maag Dunne darm Endeldarm Slokdarm Maag Dunne darm Endeldarm Bek Bek Galblaas Galblaas Uw dierenarts

Nadere informatie