Jaarverslag. Stichting HVO Zwarte Woud SJ Utrecht tel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag. Stichting HVO Zwarte Woud 2 3524 SJ Utrecht tel. 030 2856856 www.hvo.nl hvo@hvo.nl"

Transcriptie

1 2013 Jaarverslag Stichting HVO Zwarte Woud SJ Utrecht tel

2 NST/WSO/

3 Jaarverslag 2013 Inhoud Ten Geleide HVO Opleidingen HVO Onderzoek & Ontwikkeling HVO Training & Advies Organisatie en Personeel Beknopt financieel jaaroverzicht NST/WSO/

4 NST/WSO/

5 Ten Geleide Het jaar 2013 wil ik graag karakteriseren als een uitdagend voorbereidingsjaar voor een nieuwe (derde) levenscyclus van Stichting HVO. De stichting is op 5 november 1979 opgericht door het Humanistisch Verbond om een alternatief keuzevak voor godsdienstonderwijs op de openbare basisschool vorm en inhoud te geven en daarvoor leraren op te leiden, die als insider dat vak (humanistisch vormingsonderwijs) konden verzorgen. De stichting werd hiervoor tot 1 januari 1999 door OCW gesubsidieerd. Om dit werk voort te kunnen zetten in een tweede levenscyclus, zijn de activiteiten van de stichting formeel ondergebracht bij Stichting APS. Hiervoor ontving APS tot 1 januari 2014 subsidie. Vanaf deze datum begint Stichting HVO aan een nieuwe (derde) levenscyclus om los van APS een private educatieve onderneming te vormen, gespecialiseerd in bildung, levenskunst en levensbeschouwing. Ter stimulering hiervan ontvangt Stichting HVO tot 2018 subsidie van OCW. Vanaf 2018 zal Stichting HVO subsidieonafhankelijk zijn. In haar tweede levenscyclus bij APS heeft Stichting HVO haar expertise sterk uitgebreid en verdiept. De opbrengsten daarvan zijn steeds in tweejaarlijkse symposia tentoongespreid en vervolgens verwerkt in opleidingen, cursussen en trainingen. Op deze wijze heeft Stichting HVO zich kunnen ontwikkelen tot een hoogwaardig in brede vorming gespecialiseerd expertisecentrum. Het jaar 2013 is tevens het derde jaar van de beleidscyclus Het koersplan Met hoofd, hart en handen werd op 16 december 2010 door het bestuur vastgesteld. De titel duidt op het holistische karakter van de brede humanistische vorming. Tevens werd in 2013 een bedrijfsplan voorbereid voor de periode In 2014 zullen het nieuwe bedrijfsplan en het nog lopende koersplan complementair het strategische beleid bepalen. Jaarverslag Met veel genoegen bied ik u het jaarverslag 2013 van Stichting HVO aan. De stichting mag zich elk jaar weer verheugen in groeiende belangstelling voor haar inhoudelijke activiteiten. Het doel van de stichting is velen inmiddels bekend. Het wordt in de vigerende statuten als volgt beschreven: 1. De stichting heeft tot doel om zonder winstoogmerk, binnen het kader van de Humanistische Alliantie, onderwijs en opvoeding in humanistisch perspectief duurzaam te bevorderen. 2. De stichting heeft als bijzonder doel, binnen het kader van de Humanistische Alliantie, levens- en wereldbeschouwelijke vorming in humanistisch perspectief duurzaam te bevorderen. De Humanistische Alliantie is het samenwerkingsverband van alle humanistische organisaties in Nederland. Stichting HVO tracht haar doelen te bereiken door het in stand houden van een professioneel expertisecentrum (vanuit de drie werksferen: opleiding, onderzoek & NST/WSO/

6 ontwikkeling en training & advies). Het jaarverslag vormt jaarlijks een informerende en evaluerende aanvulling bij het koersplan. Sedert 1 augustus 2009 wordt zeer nauw samengewerkt met de nieuw opgerichte zusterstichting HVO Primair. De zusterstichting neemt de zorg en verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de uitvoering in het openbaar primair onderwijs voor haar rekening. Tevens treedt HVO Primair formeel op als werkgever voor de betreffende vakdocenten. Stichting HVO profileert zich als humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding, het enige in Nederland. Dit had ook geformuleerd kunnen worden als humanistisch centrum voor eigentijdse bildung, of centrum voor humanistische vorming. Nader getypeerd biedt Stichting HVO een combinatie van een kleinschalige gespecialiseerde (particuliere) hogeschool met een kleinschalig gespecialiseerd vormingsadviescentrum. De twee pijlers van humanisme (zelfvorming en menslievendheid) zijn als volgt verwoord in de missie: Stichting HVO inspireert kinderen, jongeren en volwassenen (als mens en opvoeder) tot humanistische zelfvorming als zingevend doel op zich zelf en ter bevordering van een humane samenleving met duurzame zorg voor moeder aarde. In het eerste hoofdstuk HVO Opleidingen wordt beknopt geïnformeerd over de deeltijdopleidingen op drie niveaus, aan de hand van de doelstellingen in het koersplan. Het tweede hoofdstuk informeert op vergelijkbare wijze over HVO Onderzoek & Ontwikkeling, het derde over HVO Training en Advies. In het vierde hoofdstuk Professionele medewerkers maakt de lezer globaal kennis met de mensen die de organisatie met hun betrokkenheid en deskundigheid dragen. Een beknopt overzicht van de baten en lasten geeft in het vijfde hoofdstuk inzicht in de financiële situatie aan het einde van het verslagjaar. Door middel van de website kunt u steeds op de hoogte blijven van onze activiteiten. Wij waarderen dat zeer! Nico Stuij, directeur Stichting HVO Het jaarverslag 2013 is op 16 juni 2014 vastgesteld door het bestuur van Stichting HVO. NST/WSO/

7 1. HVO Opleidingen In het koersplan voor de periode zijn de hierna volgende doelstellingen met betrekking tot de lerarenopleidingen in deeltijd opgenomen. Het betreft formeel onbekostigde opleidingen. Stichting HVO is sedert 1 augustus 2011 formeel een rechtspersoon voor hoger onderwijs. Streefdoelen 1. HVO Opleidingen verzorgt jaarlijks twee geaccrediteerde lerarenopleidingen in deeltijd, te weten een vijfjarige initiële hbo-bachelor Humanistisch vormingsonderwijs (basisonderwijs en basisvorming vo) en Levensbeschouwing (HL) en een tweejarige hbo-master HL (bovenbouw vo en hbo). 2. HVO Opleidingen verzorgt jaarlijks een eenjarige basisopleiding HL voor groepsleraren primair onderwijs (niveau associate degree ). 3. HVO Opleidingen verzorgt op verzoek individuele maatwerktrajecten voor afgestudeerde masters HL, die de bekwaamheid voor het primair onderwijs willen verwerven. 4. HVO Opleidingen vestigt en ondersteunt op verzoek basisopleidingen HL voor het primair onderwijs op pabo s, als minor of als onderdeel van het nascholingsaanbod van pabo s (voor zover daar personele ruimte voor is). De geaccrediteerde hbo-master gaat jaarlijks van start. De aanvraag voor accreditatie van de vernieuwde hbo-bachelor moest helaas worden ingetrokken. Op 6 december 2013 kwam het visitatiepanel tot een negatief oordeel voor het gedeelte van het programma dat zich richt op de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Hierdoor kon de wens om een vormingsgerichte opleiding in te richten voor zowel de basisschool, als de basisvorming in het voortgezet onderwijs, niet worden gerealiseerd. In deze wens lag besloten dat de vakdocent een doorlopende lijn van levensbeschouwelijke en morele vorming van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs zou kunnen volgen en begeleiden. In 2014 zal worden bezien of een hbo-bachelor (Levenskunde en Levensbeschouwing), uitsluitend gericht op het primair onderwijs voor accreditatie in aanmerking zou kunnen komen. N.B. In het voorjaar van 2013 besloot de rijksoverheid de subsidie voor lessen HVO en GVO vanaf 1 januari 2014 te schrappen. Een hbo-bachelor HL zou in één klap overbodig zijn geworden. Gelukkig kon met een breed opgezette politieke lobby voorkomen worden dat de subsidie werd stopgezet. Een vrijwel kamerbrede coalitie (alleen de PVV stemde tegen) vond dat GVO en HVO als kerndoel van het openbaar (basis)onderwijs in stand gehouden moesten worden. Het tweede doel is ook in 2013 gerealiseerd. Er is bovendien extra geïnvesteerd in het onder de aandacht brengen van deze voor groepsleraren aantrekkelijke opleidingsmogelijkheid met uitzicht op werk. Het derde doel wordt doorlopend op kleinschalige wijze gerealiseerd. Het NST/WSO/

8 vierde doel zal vanaf 2014 planmatig onder de aandacht van openbare pabo s worden gebracht. Stichting HVO stelt zich de opdracht (koersplan p. 12) dat jaarlijks voorzien wordt in 25 nieuw gekwalificeerde vakdocenten HVO voor het primair onderwijs en 15 vakdocenten HL voor het vervolgonderwijs. In het verslagjaar konden 26 nieuwe vakdocenten aan de slag,18 in het basisonderwijs en 8 eerstegraads in het vervolgonderwijs. Het zal duidelijk zijn dat het aantal van 40 mogelijk te ambitieus is om jaarlijks te realiseren. Het bijna rampjaar 2013 is echter mogelijk een slechte graadmeter om dit te stellen. De hbo-bachelor en master HL van Stichting HVO zijn uniek. Het zijn de enige lerarenopleidingen op het gebied van ethiek en levensbeschouwing in Nederland, die gebaseerd zijn op humanisme en filosofie. Alle andere zijn gebaseerd op godsdienst en theologie. Naast de lerarenopleidingen wordt jaarlijks een trainersopleiding verzorgd op het gebied van levensbeschouwelijke communicatie in opvoedingsinteracties. Deze trainers leren onder meer ouders Waarde(n)vol te communiceren met hun kinderen. Stichting HVO zorgt voor structurele begeleiding van de door haar opgeleide trainers. NST/WSO/

9 2. HVO Onderzoek & Ontwikkeling In het koersplan zijn de volgende streefdoelen voor deze zo genoemde werksfeer opgenomen: 1. O & O onderzoekt stelselmatig de ontwikkeling van het vak HL bij de vakdocenten in het primair en vervolgonderwijs. 2. O & O documenteert de uitkomsten van excellent praktijkgericht onderzoek door de studenten tijdens hun opleiding. 3. O & O adviseert aan de twee andere werksferen om relevante uitkomsten van onderzoek in opleidingen, cursussen, trainingen en publicaties te verwerken. 4. O & O bereidt twee verdiepingsthema s voor ten behoeve van de tweejaarlijkse voorjaarssymposia in maart 2012 Groen HVO (ecologische levenskunde in HVO) en in maart 2014 Met hoofd, hart en handen (holistisch HVO) en het vervolg van de symposia in cursussen, trainingen en publicaties. In het verslagjaar is het systematisch werken aan de eerste drie doelstellingen verder voorbereid. Praktijkgericht onderzoek is versterkt in de opleidingsprogramma s opgenomen. De nieuwe publicatie De H-factor heeft gezorgd voor inhoudelijke verdieping. Met betrekking tot het eerste streefdoel is een promotietraject van start gegaan vanaf 1 januari 2012 en in 2013 vervolgd. Onderwijskundig medewerker van Stichting HVO, Eveline Oostdijk, voert vanaf 1 januari 2012 het promotieonderzoek uit bij de Universiteit voor Humanistiek (promotor Prof. dr. Wiel Veugelers, co-promotor Dr. Y. Leeman). Zij schreef in voorbereidende zin met betrekking tot haar promotieonderzoek: Dit onderzoek richt zich op het verkrijgen van inzicht in de praktijk van het Humanistisch vormingsonderwijs. Op basis van enquêtes, interviews en observaties tracht ik een zo goed mogelijk beeld te verwerven van de doelen die vakdocenten stellen, de inhouden die zij aanbieden en de manier waarop zij zich tot de context van hun praktijk verhouden. Daarnaast zal er inzicht worden gegeven in de leerprocessen en leerresultaten bij leerlingen die deel uitmaken van de lessen HVO. De tweeledige hoofdvraag luidt dan ook als volgt: 1. Hoe ziet het curriculum van de vakdocenten eruit. Waar wordt het door geïnspireerd en in welke context komt het tot stand? 2. Welke leerprocessen en leerresultaten doen zich voor bij leerlingen die HVO krijgen en hoe kunnen die geduid worden in het licht van humanistische vorming? (Waaraan levert HVO eigenlijk een bijdrage?) NST/WSO/

10 Het voorbereidende werk ten behoeve van het voorjaarssymposium heeft niet plaats kunnen vinden door de extra werkzaamheden ten behoeve van de derde levenscyclus vanaf 2014 voor Stichting HVO (zie Ten Geleide). Het beoogde symposium staat nu op de rol voor NST/WSO/

11 3. HVO Training & Advies Met de opgebouwde expertise is Stichting HVO inmiddels uitstekend in staat de vakdocenten HL en derden te ondersteunen bij hun vormende werk. Ook in het derde jaar van de beleidscyclus waren de volgende doelstellingen richtinggevend voor de beleidsuitvoering: 1. T & A verzorgt jaarlijks de inhoud en organisatie van verplichte nascholing voor vakdocenten HVO in het primair onderwijs, in afstemming met HVO Primair (de werkgever) en, zo mogelijk, vanaf 2012 mede de nascholing van vakdocenten HL (en derden) in het voortgezet onderwijs. 2. T & A verzorgt een professioneel aanbod van trainingen en cursussen op het gebied van filosoferen, reflecteren en waarde(n)vol communiceren. Tevens worden op aanvraag van scholen, andere instellingen voor onderwijs en opvoeding en humanistische organisaties, trainingen en cursussen op maat verzorgd. Dit geldt ook voor advieswerk. 3. T & A streeft naar win-win samenwerking met APS en het Praktijkcentrum Zingeving & Professie (Z&P) van de Universiteit voor Humanistiek (UvH). 4. T & A streeft naar een jaarlijkse omzet aan betaalde dienstverlening van minimaal Er zijn 15 verschillende cursussen en trainingen uitgevoerd voor de vakdocenten, met in totaal 194 deelnemers. Enkele voorbeelden van cursussen en trainingen zijn: de H-factor, Diepzinnig! Filosoferen met kinderen, Digitale Identiteit en Zin(geving) in Spel. De website biedt een overzicht van alle aangeboden cursussen en trainingen. Voor directeuren en leraren in het algemeen bijzonder basis- en voortgezet onderwijs is een programma Pedagogisch Vakmanschap voorbereid op grond van eigentijdse bildung en levenskunst. Met de VBS (Verenigde Bijzondere Scholen) is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten om dit programma gezamenlijk aan te bieden en uit te voeren in Met betrekking tot de derde doelstelling kan gesteld worden dat warme contacten bestaan tussen genoemde organisaties en dat win-win samenwerking door alle organisaties gewenst wordt. In het verslagjaar heeft deze gezamenlijke wens nog niet geleid tot concrete projecten. Zoals uit het financieel jaaroverzicht (hoofdstuk 5) zal blijken, is de vierde doelstelling ruimschoots gehaald ( ). Het was echter nodig geweest dat in 2013 een hoger bedrag ( ) was gerealiseerd voor een evenwichtige verhouding tussen inkomsten en uitgaven in het verslagjaar. De komende jaren zal een groeiend bedrag aan aanvullende inkomsten nodig zijn voor de continuïteit van de organisatie. De basissubsidie is al een aantal jaren niet verhoogd. De kosten stijgen wel jaarlijks. Vermeerdering van aanvullende inkomsten moet haalbaar worden geacht, gezien het toenemend belang dat aan brede vorming in het onderwijs wordt gehecht. Het is echter afwachten of onderwijsinstellingen hierin ook daadwerkelijk zullen gaan investeren. NST/WSO/

12 NST/WSO/

13 4.Organisatie en Personeel Stichting HVO is een relatief kleine, flexibele (netwerk)organisatie die door doelgerichte samenwerking tamelijk ambitieuze doelen wil realiseren. Vanaf 2009 samen met zusterorganisatie Stichting HVO Primair. Duurzaam wordt samengewerkt met humanistische en overige verwante organisaties in Nederland, verbonden in de Humanistische Alliantie. Met name kunnen hier genoemd worden het Humanistisch Verbond, de Universiteit voor Humanistiek, Hivos, Humanitas, en de Humanistische Omroep. Met Europese humanistische organisaties wordt samengewerkt in de Europese Humanistische Federatie (EHF). Stichting HVO is tevens lid van het Platform voor Mensenrechteneducatie. Gastheer APS Vanaf 1 januari 1999 treedt APS als gastheer op van Stichting HVO. Hierdoor kan HVO een dubbel verbonden organisatie genoemd worden: huishoudelijk (formeel werkgeverschap en huisvesting) verbonden met APS, inhoudelijk verbonden met het georganiseerde humanisme. Door een wijziging in de subsidiewetgeving zal echter vanaf 1 januari 2014 het formele werkgeverschap van APS niet kunnen worden voortgezet. Stichting HVO zal vanaf genoemde datum zelf weer formeel als werkgever optreden voor haar medewerkers. Dat was van ook het geval. In de periode is APS een voortreffelijk gastheer voor HVO geweest! APS huisvestte in 2013 ook Stichting HVO Primair en Stichting Dienstencentrum GVO en HVO (samenwerkingsverband sector GVO en HVO). Professioneel personeel Stichting HVO had wederom het genoegen zeer gemotiveerde ondersteuners, onderwijskundig medewerkers en hoogleraren voor haar activiteiten te kunnen inzetten. (Senior) onderwijskundig medewerkers traden op als opleider, begeleider, onderzoeker, ontwerper en trainer/adviseur. Stichting HVO kende in 2013 een formatieomvang van 11 fte. In het verslagjaar waren de hieronder volgende medewerkers het gehele jaar of een deel daarvan werkzaam voor Stichting HVO. Alle lerarenopleiders zijn lid van de VELON. De coördinator van de hbo-bacheloropleiding, drs. Marijke van Meenen, is door de VELON formeel gevalideerd als lerarenopleider. Het voornemen is dat alle lerarenopleiders van Stichting HVO in het register van lerarenopleiders worden opgenomen. drs. Alexandra Bronsveld, senior onderwijskundig medewerker (specialisaties: humanistiek en filosoferen met kinderen); mw. Jeannine Corneille, senior communicatiemedewerker, (specialisaties: webredactie, sociale media, geïntegreerde communicatie); mw. Daisy Dinsbach, secretarieel medewerker, (specialisatie: opleidingsondersteuning); prof. dr. Joep Dohmen, lector Bildung en Levenskunst, (specialisaties: (bestaans)ethiek en eigentijdse bildung ); NST/WSO/

14 drs. Kim Dusch, onderwijskundig medewerker, (specialisaties: bildung, humanistiek, zingeving en kunst en ontwerpen van leermaterialen); mw. Annemarie Geelhoed, senior onderwijskundig medewerker, (specialisaties: opvoedingscommunicatie en ontwerpen van leermaterialen); mw. Gundalyn Hemmink, onderwijskundig medewerker, (specialisatie: begeleidingskunde); drs. Saskia Heusèrr, senior onderwijskundig medewerker, (specialisaties: humanistiek en sociaal-ecologische vorming); mw. Marjolijn Hulsink, secretarieel medewerker, (specialisatie: opleidingsondersteuning); mw. Trees Luiten, onderwijskundig medewerker, (specialisaties: methodiek van het ervaringsleren en ontwerpen van leermaterialen); drs. Marijke van Meenen, senior onderwijskundig medewerker, (specialisaties: pedagogiek, leerplanontwikkeling en toetsing); drs. Eveline Oostdijk, onderwijskundig medewerker (specialisaties humanistiek, pedagogiek en onderzoek in opleidingen); drs. Marco Otten, senior onderwijskundig medewerker, (specialisaties humanistiek, ethiek en leerplanontwikkeling); mw. Ibeline Polak, onderwijskundig medewerker, (specialisaties: methodiek van het ervaringsleren en ontwerpen van leermaterialen); mw. Barbara Schelberg, senior onderwijskundig medewerker, (specialisaties: didactiek van de levensbeschouwelijke vorming en virtuele vorming); mw. Wilma van Sorgen, teammanager secretariaat, (specialisaties: integrale managementondersteuning, administratieve organisatie en ondersteuning e-learning in de opleidingen); dhr. Nico Stuij, directeur (specialisaties: strategisch management en leiderschapsontwikkeling); mw. Marischka Tjeerde, senior onderwijskundig medewerker, (specialisaties: kwaliteitskunde, supervisie, coaching en evc-onderzoek); prof. dr. Wiel Veugelers, onderzoeker/consultant, bijzonder hoogleraar Humanistisch vormingsonderwijs, (specialisaties: onderzoek, identiteitsontwikkeling en democratische vorming); drs. Ingrid Wesselink, secretarieel medewerker, (specialisaties: vertalen in het Engels en ondersteuning marktgerichte activiteiten); mw. Lizzy Wijnen MA, onderwijskundig medewerker (specialisaties: levensbeschouwelijke vorming, wereldreligies, burgerschapsvorming, mensenrechteneducatie en identiteit openbaar onderwijs). Bestuur Het bestuur van de Stichting HVO kwam viermaal bijeen. Het kende in 2013 de volgende leden: - drs. Wilma Henderikse, ondernemer, onderzoeker en consultant (secretaris/ penningmeester), - drs. Hans Hooghoff, leerplandeskundige (voorzitter), - dr. Suzette van IJssel, docent en onderzoeker spiritualiteit, zingeving en levenskunst, - dr. Caroline Suransky, universitair docent en onderzoeker Universiteit voor Humanistiek, - prof. dr. Koo van der Wal, emeritus hoogleraar filosofie en ethiek. NST/WSO/

15 De voorzitter van Stichting HVO Primair, dhr. Willem Kuiper en de directeur van het Humanistisch Verbond, drs. Ineke de Vries, wonen de bestuursvergaderingen als adviseur bij. Vertegenwoordiging De directeur van Stichting HVO was in 2013 bestuurslid van de Humanistische Alliantie (samenwerkingsverband van humanistische organisaties). Hij was tevens bestuurslid van de Stichting Contactcentrum Bevordering Openbaar Onderwijs (CBOO) en de Stichting Studiecentrum Openbaar Onderwijs (SOO). Ook in 2013 trad hij op als vertegenwoordiger van het Humanistisch Verbond en Stichting HVO Primair in de Stichting Dienstencentrum GVO en HVO in de rol van bestuurslid en penningmeester. Communicatie De georganiseerde interne communicatie kende onder meer de volgende middelen en media: de nieuwjaarsbijeenkomst, maandelijks werkoverleg, themadagen, bestuursvergaderingen en de startdag van het nieuwe opleidingsjaar. De georganiseerde externe communicatie kende als media onder meer de website (www.hvo.nl), voorlichtingsbijeenkomsten, verschillende brochures, folders en spreekbeurten. Bij de externe communicatie werd ook veelvuldig gebruik gemaakt van de mogelijkheden voor nieuwsvoorziening die websites van de vele bevriende organisaties hiervoor bieden. In het bijzonder kan hier de website genoemd worden met de korte filmpjes uit de lespraktijk. Het gebruik van sociale media maakte een sterke ontwikkeling door. NST/WSO/

16 NST/WSO/

17 5.Beknopt financieel jaaroverzicht Stichting HVO ontvangt sedert 1980 een basissubsidie van de rijksoverheid voor het mogelijk maken van humanistische levensbeschouwelijke vorming in het openbaar onderwijs. Ouders kunnen ervoor kiezen als alternatief voor godsdienstonderwijs. Er wordt graag gebruik van gemaakt als er vakdocenten beschikbaar zijn. Vanaf 1999 was het om meerdere redenen noodzakelijk dat deze basissubsidie via APS werd verstrekt in het kader van de wet SLOA. Het financieel beheer ten behoeve van Stichting HVO werd dientengevolge ook in 2013 verzorgd door APS. Vanaf 2014 verzorgt Stichting HVO weer haar eigen financieel beheer. In de jaarrekening van APS zijn de baten en lasten van HVO in 2013 als volgt gekwantificeerd (samenvoeging van de kostenplaatsen 7600 en 9630): Begroting 2013 Werkelijk 2013 Baten Subsidie OCW Overige inkomsten Verevening APS Totale baten Lasten Resultaat Stichting APS heeft het negatieve resultaat voor 2013 voor haar rekening genomen, zodat Stichting HVO zonder enige schuld haar derde levenscyclus kon ingaan op 1 januari NST/WSO/

18 NST/WSO/

Jaarverslag. Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding

Jaarverslag. Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding 2011 Jaarverslag Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Jaarverslag 2011 Stichting HVO Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Postadres: Postbus 85475,

Nadere informatie

Jaarverslag. Stichting HVO Zwarte Woud 2 3524 SJ Utrecht tel. 030 2856856 www.hvo.nl hvo@hvo.nl

Jaarverslag. Stichting HVO Zwarte Woud 2 3524 SJ Utrecht tel. 030 2856856 www.hvo.nl hvo@hvo.nl 2014 Jaarverslag Stichting HVO Zwarte Woud 2 3524 SJ Utrecht tel. 030 2856856 www.hvo.nl hvo@hvo.nl Jaarverslag 2014 Inhoud Ten Geleide... 3 1. HVO strategische intentie... 5 2. HVO Opleidingen... 6 3.

Nadere informatie

Jaarverslag 2010. Stichting HVO

Jaarverslag 2010. Stichting HVO Jaarverslag 2010 Jaarverslag 2010 Stichting HVO Inhoud Ten geleide 5 1. Resultaten 2010 9 2. Eindstand 2007-2011 13 3. Organisatie en communicatie 21 4. Beknopt financieel jaaroverzicht 25 Stichting HVO

Nadere informatie

Jaar verslag 2009. Stichting HVO

Jaar verslag 2009. Stichting HVO Jaar verslag 2009 Stichting HVO Inhoud Ten Geleide 5 1. Doorbraak naar duurzaamheid 8 2. Integraal expertisecentrum 11 3. Organisatie en communicatie 15 4. Financieel jaaroverzicht 19 Stichting HVO Humanistisch

Nadere informatie

Jaarverslag 2008. Stichting HVO

Jaarverslag 2008. Stichting HVO Jaarverslag 2008 Stichting HVO Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Postadres: Bezoekadres: Postbus 85475, 3508 AL Utrecht Zwarte Woud 2, 3524 SJ Utrecht Telefoon: 030-28 56 856

Nadere informatie

Met hoofd, hart en handen. Koersplan 2011-2015 van Stichting HVO, humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding

Met hoofd, hart en handen. Koersplan 2011-2015 van Stichting HVO, humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Met hoofd, hart en handen Koersplan 2011-2015 van Stichting HVO, humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Met hoofd, hart en handen Koersplan 2011-2015 van Stichting HVO, humanistisch centrum voor

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Levensbeschouwing Juist in het. openbaar onderwijs

Levensbeschouwing Juist in het. openbaar onderwijs Levensbeschouwing Juist in het openbaar onderwijs Levensbeschouwing in de openbare school brengt verbinding. Het raakt het hart van leerlingen en personeel. Door hier actief aandacht aan te besteden, gaat

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Datum 9 november 2009 Betreft Kamervragen van de leden Karabulut en Jasper van Dijk over het invoeren van islamlessen op openbare scholen

Datum 9 november 2009 Betreft Kamervragen van de leden Karabulut en Jasper van Dijk over het invoeren van islamlessen op openbare scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1

Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1 Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1 Comité van Aanbeveling: Prof. Dr. H.H.F. (Herman) Wijffels, hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke verandering (Universiteit Utrecht) en oprichter Sustainable

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

master leraar voortgezet onderwijs

master leraar voortgezet onderwijs DEEL JE KENNIS! master leraar voortgezet onderwijs JOUW PROGRAMMA IN EEN NOTENDOP De master Leraar voortgezet onderwijs van de VU is een eenjarige master (voltijd*) waarin je een eerstegraads onderwijsbevoegdheid

Nadere informatie

bij aan een hogere kwaliteit van het onderwijs. Daar hebben ook je leerlingen profijt van.

bij aan een hogere kwaliteit van het onderwijs. Daar hebben ook je leerlingen profijt van. 14 De Lerarenbeurs. Be Door gebruik te maken van de Lerarenbeurs verhoog je als docent je professionele niveau. Hierdoor verbeteren je lessen, word je breder inzetbaar en draag je bij aan een hogere kwaliteit

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Professionaliseringsaanbod Pabo 2010 2011 OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Inleiding Nieuw in ons aanbod! Een vervolg op de Post-HBO Coach en opleider in de school!

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool

Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool Zo zit dat dus met 10+ Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool Werken met vormingsthema s Zo zit dat dus met 10+ Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

Show & Share 2008 Promoveren bij Hogeschool INHOLLAND Ad van Blokland, coördinator Promotieonderzoek Institute of Advanced Studies and Applied

Show & Share 2008 Promoveren bij Hogeschool INHOLLAND Ad van Blokland, coördinator Promotieonderzoek Institute of Advanced Studies and Applied Show & Share 2008 Promoveren bij Hogeschool INHOLLAND Ad van Blokland, coördinator Promotieonderzoek Institute of Advanced Studies and Applied Research 1 Inhoud presentatie Waarom aandacht voor promoveren

Nadere informatie

spoorzoeken en wegwijzen

spoorzoeken en wegwijzen spoorzoeken en wegwijzen OVERZICHT OPLEIDINGEN OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP Opbrengstgericht leiderschap Opbrengstgericht werken en opbrengstgericht leiderschap zijn termen die de afgelopen jaren veelvuldig

Nadere informatie

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind Lectoraat natuurbeleving & ontwikkeling kind 1 Aanleiding Als kinderen van vijf tot twaalf jaar hun speelplek mogen kiezen, gaat de voorkeur voornamelijk uit naar braakliggende terreinen. Daarbij kijken

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015

LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015 LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015 Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PROGRAMMA 3TU M-SEC: eerstegraads lerarenopleidingen

Nadere informatie

De zeven leerroutes zorgen ervoor dat studenten een optimaal op hun vooropleiding aansluitend onderwijsprogramma kunnen volgen. De organisatiecultuur wordt gekenmerkt door een hoge mate van betrokkenheid,

Nadere informatie

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d.

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d. se a ccr editat eor ga ní sat e Besluit Besluit strekkende tot het toekennen van het bijzonder kenmerk Ondernemen aan de minor Sport Business lnnovatie van de hbo-bacheloropleiding Sport, Gezondheid en

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst ILO - School

Samenwerkingsovereenkomst ILO - School Samenwerkingsovereenkomst ILO - School TUSSEN ILO EN SCHOOL VOOR VOORTGEZET ONDERWIJS (inzake het praktijkdeel van (Post)Master-studenten met een stageplek) Partijen, De Interfacultaire Lerarenopleidingen

Nadere informatie

Welzijn Breed (Onderwijsassistent)

Welzijn Breed (Onderwijsassistent) Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25485 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Auditorium, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid en persoonlijk contact.

Nadere informatie

Leraren en ook lerarenopleiders in de ontwerprol

Leraren en ook lerarenopleiders in de ontwerprol Leraren en ook lerarenopleiders in de ontwerprol Ontwikkelplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Nienke Nieveen (SLO), William Buijs (Fontys), Tjark Huizinga (Saxion), Gerald van Dijk

Nadere informatie

Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek.

Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek. Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek. WGV Oost Deventer, 20 maart 2013 Attie Valkenburg van Roon, projectleider Master Zorg voor

Nadere informatie

Koers 2016. Ons Middelbaar Onderwijs, sinds 1916

Koers 2016. Ons Middelbaar Onderwijs, sinds 1916 Onze leerlingen! Ze zijn in de leeftijd van 11 tot ongeveer 18 jaar, de periode waarin zij hun identiteit ontwikkelen. Ouders vertrouwen erop dat wij hun kinderen de best denkbare educatieve en pedagogische

Nadere informatie

EEN HUMANISTISCH PERSPECTIEF OP LEVENSBESCHOUWELIJKE LESMETHODEN

EEN HUMANISTISCH PERSPECTIEF OP LEVENSBESCHOUWELIJKE LESMETHODEN EEN HUMANISTISCH PERSPECTIEF OP LEVENSBESCHOUWELIJKE LESMETHODEN Gundalyn Hemmink, Christine van der Mars en Marco Otten Veel afgestudeerden aan de lerarenopleiding HVO en levensbeschouwing geven het vak

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanmelding en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen voor de regeling?

Nadere informatie

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS.

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE LERARENOPLEIDING MAATSCHAPPIJLEER EN MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN LERARENOPLEIDING MAATSCHAPPIJLEER EN MAATSCHAPPIJWETENSSCHAPPEN Na je master Sociologie,

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

g r a d u a t e s c h o o l UNIVERSITEIT VOOR HUMANISTIEK

g r a d u a t e s c h o o l UNIVERSITEIT VOOR HUMANISTIEK g r a d u a t e s c h o o l UNIVERSITEIT VOOR HUMANISTIEK De Graduate School van de Universiteit voor Humanistiek (UvH) biedt een vierjarige promotieopleiding, die uitmondt in een wetenschappelijk proefschrift

Nadere informatie

programmaboekje 16:30-17:30 uur Paul Delnooz of Helma Oolbekkink; twee parallelle workshops over praktijkgericht onderzoek

programmaboekje 16:30-17:30 uur Paul Delnooz of Helma Oolbekkink; twee parallelle workshops over praktijkgericht onderzoek programmaboekje od Community of Masters Nederland Onderzoekende Docent leren onderzoeken en onderzoek om te leren CoMN symposium 2 oktober 2013 Montessori College Arnhem Utrechtseweg 174 6812 AL Arnhem

Nadere informatie

5 november 2015 RAI Amsterdam

5 november 2015 RAI Amsterdam Bazalt, HCO, RPCZ en OnderwijsAdvies organiseren het congres: Leren zichtbaar maken met de kennis over hoe wij leren met professor John Hattie 5 november 2015 RAI Amsterdam Professor John Hattie doet onderzoek

Nadere informatie

2015-2016. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po

2015-2016. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po 2015-2016 Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po 2015-2016 Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie

Nadere informatie

1. Welke routes tot leraar zijn er in het hoger onderwijs?

1. Welke routes tot leraar zijn er in het hoger onderwijs? 1 1. Welke routes tot leraar zijn er in het hoger onderwijs? Het hoger onderwijs kent routes tot leraar in het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs: HBO Het hoger beroepsonderwijs kent

Nadere informatie

Subsector pedagogische opleidingen

Subsector pedagogische opleidingen Samenvatting... 2 Gemiddeld in aantal en inschrijvingen... 2 Meeste instroom in hbo-... 3 Weinig uitval... 3 Relatief minder switchers... 3 Hoog rendement in hbo-bachelor en wo-master... 3 Accreditatie-uitkomsten:

Nadere informatie

Kunstschool Boxtel. Inleiding

Kunstschool Boxtel. Inleiding Kunstschool Boxtel Inleiding In dit beknopte scenario wordt een kleine duurzame organisatie voor cultuureducatie in de gemeente Boxtel omschreven; Kunstschool Boxtel. Kunst- en cultuureducatie stimuleert,

Nadere informatie

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020 Godelindeschool Hilversum 17 september 2015 Feedbackgesprek De inspectie voert aan het eind van het bezoek graag een gesprek over de kwaliteit van de

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Humanistische Levensbeschouwelijke Vorming. Levensbeschouwelijke vorming in het Nederlandse openbaar onderwijs, in het bijzonder HVO

Humanistische Levensbeschouwelijke Vorming. Levensbeschouwelijke vorming in het Nederlandse openbaar onderwijs, in het bijzonder HVO Humanistische Levensbeschouwelijke Vorming. Levensbeschouwelijke vorming in het Nederlandse openbaar onderwijs, in het bijzonder HVO Wiel Veugelers (Universiteit voor Humanistiek) en Eveline Oostdijk (Stichting

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PRESENTATIE DIGITAAL www.utwente.nl/master/sec/powerpoint www.utwente.nl/master/lvhom/powerpoint

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Stichting Thuis Sterven De Ronde Venen. Jaarverslag 2010. Tel: 06-51.45.11.30. Aangesloten bij het Landelijk Steunpunt VPTZ, Bunnik

Stichting Thuis Sterven De Ronde Venen. Jaarverslag 2010. Tel: 06-51.45.11.30. Aangesloten bij het Landelijk Steunpunt VPTZ, Bunnik Stichting Thuis Sterven De Ronde Venen Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg Jaarverslag 2010 Tel: 06-51.45.11.30 Aangesloten bij het Landelijk Steunpunt VPTZ, Bunnik www.thuissterven.info De inhoudsopgave

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Nascholing docenten vanaf schooljaar 2011-2012

Nascholing docenten vanaf schooljaar 2011-2012 Nascholing docenten vanaf schooljaar 2011-2012 2 Nog beter worden in je vak? Nieuwe inspiratie opdoen? Docenten GVO en HVO staan erom bekend dat ze gemotiveerd zijn voor hun werk en graag bij willen blijven

Nadere informatie

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Deel 2 Opleidingsspecifiek deel: Master Theologie Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting Vrienden van het Juda Palache Instituut

Jaarverslag Stichting Vrienden van het Juda Palache Instituut Jaarverslag Stichting Vrienden van het Juda Palache Instituut 2014 Besproken en goedgekeurd door het Algemeen Bestuur van de Stichting op 16 maart 2015 De Stichting Vrienden van het Juda Palache Instituut

Nadere informatie

NIDAP Informatie 02042015 / Audits NIDAP. Opleidingsmarktonderzoek. Informatie over onze onderzoeksdiensten NIDAP 2015

NIDAP Informatie 02042015 / Audits NIDAP. Opleidingsmarktonderzoek. Informatie over onze onderzoeksdiensten NIDAP 2015 Opleidingsmarktonderzoek Informatie over onze onderzoeksdiensten 2015 1 Introductie Inleiding In dit korte document staat algemene informatie over onze opleidingsmarktonderzoeken. Tevens wordt dieper ingegaan

Nadere informatie

Notitie over montessori cursussen voor leidinggevenden en HBO master opleidingen voor montessori leraren en leidinggevenden uit het basisonderwijs.

Notitie over montessori cursussen voor leidinggevenden en HBO master opleidingen voor montessori leraren en leidinggevenden uit het basisonderwijs. Professionalisering in het montessori basisonderwijs Notitie over montessori cursussen voor leidinggevenden en HBO master opleidingen voor montessori leraren en leidinggevenden uit het basisonderwijs.

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. Werkzaamheden

FUNCTIEBESCHRIJVING. Werkzaamheden Leraar basisonderwijs LA Functiewaardering: 33333 33333 33 33 Salarisschaal: LA Werkterrein: Onderwijsproces > Leraren Activiteiten: Beleids en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

LEVEND LEREN FOTO S, ETSEN EN FIGUREN

LEVEND LEREN FOTO S, ETSEN EN FIGUREN LEVEND LEREN FOTO S, ETSEN EN FIGUREN Levend Leren in de dagelijkse praktijk van opleidingen voor het pedagogisch werkveld Inhoud Foto s bij Hoofdstuk 1 Overzicht van de foto s Foto s bij Hoofdstuk 1 (foto

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN EN STRUCTUUR. Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden

COMMUNICATIEPLAN EN STRUCTUUR. Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden COMMUNICATIEPLAN EN STRUCTUUR Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Drechtsteden Concept versie; d.d. 28.01.2014 Inhoud: 1. Verantwoording 2. Doelen en gebruikswaarde van het Communicatieplan 3. Organisatie

Nadere informatie

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Tekst: Bob Schoorel Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Windesheim in Zwolle gaat aan de slag met de leerwerkplaats Handelingsgericht Werken (HGW). De leerwerkplaats HGW is een concept waarbij professionals

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014

Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Certificering pabo-studenten voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs Door: Bestuur OGO-Academie september 2014 Inleiding De certificering wordt door de OGO-Academie uitgevoerd. De pabo s zijn verantwoordelijk

Nadere informatie

Voor meer en beter gekwalificeerde academische leraren

Voor meer en beter gekwalificeerde academische leraren Voor meer en beter gekwalificeerde academische leraren Conferentie 14 november 2013 Olympisch Stadion Amsterdam Vereniging van Universiteiten VSNU i.s.m. de universitaire lerarenopleidingen PROGRAMMA 09:30

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanmelding en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen voor de regeling?

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Versie 02-11-2015 Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanmelding en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen

Nadere informatie

2014-2015. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po

2014-2015. Studiegids. Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po 2014-2015 Studiegids Post-hbo-opleiding Humanistisch Vormingsonderwijs voor groepsleerkrachten in het openbaar po COLOFON Uitgave van: Stichting HVO Titel: Studiegids 2014-2015 Post-hbo-opleiding Humanistisch

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Studiegids 2013-2014. Initiële hbo-bacheloropleiding leraar Humanistisch vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL)

Studiegids 2013-2014. Initiële hbo-bacheloropleiding leraar Humanistisch vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL) Studiegids 2013-2014 Initiële hbo-bacheloropleiding leraar Humanistisch vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL) COLOFON Uitgave van: Stichting HVO Humanistisch centrum voor onderwijs en opvoeding Titel:

Nadere informatie

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Naar een landelijke aanpak SAMENVATTING Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen september 2012 Samenvatting De bibliotheek op school voortgezet onderwijs

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK INHOUD Uitkomst onderzoek Newschool.nu te Harderwijk 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag 4 3 Samenvattend oordeel 10 Bijlage 1A: Overzicht

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders. verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen

Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders. verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen Studiejaar: 2015-2016 Voor studenten die Het tweede jaar van de Educatieve Master of de masteropleiding

Nadere informatie

Volg de Master Leren en Innoveren

Volg de Master Leren en Innoveren Starten met onderwijsvernieuwing? Volg de Master Leren en Innoveren Utrecht 2011-2012, 3e leergang Vind jij nieuwe ontwikkelingen en veranderingen in het onderwijs belangrijk en wil jij daarin een voortrekkersrol

Nadere informatie

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs

MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs M201114 MKB ziet wel brood in ondernemerschapsonderwijs MKB-ondernemers over ondernemen in het reguliere onderwijs drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, november 2011 MKB ziet wel brood in

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) bij het Expertisecentrum Onderwijs Zorg Bonaire

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) bij het Expertisecentrum Onderwijs Zorg Bonaire RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) bij het Expertisecentrum Onderwijs Zorg Bonaire Plaats : Kralendijk, Bonaire Datum onderbezoek : 11 november 2015 Rapport

Nadere informatie

Ned-Moove. De Nederlandstalige Moodle Vereniging

Ned-Moove. De Nederlandstalige Moodle Vereniging Ned-Moove De Nederlandstalige Moodle Vereniging Programma van vandaag 14:30 Opening door Ed Botterweg 14:45 Ned-Moove door Hans de Zwart 15:30 Pauze (koffie, thee, paaseitjes) 15:45 Edurep door Egbert

Nadere informatie

Onderwijs-seminar. De Leraar van de Toekomst. Bestaat De leraar van De Toekomst wel?

Onderwijs-seminar. De Leraar van de Toekomst. Bestaat De leraar van De Toekomst wel? Onderwijs-seminar De Leraar van de Toekomst Bestaat De leraar van De Toekomst wel? Even voorstellen Anne Looijenga, directeur Centrum voor Ontwikkeling Katholieke Pabo Zwolle En jullie zijn.? 2 De of een

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

FAQ s tegemoetkoming kosten aspirant-opleidingsscholen Versie 21 augustus 2015

FAQ s tegemoetkoming kosten aspirant-opleidingsscholen Versie 21 augustus 2015 FAQ s tegemoetkoming kosten aspirant-opleidingsscholen Versie 21 augustus 2015 Deze FAQ s richten zich alleen op de uitbreiding van het aantal bekostigde opleidingsscholen en niet op de verlenging en/of

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Kwaliteitsborging regionaal ontwikkelde beroepsgerichte keuzevakken vmbo

Kwaliteitsborging regionaal ontwikkelde beroepsgerichte keuzevakken vmbo Kwaliteitsborging regionaal ontwikkelde keuzevakken vmbo Profielen in het vmbo; een nieuw perspectief Vanaf schooljaar 2016-2017 is er een nieuw systeem van profielen in het vmbo. Doel van het nieuwe systeem

Nadere informatie

DIPLOMALIJST GASTOUDERS

DIPLOMALIJST GASTOUDERS DIPLOMALIJST GASTOUDERS MBO niveau 2 opleidingen Helpende breed 2 Helpende sociaal agogisch werk 2 Helpende welzijn 2 Helpende Zorg en Welzijn Verzorgingsassistent(e) MBO niveau 3 of 4 opleidingen A verpleegkundige

Nadere informatie