Armoedemonitor Voorschoten 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Armoedemonitor Voorschoten 2012"

Transcriptie

1 Armoedemonitor Voorschoten 2012 Februari 2014 Opgesteld door te Groningen Databewerking: Wim Zijlema Redactie: Anne-Wil Hak en Tessa Schoot Uiterkamp In opdracht van de gemeente Voorschoten structureert (bestaande) gegevens waardoor organisaties beter gebruik kunnen maken van hun informatie. Dit kan betrekking hebben op de ontwikkeling en evaluatie van beleid, het implementeren van nieuwe dienstverleningsconcepten of een efficiëntere inrichting en uitvoering van werkprocessen.

2 Colofon "Armoedemonitor Voorschoten 2012" Een onderzoek naar de doelgroep en het beleid voor armoede in de gemeente Voorschoten Uitgave Deze publicatie is een uitgave van. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en /of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van. Adres: Stavangerweg JC Groningen. Bij overname is bronvermelding verplicht. 2

3 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Samenvatting Huishoudens in Voorschoten Kenmerken alle huishoudens Kenmerken minimahuishoudens Langjarige minima Kinderen Verdeling minimahuishoudens over de gemeente Instrumenten voor financiële ondersteuning Regelingen voor het minimabeleid Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Bijzondere bijstand Langdurigheidstoeslag Collectieve ziektekostenverzekering Regeling chronisch zieken en gehandicapten Categoriale bijzondere bijstand Bijzondere bijstand schoolkosten Regeling maatschappelijke participatie Cumulatief gebruik gemeentelijke voorzieningen Gebruik Wmo door minimahuishoudens Schuldhulpverlening Wet sociale werkvoorziening Gebruik regelingen minimahuishoudens Lokaal beleid in perspectief Doelgroepen armoedebeleid Overlap voorzieningen Gebruik voorzieningen in regionaal perspectief Aanbevelingen Bijlage 1 Verantwoording en definities Bijlage 2 Lijst van afkortingen

4 4

5 Inleiding Gemeenten vervullen een belangrijke rol bij zowel de bestrijding als de preventie van armoede: zij hebben de zorgplicht om de leefsituatie en het toekomstperspectief van kwetsbare burgers te verbeteren. Door de korte afstand tot de inwoners, is de gemeente in staat de armoedeproblematiek binnen haar grenzen in kaart te brengen en hiervoor aangepast beleid te ontwikkelen. Algemeen inkomensbeleid is de verantwoordelijkheid van het Rijk, maar gemeenten kunnen in aanvulling hierop met maatwerk individuele huishoudens ondersteunen. Zo heeft de gemeente de mogelijkheid om voor bepaalde doelgroepen categoriale maatregelen te treffen. Dit geldt voor ouderen, chronisch zieken en gezinnen met kinderen. Voor deze laatste groep dient de ondersteuning gericht te zijn op participatie. Daarnaast is er generiek beleid mogelijk voor alle minima, zoals een collectieve ziektekostenverzekering. De gemeente Voorschoten wil inzicht krijgen op de ontwikkeling van de omvang en de samenstelling van de doelgroep voor het armoedebeleid, inclusief het gebruik van inkomensondersteunende regelingen. In dat kader is nu voor de eerste keer een armoedemonitor samengesteld. Deze monitor geeft een uitgebreid beeld van de doelgroep van en het bereik van het minimabeleid. Opzet van het onderzoek In dit onderzoek zijn de registraties van de verschillende regelingen aan elkaar gekoppeld, zodat een samenhangend inzicht ontstaat in de minimapopulatie en haar gebruik van de diverse regelingen. Voor een uitgebreide beschrijving van de onderzoeksmethodiek verwijzen we naar bijlage 2. Leeswijzer Na de samenvatting wordt in het eerste hoofdstuk de doelgroep voor het minimabeleid beschreven aan de hand van een aantal kenmerken. Vervolgens worden in hoofdstuk twee alle regelingen die de gemeente uitvoert in beeld gebracht. Tot slot komen in het laatste hoofdstuk een aantal conclusies en aanbevelingen aan bod. In bijlage 1 geven we een uitgebreide verantwoording van de onderzoeksmethodiek. Bijlage 2 bevat een toelichting van afkortingen. 5

6 6

7 Samenvatting Bijna 5 procent van de huishoudens in Voorschoten behoort tot een minimahuishouden met een inkomen tot 110 procent van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm). Het aandeel minima in Voorschoten is lager dan het landelijke gemiddelde van 10,5 procent. De totale doelgroep voor het minimabeleid in de gemeente Voorschoten bestaat uit 516 huishoudens. Kenmerken minimahuishoudens Van de huishoudens in Voorschoten heeft 4,8 procent een inkomen tot 110 procent van het sociaal minimum; dit zijn in totaal 516 huishoudens. Van de huishoudens met een inkomen tot 110 procent heeft 49 procent een WWB uitkering, 19 procent AOW en 32 procent een ander inkomen. Eenoudergezinnen en alleenstaanden behoren vaker tot de minimapopulatie dan huishoudens met twee volwassenen. Van alle eenoudergezinnen in de gemeente behoort 17 procent tot de minimahuishoudens. Naar etniciteit is het aandeel minima het grootst onder niet-westerse allochtone huishoudens, hiervan heeft 21 procent een minimuminkomen. Onder autochtone huishoudens is het aandeel minima 3,5 procent. Langjarige minima Van alle huishoudens met een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm heeft 62 procent langer dan drie jaar dit inkomen. Van alle huishoudens in de gemeente leeft bijna 3 procent drie jaar of langer van een inkomen op minimumniveau. Kinderen Van de kinderen in Voorschoten leven 235 kinderen in een minimahuishouden, dit is 4,3 procent. Van alle kinderen in minimahuishoudens groeit 60 procent op in een huishouden met een bijstandsuitkering. Van alle kinderen die in een eenoudergezin opgroeien, leeft bijna 1 op de 6 op een inkomen tot 110 procent. Verder zien we dat 18 procent van de kinderen van niet-westers allochtone afkomst, in een huishouden met een minimuminkomen leeft. In huishoudens van Nederlandse afkomst leeft 2,3 procent n een huishouden met een minimuminkomen. Gebruik van de regelingen De volgende figuur geeft het bereik van de inkomensondersteunende regelingen weer die de gemeente Voorschoten kent. 7

8 Figuur S1. Percentage gebruik minimahuishoudens per regeling De kwijtschelding heeft het hoogste bereik onder de doelgroep, gevolgd door de collectieve zorgverzekering en de langdurigheidstoeslag. Van de categoriale bijzondere bijstand voor 65-plussers wordt het minst gebruikgemaakt door de primaire doelgroep. Cumulatief gebruik inkomensondersteunende regelingen Gemiddeld genomen maken minimahuishoudens van 1,6 voorzieningen gebruik. Figuur S2. Totaal gebruik van alle regelingen per huishouden 8

9 Bijna 28 procent van de minimahuishoudens maakt van geen enkele regeling gebruik. Dit aandeel ligt in lijn met wat we vinden bij andere gemeenten. Bijna een derde van de minimahuishoudens in Voorschoten maakt gebruik van één regeling en bijna 14 procent van de doelgroep van het minimabeleid maakt gebruik van twee regelingen. Wmo Van alle huishoudens maakt 7 procent gebruik van een Wmo-voorziening, dit zijn 754 huishoudens in totaal. Van de minimahuishoudens in Voorschoten 13 procent een beroep op de Wmo. Wanneer we het gebruik van de verschillende minimaregelingen door Wmo ers vergelijken met alle huishouden, dan blijkt dat het bereik van de meeste regelingen onder Wmo-huishoudens met een inkomen tot 110 procent hoger is dan onder alle minimahuishoudens in totaal. Alleen van de bijzondere bijstand en categoriale bijzondere bijstand 65-plus wordt door Wmo ers minder gebruikgemaakt. Schuldhulpverlening Van de 33 huishoudens die in 2012 in aanraking zijn geweest met de minnelijke schuldhulpverlening leeft 58 procent van een inkomen tot 110 procent van het sociaal minimum. Van alle minima tot 110 procent in Voorschoten, heeft 3,7 procent gebruikgemaakt van de schuldhulpverlening. Landelijk schommelt het percentage tussen de 3 en 5 procent. Wet sociale werkvoorziening In 2012 zaten 54 huishoudens in Voorschoten in een lopend Wsw-traject. Hiervan hadden 7 een inkomen tot 110 procent Wsm. Cumulatief gebruik WWB, minimaregelingen, SHV, Wmo Tabel S1. Gebruik voorzieningen huishoudens tot 110% Gebruik minimahuishoudens Aantal Aandeel WWB-uitkering % Minimaregelingen % Schuldhulpverlening 33 6% Wmo-voorziening 67 13% Van alle minimahuishoudens tot 110 procent maakt 72 procent gebruik van een minimaregeling, 49 procent heeft een WWB uitkering, 13 procent maakt gebruik van een WMO-voorziening en 6 procent van de schuldhulpverlening. 9

10 10

11 1 Huishoudens in Voorschoten Dit hoofdstuk beschrijft de samenstelling en achtergrondkenmerken van de huishoudens in Voorschoten. Allereerst geven we een beschrijving van de kenmerken van alle huishoudens in de gemeente. Vervolgens komen de minimahuishoudens aan bod. Hierbij beschrijven we de omvang en kenmerken van huishoudens met een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm. 1.1 Kenmerken alle huishoudens Onderstaande tabel geeft het aantal inwoners en het aantal huishoudens weer in de gemeente Voorschoten. Tabel Aantal huishoudens en inwoners Voorschoten 1 Categorie Aantal huishoudens Aantal inwoners Gemiddelde huishoudgrootte 2,3 In de gemeente Voorschoten wonen in totaal personen in huishoudens. 2 De gemiddelde huishoudgrootte komt daarmee uit op 2,3 personen, iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 2,2 personen. 3 Huishoudtype Als we kijken naar de huishoudsamenstelling in de gemeente Voorschoten zien we de volgende verdeling. Tabel Huishoudens naar type Huishoudtype Huishoudens Landelijk Alleenstaand ,9% 39,7% Eenoudergezin 413 3,8% 4,0% Meerpersoons zonder kinderen ,9% 36,4% Meerpersoons met kinderen ,4% 19,9% Totaal ,0% 100,0% De huishoudsamenstelling in Voorschoten wijkt enigszins af van het landelijke beeld. Zo zijn er in Voorschoten minder alleenstaanden en naar verhouding meer meerpersoonshuishoudens zonder kinderen. Leeftijd In de volgende tabel staat een overzicht van de leeftijdsopbouw naar huishoudens. 1 Alle gegevens in de tabellen in deze monitor zijn gebaseerd op de gekoppelde gemeentelijke bestanden, tenzij anders aangegeven. Landelijke cijfers zijn afkomstig van het CBS. 2 Exclusief 1 institutioneel huishouden met 98 inwoners. 3 Bron: CBS. 11

12 Tabel Leeftijdsopbouw huishoudens naar leeftijd oudste lid van het huishouden Leeftijdscategorie Huishoudens Tot 18 jaar 18 0,2% jaar 319 2,9% jaar ,5% jaar ,0% 65 jaar en ouder ,4% Totaal ,0% We zien dat de oudste categorieën het meest vertegenwoordigd zijn in de gemeente Voorschoten. Dit duidt er op dat Voorschoten de afgelopen jaren verhoudingsgewijs weinig instromende jonge gezinnen en gezinsvormers binnen haar grenzen mocht begroeten. En dat de vergrijzing aan het toenemen is. Etniciteit De volgende tabel geeft de huishoudindeling naar etnische achtergrond weer. Tabel Huishoudens naar bevolkingsgroep Categorie Huishoudens Autochtoon ,9% Westers allochtoon ,8% Niet-westers allochtoon 789 7,3% Totaal ,0% Ruim 23 procent van de huishoudens is van allochtone herkomst. Opvallend is het grote aandeel Westers allochtonen. Landelijk is het beeld dat er meer niet-westerse allochtonen zijn. 1.2 Kenmerken minimahuishoudens In deze paragraaf gaan we in op de omvang en de kenmerken van de minimapopulatie. In de gemeente Voorschoten geldt voor de gemeentelijke regelingen een grens van 110 procent van het wettelijk sociaal minimum. In deze monitor beschrijven we daarom de kenmerken van de doelgroep tot 110 procent. Aantal en aandeel minimahuishoudens De volgende tabel bevat een overzicht van het aantal en aandeel minima en niet-minima huishoudens. Tabel Huishoudens naar inkomen in Voorschoten Inkomen in percentages van het Huishoudens wettelijke sociaal minimum Aantal Aandeel Tot 110% 516 4,8% Overig ,2% Totaal ,0% 12

13 Bijna 5 procent van alle huishoudens in de gemeente Voorschoten moet rondkomen van een inkomen tot 110 procent Wsm, dit zijn 516 huishoudens. Het landelijk gemiddelde is 11,5 procent en Voorschoten wijkt daar in positieve zin vanaf. Inkomensbron Als we de huishoudens met een minimuminkomen tot 110 procent van het sociaal minimum uitsplitsen naar hoofdinkomen zien we de volgende verdeling. Tabel Inkomensbron minima, inkomen tot 110% Inkomensbron Minimahuishoudens Aantal Aandeel WWB ,6% AOW ,4% Ander inkomen ,0% Totaal % Bijna de helft van alle minimahuishoudens is afhankelijk van een WWB-uitkering, en ongeveer een derde komt rond van een ander inkomen. Dit zijn huishoudens met bijvoorbeeld een WW-uitkering, een arbeidsongeschiktheidsuitkering of een laag inkomen uit werk. Exact 100 huishoudens die de pensioenleeftijd hebben bereikt komen rond van alleen AOW. Deze verdeling zien we ook terug bij andere gemeenten. Huishoudtype Het volgende overzicht geeft het huishoudtype van de minimahuishoudens weer. Tabel Minimahuishoudens naar type, inkomen tot 110% Huishoudtype Minima huishoudens Alle huishoudens Aandeel minima in alle huishoudens Alleenstaand ,7% 32,9% 7,6% Eenoudergezin 72 14,0% 3,8% 17,4% Meerpersoons zonder kinderen ,1% 38,9% 2,5% Meerpersoons met kinderen 68 13,2% 24,4% 2,6% Totaal ,0% 100,0% 4,8% Meer dan de helft van de huishoudens met een inkomen tot 110 procent Wsm is alleenstaand. Gezinnen met kinderen vormen de kleinste groep onder de minimahuishoudens. Ruim een op de zes eenoudergezinnen moet rondkomen van een minimum inkomen. Landelijk zien we vaak een groter percentage; in Leidschendam- Voorburg is bijna een op de drie eenoudergezinnen een minimahuishouden. Leeftijd Volgende tabel geeft een overzicht van de huishoudens op basis van de leeftijd van de oudste persoon in het huishouden. 4 Er zijn 31 huishoudens die naast hun AOW een aanvullende bijstandsuitkering ontvangen (AIO, uitgekeerd door de SVB). Zij worden in dit rapport gerekend tot de AOW ers. Dit zijn voornamelijk allochtone huishoudens die niet vanaf hun vijftiende jaar in Nederland wonen en daarom geen recht hebben op een volledige AOW-uitkering. 13

14 Tabel Leeftijdsopbouw minimahuishoudens, inkomen 110% Leeftijdscategorie Minimahuishoudens Alle huishoudens Aandeel minima in alle huishoudens Tot 18 jaar 1 0,2% 0,2% 5,6% jaar 34 6,6% 2,9% 10,7% jaar ,7% 14,5% 7,1% jaar ,1% 48,0% 5,2% 65 jaar en ouder ,4% 34,4% 2,7% Totaal ,0% 100,0% 4,8% Absoluut gezien vormen de minimahuishoudens in de leeftijdscategorie tussen de 40 en 65 jaar de grootste groep. Afgezet tegen alle huishoudens is te zien dat 18 tot 27-jarigen vaker een minimahuishouden vormen. Bijna 11 procent van deze groep komt rond van een minimuminkomen. Onder 65-plussers komen de minste minima voor. Dit betekent dat de huishoudens die van een minimuminkomen rondkomen jonger zijn dan in geheel Voorschoten. Dit is een verdeling die overeenkomt met het landelijke beeld. Etniciteit In tabel geven we de minimahuishoudens weer, verdeeld naar etnische achtergrond. Tabel Minimahuishoudens naar etniciteit, inkomen 110% Categorie Minima huishoudens Alle huishoudens Aandeel minima in alle huishoudens Autochtoon ,2% 76,9% 3,5% Westers allochtoon 57 11,0% 15,8% 3,3% Niet-westers allochtoon ,8% 7,3% 20,8% Totaal ,0% 100,0% 4,8% Het aandeel niet-westerse allochtonen is in vergelijking met de andere categorieën een stuk groter. 1.3 Langjarige minima In deze paragraaf gaan we nader in op de achtergrondkenmerken van de groep die we langjarige minima noemen. Dit zijn huishoudens die drie jaar of langer leven van een inkomen op het sociaal minimum. De volgende tabel geeft een overzicht van het aantal jaren dat de huidige minimahuishoudens in Voorschoten zijn aangewezen op een minimuminkomen. Tabel Minimahuishoudens naar het aantal jaren met een minimuminkomen (110%) Categorie Minimahuishoudens Korter dan 1 jaar 94 18,2% 1 tot 3 jaar ,4% 3 jaar en langer ,4% Totaal ,0% 14

15 In Voorschoten leeft 62 procent van de minimahuishoudens langer dan drie jaar van een inkomen op minimumniveau. Gemiddeld zien wij bij andere gemeenten een percentage van 55 procent. Voorschoten zit daar iets boven. Bron van het inkomen Tabel Inkomstenbron langjarige minima Inkomensbron Langjarige minima Alle minima Aandeel langjarig WWB ,5% 48,6% 61,0% AOW 86 26,7% 19,4% 86,0% Ander inkomen 83 25,8% 32,0% 50,3% Totaal ,0% 100.0% 62,4% Van alle minimahuishoudens met AOW is 86 procent langjarig op dit minimum aangewezen. Dit is op zich logisch, de meeste huishoudens boven de 65 met alleen AOW kunnen geen inkomensverbetering meer tegemoet zien. Van alle WWB-huishoudens is 61 procent langjarig op het minimum aangewezen. Huishoudtype Tabel Langjarige minimahuishoudens naar type huishouden Huishoudtype Langjarige minima Alle minima Aandeel langjarig Alleenstaand ,3% 52,7% 64,3% Eenoudergezin 45 14,0% 14,0% 62,5% Meerpersoons zonder kinderen 65 20,2% 20,1% 62,5% Meerpersoons met kinderen 37 11,5% 13,2% 54,4% Totaal ,0% 100,0% 62,4% Wanneer we kijken naar de verdeling van de verschillende huishoudtypen onder langjarige minima, dan zien we dat ook hier alleenstaanden licht zijn oververtegenwoordigd. Dit houdt voor een deel verband met het relatief grote aantal AOW ers die langjarig op het minimum leven, onder hen bevinden zich veel alleenstaanden. Leeftijd Tabel Langjarige minimahuishoudens naar leeftijd Leeftijdscategorie Langjarige minima Alle minima Aandeel langjarig Tot 18 jaar 0-0,2% jaar 8 2,5% 6,6% 23,5% jaar 54 16,8% 21,7% 48,2% jaar ,0% 52,1% 64,7% 65 jaar en ouder 86 26,7% 19,4% 86,0% Totaal ,0% 100,0% 62,4% 15

16 De oververtegenwoordiging van AOW ers vinden we uiteraard ook terug in de leeftijdsverdeling van de langjarige minima. Onder de jongere huishoudens, tot 27 jaar, bevinden zich relatief weinig langjarige minima. Etniciteit Tabel Langjarige minimahuishoudens naar etniciteit Categorie Langjarige minima Alle minima Aandeel langjarig Autochtoon ,6% 57,2% 60,7% Westers allochtoon 30 9,3% 11,0% 52,6% Niet-westers allochtoon ,1% 31,8% 68,9% Totaal ,0% 100,0% 62,4% Tot slot kijken we naar de etnische achtergrond van de langjarige minima. Bovenstaande tabel laat zien dat onder niet-westerse allochtone minimahuishoudens iets meer langjarige minima zitten dan onder de huishoudens van andere afkomst. Onder westers allochtone minimahuishoudens bevinden zich de minste langjarige minima; iets meer dan de helft van deze huishoudens is langer dan drie jaar afhankelijk van een minimuminkomen. 1.4 Kinderen Hieronder gaan we nader in op de groep kinderen in de leeftijd tot 18 jaar die opgroeit in een minimahuishouden. Tabel Aantal kinderen in (minima)huishoudens Categorie Aantal Kinderen in Voorschoten Kinderen in minimahuishoudens tot 110% 235 Aandeel kinderen in minimahuishoudens 4,3% Van de kinderen in Voorschoten groeit ruim 4 procent op in een minimahuishouden. Dit is iets lager dan het gemeentelijke gemiddelde van 4,8 procent. Naar leeftijd maken we onderscheid in kinderen tot 4 jaar, van 4 tot 12 jaar (basisschoolleeftijd) en 12 tot 18 jaar (voortgezet onderwijs). Tabel Kinderen in (minima)huishoudens naar leeftijd Leeftijdscategorie Minima Aandeel Alle kinderen Aandeel minimakinderen op alle kinderen 0-4 jaar 56 23,8% 19,7% 5,2% 4-12 jaar ,4% 45,0% 4,4% jaar 70 29,8% 35,3% 3,6% Totaal ,0% 100.0% 4,3% Kinderen in de leeftijdscategorie tot 4 jaar groeien vaker op in een minimahuishouden dan oudere kinderen. Dit wijkt af van wat we in de meeste gemeenten zien, waarbij de oudere kinderen de grootste groep zijn. Dit heeft te maken met het relatief grote aandeel minimahuishoudens tussen de 18 en 27 jaar die vaker jongere kinderen hebben. 16

17 Tabel Kinderen in minimahuishoudens naar type inkomen Inkomensbron Minimakinderen Aantal Aandeel WWB ,0% AOW 2 0,9% Ander inkomen 92 39,1% Totaal ,0% Naar bron van het inkomen zien we dat zes op de tien kinderen in minimahuishoudens opgroeit in een huishouden met een bijstandsuitkering. Ruim 39 procent van de kinderen leeft in een huishouden met een ander inkomen. Ongeveer 1 procent woont in een AOWhuishouden, dit kunnen kinderen zijn die bij hun opa en oma wonen of kinderen met een ouder boven de 65 jaar. Tabel Kinderen in (minima)huishoudens naar type huishouden Huishoudtype Minimakinderen Alle kinderen Alleenstaand 1 0,4% 12 0,3% Eenoudergezin ,1% ,8% Meerpersoons met kinderen ,5% ,9% Totaal ,0% ,0% Van alle kinderen in Voorschoten groeit 12 procent op in een eenoudergezin. Van alle minimakinderen is dit 45 procent. Zetten we deze kinderen af tegen de hele gemeente, dan zien we dat van alle kinderen die in een eenoudergezin opgroeien, ruim 16 procent in een minimahuishouden opgroeit. Onder kinderen die opgroeien in een gezin met twee ouders is dit met 2,7 procent, een stuk lager. Tabel Kinderen in (minima)huishoudens naar etniciteit Categorie Minimakinderen Alle kinderen Autochtoon 95 40,4% ,7% Westers allochtoon 18 7,7% ,5% Niet-westers allochtoon ,9% ,8% Totaal ,0% ,0% Bijna 60 procent van de kinderen in een minimahuishouden is van buitenlandse afkomst, terwijl dit aandeel onder alle kinderen met 24 procent een stuk lager ligt. Als we de minimakinderen afzetten tegen alle kinderen in de gemeente, zien we dat 18 procent van alle niet-westerse allochtone kinderen opgroeit in een minimahuishouden. Onder autochtone kinderen is dit 2,3 procent. 1.5 Verdeling minimahuishoudens over de gemeente In deze paragraaf gaan we in op de verdeling van de minimahuishoudens over de gemeente Voorschoten. Wijken In de volgende tabel de verdeling van de minimahuishoudens naar wijk. 17

18 Tabel Aantal huishoudens met een minimuminkomen tot 110% Wsm naar wijk Wijk Minimahuishoudens Alle Aandeel 2012 huishoudens Noord-Hofland ,4% 22,2% 5,2% Krimwijk 30 5,8% 8,1 % 3,4% Centrum 19 3,7% 3,1 % 5,6% Nassauwijk 26 5,0% 7,7 % 3,1% Bloemenwijk 6 1,2% 4,9 % 1,1% Buitengebied 1 0,2% 0,7 % 1,3% Adegeest 26 5,0% 10,6 % 2,3% Boschgeest 29 5,6% 8,2 % 3,3% Bijdorp 43 8,3% 6,5 % 6,1% Vlietwijk ,7% 16,5 % 10,3% Starrenburg 25 4,8% 10,5 % 2,2% Dobbewijk 1 0,2% 1,0 % 0,9% Totaal ,0% 100,0% 4,8% In de wijken Vliethof, Bijdorp, Centrum en Noord-Hofland ligt het aandeel minimahuishoudens boven het gemeentelijke gemiddelde. In de volgende tabel staat per wijk het aantal personen jonger dan 18 jaar. Tabel Aantal kinderen in een minimahuishouden met een inkomen tot 110% Wsm naar wijk Wijk Minimakinderen Alle Aandeel 2012 kinderen Noord-Hofland 58 24,7% 19,1% 5,6% Krimwijk 16 6,8% 11,1% 2,6% Centrum 6 2,6% 1,6% 6,7% Nassauwijk 4 1,7% 10,6% 0,7% Bloemenwijk 1 0,4% 7,2% 0,3% Buitengebied 1 0,4% 0,6% 3,0% Adegeest 1 0,4% 9% 0,2% Boschgeest 11 4,7% 6,4% 3,2% Bijdorp 7 3,0% 4,8% 2,7% Vlietwijk ,9% 14,6% 14,4% Starrenburg 13 5,5% 13,9% 1,7% Dobbewijk 2 0,9% 1,0% 3,6% Totaal ,0% 100,0% 4,3% Bovenstaande tabel laat zien dat in Vlietwijk bijna 50 procent van de minimakinderen woont en nog eens een kwart in Noord-Hofland. Ook qua aandeel onder alle kinderen scoren deze wijken hoog. 18

19 Figuur Aandeel minimahuishoudens naar type inkomen per wijk In de wijken Nassauwijk en Bloemenwijk wonen veel oudere minimahuishoudens, gezien het aandeel AOW-ers. In de wijken Starrenburg, Noord-Hofland en Vlietwijk wonen veel WWBhuishoudens. Het aandeel minima met een overig inkomen is in de wijken Centrum en Boschgeest. De volgende figuur geeft de verdeling van huishoudtypen per wijk weer. Figuur Aandeel minimahuishoudens naar huishoudsamenstelling per wijk In Adegeest is het aandeel alleenstaanden onder de minimahuishoudens duidelijk hoger dan het gemeentelijk gemiddelde, dit hangt samen met het relatief grote aandeel AOW ers. Het aandeel eenoudergezinnen is daarentegen het grootst in Centrum, Krimwijk en Starrenburg 19

20 In Krimwijk, Bloemenwijk en Starrenbrug vinden we relatief de meeste stellen zonder kinderen onder de minimahuishoudens. Het volgende overzicht geeft de verdeling naar etnische achtergrond in de wijken weer. Figuur Aandeel minimahuishoudens naar etniciteit per wijk Niet-westerse allochtone minimahuishoudens wonen voornamelijk in Noord-Hofland, Krimwijk en Starrenburg. Autochtone minimahuishoudens vinden we juist veel terug in Bloemenwijn, Bijdorp en Centrum. 20

21 2 Instrumenten voor financiële ondersteuning Voor inwoners van de gemeente Voorschoten bestaan diverse voorzieningen om de financiële lasten te verlichten of het inkomen te verhogen. Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van het gebruik van de verschillende voorzieningen in Daarnaast beschrijven we de kenmerken van de huishoudens die van de inkomensondersteunende regelingen gebruikmaken. 2.1 Regelingen voor het minimabeleid Voor het minimabeleid zijn er lokale en landelijke regelingen (bijvoorbeeld huurtoeslag en zorgtoeslag). In dit rapport beschrijven we alleen de regelingen die lokaal worden uitgevoerd. De regelingen hebben verschillende inkomensgrenzen die zijn afgeleid van de betreffende bijstandsnorm. De volgende tabel geeft deze inkomensgrenzen in procenten weer, op basis van de situatie in Tabel Inkomensgrenzen regelingen in 2012 en omvang doelgroep Categorie Inkomensgrens Doelgroep Regelgeving Kwijtschelding 5 100% 471 landelijk/gemeentelijk Bijzondere bijstand 110% 516 landelijk/gemeentelijk Langdurigheidstoeslag 110% 231 landelijk/gemeentelijk Collectieve zorgverzekering 110% 516 gemeentelijk Regeling chronisch zieken en gehandicapten 110% - gemeentelijk Categoriale bijzondere bijstand % 100 gemeentelijk Bijzondere bijstand schoolkosten 110% 113 gemeentelijk Regeling maatschappelijke participatie 110% 422 gemeentelijk Onder de landelijke voorzieningen voor het minimabeleid vallen de kwijtschelding, de bijzondere bijstand en de langdurigheidstoeslag. Voor elk van deze voorzieningen kunnen, binnen bepaalde grenzen, lokale uitvoeringsregels gelden. In Voorschoten kunnen minima als zij aan de daarvoor geldende criteria voldoen naast de landelijke voorzieningen ook een beroep doen op vijf lokale voorzieningen. 2.2 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Burgers met een minimuminkomen kunnen kwijtschelding aanvragen voor bepaalde gemeentelijke heffingen, te weten de afvalstoffenheffing, rioolrechten, onroerende zaakbelasting en hondenbelasting voor de eerste hond. Huishoudens die in het voorgaande jaar kwijtschelding hebben ontvangen, krijgen een automatische toekenning. 5 Het inkomen van AOW ers ligt iets hoger dan de bijstandsnorm (100 procent van de bijstandsnorm). Omdat ook huishoudens met alleen een AOW-uitkering (zonder aanvullend pensioen) recht hebben op kwijtschelding nemen wij bij de berekening van het gebruik alle huishoudens tot 105 procent van de bijstandsnorm mee. 21

22 Bereik kwijtschelding De doelgroep voor de kwijtschelding bestaat uit 471 minimahuishoudens met een inkomen tot 105 procent van de bijstandsnorm. Tabel Bereik kwijtschelding Categorie 2012 Doelgroep 471 Gebruik kwijtschelding 348 Percentage bereik 79,3% In 2012 is er aan 348 huishoudens kwijtschelding verstrekt, dit is 79 procent van de doelgroep. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de kwijtschelding WWB-huishoudens maken minder gebruik dan huishoudens met inkomen uit de AOW of een overig inkomen; Gezinnen met kinderen maken het vaakst gebruik van de kwijtschelding, namelijk 80 procent van de doelgroep; Niet-westerse allochtonen maken iets vaker gebruik van de kwijtschelding dan autochtonen. 2.3 Bijzondere bijstand Het bijzondere bijstandsbeleid van de gemeente Voorschoten is erop gericht om mensen die bijzondere noodzakelijke kosten hebben en deze niet zelf kunnen betalen, te ondersteunen. De gemeente beoordeelt wanneer er sprake is van bijzondere omstandigheden. De hoogte van de vergoeding hangt af van iemands persoonlijke situatie. In Voorschoten geldt voor (gedeeltelijke) vergoeding uit de bijzondere bijstand een inkomensnorm van 110 procent van het Wsm en een vermogen binnen de bijstandsnormen. Gebruik bijzondere bijstand De doelgroep voor de bijzondere bijstand bestaat uit de huishoudens met een inkomen tot 110 procent van het Wsm, dit zijn 516 huishoudens. 22

23 Tabel Bereik bijzondere bijstand op huishoudniveau Categorie 2012 Doelgroep 516 Gebruik bijzondere bijstand 92 Percentage bereik 17,8% In 2012 hebben 92 huishoudens één of meerdere keren gebruikgemaakt van de bijzondere bijstand, ofwel 18 procent van de doelgroep. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van bijzondere bijstand Huishoudens met een WWB-uitkering maken het vaakst gebruik van de bijzondere bijstand, namelijk 24 procent van de doelgroep. AOW ers blijven in hun gebruik ver achter bij deze groep; Gezinnen met kinderen maken het vaakst gebruik van de bijzondere bijstand (resp. 25 procent en 28 procent van de doelgroep); Allochtone huishoudens maken relatief vaker gebruik van de regeling dan autochtone huishoudens. 2.4 Langdurigheidstoeslag De langdurigheidstoeslag is bedoeld als inkomensondersteuning voor mensen die langjarig afhankelijk zijn van een inkomen op bijstandsniveau. In Voorschoten behoort iedereen tussen de 23 en 65 jaar, die gedurende een periode van vijf jaar een inkomen heeft tot maximaal 110 procent van de bijstandsnorm, tot de doelgroep. Studenten met studiefinanciering of onderwijsbijdrage hebben geen recht op langdurigheidstoeslag. Verder geldt als voorwaarde voor toekenning dat er geen perspectief op inkomensverbetering door werkaanvaarding (meer) mag zijn. Eveneens mag iemand in het afgelopen jaar geen maatregel opgelegd hebben gekregen en/of mag zijn uitkering niet zijn verlaagd omdat diegene niet aan diens re-integratieverplichting voldeed. Bereik langdurigheidstoeslag Onder de doelgroep verstaan we hier alle langjarige minima met een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm en jonger dan 65 jaar. Het gaat in totaal om 231 huishoudens. Tabel Bereik langdurigheidstoeslag Categorie 2012 Doelgroep 231 Gebruik langdurigheidstoeslag 81 Percentage bereik 35,1% Als het we het gebruik afzetten tegen de doelgroep dan maakt ruim 35 procent gebruik van de langdurigheidstoeslag, dit zijn in totaal 81 huishoudens. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de langdurigheidstoeslag Minimahuishoudens met een WWB-uitkering maken vaker gebruik van de langdurigheidstoeslag dan minimahuishoudens met een overig inkomen; 23

24 Alleenstaanden maken vaker gebruik van de langdurigheidstoeslag dan andere huishoudens, namelijk 42 procent van de doelgroep; Autochtonen maken relatief vaker gebruik van de langdurigheidstoeslag dan allochtonen. 2.5 Collectieve ziektekostenverzekering De gemeente Voorschoten heeft met Zorg en Zekerheid een collectieve ziektekostenverzekering afgesloten. De verzekering biedt 10 procent korting op de premies van de basis- en de aanvullende verzekering. Daarnaast kunnen inwoners ook kiezen voor een aanvullende verzekering Gemeente standaard of Gemeente Top. Bereik van de collectieve ziektekostenverzekering Tot de doelgroep van deze regeling behoren alle huishoudens met een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm. Tabel Bereik collectieve ziektekostenverzekering Categorie 2012 Doelgroep 516 Gebruik collectieve ziektekostenverzekering 184 Percentage gebruik 35,1% Van de alle minimahuishoudens hebben 184 huishoudens gebruikgemaakt van de regeling, ofwel 35 procent. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de collectieve ziektekostenverzekering AOW-huishoudens zijn oververtegenwoordigd onder de gebruikers van de collectieve ziektekostenverzekering. Bijna twee derde van de doelgroep heeft in 2012 van deze regeling gebruikgemaakt; Eenoudergezinnen maken minder gebruik van de collectieve ziektekostenverzekering dan andere huishoudens; Niet-westers allochtone huishoudens maken vaker gebruik van deze regeling dan huishoudens met een andere afkomst. 2.6 Regeling chronisch zieken en gehandicapten Voorschoten heeft een regeling voor chronisch zieken en gehandicapten met een inkomen tot maximaal 110 procent van de bijstandsnorm. Deze doelgroep kan een tegemoetkoming ontvangen in de extra kosten die ze maken vanwege hun ziekte of handicap. Bijvoorbeeld: extra kosten in verband met voedingsmiddelen, energieverbruik, telefoonkosten, etc. 24

25 Gebruik regeling chronisch zieken en gehandicapten Tabel Gebruik chronisch zieken en gehandicapten Categorie 2012 Gebruik chronisch zieken en gehandicapten 43 In 2012 hebben 43 huishoudens gebruikgemaakt van de regeling chronisch zieken en gehandicapten. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de regeling chronisch zieken en gehandicapten Van de 43 huishoudens die gebruik hebben gemaakt van de regeling hebben er 17 WWBuitkering en 11 een AOW inkomen. Het merendeel is alleenstaand, ruim 67 procent. Ten slotte is ruim de helft van autochtone afkomst en een derde van niet-westerse allochtone afkomst. 2.7 Categoriale bijzondere bijstand 65+ Categoriale bijzondere bijstand 65+ is een tegemoetkoming in de kosten voor de aanschaf van duurzame gebruiksgoederen, abonnementskosten voor bijvoorbeeld kranten en de telefoon en/of kosten voor sport en cultuur. Bereik van de categoriale bijzondere bijstand 65+ Tot de doelgroep van deze regeling behoren alle 65+ huishoudens met een inkomen tot 110 procent van het sociaal minimum. Dit zijn in totaal 100 huishoudens. Tabel Bereik categoriale bijzondere bijstand 65+ Categorie 2012 Doelgroep 100 Gebruik categoriale bijzondere bijstand Percentage gebruik 7% In 2012 hebben zeven huishoudens gebruikgemaakt van de categoriale bijzondere bijstand voor 65-plussers, dit is 7 procent van de totale doelgroep. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de categoriale bijzondere bijstand 65+ Van de zeven huishoudens zijn er vier alleenstaand en drie vormen een meerpersoonshuishouden. Vier zijn er van autochtone afkomst en zes moeten al drie jaar of langer rondkomen van een minimuminkomen. 2.8 Bijzondere bijstand schoolkosten Gezinnen met schoolgaande kinderen tot 18 jaar en een minimuminkomen kunnen bijzondere bijstand aanvragen voor schoolkosten, benodigdheden voor sport of cultuur, de aanschaf van een computer en internetkosten. De vergoeding bestaat uit een financiële tegemoetkoming in de bijkomende schoolkosten, zoals schoolreisjes en boeken. Daarnaast kan voor leerlingen uit groep 7 en 8 van de basisschool en voor leerlingen van het voortgezet onderwijs of middelbaar onderwijs een vergoeding worden aangevraagd voor een computer. De vergoeding voor een computer wordt eenmaal in de vijf jaar verstrekt. 25

26 Bereik van de bijzondere bijstand schoolkosten Tot de doelgroep van deze regeling behoren alle huishoudens met schoolgaande kinderen, jonger dan 18 jaar, en een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm. In 2012 hebben 113 huishoudens recht op bijzondere bijstand voor schoolkosten. Tabel Bereik bijzondere bijstand schoolkosten Categorie 2012 Doelgroep 113 Gebruik bijzondere bijstand schoolkosten 11 Percentage gebruik 9,7% Van de alle minimahuishoudens met schoolgaande kinderen hebben 11 huishoudens gebruikgemaakt van de regeling, ofwel 10 procent. Gebruik per vergoeding De bijzondere bijstand schoolkosten voor kinderen tot 18 jaar is onderverdeeld in een viertal vergoedingen. In onderstaande tabel is het gebruik per vergoeding weergegeven. Tabel Gebruik onderdelen bijzondere bijstand schoolkosten Categorie 2012 Schoolkosten basis- en voortgezet onderwijs, sport en 11 cultuur Computer 1 In totaal hebben 11 huishoudens gebruikgemaakt van de bijzondere bijstand schoolkosten basis- en/of voortgezet onderwijs en 1 huishouden heeft een vergoeding voor een computer gekregen. Omdat huishoudens slechts een keer in de vijf jaar recht hebben op een vergoeding voor een computer, is de doelgroep 113/ 5 = 23 huishoudens. Dit brengt het bereik op 4 procent. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de bijzondere bijstand schoolkosten Van de elf huishoudens die gebruik hebben gemaakt van deze regelingen ontvangen er 10 een WWB-uitkering. Zeven huishoudens vormen een eenoudergezin en acht van de elf huishoudens zijn van niet-westers allochtone afkomst. 2.9 Regeling maatschappelijke participatie Met een vergoeding vanuit de regeling maatschappelijke participatie kunnen inwoners van de gemeente Voorschoten een vergoeding krijgen voor de kosten van sociale, culturele, educatieve en sportieve activiteiten. Voorbeelden hiervan zijn abonnementen, lidmaatschappen, lesgelden en benodigdheden voor sport, recreatie of cultuur. Ook kan de regeling gebruikt worden voor inschrijfkosten en lesgeld voor cursussen van de Volksuniversiteit en de Vrije Academie. Huishoudens die minstens een jaar een inkomen tot 110 procent Wsm hebben komen in aanmerking voor deze regeling. Bereik van de regeling maatschappelijke participatie De doelgroep voor de regeling bestaat uit 422 huishoudens. 26

27 Tabel Bereik regeling maatschappelijke participatie Categorie 2012 Doelgroep 422 Gebruik regeling maatschappelijke participatie 91 Percentage gebruik 21,6% In 2012 heeft 22 procent van de doelgroep gebruikgemaakt van de regeling maatschappelijke participatie. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de regeling maatschappelijke participatie Huishoudens met een WWB-uitkering maken het vaakst gebruik van deze regeling, 29 procent van de doelgroep; Gezinnen met kinderen maken met 37 procent van de doelgroep het vaakst gebruik van de regeling maatschappelijke participatie. Alleenstaanden blijven met 17 procent achter in hun gebruik; Niet-westers allochtone huishoudens maken het vaakst gebruik van deze regeling Cumulatief gebruik gemeentelijke voorzieningen In deze paragraaf wordt beschreven in welke mate de minimahuishoudens gebruik hebben gemaakt van meerdere regelingen. Dit wordt het cumulatieve gebruik genoemd. Eerst geven we een overzicht van het bereik van de regelingen. Figuur Percentage bereik minimahuishoudens per voorziening 27

28 In figuur is te zien dat het bereik van de kwijtschelding met 74 procent veruit het hoogst is. Daarna volgen de collectieve zorgverzekering en langdurigheidstoeslag. Aantal regelingen per huishouden 6 Om het (niet)gebruik in beeld te brengen kijken we naar het totaal aantal regelingen waarvan de minimahuishoudens gebruik hebben gemaakt in Een huishouden kan theoretisch gezien van acht voorzieningen gebruik maken. Omdat het recht op een voorziening afhankelijk is van een groot aantal verschillende criteria komt dit in de praktijk niet voor. figuur Totaal gebruik van alle voorzieningen per minimahuishouden Figuur laat zien dat bijna 28 procent van de minimahuishoudens van geen enkele regeling gebruik heeft gemaakt in Ruim een derde van de minimahuishoudens maakt gebruik van één regeling in het kader van het armoedebeleid. Aantal inkomensondersteunende voorzieningen in minimahuishoudens Gemiddeld gezien maken de minimahuishoudens in Voorschoten in 2012 gebruik van 1,6 voorzieningen. Tussen de huishoudens is echter enig verschil te constateren. De volgende figuur maakt dit duidelijk. 6 Het totale gebruik van inkomensondersteunende regelingen wordt berekend op basis van de huishoudens met een inkomen op de bijstandsnorm (110%). Dit is namelijk de groep die recht heeft op bijna alle regelingen. 28

29 Figuur Kenmerken minimahuishoudens cumulatief gebruik Te zien is dat alleenstaanden en meerpersoonshuishoudens zonder kinderen minder gebruikmaken dan de andere huishoudtypen. Verder zien we huishoudens met een WWBuitkering gemiddeld van meer regelingen gebruikmaken dan huishoudens met AOW of een overig inkomen. Huishoudens waarvan de oudste persoon jonger is dan 27 jaar maken minder gebruik van voorzieningen dan huishoudens tussen de 27 en 65 jaar. Tenslotte toont de figuur aan dat niet-westerse allochtonen gemiddeld gezien van meer voorzieningen gebruikmaken dan huishoudens van andere afkomst Gebruik Wmo door minimahuishoudens De doelgroep voor de Wmo is gedeeltelijk overlappend met de doelgroep voor het minimabeleid. Daarom geven we in deze paragraaf het gebruik van minimavoorzieningen weer onder de gebruikers van de Wmo met een minimuminkomen. Tabel geeft de inkomens weer van de huishoudens die gebruikmaken van de Wmo. Vervolgens is in deze tabel het aandeel van de Wmo-gebruikers van het totaal aantal huishoudens per inkomensgroep te zien. Tabel Inkomensverdeling Wmo-gebruikers Categorie Aantal Aandeel Totaal aantal huishoudens Aandeel Wmo Minima 110% 67 8,9% ,0% Overige huishoudens ,1% ,7% Totaal ,0% ,0% Er zijn in totaal 754 huishoudens die gebruikmaken van de Wmo. Hiervan heeft 9 procent een inkomen tot 110 procent van de bijstandsnorm. Van alle minimahuishoudens tot 110 procent Wsm ontvangt 13 procent een verstrekking op grond van de Wmo. Dit betekent dat er dus bij ongeveer 1 op de 8 van alle minimahuishoudens sprake is van een of meer personen die hulpbehoevend zijn. 29

30 Tabel Gebruik regelingen door minimahuishoudens onder de Wmo-doelgroep Regelingen Gebruik aantal Wmo-minima Totale doelgroep Wmo-minima Bereik minima regelingen onder Wmo-doelgroep Bereik minima - regelingen totaal Kwijtschelding ,8% 73,9% Bijzondere bijstand ,4% 17,8% Langdurigheidstoeslag ,7% 35,1% Collectieve zorgverzekering ,7% 35,7% Regeling chronisch zieken en gehandicapten ,9% - Categoriale bijzondere bijstand ,9% 7,0% Bijzondere bijstand schoolkosten ,0% 9,7% Regeling maatschappelijke participatie ,9% 17,6% De minimahuishoudens onder de Wmo-doelgroep maken relatief vaak gebruik van de kwijtschelding, langdurigheidstoeslag, de collectieve zorgverzekering, bijzondere bijstand schoolkosten en de regeling maatschappelijke participatie. Wmo-minima maken vaker gebruik van deze regelingen dan alle minimahuishoudens in totaal. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van de Wmo-voorzieningen Een nadere analyse van de totale gebruikers geeft het volgende beeld: Figuur Kenmerken Wmo-gebruikers 30

31 Van de gebruikers is 83 procent 65 jaar of ouder en 15 procent is tussen de 40 en 65 jaar; De leeftijd vertaalt zich ook in de huishoudtypes: we zien voornamelijk alleenstaanden en meerpersoonshuishoudens zonder kinderen. Bijna 87 procent van de gebruikers is van autochtone herkomst. Aansluitend op het grote aandeel 65-plussers is te zien dat ruim 61 procent van de minimahuishoudens met Wmo een AOW-uitkering ontvangt Schuldhulpverlening De doelgroep voor schuldhulpverlening bestaat uit alle huishoudens met problematische schulden. De hulp die deze huishoudens krijgen bestaat onder andere uit schuldhulp, het regelen van een saneringskrediet en/ of het aanbieden van budgetbeheer. De gemeente werkt hierin samen met PLANgroep. De volgende tabel geeft een overzicht van het aantal personen dat met schuldproblematiek te maken heeft gehad. Het gaat hierbij om alle cliënten die in 2012 op enig moment in een minnelijk schuldtraject hebben gezeten. Tabel Kengetallen schuldhulpverlening Categorie Aantal Aandeel Totaal aantal huishoudens Aandeel SHV Minima tot 110% 19 57,6% 516 3,7% Overige huishoudens 14 42,4% ,1% Totaal ,0% ,3% In totaal hebben 33 huishoudens in 2012 een minnelijk schuldhulpverleningstraject gevolgd. Hiervan was 58 procent een minimahuishouden (19 huishoudens). Dit betekent dat van alle minimahuishoudens met een inkomen tot 110 procent Wsm, 3,7 procent gebruik heeft gemaakt van de minnelijke schuldhulpverlening. Kenmerken huishoudens die gebruikmaken van schuldhulpverlening Een nadere analyse van de totale gebruikers geeft het volgende beeld: 31

32 Figuur Kenmerken gebruikers minnelijke schuldhulpverleningstraject Bijna 40 procent van de minimahuishoudens die gebruikmaken van schuldhulpverlening is alleenstaand. Daarnaast behoort 18 procent tot de meerpersoonshuishoudens zonder kinderen; Naar leeftijd is de grootste groep tussen de 40 en de 65 jaar. Ook de groep 27 tot 40 jarigen is relatief groot met 30 procent; Autochtonen vormen de grootste groep onder de gebruikers van schuldhulpverlening; Van de minimahuishoudens die gebruikmaken van de minnelijke schuldhulpverlening heeft drie vierde een WWB-uitkering Wet sociale werkvoorziening De Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) is bedoeld voor mensen met een geestelijke, lichamelijke of psychische handicap, die niet zelfstandig kunnen werken. Door de WSW kunnen zij begeleid werken bij een gewoon bedrijf of bijvoorbeeld bij een sociale werkplaats. Hieronder geven we het aantal huishoudens weer dat in 2012 in een WSWdienstverband had. Tabel Aantal huishoudens in actief dienstverband via WSW Categorie Aantal Aandeel Minima tot 110% 7 13,0% Overige huishoudens 47 87,0% Totaal ,0% Er zijn in totaal 54 huishoudens in actief dienstverband via de WSW. Hiervan is 13 procent een minimahuishouden. 32

33 2.14 Gebruik regelingen minimahuishoudens In deze paragraaf geven we het gebruik van zorg en inkomens gerelateerde regelingen in de gemeente Voorschoten weer. Dit doen we op huishoudniveau. Tabel Overlap in gebruik voorzieningen op huishoudniveau Gebruik minimahuishoudens Aantal Aandeel WWB-uitkering % Minimaregelingen % Schuldhulpverlening 33 6% Wmo-voorziening 67 13% Van alle minimahuishoudens tot 110 procent maakt 72 procent gebruik van een minimaregeling, 49 procent heeft een WWB uitkering, 13 procent maakt gebruik van een WMO-voorziening en 6 procent van de schuldhulpverlening. 33

34 3 Lokaal beleid in perspectief Dit afsluitende hoofdstuk start met een beknopte weergave van de doelgroepen van het armoedebeleid in de gemeente Voorschoten. Vervolgens gaan we in op de ontwikkeling in het gebruik van de verschillende voorzieningen. We sluiten af met enkele conclusies en aanbevelingen voor het armoedebeleid in Voorschoten. 3.1 Doelgroepen armoedebeleid Jeugd en jongeren tot 18 jaar In totaal groeit 4,3 procent van de kinderen in Voorschoten op in een minimahuishouden. Bij meer dan de helft leeft het gezin van een bijstandsuitkering. Van alle kinderen in Voorschoten groeit 12 procent op in een eenoudergezin. Voor minimakinderen is dit percentage maar liefst 45 procent. Dat betekent dat 1 op de 6 kinderen uit een eenoudergezin in een minimahuishouden opgroeit. 65-plus huishoudens Het aandeel minima onder de 65-plus huishoudens is in vergelijking met alle minima laag; 2,7 procent van alle 65-plus huishoudens is minima. Gezien de leeftijd hebben deze huishoudens geen vooruitgang meer te verwachten in hun financiële situatie. Deze groep maakt meer dan gemiddeld gebruik van de kwijtschelding en de collectieve ziektekostenverzekering. Over het algemeen lijkt het of ouderen goed kunnen rondkomen van hun inkomen. Chronisch zieken en gehandicapten Soms hebben mensen door omstandigheden extra kosten die ze nergens anders vergoed kunnen krijgen. Daarom heeft de gemeente Voorschoten ervoor gekozen de regeling chronisch zieken en gehandicapten in te voeren. Deze groep krijgt een bijdrage voor de extra kosten vanwege hun handicap of ziekte. Volwassenen jonger dan 65 jaar Het huidige kabinet streeft naar een participatiesamenleving, een samenleving waarin iedereen zoveel mogelijk kan mee blijven doen. Voor minimahuishoudens is dit niet altijd even makkelijk, door de financiële drempel die sommige sportieve en culturele activiteiten hebben. Deze drempel wil de gemeente Voorschoten zo laag mogelijk houden, en daarom wil de gemeente met de regeling maatschappelijke participatie minimahuishoudens zoveel mogelijk stimuleren om deel te nemen aan de maatschappij. 3.2 Overlap voorzieningen Een grote groep van de minimahuishoudens maakt van meerdere minimaregelingen gebruik. Daarnaast zien we ook veel overlap tussen de WWB en het minimabeleid. Maar van de huishoudens die van een voorziening gebruikmaken in het kader van de Wmo maakt bijvoorbeeld 8 procent ook gebruik van het minimabeleid. Ook bij huishoudens die een regeling hebben in het kader van het minimabeleid is er 16 procent overlap met de Wmo. 34

35 3.3 Gebruik voorzieningen in regionaal perspectief Voor de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Wassenaar is ook een Armoedemonitor gemaakt. De volgende tabel bevat een vergelijkend gemeentelijke overzicht van het bereik van de belangrijkste inkomensondersteunende voorzieningen die in Nederland worden aangeboden. Omdat de uitvoering van deze regelingen op onderdelen verschilt, mogen de gepresenteerde gemeentelijke percentages niet als absoluut worden beschouwd. Tabel Bereik regelingen in Leidschendam-Voorburg, Voorschoten en Wassenaar Regeling Voorschoten Leidschendam- Wassenaar Voorburg Kwijtschelding 74% 71% 77% Bijzondere bijstand 18% 9% 27% Langdurigheidstoeslag 35% 58% 41% Collectieve zorgverzekering 36% 32% 26% Het bereik van de regelingen verschilt enigszins tussen de drie gemeenten. Minimahuishoudens in Voorschoten maken vaker dan in de andere twee gemeenten gebruik van de collectieve zorgverzekering. Het bereik van de langdurigheidstoeslag is in Voorschoten een stuk lager dan in de andere twee gemeenten. 3.3 Aanbevelingen De landelijke ontwikkelingen rond de Participatiewet en de transities rond Jeugdzorg en AWBZ hebben ook invloed op het armoedebeleid van de komende jaren voor de gemeente Voorschoten. Op basis van de gegevens uit deze Armoedemonitor kunnen we een aantal speerpunten voor het armoedebeleid formuleren. Tevens kijken we naar de verbindingen die gelegd kunnen worden naar bijvoorbeeld jeugdzorg en de Wmo / AWBZ. Doelgroepen in het armoedebeleid Huishoudens met kinderen Ruim 4 procent van alle kinderen in Voorschoten groeit op in een minimahuishouden. Dit zijn voornamelijk kinderen in eenoudergezinnen. Hoewel dit vergeleken met andere gemeenten een relatief kleine groep is, blijven kinderen een erg belangrijke doelgroep binnen het armoedebeleid. Armoede kan kinderen beperken in hun maatschappelijke deelname, gezondheid en ontwikkeling. Juist in het kader van participatie en de ontwikkeling van deze kinderen zijn sociale, culturele en sportieve activiteiten van essentieel belang. De gemeente Voorschoten komt met de regeling maatschappelijke participatie en bijzondere bijstand schoolkosten hierin al tegemoet, maar het bereik van beide regelingen is aan de lage kant. Langjarige minima Een tweede belangrijke doelgroep is huishoudens die al langer dan drie jaar op het wettelijk minimum vertoeven. In Voorschoten behoort 62 procent van alle minimahuishoudens, tot de langdurige minima. Van belang kan zijn om uit te zoeken op welke wijze deze huishoudens gestimuleerd kunnen worden om te participeren. Ontwikkel een integraal dienstverleningsconcept Het minimabeleid staat niet op zich, maar heeft raakvlakken met andere beleidsterreinen zoals, re-integratie, schuldhulpverlening en Wmo (inclusief jeugdbeleid). Uit dit onderzoek blijkt dat er een forse overlap is tussen WWB-ers, Wmo-gebruikers, huishoudens in de 35

Armoedemonitor Voorschoten 2012

Armoedemonitor Voorschoten 2012 Armoedemonitor Voorschoten 2012 Februari 2014 Opgesteld door te Groningen Databewerking: Wim Zijlema Redactie: Anne-Wil Hak en Tessa Schoot Uiterkamp In opdracht van de gemeente Voorschoten structureert

Nadere informatie

Armoedemonitor Leidschendam-Voorburg 2012

Armoedemonitor Leidschendam-Voorburg 2012 Armoedemonitor Leidschendam-Voorburg 2012 Februari 2014 Opgesteld door te Groningen Databewerking: Wim Zijlema Redactie: Anne-Wil Hak en Tessa Schoot Uiterkamp In opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Minimamonitor Haarlem 2012

Minimamonitor Haarlem 2012 Stavangerweg 23-5 9723 JC Groningen t el e fo o n (050) 5252473 f a x (050) 5252973 Hardwareweg 4 3821 BM Amersfoort Telefoon (033) 4546665 e - m ail contact@kwiz.nl website www.kwiz.nl Minimamonitor Haarlem

Nadere informatie

Armoedemonitor Zoetermeer 2010

Armoedemonitor Zoetermeer 2010 Armoedemonitor Zoetermeer 2010 mei 2011 Opdrachtgever: Hoofdafdeling Welzijn, afdeling WZI, beleid en implementatie Marieke Bosch Uitvoering: KWIZ, Groningen Databewerking Gemeente Zoetermeer, hoofdafdeling

Nadere informatie

Armoedemonitor Den Haag 2014

Armoedemonitor Den Haag 2014 Vestiging Groningen (tevens postadres) Stavangerweg 23-5 9723 JC Groningen T: (050) 525 24 73 F: (050) 525 29 73 Vestiging Amersfoort T: (033) 454 66 65 @: contact@kwiz.nl Colofon "Armoedemonitor Den Haag

Nadere informatie

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Noordwijk 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014 Inkomens Effect Rapportage gemeente Waalwijk 2014 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens in de

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Wijk bij Duurstede 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

INVENTARISATIE DOELGROEP ARMOEDEBELEID AMELAND

INVENTARISATIE DOELGROEP ARMOEDEBELEID AMELAND INVENTARISATIE DOELGROEP ARMOEDEBELEID AMELAND Inventarisatie doelgroep armoedebeleid gemeente Ameland Colofon Opdrachtgever Gemeente Ameland Datum december 2014 Auteurs Harry Piepers Tessa Schoot Uiterkamp

Nadere informatie

Armoede in Schildersbuurt

Armoede in Schildersbuurt Armoede in Schildersbuurt De wijk Schildersbuurt ligt in stadsdeel 5 Centrum en heeft 31.639 inwoners (1 januari 2015). 1 Financiële positie huishoudens Financiële positie huishoudens In de Stadsenquête

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN

INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN Versie 1.2 15 maart 2015 Inkomenseffecten landelijke en gemeentelijke minimaregelingen Onderzoek naar de effecten van de landelijke en gemeentelijke

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM Inkomens Effect Rapportage gemeente Hattem Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens en werkenden met lage

Nadere informatie

Overzicht huidige minimaregelingen

Overzicht huidige minimaregelingen Datum 10 juni 2014 1 (7) Overzicht huidige minimaregelingen Auteur Eveline Bal, Beleidsadviseur Werk & Inkomen Het huidige minimabeleid van de gemeente Nieuwegein kent verschillende instrumenten ter bestrijding

Nadere informatie

Nieuwsbrief Minimabeleid 2010 Gemeente Schagen

Nieuwsbrief Minimabeleid 2010 Gemeente Schagen Nieuwsbrief Minimabeleid 2010 Gemeente Schagen JANUARI, 2010 In deze nieuwsbrief wordt u geïnformeerd over de volgende onderwerpen: de individuele bijzondere bijstand; de categoriale bijzondere bijstand;

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het gebruik van zeven Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen

Nadere informatie

Heeft u een laag inkomen? Dan hebben wij een aantal regelingen waar u gebruik van kunt maken.

Heeft u een laag inkomen? Dan hebben wij een aantal regelingen waar u gebruik van kunt maken. FOLDER: Minimabeleid inwoners gemeente Ooststellingwerf 2009 Heeft u een laag inkomen? Dan hebben wij een aantal regelingen waar u gebruik van kunt maken. Extra inkomen U krijgt een bijdrage van de gemeente

Nadere informatie

Deelplan Minimabeleid Beleidsplan sociaal domein 2015-2018

Deelplan Minimabeleid Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Deelplan Minimabeleid Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Gemeente Noordoostpolder 19 augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Doelen en doelgroep... 4 2.1. Doelen... 4 2.1.1.

Nadere informatie

BELEIDSREGELS MINIMABELEID GEMEENTE HOOGEVEEN

BELEIDSREGELS MINIMABELEID GEMEENTE HOOGEVEEN BELEIDSREGELS MINIMABELEID GEMEENTE HOOGEVEEN Het college van de gemeente Hoogeveen, gelet op artikel 35, Wet Werk en Bijstand, besluit vast te stellen de volgende beleidsregels: beleidsregels minimabeleid

Nadere informatie

Interne Memo nr. commissie MO G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in

Interne Memo nr. commissie MO G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in Interne Memo nr. Aan: commissie MO Van: G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in Inleiding Per 1 januari 2015 wijzigen een aantal zaken binnen

Nadere informatie

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Categoriale bijzondere bijstand 3. Doelgroep 4. Meerkosten chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren

Nadere informatie

Iedereen kan meedoen. Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen

Iedereen kan meedoen. Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Iedereen kan meedoen Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Voor mensen met een laag inkomen en weinig vermogen is het niet altijd gemakkelijk om rond te komen. Een keer een

Nadere informatie

Iedereen kan meedoen financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen

Iedereen kan meedoen financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Iedereen kan meedoen financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Voor mensen met een laag inkomen en weinig vermogen is het niet altijd gemakkelijk om rond te komen. Een keer een

Nadere informatie

Armoede in de Stad. Armoedemonitor Groningen 2015

Armoede in de Stad. Armoedemonitor Groningen 2015 B A S I S V O O R B E L E I D Armoede in de Stad Armoedemonitor Groningen 2015 Armoede in de Stad Armoedemonitor Groningen 2015 Erik van der Werff Klaas Kloosterman Onderzoek en Statistiek Groningen, januari

Nadere informatie

Doelgroeponderzoek AWBZ en Wmo Utrecht

Doelgroeponderzoek AWBZ en Wmo Utrecht Stavangerweg 23-5 9723 JC Groningen telefoon (050) 5252473 fax (050) 5252473 Hardwareweg 4 3821 BM Amersfoort Telefoon (033) 4546665 e-mail contact@kwiz.nl website www.kwiz.nl Doelgroeponderzoek AWBZ en

Nadere informatie

rapport Rapportage onderzoek minimabeleid Rekenkamercommissie Leidschendam- Voorburg en Rijswijk Utrecht, november 2011

rapport Rapportage onderzoek minimabeleid Rekenkamercommissie Leidschendam- Voorburg en Rijswijk Utrecht, november 2011 rapport Rapportage onderzoek minimabeleid Rekenkamercommissie Leidschendam- Voorburg en Rijswijk Utrecht, november 2011 Hiemstra & De Vries B.V. is gevestigd te Utrecht en ingeschreven bij de Kamer van

Nadere informatie

Hoofdstuk 24. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 24. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 24. Financiële dienstverlening Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Ruim zeven op de tien Leidenaren

Nadere informatie

Gemeentelijk armoedebeleid. Martijn Schut Adviseur Stimulansz

Gemeentelijk armoedebeleid. Martijn Schut Adviseur Stimulansz Gemeentelijk armoedebeleid Martijn Schut Adviseur Stimulansz Armoede Armoede is een complex verschijnsel met veelal samenhangende dimensies zoals inkomen, maatschappelijke participatie, opleidingsniveau,

Nadere informatie

BELEIDSVERSLAG 2012 AFDELING ZORG (gemeente Goes) Uitvoering voor gemeente Noord-Beveland

BELEIDSVERSLAG 2012 AFDELING ZORG (gemeente Goes) Uitvoering voor gemeente Noord-Beveland BELEIDSVERSLAG 2012 AFDELING ZORG (gemeente Goes) Uitvoering voor gemeente Noord-Beveland Sandra Sonke Marleen van der Maas Dirk Verburg Inhoudsopgave 1 Algemeen... 2 2 Wet maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Gemeente Helmond. Armoedemonitor 2011. Armoede en het bereik van financiële regelingen in Helmond. Onderzoek en Statistiek

Gemeente Helmond. Armoedemonitor 2011. Armoede en het bereik van financiële regelingen in Helmond. Onderzoek en Statistiek Gemeente Helmond Armoedemonitor 2011 Armoede en het bereik van financiële regelingen in Helmond Onderzoek en Statistiek COLOFON Titel: Armoedemonitor 2011 Opdrachtgever: Gemeente Helmond Opdrachtnemer:

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: BBVnummer: 108667 Raadsvoorstel: 109814 Portefeuillehouder: Maret Rombout Paraaf controller: Datum Paraaf Onderwerp Vaststelling

Nadere informatie

Podium 6. Rechten van raadsleden (vragen, moties en dergelijke) 7. Informatie van de portefeuillehouder

Podium 6. Rechten van raadsleden (vragen, moties en dergelijke) 7. Informatie van de portefeuillehouder Agenda 23 juni 2015 Voorbespreking Tijd Onderwerp/bedoeling bespreking 19.30-20.45 uur Inkomenseffectrapportage en scenarioanalyse (sociaal domein) Beeldvorming 19.30-20.45 uur Omgevingsvisie Kromme Rijnstreek,

Nadere informatie

In deze informatiefolder leest u meer over het minimabeleid van de gemeente Brummen.

In deze informatiefolder leest u meer over het minimabeleid van de gemeente Brummen. Informatie Minimabeleid 2013 In deze informatiefolder leest u meer over het minimabeleid van de gemeente Brummen. Alle inwoners van de gemeente Brummen met een laag inkomen kunnen een aanvraag indienen

Nadere informatie

Nota Evaluatie Minimabeleid 2009. Sociaal en maatschappelijke voorzieningen

Nota Evaluatie Minimabeleid 2009. Sociaal en maatschappelijke voorzieningen Nota Evaluatie Minimabeleid 2009 Sociaal en maatschappelijke voorzieningen Inleiding Met een adequaat minimabeleid willen we voorkomen dat burgers met een minimuminkomen in een te grote achterstandspositie

Nadere informatie

WMO PROGNOSE GEMEENTE HEERHUGOWAARD

WMO PROGNOSE GEMEENTE HEERHUGOWAARD WMO PROGNOSE GEMEENTE HEERHUGOWAARD Vestiging Groningen (tevens postadres) Stavangerweg 23-5 9723 JC Groningen T: (050) 525 24 73 F: (050) 525 29 73 Vestiging Amersfoort T: (033) 454 66 65 @: contact@kwiz.nl

Nadere informatie

Samenloop voorzieningen sociale zekerheid, zorg en onderwijs

Samenloop voorzieningen sociale zekerheid, zorg en onderwijs Samenloop voorzieningen sociale zekerheid, zorg en onderwijs Gemeente s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2014 2 Samenvatting De gemeente krijgt er diverse nieuwe taken bij in verband

Nadere informatie

Met ingang 2015 zijn er op het gebied van de bijzondere bijstand een aantal zaken veranderd.

Met ingang 2015 zijn er op het gebied van de bijzondere bijstand een aantal zaken veranderd. Bijzondere bijstand U kunt onverwacht voor noodzakelijke uitgaven komen te staan als gevolg van bijzondere individuele omstandigheden. Als u daarbij een laag inkomen heeft en geen of weinig vermogen dan

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013

Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013 Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam-

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Uw aantekeningen ... Inhoudsopgave Inleiding 3 ...

Inhoudsopgave. Uw aantekeningen ... Inhoudsopgave Inleiding 3 ... Uw aantekeningen... Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 De mogelijkheden op een rij 4 1. Bijdrage maatschappelijke activiteiten (RBMA) 4 2. Extra bijdrage voor ouderen 4 3. Tegemoetkoming voor chronisch

Nadere informatie

Beleidsplan minimabeleid 2014-2017

Beleidsplan minimabeleid 2014-2017 Beleidsplan minimabeleid 2014-2017 Pagina 1 Inleiding: Armoede is een complex fenomeen waarin de dimensies van inkomen, gezondheid, opleiding, zelfredzaamheid en mogelijkheden tot participatie een belangrijke

Nadere informatie

Meer vóór mensen met minder

Meer vóór mensen met minder Meer vóór mensen met minder Iedereen zit wel eens krap bij kas. Maar wie al jarenlang een laag inkomen heeft, zit altijd krap. Door de steeds maar stijgende lasten, onverwachte uitgaven of bijzondere kosten

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013 De invloed

Nadere informatie

Verordening langdurigheidstoeslag Wet werk en bijstand 2013

Verordening langdurigheidstoeslag Wet werk en bijstand 2013 Verordening langdurigheidstoeslag Wet werk en bijstand 2013 Datum De raad van de gemeente Someren; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Someren d.d. gezien het advies

Nadere informatie

Onderwerp: Verordening persoonlijk minimabudget gemeente Overbetuwe 2015

Onderwerp: Verordening persoonlijk minimabudget gemeente Overbetuwe 2015 Onderwerp: Verordening persoonlijk minimabudget gemeente Overbetuwe 2015 Ons kenmerk: 14RB000110 Nr. 8f De raad van de gemeente Overbetuwe; gelezen het raadsvoorstel van burgemeester en wethouders van

Nadere informatie

Verordening maatschappelijke participatie Wet werk en bijstand Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2012.

Verordening maatschappelijke participatie Wet werk en bijstand Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2012. Verordening maatschappelijke participatie Wet werk en bijstand Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2012. Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen Artikel 1. Begripsbepalingen a. wet: Wet werk en bijstand; b. maatschappelijke

Nadere informatie

Minimabeleid 2011. Inkomensnormen 2011

Minimabeleid 2011. Inkomensnormen 2011 brochure vindt u Minimabeleid 2011 In deze bijlage leest u meer over het minimabeleid van de gemeente Brummen. Alle inwoners van de gemeente Brummen met een laag inkomen kunnen een aanvraag indienen voor

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 8. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 8. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het van zeven Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen van

Nadere informatie

Informatie over minimaregelingen

Informatie over minimaregelingen Informatie over minimaregelingen DEZE FOLDER IS VOOR U Voor iemand met een laag inkomen is het moeilijker rond komen. Een groot deel van het inkomen gaat op aan huur en huishoudgeld. Geld om uw kinderen

Nadere informatie

voor de inwoners van de gemeente Dongeradeel

voor de inwoners van de gemeente Dongeradeel voor de inwoners van de gemeente Dongeradeel De collectieve (aanvullende) zorgverzekering Tegemoetkoming kosten schoolgaande kinderen Extra kosten chronisch zieken, gehandicapten en ouderen Bijzondere

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Officiële publicatie van Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude VASTGESTELDE BELEIDSREGELS

GEMEENTEBLAD. Officiële publicatie van Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude VASTGESTELDE BELEIDSREGELS VASTGESTELDE BELEIDSREGELS Het college heeft in zijn vergadering van 30 september de navolgende beleidsregels vastgesteld: Beleidsregels minimabeleid Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2015 Deze beleidsregels

Nadere informatie

Categoriale regelingen mogen worden verstrekt aan inkomens tot 110% van het minimum

Categoriale regelingen mogen worden verstrekt aan inkomens tot 110% van het minimum Aan de gemeenteraad 13 december 2011 Onderwerp: Vaststelling Verordeningen wetswijzigingen WWB 2012 en de bijbehorende beleidsregels 1. Voorstel 1. Voorgesteld wordt om de Verordening Langdurigheidstoeslag

Nadere informatie

Informatie over inkomensondersteuning 2012. Gemeente Medemblik. Er is meer mogelijk dan u denkt!

Informatie over inkomensondersteuning 2012. Gemeente Medemblik. Er is meer mogelijk dan u denkt! Informatie over inkomensondersteuning 2012 Gemeente Medemblik Er is meer mogelijk dan u denkt! Heeft u een laag inkomen en weinig eigen vermogen? Dan is de kans groot dat het voor u soms moeilijk is om

Nadere informatie

Verordening Declaratieregeling maatschappelijke. participatie voor minima 2015 GR FW

Verordening Declaratieregeling maatschappelijke. participatie voor minima 2015 GR FW Verordening Declaratieregeling maatschappelijke participatie voor minima 2015 GR Ferm Werk Het algemeen bestuur van Ferm Werk, - gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van 11 december 2014; - gelet

Nadere informatie

Bijlage bij raadsvoorstel

Bijlage bij raadsvoorstel Bijlage bij raadsvoorstel Inleiding De PvdA De Marne heeft via een initiatiefvoorstel in de raadsvergadering van 22 november 2005 het college gevraagd aanvullend minimabeleid te formuleren. Dit voorstel

Nadere informatie

Leden van het college, DT, Robrecht Lentink, afdeling Samenleving Datum: 12 april 2012 raadsvoorstel Koop Wmo-hulpmiddelen van Harting-Bank

Leden van het college, DT, Robrecht Lentink, afdeling Samenleving Datum: 12 april 2012 raadsvoorstel Koop Wmo-hulpmiddelen van Harting-Bank Toezeggingen Aan: Raadsleden CC: Leden van het college, DT, Van: Robrecht Lentink, afdeling Samenleving Datum: 12 april 2012 Betreft: raadsvoorstel Koop Wmo-hulpmiddelen van Harting-Bank Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Tegemoetkoming chronisch zieken, mensen met een beperking; en ouderen

Tegemoetkoming chronisch zieken, mensen met een beperking; en ouderen Tegemoetkoming chronisch zieken, mensen met een beperking; en ouderen Beleidsregels categoriale bijzondere bijstand chronisch zieken, gehandicapten en ouderen Afdeling Samenleving, juni 2009 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Armoedemonitor : Lage inkomens in Amsterdam

Armoedemonitor : Lage inkomens in Amsterdam Armoedemonitor : Lage inkomens in Amsterdam Lage inkomens in Amsterdam In opdracht van: Gemeente Amsterdam, rve Participatie Projectnummer: Laure Michon Nienke Nottelman Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres:

Nadere informatie

SOCIAAL DOMEIN bezuinigingen

SOCIAAL DOMEIN bezuinigingen SOCIAAL DOMEIN bezuinigingen Presentatie voor de commissie Maatschappelijk Ontwikkeling op 3 oktober 2011 door wethouder(s) Visser & Turnhout- v.d. Bosch 1 Agenda 1. Opening en toelichting wethouder Kees

Nadere informatie

Behandelend ambtenaar F. Tinselboer, 0595-750304 gemeente@winsum.nl (t.a.v. F. Tinselboer)

Behandelend ambtenaar F. Tinselboer, 0595-750304 gemeente@winsum.nl (t.a.v. F. Tinselboer) Vergadering : 16 mei 2006 Agendanummer: 7 Status: hamerstuk Behandelend ambtenaar F. Tinselboer, 0595-750304 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. F. Tinselboer) Aan de gemeenteraad, Onderwerp: Aanvullend

Nadere informatie

Bijzondere bijstand kunt u aanvragen binnen 12 maanden nadat u deze kosten hebt gemaakt. U moet wel alle rekeningen en nota s bewaren.

Bijzondere bijstand kunt u aanvragen binnen 12 maanden nadat u deze kosten hebt gemaakt. U moet wel alle rekeningen en nota s bewaren. Weet u hoe u een bijdrage kunt krijgen voor de kosten die u maakt? Verschillende vergoedingen van de gemeente zijn mogelijk als de kosten voor u te hoog oplopen. Dat is mooi, maar tegelijkertijd lastig.

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting In hoofdstuk 9 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit hoofdstuk is uitgebreider

Nadere informatie

MEMO. Lokaal. Geachte raad,

MEMO. Lokaal. Geachte raad, MEMO Aan: De gemeenteraad Van: Het college van B&W Onderwerp: Overzicht van minimaregelingen 3 november 2015 Bijlage: bijstandsnormen hoogbijstand Afschrift aan: snor Geachte raad, Op uw verzoek, gedaan

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

Meer Mee-Doen. Regelingen bijzondere bijstand en minimabeleid

Meer Mee-Doen. Regelingen bijzondere bijstand en minimabeleid Meer Mee-Doen Regelingen bijzondere bijstand en minimabeleid 072011 uitgave 07-2011 Regelingen bijzondere bijstand en minimabeleid pagina 3 Noodzakelijke uitgaven kunnen doen en meedoen met maatschappelijke

Nadere informatie

De aanvullingen van de gemeente. Rondkomen met een laag inkomen?

De aanvullingen van de gemeente. Rondkomen met een laag inkomen? De aanvullingen van de gemeente Rondkomen met een laag inkomen? 2 Schoolgaande kinderen, de lidmaatschapkosten voor een vereniging, woonlasten, een wasmachine of koelkast die het begeeft. De rek is er

Nadere informatie

Evaluatie. Minimabeleid. gemeente De Marne

Evaluatie. Minimabeleid. gemeente De Marne Evaluatie Minimabeleid 2006 gemeente De Marne Inleiding De gemeente De Marne heeft haar minimabeleid in april 2006 geëvalueerd en besloten aanvullend op het reeds bestaande beleid een aantal regelingen

Nadere informatie

Bijlage III Het risico op financiële armoede

Bijlage III Het risico op financiële armoede Bijlage III Het risico op financiële armoede Zoals aangegeven in hoofdstuk 1 is armoede een veelzijdig begrip. Armoede heeft behalve met inkomen te maken met maatschappelijke participatie, onderwijs, gezondheid,

Nadere informatie

Voor mensen met wat minder doet de gemeente wat meer. Informatie over minimaregelingen

Voor mensen met wat minder doet de gemeente wat meer. Informatie over minimaregelingen Voor mensen met wat minder doet de gemeente wat meer Informatie over minimaregelingen 2011 INHOUDSOPGAVE WOONKOSTEN...4 Huurtoeslag...4 Eigen woning...4 Woonlastenfonds...5 Kwijtschelding...5 Wasmachine,

Nadere informatie

Rondkomen met een laag inkomen? De aanvullingen van de gemeente

Rondkomen met een laag inkomen? De aanvullingen van de gemeente Rondkomen met een laag inkomen? De aanvullingen van de gemeente Schoolgaande kinderen, de lidmaatschapkosten voor een vereniging, woonlasten, een wasmachine of koelkast die het begeeft. De rek is er op

Nadere informatie

Monitor lage inkomens. Huishoudens met een laag inkomen en het bereik van financiële regelingen in Helmond 2014

Monitor lage inkomens. Huishoudens met een laag inkomen en het bereik van financiële regelingen in Helmond 2014 Monitor lage inkomens Huishoudens met een laag inkomen en het bereik van financiële regelingen in Helmond 2014 COLOFON Titel Opdrachtgever: Opdrachtnemer : Monitor lage inkomens: huishoudens met een laag

Nadere informatie

Verordening bijdrageregeling minima gemeente Nunspeet 2015

Verordening bijdrageregeling minima gemeente Nunspeet 2015 Verordening bijdrageregeling minima gemeente Nunspeet 2015 De raad van de gemeente Nunspeet; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van; gelet op het bepaalde in artikel 147 van de Gemeentewet;

Nadere informatie

De aanvullingen van de gemeente. Rondkomen met AOW?

De aanvullingen van de gemeente. Rondkomen met AOW? De aanvullingen van de gemeente 2 U kunt rondkomen van uw AOW, maar daar is dan ook alles mee gezegd. De ene maand lukt het beter dan de andere. Geld om eens iets leuks te doen, is er niet. Als uw koelkast

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Benchmark Minimaeffectrapportages. Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten

Benchmark Minimaeffectrapportages. Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten Benchmark Minimaeffectrapportages 2012 Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten Benchmark Minimaeffectrapportages 2012 Een vergelijking van de financiële

Nadere informatie

De aanvullingen van de gemeente. Rondkomen met AOW?

De aanvullingen van de gemeente. Rondkomen met AOW? De aanvullingen van de gemeente U kunt rondkomen van uw AOW, maar daar is dan ook alles mee gezegd. De ene maand lukt het beter dan de andere. Geld om eens iets leuks te doen, is er niet. Als uw koelkast

Nadere informatie

Nota Minimabeleid 2015 Leiderdorp

Nota Minimabeleid 2015 Leiderdorp Nota Minimabeleid 2015 Leiderdorp Versie: 17 november 2015 1. Inleiding De aanleiding voor deze nota is drieledig: (1) in 2015 wordt de wetgeving op het gebied van Werk en Inkomen op verschillende punten

Nadere informatie

brochure minimaregelingen Iedereen doet mee

brochure minimaregelingen Iedereen doet mee brochure minimaregelingen Iedereen doet mee juli 2013 1 Inhoudsopgave Bijzondere bijstand, wat is dat? 3 1. Wanneer komt u in aanmerking voor bijzondere bijstand? 3 2. Vorm van de bijzondere bijstand 4

Nadere informatie

Notitie Minimabeleid Gemeente Rozendaal

Notitie Minimabeleid Gemeente Rozendaal Notitie Minimabeleid 2015-2018 Gemeente Rozendaal Vastgesteld in de raadsvergadering van 16 december 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Landelijke ontwikkelingen 4 2. Lokale situatie 6 3. Uitgangspunten

Nadere informatie

In Beek doet iedereen mee. Regelingen voor mensen met een laag inkomen

In Beek doet iedereen mee. Regelingen voor mensen met een laag inkomen In Beek doet iedereen mee Regelingen voor mensen met een laag inkomen De gemeente Beek heeft een aantal regelingen om mensen met een laag inkomen te ondersteunen. Dit doen wij omdat wij het belangrijk

Nadere informatie

Nota no claimcompensatie en eenmalige tegemoetkoming in de schoolkosten van 12 tot en met 17-jarigen, Minimabeleid, gemeente Helmond, 2007

Nota no claimcompensatie en eenmalige tegemoetkoming in de schoolkosten van 12 tot en met 17-jarigen, Minimabeleid, gemeente Helmond, 2007 Nota no claimcompensatie en eenmalige tegemoetkoming in de schoolkosten van 12 tot en met 17-jarigen, Minimabeleid, gemeente Helmond, 2007 1. Inleiding..... 2 2. Aanleiding..... 2 3. De juridische basis...

Nadere informatie

Financiële regeling voor langdurige minima: langdurigheidstoeslag

Financiële regeling voor langdurige minima: langdurigheidstoeslag Agendanr. : Doc.nr : B2003 14372 Afdeling: : Sociale Zaken en Werkgelegenheid B&W-VOORSTEL Onderwerp : Langdurigheidstoeslag 2003 Financiële regeling voor langdurige minima: langdurigheidstoeslag Algemeen:

Nadere informatie

Wat is bijzondere bijstand? informatiefolder

Wat is bijzondere bijstand? informatiefolder Wat is bijzondere bijstand? informatiefolder Wat is bijzondere bijstand? Bijzondere bijstand is een uitkering die bedoeld is om extra of hoge kosten mee te kunnen betalen. U kunt recht hebben op bijzondere

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Samenvatting In dit hoofdstuk wordt allereerst gekeken naar de bekendheid en het gebruik van vijf inkomensondersteunende regelingen, te weten: Kwijtschelding gemeentelijke

Nadere informatie

Minimabeleid en Bijzondere Bijstand Deze brochure geeft informatie over financiële regelingen waarop u een beroep kunt doen als u een laag inkomen en

Minimabeleid en Bijzondere Bijstand Deze brochure geeft informatie over financiële regelingen waarop u een beroep kunt doen als u een laag inkomen en Minimabeleid en Bijzondere Bijstand Deze brochure geeft informatie over financiële regelingen waarop u een beroep kunt doen als u een laag inkomen en weinig eigen vermogen heeft. Uitgave van de gemeente

Nadere informatie

Datum vergadering: Nota openbaar: Ja

Datum vergadering: Nota openbaar: Ja Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 14INT01753 Datum vergadering: Nota openbaar: Ja 2? MEI 20Í4 Onderwerp: Planning aanpassing minimabeleid Advies:» Kennisnemen van deze nota» Instemmen met de

Nadere informatie

Adviesnota aan B en W

Adviesnota aan B en W Onderwerp Beleidsregels minimabeleid 2015 Datum 16 december 2014 Naam steller Sanne Bloemen Kenmerk Afdelingsmanager Hans Killaars Afdeling Maatschappelijke Diensten Coördinator Paul de Mulder Voorstel

Nadere informatie

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties In deze bijlage behandelen we kort vijf opties die de gemeente kan inzetten bij de

Nadere informatie

mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen

mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen > mooi meegenomen De gemeentelijke extraatjes voor mensen met een laag inkomen Inleiding De gemeente Vught doet veel voor inwoners met een laag inkomen. Toch blijkt uit onderzoek dat veel mensen geld mislopen,

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

Bijzondere bijstand en minimaregelingen

Bijzondere bijstand en minimaregelingen Bijzondere bijstand en minimaregelingen De gemeente Duiven kent vier vormen van inkomensondersteuning. In deze folder leest u informatie over. 1. Bijzondere bijstand 2. Minimabeleid 3. Individuele inkomenstoeslag

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013 De

Nadere informatie

Rondkomen van huishoudinkomen naar doelgroep

Rondkomen van huishoudinkomen naar doelgroep Hoofdstuk 16. Financiële situatie Samenvatting 16. FINANCIËLE SITUATIE In hoofdstuk 5 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit

Nadere informatie

B E R A A D S G R O E P

B E R A A D S G R O E P Deze Beraadsgroep kent 31 deelnemers. Sjaak Rijk is kwaliteitsadviseur bij Sociale Zaken Almere. Hij zal de deelnemers aan deze Beraadsgroep informeren over de wijzigingen in de Wet werk en bijstand sinds

Nadere informatie

KLIËNTEN RAAD ALMELO 01-07-2014. Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 176 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl

KLIËNTEN RAAD ALMELO 01-07-2014. Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 176 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl KLIËNTEN RAAD ALMELO 01-07-2014 Kliënten Raad Almelo Grotestraat Zuid 176 7607 CZ Almelo www.klientenraadalmelo.nl Inhoudsopgave Korte inleiding p.3 Bijzondere bijstand p.4 Langdurigheidstoeslag p.5 Minimaregeling/Almelo

Nadere informatie

Armoedebeleid. Welkom bij deze presentatie!

Armoedebeleid. Welkom bij deze presentatie! Armoedebeleid Welkom bij deze presentatie! Algemeen Armoede is een complex fenomeen waarin de dimensies van inkomen, gezondheid, opleiding, zelfredzaamheid en mogelijkheden tot participatie een belangrijke

Nadere informatie

De helpende hand bijzondere bijstand en andere regelingen

De helpende hand bijzondere bijstand en andere regelingen De helpende hand bijzondere bijstand en andere regelingen 1 Inhoudsopgave Bijzondere bijstand, wat is dat? 3 1. Wanneer komt u in aanmerking voor bijzondere bijstand? 3 2. Vorm van de bijzondere bijstand

Nadere informatie

3 THEMA: WELVAART / ARMOEDE

3 THEMA: WELVAART / ARMOEDE Atlas lokaal sociaal beleid 2005 - Thema 3 Welvaart/Armoede 3 THEMA: WELVAART / ARMOEDE Kerncijfers welvaart/armoede 2004: Gemiddeld besteedbaar inkomen van huishoudens (2002): 33.400,-- (landelijk: 30.300,-).

Nadere informatie

Motie met betrekking tot eigen bijdrage voor de functie begeleiding geestelijk gehandicapten

Motie met betrekking tot eigen bijdrage voor de functie begeleiding geestelijk gehandicapten Onderwerp Zaaknummer: OWZDB16 Motie met betrekking tot eigen bijdrage voor de functie begeleiding geestelijk gehandicapten Collegevoorstel Inleiding In november 2010 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen

Nadere informatie