Over ons lichaam & het opnemen van voedsel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Over ons lichaam & het opnemen van voedsel"

Transcriptie

1 Over ons lichaam & het opnemen van voedsel Het kunnen opnemen van voedsel door ons lichaam en deze hierdoor voorzien van energie, wordt mogelijk gemaakt via onze stofwisseling in ons spijsverteringsstelsel. In ons spijsverteringsstelsel wordt voedsel afgebroken tot hele kleine moleculen die kunnen worden opgenomen in onze bloedbaan en ons gehele lichaam voorzien van energie en voedingsstoffen. Ons spijsverteringsstelsel Ons spijsverteringsstelsel lijkt op een fabriek waarin voedsel wordt afgebroken in kleine deeltjes. Deze deeltjes zijn zo klein [moleculen] dat ze kunnen worden opgenomen in de bloedbaan. In de bloedbaan worden ze gebracht naar alle onderdelen in ons lichaam die bepaalde voedingsstoffen en energie nodig hebben. Dit kunnen organen zijn, maar ook huidcellen, botcellen, etc. Dit gehele stofwisselingsproces is zeer ingewikkeld en is een proces waarbij veel organen betrokken zijn. Zij leveren bv. stoffen om ons voedsel om te zetten in deze kleine moleculen. Maar als je je eten heb doorgeslikt denk je hier al gauw niet meer aan. Je lichaam verteert je eten vanzelf, zonder dat wij hier aan hoeven te denken. Dit zijn onbewuste processen waar wij geen controle over hebben. De spieren die dit proces verzorgen, noemen we dan ook wel onwillekeurige spieren. Je eten reist door 9 buizen en kamers in je lichaam en gedurende die reis wordt het voedsel tot steeds kleinere vorm afgebroken en getransporteerd worden naar elders in het lichaam. De hele weg door je spijsverteringsstelsel wordt het eten voortgeduwd door golvende bewegingen. Deze bewegingen noemen we peristaltische bewegingen. Zij duwen het voedsel voort op een manier die lijkt op het uitknijpen van een tube tandpasta. Tijdens het verteringsproces komt ons voedsel in aanraking met verteringssappen. Deze verteringssappen, die aangemaakt worden in klieren, helpen mee om het voedsel te veranderen [kleiner worden, moleculen] om te veranderen in bruikbare energie voor je lichaam dat elders nodig is. Sommige klieren zitten in de binnenwand van de maag en darmen. Andere, zoals de pancreas alvleesklier, zitten daarbuiten. De verteringssappen vermengen zich met de eiwitten, de vetten en koolhydraten in je eten en veranderen dit langs een chemische weg in de te gebruiken en te transporteren moleculen.

2 Wanneer je lichaam meer energie nodig heeft, dan zal het zich jou laten herinneren door een hongergevoel. Je begint uit te zien naar de volgende maaltijd. Dit is een basis behoefte van ons lichaam, maar let op: Ons gevoel van honger hebben, of eigenlijk trek, kan ook voortkomen uit een dopamine verslaving. De behoefte van bevrediging door het ontvangen van koolhydraten in de vorm van suiker! Hierdoor ontstaat de kan op overgewicht. Onze mond Je eten begint langs zijn lange reis door je lichaam vanaf het moment dat je het in je mond neemt. De spijsvertering begint in je mond. Je lippen en tong duwen je eten je mond binnen, waar je tanden en kiezen het vermalen in kleine stukjes (zo ontstond dus ook het woord maaltijd!). Je tong doet hetzelfde werk als een mixer. Hij roert het eten rond samen met het speeksel, dat door de speekselklieren afgescheiden wordt. Tijdens het kauwen van voedsel en ook daar buiten wordt er in onze mond speeksel aangemaakt. Elke 24 uur zo'n 1,5 liter. Speeksel is een verterende vloeistof die geproduceerd wordt door een drie paar speekselklieren. De twee grootste speekselklieren kan je zien in je mond. Als je je tong naar boven doet, zie je twee dikke knobbels. Bij het kauwen maakt het speeksel je eten zacht, het speeksel wordt vermengd door het kauwen met de kiezen met het voedsel en hier begint het af te breken van de koolhydraten. Tijdens het kauwen duwt je tong het eten tegen het harde verhemelte, het benige gedeelte boven in je mond. Wanneer die voedselbal (bolus) papperig en vochtig genoeg is, duw je het voedsel tegen het verhemelte aan en kan je het voedsel gemakkelijk doorslikken. Van de mond naar de maag Als je slikt glijdt de brijachtige massa via de keel naar benden. De kringspieren leiden het eten door je slokdarm naar je maag. Dit gebeurt ook als je op je hoofd zou gaan staan. Tijdens het slikken passeert het voedsel als eerste het achterste gedeelte van je mondholte. Hier zitten 2 kleppen die er voor zorgen dat bij het slikken het eten niet de verkeerde weg inslaat. De opening van je luchtpijp [trachea] wordt afgesloten met een klepje [epiglottis], om te voorkomen dat je in je eten zou stikken. Een ander klepje zorgt ervoor dat er geen eten in de neusholte terecht kan komen. Dit heet het zachte verhemelte. De weg die vrij blijft voor het voedsel is naar beneden, richting de slokdarm [oesophagus].

3 Je slokdarm is ongeveer 25 centimeter lang en 3 centimeter doorsnee. De spierwand van de slokdarm maakt golvende bewegingen [peristaltische bewegingen], die je eten richting de maag duwen. Je kan het vergelijken met de beweging die we maken als we een tube tandpasta uitknijpen. In onze maag Je maag lijkt op een gebogen elastische zak waarvan de wanden bekleed zijn met spierweefsel. Deze spierweefselwanden kneden je eten net zo lang tot het een pulpachtige brij is geworden. Na het eten kan je dit duidelijk horen als je bij een vriend een oor op de maagstreek legt. Per maaltijd kan er tussen de één en twee liter voedsel in. Dit voedsel blijft in de maag zo'n twee-en-een-half tot drie uur. De spijsverteringsklieren in de maagwand maken sappen aan. Hierin zitten enzymen die eiwitten kunnen afbreken in het voedsel. Ook zitten er in de verteringssappen zoutzuur dat alle naar binnen gekomen ziektekiemen doodt. Als je je eten naar binnen hebt geschrokt of niet voldoende gekauwd hebt, moeten je verteringssappen veel meer werk verzetten. Wanneer je eten voldoende is afgebroken, is het klaar om naar het voorste gedeelte van je dunne darm te worden gestuurd. Deze heet de twaalfvingerige darm. De twaalfvingerige darm is een ringvormige spier, de pylorus, die de uitgang van je maag bewaakt. Hij lijkt wel op een waakhond, die alleen zacht en goed verteerd eten doorlaat. Soms kan je je maag horen 'rommelen'. Dat gerommel hoeft niet noodzakelijk van je maag te komen. Het zijn geluiden van het met lucht vermengde eten dat zich door je ingewanden voortbeweegt.

4 In de dunne darm Je dunne darm is een kronkelende buis, die zes tot zeven meter lang is en een doorsnee van ongeveer drie centimeter heeft. Hij bestaat uit verschillende delen: Duodenum - Wanneer je eten je maag verlaat, komt het eerst in je twaalfvingerige darm, het eerste gedeelte van je dunne darm. Hier wordt het vermengd met de verteringssappen. Deze verteringssappen worden geleverd door je pancreas [alvleesklier]. In het sap van je pancreas zitten enzymen, die bij alle soorten eten hun werk doen. Daarnaast wordt er gal aan het voedsel toegevoegd. Deze gal wordt geproduceerd door de lever en opgeslagen in de galblaas, die het aanlevert in dit gedeelte van de dunne darm als het nodig is. Gal is een groenachtige vloeistof die vetten afbreekt in het voedsel, waarna enzymen het werk kunnen afmaken. Jujunum - Het tweede gedeelte van je dunne darm is ongeveer twee meter lang. De wand is bekleed met duizenden villi (darmvlokken). Deze zitten als uitstekende haartjes aan de binnenkant van de darm. Ze vormen een heel groot oppervlak, zodat de voedingsstoffen heel goed in het bloed kunnen worden opgenomen. Het bloed vervoert de voedingsstoffen naar alle lichaamsdelen die energie en voeding nodig hebben. Ileum - Het laatste en langste gedeelte van de dunne darm eindigt in een klein klepje, waardoor het eten niet meer de kans krijgt om terug te gaan.

5 In de dikke darm Water en al het onverteerbare voedsel gaat naar de dikke darm. Hij is korter en wijder dan de dunne darm en bekleed met slijmvlies, waardoor de afvalproductie er gemakkelijker doorheen gaan. De dikke darm bestaat uit volgende delen: Caecum - Dit is ongeveer zeven centimeter lang en eindigt in de appendix [blindedarm]. Colon - Het grootste gedeelte van je dikke darm. Het heeft ringvormige spieren die de afvalproductie er doorheen duwen. Het colon neemt water en mineralen op. Rectum (endeldarm) - Wanneer je eten het rectum heeft bereikt, bestaat het allen nog maar uit vezelstofen. Je lichaam kan deze niet verteren en verzamelt ze als afvalstoffen, die we faeces (ontlasting) noemen. De spieren van je rectum drukken deze feaces uit je lichaam wanneer je naar de wc gaat. Feaces Feaces is de Latijnse naam voor het woord ontlasting. Alle onverteerde voedselresten die ons lichaam niet kan gebruiken worden verzamelt in de dikke darm, waarna het ons lichaam zal verlaten via de aars. Uiteraard worden er ook afvalproducten van ons lichaam verzamelt in de dikke darm, zoals: afgestoten darm-wandcellen, darmsappen, galbestanddelen, etc. De ontlasting bestaat, ondanks dat er in de dikke darm veel water wordt teruggewonnen, nog voor een groot gedeelte uit water. Als alle vertering en opslorpingsprocessen goed verlopen, bevat hij vrijwel niets meer dat nog voor het lichaam bruikbaar is. Een darmlediging is hetzelfde reflex als een blaaslediging. Als jonge zuigeling hebben wij over het ledigen van de darmen en/of blaas nog geen controle. Zodra er een zekere rek toestand is van het darmgedeelte [een bepaalde druk die is opgebouwd], dan trekt de wand van de endeldarm zich samen en ontspannen de sluitspieren zicht. De feaces wordt uitgeperst. Als wij ouder worden leren wij als kind om controle uit te oefenen op deze darmlediging, door de ontspanning van de buitenste sluitspier te onderdrukken. Zo kunnen we zeggen dat ons spijsverteringsstelsel gecontroleerd wordt door onwillekeurige spieren [spieren waar wij geen controle met onze wil op hebben], en het ledigen van onze darmen wordt gecontroleerd door willekeurige spieren.

6 De aars bezit twee kringspieren. De binnenste bestaat uit glad spierweefsel dat alleen reageert op prikkels van het autonoom zenuwstelsel [onwillekeurig] en de buitenste sluitspier bestaat uit dwarsgestreept spierweefsel waar wij als mens invloed op hebben [willekeurig]. Wij hebben hier invloed op. Anderzijds leren wij als kind actief mee te persen als ons lichaam aangeeft dat een lediging nodig is. Dit persen is het verhogen van de druk in de buik door het middenrif in de inademingstand te houden en de buikspieren samen te trekken. We kunnen als een normale stoelgang beschouwen, als je 1 of 2 x dagelijks naar het toilet moet, of toch in ieder geval volgens je eigen regelmatige patroon. Je stoelgang soepel, snel en zonder persen verloopt, je slechts 1 tot 2 keer hoeft af te vegen om schoon te worden en je geen last hebt van krampen of pijn voor, tijdens of na het 'drukken'. Kijk eens naar de 'Stool Chart' hier naast. Een nummer 3 of 4 beschouwen we als normaal. Deze feaces blijft niet aan de pot plakken of blijft drijven in de pot. Stoelgang afwijkingen Kom je tot de conclusie na het lezen van bovenstaande dat jouw stoelgang misschien afwijkend is? Het kan wijzen op een niet-optimale voeding, spijsvertering en/of darmflora. Lees onderstaande om iets meer te weten over afwijkingen. Het belangrijkste is, ook al is onze stoelgang misschien niet het prettigste om over te spreken, ga langs een dokter bij twijfel. Hij/zij heeft hier voor gestudeerd en kan jou zeker verder voorzien van informatie, hulp of doorverwijzen naar een specialist. Diaree Als onze darmen te bewegelijk zijn, dan blijft de darminhoud te kort in de darmen en kan deze onvoldoende worden ingedikt (het onttrekken van vocht aan de faeces). Obstipatie Bij te weinig bewegelijkheid of kramptoestanden wordt de darminhoud te langzaam verplaatst en kan er te veel water worden onttrokken, hierdoor wordt de ontlasting te hard. Winden hoe is het met de lucht in je darmen? Een normaal mens laat tussen winden per dag, grote of kleintjes. Als je vaak een opgeblazen gevoel hebt en je laat harde knalscheten die nauwelijks ergens naar ruiken, dan kan het zijn dat je te veel koolhydraten eet. Maar heb je vaak van die stiekeme glijwindjes die niemand hoort maar die een lift vol mensen kan doen laten flauwvallen? Waarschijnlijk is je eiwitvertering niet optimaal of heb je last van bacteriën die allerlei nare afvalstoffen in je darm achterlaten. Moet je je verschonen als je een windje laat, of blijft je ontlasting aan de pot plakken? Het zou zomaar kunnen dat je vetten niet goed kunt verteren en dat je lever niet werkt zoals hij hoort te werken.. Bloed in de ontlasting Een belangrijke aanwijzing omtrent een aandoening van het maag-darmstelsel is de aanwezigheid van bloed in de ontlasting. Bloed is niet altijd te zien in de ontlasting en kan soms alleen aangetoond worden d.m.v. een scheikundige reactie. Tevens kan je je vast bedenken dat bloed in de ontlasting nog niks kan vertellen over de plek waar dit specifiek vandaan komt, immers is het spijsverteringskanaal een complex systeem, waar ook weer andere systemen op aangesloten zijn. Een hoeveelheid van ml bloed kan aanleiding geven tot een zwarte kleur van de ontlasting [gladde ontlasting met een teerzwarte kleur]. We kunnen als regel nemen: zwarte ontlasting is een teken van een bloeding uit een hoger gedeelte van ons spijsverteringsstelsel, maag-darmkanaal, terwijl een rode kleur voor een lagere herkomst pleit. Deze laatste kan natuurlijk zijn van het laatste gedeelte van de dikke darm, maar denk ook een aan aambeien [uitgezette aders van de aars, die kunnen ontstaan bij hard persen].

7 Leveranciers aan ons spijsverteringsstelsel Bij het spijsverteringsproces zijn veel organen betrokken. Dit heeft allemaal te maken met hormonen, enzymen, etc. die nodig zijn om het voedsel af te breken en te transporteren naar plekken in je lichaam waar deze nodig zijn voor energie en/of voeding. Hieronder een beknopt overzicht. Alvleesklier [Pancreas] De pancreas ligt samen met de milt achter het onderste deel van de maag en is verantwoordelijk voor de afscheiding van spijsverteringsenzymen in de twaalfvinegerige darm. De pancreas is de op een na grootste klier in ons lichaam en heeft een producerende functie [produceren en afscheiden van spijsverteringssappen] en een controlerende functie [controleren van de bloedsuikerspiegel]. Dit laatste gebeurt in de eilandjes van Langerhans. Er zijn twee soorten eilandjes: alfa en bèta. De alfacellen scheiden het hormoon glucagon af en de bètacellen scheiden insuline af. Insuline en glucagon controleren n het niveau van het bloedsuiker en houden dit in evenwicht. Lees hier meer over op in ons artikel: Suiker - Invloed op hersenen Milt De milt is het enige lymfeachtige orgaan dat het bloed filtert door oude bloedcellen uit de bloedsomloop te verwijderen en om te zetten en in bilirubine en het ijzer van de bloedcellen weer in de bloedsomloop toe te voegen voor productie van andere bloedcellen.

8 Lever De lever is na de huid het grootste orgaan van ons lichaam en weegt 1,4 1,8 kilo. De lever ligt direct onder het middenrif boven in de buikholte en wordt volledig door de borstkas bedekt. De lever is rood-bruin van kleur en bestaat uit een grotere rechterkwab en een kleinere linkerkwab. De lever is de chemische fabriek van het lichaam, met een groot aantal taken. Het speelt een rol bij het verteren van voedsel bij de eiwitstofwisseling, koolhydraten-stoffwisseling, vetstofwisseling en ontgifting [neutraliseert afvalproducten die voortkomen uit eerder genoemde stofwisselingen]. Galblaas De galblaas is een peervormig hol orgaan. In de galblaas verzamelt zich galvloeistof die geproduceerd wordt door de lever. Het wordt ingedikt en indien nodig toegevoegd aan de spijsvertering (verteren van vet voedsel). Dit gebeurt in de twaalfvingerige darm. De galblaasgang kan twee soorten gal uitstorten in de darmen, de ingedikte van de gal zelf en de niet-ingedikte van de lever. Dit kan omdat de lever ook een directe aansluiting heeft op de galblaasgang. Bronvermeldingen: 30 januari januari 2016

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

Spijsverteringsstelsel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/88213

Spijsverteringsstelsel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/88213 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 16 december 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/88213 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

Spijsvertering vmbo-b12

Spijsvertering vmbo-b12 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 04 juli 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62399 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Spijsvertering NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de

Nadere informatie

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan.

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Herhalingsles Het lichaam Ademhaling Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Als we ademen, stroomt er lucht binnen in ons lichaam. Welke weg legt deze lucht af? Vul het schema aan.

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Spijsvertering

Mitochondriële ziekten Spijsvertering Mitochondriële ziekten Spijsvertering Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de spijsvertering en de spijsverteringsorganen. Inleiding

Nadere informatie

VOEDING, LEEFSTIJL & GEDRAG

VOEDING, LEEFSTIJL & GEDRAG VOEDING, LEEFSTIJL & GEDRAG WAAR GAAN WE HET OVER HEBBEN? WAT GAAN WE DOEN? Voedingsleer Plus Gedragsverandering (Gezonde) mensen echt helpen om hun doelen te bereiken Verschil met andere opleidingen

Nadere informatie

Het maag- en darmstelsel

Het maag- en darmstelsel Het maag- en darmstelsel Achtergrondinformatie Avond 1 Anatomie en Fysiologie 1. Mond en speekselklieren 2. Slokdarm en peristaltiek 3. Maag en vertering 4. Dunne darm 5. Lever en poortaderstelsel 6. Galblaas

Nadere informatie

mijn wetenschappelijke experimenten

mijn wetenschappelijke experimenten naam Datum werkblaadje 3 mijn wetenschappelijke experimenten het spijsverteringsstelsel werkblaadje 3 b experiment 1: het SpeekSel citroensap of azijn onderzoeksvraag: water in de mond krijgen, bestaat

Nadere informatie

De hele familie wil een stuk van deze supergrote pizza, ook benito de hond, maar die moet hem delen met de kleine carlo. Verdeel met een viltstift de

De hele familie wil een stuk van deze supergrote pizza, ook benito de hond, maar die moet hem delen met de kleine carlo. Verdeel met een viltstift de 10 E Eerlijk delen! De hele familie wil een stuk van deze supergrote pizza, ook benito de hond, maar die moet hem delen met de kleine carlo. Verdeel met een viltstift de pizza in gelijke delen (Kijk voor

Nadere informatie

Spijsverteringsstelsel. Anatomie. Mondholte Andere namen: Transportfunctie. Digestieapparaat Spijsverteringsapparaat

Spijsverteringsstelsel. Anatomie. Mondholte Andere namen: Transportfunctie. Digestieapparaat Spijsverteringsapparaat Spijsverteringsstelsel Andere namen: Digestieapparaat Spijsverteringsapparaat Transportfunctie Mond Keelholte Slokdarm Maag Darmen: dunne darm dikke darm Lever Alvleesklier Anatomie Mondholte 1 Tong Smaakpapillen

Nadere informatie

Aantekeningen B4T1 Voeding en vertering

Aantekeningen B4T1 Voeding en vertering Naam: klas: Aantekeningen B4T1 Voeding en vertering Basisstof 1 Natuur & Gezondheid Voedingsmiddel =. Voedingsstof =... Verzamelnaam voor alle onverteerbare stoffen in plantaardig voedsel =.. Functies

Nadere informatie

Anatomie Lesmateriaal lesbijeenkomst 4 (les 2) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Anatomie Lesmateriaal lesbijeenkomst 4 (les 2) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Anatomie Lesmateriaal lesbijeenkomst 4 (les 2) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Inhoudsopgave Spijsvertering 2 Maag-darmstelsel 3 Vertering 3 De maag 4 De darmen 4 De twaalfvingerige darm 5 De alvleesklier

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Samenvatting Biologie, 8.1 t/m 8.5

Samenvatting Biologie, 8.1 t/m 8.5 Samenvatting Biologie, 8.1 t/m 8.5 8.1 Het werkt! Organen zijn delen van het lichaam met een bepaalde taak (hart, longen, darmen, enzovoort). De meeste organen liggen in je romp. Je kan de romp verdelen

Nadere informatie

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM

DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM DE DIKKE DARM Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst het spijsverteringsstelsel en de werking van de spijsvertering uitgelegd. Om te begrijpen wat dikkedarmkanker is, wordt eerst

Nadere informatie

spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen

spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen spijsvertering.info van spijsverteringsaandoeningen Inhoud 1 Wat is spijsvertering? 1.1 van spijsverteringsaandoeningen 4 4 3 Houd uw spijsvertering gezond! 3.1 Eet vezelrijk en gevarieerd 11 12 2 Hoe

Nadere informatie

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten Hoofdstuk 1 Meerkeuzevraag 1.1 Meerkeuzevraag 1.2 Meerkeuzevraag 1.3 Meerkeuzevraag 1.4 Meerkeuzevraag 1.5 Meerkeuzevraag 1.6 Meerkeuzevraag 1.7 Waar ligt de lever in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven

Nadere informatie

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Deelexamen 1 In dit proefexamen worden over de volgende onderwerpen vragen gesteld: opbouw van het menselijk lichaam algemene fysiologie spijsverteringsstelsel ademhalingsstelsel

Nadere informatie

De stoma operatie stap voor stap

De stoma operatie stap voor stap Specialist in Stomazorg Dansac ontwikkelt voortdurend nieuwe oplossingen gebaseerd op de wensen en behoeften van stomapatiënten en stomaverpleegkundigen. Om een dialoog aan te moedigen en taboes te doorbreken,

Nadere informatie

Energie-uitwisseling en stofomzetting in organismen. Plantyn Copyright

Energie-uitwisseling en stofomzetting in organismen. Plantyn Copyright 4 Energie-uitwisseling en stofomzetting in organismen In dit deel: leer je waar je lichaam zijn bouwstoffen en energie vandaan haalt. ontdek je waarom je ademt. onderzoek je hoe de bloedsomloop als een

Nadere informatie

spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen

spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen spijsvertering.info Preventie van spijsverteringsaandoeningen Maag Lever Darm Stichting Postbus 430 3430 AK Nieuwegein telefoon 030-60 55 881 fax 030-60 49 871 internet www.mlds.nl e-mail info@mlds.nl

Nadere informatie

Spijsverteringsstelsel vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/63342

Spijsverteringsstelsel vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/63342 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 december 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/63342 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Fig. 0. 1 De Leefstijlacademie

Fig. 0. 1 De Leefstijlacademie Inleiding Wat goed dat je hebt doorgezet naar de volgende cursus! Je wilt dus nog meer te weten komen over hoe je lichaam precies in elkaar zit en hoe het werkt! En dat precies is wat je in deze cursus

Nadere informatie

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD

Ileostoma en Pouch. Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Ileostoma en Pouch Nienke Ipenburg Verpleegkundig specialist IBD Agenda - Anatomy en fysiologie - Verteringstelsel - Ileostoma en pouch 2 Fabels - een goede stoelgang, betekent dat je iedere dag ontlasting

Nadere informatie

1. Hier zie je een overzicht van alle compartimenten van het spijsverteringsstelsel in ons lichaam. Geef de namen van de compartimenten en organen.

1. Hier zie je een overzicht van alle compartimenten van het spijsverteringsstelsel in ons lichaam. Geef de namen van de compartimenten en organen. Spijsvertering vragen bij het COO-programma bij Biologie van dieren Algemeen 1. Hier zie je een overzicht van alle compartimenten van het spijsverteringsstelsel in ons lichaam. Geef de namen van de compartimenten

Nadere informatie

Module Voeding basis varkens

Module Voeding basis varkens Module Voeding basis varkens De CO 2 -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl www.climatecalc.eu Cert. no. CC-000057/NL Colofon Auteur Jolanda Holleman,

Nadere informatie

WA A NZINNIGE BOEK OVER JE LICHA AM

WA A NZINNIGE BOEK OVER JE LICHA AM Het WA A NZINNIGE BOEK OVER JE LICHA AM 99% NONSENS 100% HUMOR ANDY GRIFFITHS TERRY DENTON en Vertaald door EDWARD VAN DE VENDEL INHOUD over de auteurs 8 Inleiding 9 Je lichaam: een korte wegwijzer 10

Nadere informatie

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan?

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? De lever is gelegen in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven links C. Onder rechts D. Onder links Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? A. De aorta B. De holle

Nadere informatie

THEMA: VOEDING EN VERTERING VWO

THEMA: VOEDING EN VERTERING VWO THEMA: VOEDING EN VERTERING VWO H E N R Y N. H A S S A N K H A N S C H O L E N G E M E E N S C H A P L E L Y D O R P [ H H S - S G L ] A R T H U R A. H O O G E N D O O R N A T H E N E U M - V R I J E A

Nadere informatie

Module 5 Spijsverteringsstelsel. De evolutie. De visser verzamelaar. Overleven en eten of gegeten worden

Module 5 Spijsverteringsstelsel. De evolutie. De visser verzamelaar. Overleven en eten of gegeten worden Module 5 Spijsverteringsstelsel 1/18 De evolutie De visser verzamelaar Overleven en eten of gegeten worden 2.6 miljoen jaar geleden stenen tijdperk (Paleolithicum) Geen exclusief dieet, gevarieerd door

Nadere informatie

- melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken

- melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken Samenvatting Thema 5: Voeding en vertering Basisstof 1 Voedsel wordt gemaakt met behulp van: Bacteriën: - melkzuurbacteriën maken van melk yoghurt - melkzuurbacteriën worden gebruikt om zuurkool te maken

Nadere informatie

CLIËNTINFORMATIE OVER DE MAAGBAND & GASTRIC BYPASS

CLIËNTINFORMATIE OVER DE MAAGBAND & GASTRIC BYPASS CLIËNTINFORMATIE OVER DE MAAGBAND & GASTRIC BYPASS Voorlichting Chirurgie, die als doel heeft het gewicht te verminderen, heet bariatrische chirurgie. Het plaatsen van een SAGB maagband heet daarom dan

Nadere informatie

Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4. M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool

Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4. M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool Samenvatting Voeding en Vertering Biologie voor Jou VMBO 4 5.1 Voedselproductie m.b.v. bacterie: M.b.v. melkzuurbacteriën kun je melk omzetten in yoghurt Kaas en zuurkool Voedselproductie m.b.v. schimmel:

Nadere informatie

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND Wat is obstipatie? Voedsel komt via de slokdarm en de maag in de darm terecht. Water en voedingsstoffen worden in de darm gedeeltelijk in de bloedbaan opgenomen. De stoffen

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Stofwisseling NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de mitochondriële

Nadere informatie

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling Divertikels en diverticulitis Oorzaak en behandeling In deze folder krijgt u informatie over divertikels en diverticulitis. Deze folder geeft informatie over de oorzaak van divertikels en diverticulitis.

Nadere informatie

Fysiologie Huid Spijsvertering

Fysiologie Huid Spijsvertering Bart van der Meer WM/SM theorie les 10 Amice Bewerkt door Reina Welling niow.nl Fysiologie Huid Spijsvertering http://www.youtube.com/watch?v=iud7uxaq hue De 3 hoofdlagen Meest oppervlakkig (perifeer)

Nadere informatie

Spijsvertering. Of wat gebeurt er met onze voeding

Spijsvertering. Of wat gebeurt er met onze voeding Spijsvertering Of wat gebeurt er met onze voeding Het spijsverteringsproces Opname van voedsel Vloeibaar maken Verteren Opname in bloed Verwijderen van onverteerbare resten Het spijsverteringskanaal De

Nadere informatie

Algemeen. 25 oktober 2017

Algemeen. 25 oktober 2017 Hand-out COO Spijsvertering 25 oktober 2017 Zelfstudie bij paragraaf 42.3 van 'Biology', Campbell (11e editie) Inhoud: dr. J.H.B. Diederen, dr. J.W.M. Freriksen, dr. J. Bogerd, dr. R.W. Schülz Realisatie:

Nadere informatie

Bouw. Spijsverteringsstelsel. Tractus digestivus 2 Mond en verder. bestaat uit: Cavum oris (mondholte)

Bouw. Spijsverteringsstelsel. Tractus digestivus 2 Mond en verder. bestaat uit: Cavum oris (mondholte) Tractus digestivus 2 Mond en verder FHV2009 / Cxx54 9+10 / Anatomie & Fysiologie -Tractus digestivus 2 1 Bouw Cavum oris (mondholte) FHV2009 / Cxx54 9+10 / Anatomie & Fysiologie -Tractus digestivus 2 2

Nadere informatie

1. Overzicht maagdarmstelsel

1. Overzicht maagdarmstelsel 1. Overzicht maagdarmstelsel Het maagdarmstelsel moet het lichaam voorzien van voedingsstoffen, water, zouten en vitaminen. Om deze functie te kunnen uitvoeren, moet het maagdarmstelsel aan een aantal

Nadere informatie

Hoe werkt mijn darm. Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts

Hoe werkt mijn darm. Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts Hoe werkt mijn darm Stomavereniging 5 november 2011 Ivar Harkema, MDL arts Inleiding Hoe ziet een darm eruit Hoe werken de darmen (wat doen ze) Waarom een operatie? Soorten stoma Blijft de werking gelijk

Nadere informatie

Prikkelbare darm syndroom

Prikkelbare darm syndroom Prikkelbare darm syndroom Inhoudsopgave Wat is het Prikkelbare darm syndroom? Wat zijn de klachten? Wat zijn de oorzaken? Hoe wordt de diagnose gesteld? Wat zijn de behandelopties? Wat kunt u zelf doen?

Nadere informatie

Het wonderlijke lichaam

Het wonderlijke lichaam Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ferry Wubs 19 January 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/70191 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Capabel Examens 2011 Pagina 1

Capabel Examens 2011 Pagina 1 1. Wat is de kleinste levende eenheid van een organisme? A) Een cel. B) Een orgaan. C) Een weefsel. 2. Bij welke levensverrichting van de cel speelt chromatine een belangrijke rol? A) Bij de prikkelbaarheid.

Nadere informatie

Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie)

Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie) ENDOSCOPIE Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie) ONDERZOEK Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie) Binnenkort krijgt u een onderzoek, waarbij de druk in uw endeldarm

Nadere informatie

Ileostoma. Ileostoma

Ileostoma. Ileostoma Ileostoma Ileostoma Afdeling Afdeling algemene algemene chirurgie chirurgie Binnenkort wordt bij u (een gedeelte van) de dikke darm weggenomen. Dit kan het gevolg zijn van een chronische aandoening, een

Nadere informatie

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking Chronische alvleesklierontsteking Synoniem : chronische pancreatitis De medische naam voor alvleesklier is pancreas. Een alvleesklierontsteking (pancreatitis) is een ernstige aandoening waarbij de alvleesklier

Nadere informatie

Spreekbeurtpakket - organen

Spreekbeurtpakket - organen Spreekbeurtpakket - organen Inleiding spreekbeurt voor de leerling: de organen De voorbereiding van de spreekbeurt over organen: 10 tips 1. Start met het verzamelen van materiaal. Heel veel over de organen

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 1. Medische achtergrondkennis 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 17

Inhoud. Inleiding 7. 1. Medische achtergrondkennis 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 17 Inhoud Inleiding 7 1. 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 17 2. De intake 23 - Ernst van de klachten 24 - Het intakegesprek 25 3. Geneesmiddelen 29 - Medicijnen tegen vermoeidheid 30 4. Medisch

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Sigmoïdoscopie Onderzoek van de darm. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Sigmoïdoscopie Onderzoek van de darm. rkz.nl Patiënteninformatie Sigmoïdoscopie Onderzoek van de darm rkz.nl Uw afspraak U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie. op: -------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Maagzweer. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Maagzweer. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Maagzweer U heeft een maagonderzoek (gastroscopie) gehad, waarbij de arts een maagzweer (ulcus) heeft vastgesteld. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een maagzweer. Neem altijd

Nadere informatie

Het menselijk lichaam voor in bed, op het toilet of in bad. Cees Mulder

Het menselijk lichaam voor in bed, op het toilet of in bad. Cees Mulder Het menselijk lichaam voor in bed, op het toilet of in bad Cees Mulder BBNC uitgevers Amersfoort, 2016 Copyright 2016 BBNC uitgevers bv, Amersfoort Ontwerp omslag: Linda van den Berg, BBNC uitgevers bv

Nadere informatie

Duplo-brokken. door de klassendarm

Duplo-brokken. door de klassendarm Duplo-brokken door de klassendarm Wie jarig is, trakteert. De Praktijk bestaat dit jaar tien jaar een mooie gelegenheid om u bij wijze van kadootje een complete handleiding aan te bieden voor drie van

Nadere informatie

Les 6 Spijsvertering en enzymen. Spijsvertering Metabolisme = anabolisme + katabolisme. Spijsverteringstaak

Les 6 Spijsvertering en enzymen. Spijsvertering Metabolisme = anabolisme + katabolisme. Spijsverteringstaak Les 6 Spijsvertering en enzymen Spijsvertering, voeding, energie, enzym, oesophagus ANZN 1e leerjaar - Les 6 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Spijsvertering Metabolisme = anabolisme + katabolisme Metabolisme

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Stofwisseling

Mitochondriële ziekten Stofwisseling Mitochondriële ziekten Stofwisseling Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de stofwisseling. De stofwisseling is niet eenvoudig daarom

Nadere informatie

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking Acute alvleesklierontsteking Synoniemen Acute pancreatitis De alvleesklier De alvleesklier is een langgerekte trosvormige klier. De medische naam is pancreas. Bij volwassen mensen is de lengte van de alvleesklier

Nadere informatie

Dumpingsyndroom. Diëtetiek

Dumpingsyndroom. Diëtetiek Dumpingsyndroom Diëtetiek 1 2 Wat is dumpingsyndroom? Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Het dumpingsyndroom is vrijwel altijd het gevolg

Nadere informatie

B I S N E Z MANAGEMENT

B I S N E Z MANAGEMENT Bourgondisch Genieten of Niet-genieten Beste dames en heren, Het is voor mij een eer om een tafelrede voor u te houden op deze prachtige locatie. Het thema voor vanavond is de Bourgondiër. Een bourgondiër

Nadere informatie

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

Zorg bij maagklachten en misselijkheid Zorg bij maagklachten en misselijkheid Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 5 Voorkomen van maagklachten 6 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken.

Door medicijnen Deze kunnen bijvoorbeeld sufheid, verminderde spierkracht of een droge mond veroorzaken. Slikstoornissen 2 Deze folder is bedoeld voor patiënten met slikproblemen en hun omgeving. Er wordt uitleg gegeven over hoe het komt dat iemand zich verslikt. Ook wordt aangegeven wat de risico s zijn

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN MULO 2009

UNIFORM EINDEXAMEN MULO 2009 MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VOLKSONTWIKKELING EXAMENBUREAU UNIFORM EINDEXAMEN MULO 009 VAK : BIOLOGIE DATUM : DONDERDAG 09 JULI 009 TIJD : 07.45 09.00 UUR DEZE TAAK BESTAAT UIT 40 ITEMS. TENZIJ ANDERS

Nadere informatie

U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie.

U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie. Sigmoidoscopie Uw afspraak U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie. op: ------------------------------------------------------------------- -------------------------------------

Nadere informatie

Het Bie- Bah -Buikdagboek

Het Bie- Bah -Buikdagboek Infobrochure Het Bie- Bah -Buikdagboek Omgaan met een kind met buikpijn. mensen zorgen voor mensen Hallo, De dokter heeft samen met jou en je ouders besloten dat jij een paar dagen bij ons in het ziekenhuis

Nadere informatie

APPENDIX II. Mogelijke verbanden tussen lichaam en geest

APPENDIX II. Mogelijke verbanden tussen lichaam en geest APPENDIX II Mogelijke verbanden tussen lichaam en geest In hoofdstuk 7 werd Toevoeging van de START&GO-methode uitgelicht. Bij alle ijsbergen die ik in mijn werk en persoonlijk leven ben tegengekomen bleek

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

Wat is de functie van de galwegen en de alvleesklier?

Wat is de functie van de galwegen en de alvleesklier? ERCP ERCP Uw behandelend arts heeft voorgesteld om bij u een ERCP te laten doen. Dit is een onderzoek waarbij met een kijkinstrument, de endoscoop, de galwegen en/of de afvoergang van de alvleesklier kunnen

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

Adviezen bij reflux. bij kinderen

Adviezen bij reflux. bij kinderen Adviezen bij reflux bij kinderen Inleiding Uw kind heeft waarschijnlijk last van reflux. In deze folder leest u meer over deze aandoening en wat u kunt doen zodat uw kind er zo min mogelijk last van heeft.

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Chronische alvleesklierontsteking

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Chronische alvleesklierontsteking Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Chronische alvleesklierontsteking De Maag Lever Darm Stichting heeft deze brochure met de grootst mogelijke

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken Galstenen Inleiding Hallo allemaal ik doe mijn spreekbeurt over galstenen. Ik heb het gekozen omdat ons mam galstenen heeft gehad. 1 op de 10 mensen hebben galstenen, dat zijn 1,6 miljoen mensen. De meeste

Nadere informatie

1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden

1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden Paragraaf 5.1 1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden 2. a) Huid, longen, nieren en lever b) Water c) Huid: zouten, Longen: CO 2, Nieren: Ureum,

Nadere informatie

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Galstenen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Galstenen U bent bij Rijnstate onder behandeling voor galstenen. In deze folder vindt u meer informatie over galstenen en de voedingsadviezen die hierbij gelden. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en

Nadere informatie

H.6 regeling. Samenvatting

H.6 regeling. Samenvatting H.6 regeling Samenvatting Zenuwstelsel Het zenuwstelsel bestaat uit: Centrale zenuwstelsel ( bestaat uit: grote hersenen, kleine hersenen, hersenstam en ruggenmerg Zenuwen Functies van zenuwstelsel: Verwerken

Nadere informatie

Samenvatting project natuur zintuigen

Samenvatting project natuur zintuigen Samenvatting project natuur zintuigen Let op: De plaatjes hoef je niet te leren! Samenvatting van de huid Hoe voel je? In je huid zitten drukreceptoren die gestimuleerd worden door jouw vinger. Ze sturen

Nadere informatie

Fysiologie Huid Spijsvertering

Fysiologie Huid Spijsvertering Bart van der Meer WM/SM theorie les 10 Amice Bewerkt door Reina Welling niow.nl Het grootste orgaan Fysiologie Huid Spijsvertering 1,5-2 m² ± 6% van het lichaamsgewicht h Günther von Hagen, Body Worlds

Nadere informatie

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking Chronische alvleesklierontsteking U bent opgenomen in Maasziekenhuis Pantein in verband met een chronische alvleesklierontsteking (chronische pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken

Nadere informatie

Gezonde Leefstijl: Alcohol

Gezonde Leefstijl: Alcohol Gezonde Leefstijl: Alcohol 1 Onderwerpen Cijfers en feiten Alcohol in je lichaam Ziektes door Alcohol Alcohol in de praktijk Alcohol en overgewicht Tips Alcoholgebruik Vragen 2 Cijfers en feiten 1) Ruim

Nadere informatie

Duodenoscopie. Uw afspraak. U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie.

Duodenoscopie. Uw afspraak. U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie. Duodenoscopie Uw afspraak U wordt verwacht op de Dagbehandeling A1, 1e etage, wachtruimte Endoscopie. op: ------------------------------------------------------------------- -------------------------------------

Nadere informatie

Tips voor een goede spreekbeurt

Tips voor een goede spreekbeurt Diabetes?! Een spreekbeurt die je alles vertelt over diabetes: Wat is het? Hoe ontstaat het? En vooral ook: Wat betekent het voor jou, je broer, zus, vader of moeder. Tips voor een goede spreekbeurt Vertel

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

P a n c r e a t i t i s

P a n c r e a t i t i s P a n c r e a t i t i s Deze folder geeft u informatie over een acute ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis) en de behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking Acute alvleesklierontsteking U bent opgenomen in het ziekenhuis in verband met een alvleesklierontsteking (Acute Pancreatitis). In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en behandeling van een

Nadere informatie

Les 7 Spijsvertering 2. Spijsvertering Maag. Maagwand. Maag, duodenum, gal, resorptie, vetten, eiwitten, poortader

Les 7 Spijsvertering 2. Spijsvertering Maag. Maagwand. Maag, duodenum, gal, resorptie, vetten, eiwitten, poortader Les 7 Spijsvertering 2 Maag, duodenum, gal, resorptie, vetten, eiwitten, poortader ANZN 1e leerjaar - Les 7 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Spijsvertering Maag ventriculus gaster maag leeg ongeveer

Nadere informatie

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Maagklachten en misselijkheid Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer arts raadplegen 5 Voorkomen

Nadere informatie

Lespakket: De spijsvertering

Lespakket: De spijsvertering Lespakket: De spijsvertering Werkbundel Naam:... Klas:... 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 1 1. Over het lespakket... 2 1.1. Leerinhoud... 2 1.2. Werkvorm en werkwijze... 2 1.2.1. Werkvorm... 2 1.2.2.

Nadere informatie

Werkblad. LES 5: Spijsvertering (2) www.gavoorgezond.nl GROEP 3-4

Werkblad. LES 5: Spijsvertering (2) www.gavoorgezond.nl GROEP 3-4 LES 5: Spijsvertering (2) Quiz: gezond eten en drinken Vraag 1: wat zijn vezels? A: Kleine deeltjes van planten en vruchten die belangrijk zijn om je darmen te laten bewegen. B: Ongezond eten zoals snoep

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Galstenen & Galstenen verwijderen

Patiënteninformatie. Galstenen & Galstenen verwijderen Patiënteninformatie Galstenen & Galstenen verwijderen Inleiding Ongeveer 10% van de bevolking in westerse landen heeft galstenen. De meeste mensen hebben er geen last van. Galstenen kunnen wel klachten

Nadere informatie

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband?

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Bij mensen kan slechts 1 w h i p l a s h a c c i d e n t langdurige pijn en lijden veroorzaken. De anatomie van de hond is fundamenteel gelijk aan

Nadere informatie

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Acute Pancreatitis 1 Acute Pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Ligging en functie van de alvleesklier De alvleesklier (het pancreas) is een orgaan dat dwars

Nadere informatie

MAAGKLACHTEN SOORTEN MAAGKLACHTEN

MAAGKLACHTEN SOORTEN MAAGKLACHTEN MAAGKLACHTEN Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie genomen of een glaasje te veel gedronken. Maar ook andere factoren kunnen maagklachten

Nadere informatie

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Darmflora

Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen. Darmflora Informatie van de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen Darmflora Deze brochure is ontwikkeld door de Maag Lever Darm Stichting en de Nederlandse Vereniging van

Nadere informatie

Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen

Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen Water 1 Onderwerpen Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen 2 Hoe werkt ons lichaam? Belangrijkste functie van de nieren/bijnieren: - filteren

Nadere informatie

DRBR0542. Oesofago-gastroduodenoscopie. bij kinderen

DRBR0542. Oesofago-gastroduodenoscopie. bij kinderen DRBR0542 Oesofago-gastroduodenoscopie bij kinderen Inhoudsverantwoordelijke: dr. J. De Koster, Pediater, 2017 2 Inhoud Inleiding... 4 1. Wat is de functie van de slokdarm-maag-... 5 twaalfvingerige darm?...

Nadere informatie

Galblaasoperatie (Cholecystectomie)

Galblaasoperatie (Cholecystectomie) Galblaasoperatie (Cholecystectomie) In overleg met uw arts heeft u besloten uw galblaas te laten verwijderen. In deze folder treft u informatie over de behandeling en adviezen voor de periode na de operatie.

Nadere informatie