PROJECTBEHEERSING IN DE PRAKTIJK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROJECTBEHEERSING IN DE PRAKTIJK"

Transcriptie

1 Management accounting control Een casus PROJECTBEHEERSING IN DE PRAKTIJK Veel organisaties realiseren een steeds groter deel van hun omzet met projecten. Maar al te vaak leveren deze projecten niet zo veel op als verwacht. De reden hiervoor: onvoldoende projectbeheersing. De auteur legt uit waarom het beheer van projecten vaak gebrekkig is en geeft tips over hoe het beter kan. DOOR WOUTER MUL De werkelijke resultaten van projecten halen het vaak niet bij de verwachtingen die bedrijven er van tevoren van hadden. Deze negatieve afwijkingen worden voornamelijk veroorzaakt door onvoldoende projectbeheersing. In de PE-cursus Projectbeheersing, die bij dit artikel hoort, worden de achterliggende oorzaken van dergelijke afwijkingen geanalyseerd op basis van een realistische casus (in verband met privacyoverwegingen geanonimiseerd). Deze casus behelst de volgende situatie. Binnen een grote internationale bouwonderneming wordt een steeds groter deel van de omzet gerealiseerd met projecten. Het concern bestaat uit drie divisies, die zich richten op drie disciplines: bouw, vastgoed en infrastructuur. De divisie Infra bestaat uit drie businessunits, die oplossingen zoeken voor weg-, water- en railinfrastructuur. Iedere businessunit bestaat uit businesslines. De businessline Elektro is gespecialiseerd in het leveren van maatwerkoplossingen voor elektrische installaties. Elektro heeft een functionele organisatiestructuur en bestaat uit een verkoop-, realisatie- en onderhoudsafdeling. Voor een groot aantal projecten binnen Elektro blijkt er een negatieve afwijking tussen de verwachte en gerealiseerde projectresultaten te ontstaan. Bij de analyse van deze afwijkingen en hun oorzaken worden de volgende onderzoeksvragen gesteld en beantwoord: Bij dit artikel hoort de online cursus Projectbeheersing bij Elektro. Met deze cursus kunt u punten behalen in het kader van uw Permanente Educatie (PE). Ter kennismaking kunt u de cursus Best in finance gratis volgen en uw eerste studiepunten behalen. Kijk voor meer informatie en een overzicht van alle cursussen op ~ Aan welke criteria dient de projectbeheersing te voldoen? ~ Voldoet het projectmanagement bij Elektro aan die criteria voor een goede projectbeheersing? En waardoor worden de afwijkingen van de standaard veroorzaakt? ~ Welke mogelijkheden zijn er om de oorzaken van de tekortkomingen in de projectbeheersing weg te nemen en welke oplossing heeft de voorkeur? ~ Hoe kan de gekozen oplossing het beste worden geïmplementeerd? Voor een succesvolle invoering van deze verbeteringen is een gedragsverandering noodzakelijk Projectbeheersing In de afgelopen decennia zijn er veel projectmanagementmethoden ontwikkeld. Belangrijke beheersaspecten die in bijna alle projectmethoden worden weergegeven zijn: tijd, geld, kwaliteit en organisatie. Voor de beheersing van projecten is het belangrijk dat er voortgangsbewaking plaatsvindt op deze vier aspecten. Ook moet over de voortgang gerapporteerd worden, in de vorm van formele en informele managementinformatie. Tijd. Het doel van het beheersaspect tijd is om ervoor te zorgen dat projectactiviteiten en het projectresultaat tijdig worden gerealiseerd. Om een goede planning te kunnen opstellen, dient het project gestructureerd te worden in activiteiten en werkpakketten. Op basis van de doorlooptijd per werkpak- 12 OKTOBER 2012

2 ket en de afhankelijkheden tussen de werkpakketten, kan de doorlooptijd van het project worden vastgesteld. Tijdens de uitvoering van het project dient de planning bewaakt te worden. Na afronding van het project behoort de planning te worden geëvalueerd. Kwaliteit. Kwaliteit wordt in ISO 9000:2005 gedefinieerd als de mate waarin een geheel van eigenschappen en kenmerken voldoet aan behoeften of verwachtingen die kenbaar gemaakt, vanzelfsprekend of dwingend voorgeschreven zijn. Uit deze Geld. Bij het beheersaspect geld gaat het om het behalen van de gewenste projectmarge, het binnen budget blijven van de kosten, het realiseren van de geplande opbrengst en het inschatten van de projectrisico s. De kosten worden gedurende het project bewaakt via het vergelijken van de werkelijke kosten met de gebudgetteerde kosten, het inschatten van de nog te verwachten kosten en het daarover rapporteren aan het management. Ook hier moet worden geëvalueerd om leerpunten te identificeren voor toekomstige projecten. De PE-cursus waar dit artikel een voorproef van geeft, behandelt het onderwerp projectbeheersing. Het toepassen van de projectbeheersingstheorie in de praktijk blijkt steeds weer moeilijk. Veel organisaties hebben te maken met projecten die langer duren dan gepland en waarin de kosten worden overschreden. In deze cursus wordt aan de hand van een casus bij een bouwonderneming weergegeven hoe een goede projectbeheersing de (financiële) resultaten van een project kan verbeteren. OKTOBER

3 Beheersaspect Tekortkoming projectbeheersing Impact op kosten Oorzaak tekortkoming Tijd ~ Ontbreken van een voortgangsrapportage ~ Ontbreken van een productieregeling ~ Versnellingsmaatregelen ~ Inhuur derden ~ Ontbreken van projectevaluaties Geld ~ Niet uitvoeren van nacalculaties ~ Gebruik van onjuiste norm bij bepaling van de kostprijs Kwaliteit Organisatie ~ Geen aandacht voor risicomanagement ~ Niet in rekening brengen van meerwerk ~ Ontbreken financiële projectrapportage ~ Fouten in het technisch ontwerp ~ Ontbreken van ingangscontrole op documenten ~ Optreden risico zonder dat beheersmaatregelen zijn genomen ~ Meerwerkkosten worden niet betaald door de klant ~ Niet beheersen/sturen van kosten ~ Extra of andere materialen benodigd ~ Extra uren nodig om het product aan de klantwensen te laten voldoen ~ Extra of andere materialen benodigd ~ Extra uren nodig om het product aan de klantwensen te laten voldoen ~ Ontbreken van projectevaluaties ~ Slechte communicatie en ontbreken overlegstructuur ~ Inefficiënt werken als gevolg van zoektijd en het gebruik van verkeerde uitgangspunten ~ Historisch gegroeid ~ Onduidelijkheid over de aard van kosten ~ Onvoldoende kennis van verkoop ~ Vertrouwen op kwaliteit collega s Tabel 1 Samenvatting oorzaken kostenoverschrijding definitie blijkt dat kwaliteit een relatief begrip is. Dit betekent dat aan het begin van het project kwaliteitscriteria moeten worden opgesteld en dat moet worden bepaald hoe die kwaliteitseisen getoetst worden (bijvoorbeeld via acceptatiecriteria). Organisatie. Organisatiebeheersing heeft betrekking op het vastleggen van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden en de communicatie tussen belanghebbenden in het project. De eerste stap voor het beheersen van de organisatie is vaststellen welke projectorganisatie, mensen en middelen nodig zijn. Vervolgens worden de rollen, verantwoordelijkheden, raakvlakken, gezagsniveaus en procedures binnen het project vastgesteld. Daarnaast is het belangrijk dat er een duidelijke rapportage-, overleg- en beslisstructuur wordt vastgelegd. Het is belangrijk dat de projectverantwoordelijken adequate informatie verkrijgen en verstrekken op de vier beheersaspecten. Het doel van deze managementinformatie is het ondersteunen van de oordeelsvorming en de daarop te baseren besluitvorming. De beheersing van de kwaliteit van de managementinformatie kan worden gewaarborgd door het goed inrichten van de administratieve organisatie. Projectmanagement Elektro De kwaliteit van het personeel, de productiemiddelen en de werkmethoden zijn belangrijk voor de preventieve beheersing van het eindresultaat van een project. Daarbij is het belangrijk dat zo veel mogelijk naar standaarden wordt gestreefd. Binnen Elektro zijn deze standaarden vastgelegd in het internationale projectmanagementhandboek. Ieder project binnen Elektro wordt daarom voor aanvang geclassificeerd om te bepalen wat het risicoprofiel is. Het risicoprofiel is afhankelijk van de complexiteit van de technische oplossing, het projectvolume en de contractuele voorwaarden. Afhankelijk van de projectclassificatie wordt de inrichting van de projectbeheersing bepaald, die bestaat uit 14 OKTOBER 2012

4 modules die aansluiten bij de projectfases (verkoop, realisatie en onderhoud). Per fase is per projectcategorie aangegeven welke modules van de projectmanagementmethode moeten worden uitgevoerd, waarbij geldt dat naarmate het project complexer wordt, er meer modules van toepassing zijn. Iedere module bestaat uit een omschrijving van de projectfase, de belangrijkste aandachtspunten in deze fase, de rapportageverplichtingen en sjablonen. Naast de voorschriften voor de inrichting van een project wordt ook veel aandacht besteed aan training en opleiding van projectmanagers. Deze inrichting van projecten bij Elektro sluit grotendeels aan bij de bekende aandachtspunten uit de projectmanagementliteratuur. Maar er zijn verschillen in de specifieke invulling van de beheersaspecten. Ten eerste valt op dat Elektro arbo en milieu opneemt als aanvullende projectbeheersaspecten. Daarnaast zijn er twee elementen uit de projectmanagementliteratuur waar Elektro extra aandacht aan besteedt: projectcertificering en contractmanagement. Analyse projectbeheersing Elektro Om inzicht te krijgen in de oorzaken van de afwijkingen tussen de verwachte en gerealiseerde projectresultaten is een dossieronderzoek uitgevoerd en zijn interviews afgenomen. Uit het dossieronderzoek kwam naar voren dat de financiële resultaten lager zijn dan begroot en dat er geen projectevaluaties worden uitgevoerd. Door middel van de diepte-interviews zijn de oorzaken van de tekortkomingen in de projectbeheersing vastgesteld. De projecten van Elektro kenmerken zich door een korte doorlooptijd en lage marges. Als gevolg hiervan dienen alle stappen in een project in één keer goed te worden uitgevoerd, omdat er geen tijd en geld zijn gebudgetteerd om te corrigeren die gedurende de uitvoering ontstaan. Tekortkomingen in de projectbeheersing ontstaan bij Elektro in zowel de verkoop- en realisatiefase als in de evaluatiefase. In de verkoopfase ontstaan er met betrekking tot het ontwerp, de kostprijs en de inschatting van de risico s. In aanvulling daarop ontstaan tijdens de realisatiefase als gevolg van een beperkte communicatie, het ontbreken van stuurinformatie en het niet uitvoeren van controles op de juistheid van ontvangen documentatie. Ten slotte worden er geen projectevaluaties uitgevoerd. Op basis van het onderzoek kan worden gesteld dat de belangrijkste oorzaken voor kostenoverschrijdingen bij Elektro ontstaan in de verkoopfase. Deze tekortkomingen komen vervolgens niet aan het licht tijdens de overdracht van verkoop aan realisatie en worden zelfs versterkt tijdens de projectuitvoering. Doordat bovendien geen projectevaluaties worden uitgevoerd, ontbreekt het inzicht in verbeterpunten en wordt niet geleerd van de gemaakte. In tabel 1 staat een samenvatting van de tekortkomingen per beheersaspect, de impact die deze tekortkoming heeft op de kostenoverschrijding en de reden voor het ontstaan van de tekortkoming. Verbetervoorstellen Om de tekortkomingen in de projectbeheersing weg te nemen, is een groot aantal verbetervoorstellen gedefinieerd (zie tabel 2). Voor een succesvolle invoering van deze verbeteringen is een gedragsverandering noodzakelijk. Dit is echter niet eenvoudig te realiseren, omdat de oude werkwijze moet worden ingeruild voor een nieuwe, hetgeen veel tijd in beslag neemt. Elektro heeft er daarom voor gekozen de verbeteringen alleen in te voeren voor nieuwe projecten. Door deze gefaseerde invoering wordt voorkomen dat medewerkers het overzicht verliezen. Het management heeft een belangrijke rol Kwaliteit is een relatief begrip in het coachen en stimuleren van medewerkers om zich de nieuwe werkwijze eigen te maken. Tijdens de invoering heeft Elektro veel aandacht besteed aan het meten van de voortgang en de communicatie van de resultaten aan de medewerkers. Conclusie In deze casus worden de oorzaken geanalyseerd van tekortkomingen in de projectbeheersing die negatieve afwijkingen veroorzaken tussen de verwachte en gerealiseerde projectresultaten bij de businessunit Elektro. Om een project goed te kunnen beheersen worden in de literatuur de beheersaspecten tijd, geld, kwaliteit en organisatie onderscheiden. Per beheersaspect dient informatie te worden verzameld, vastgelegd en gerapporteerd. De kwaliteit van deze informatie kan worden gewaarborgd door een adequate administratieve organisatie in te richten. Om de kwaliteit van de werkmethoden te beheersen, is het belangrijk dat er standaarden zijn. Binnen Elektro zijn deze standaarden vastgelegd in het projectmanagementhandboek. Tabel 1 geeft per beheersaspect een overzicht van de aangetroffen tekortkomingen in de projectbeheersing. Deze afwijkingen zijn vastgesteld op basis van dossieronderzoek en diepte-interviews. Om de oorzaak van de tekortkoming in de projectbeheersing weg te nemen, zijn verbetervoorstellen gedefinieerd binnen de randvoorwaarden die door het management zijn opgelegd met betrekking tot tijd, geld en de Elektro-projectmanagementmethodiek. Tabel 2 geeft, naast een overzicht van de tekortkomingen in de projectbeheersing, ook de oorzaken van de tekortkoming en verbetervoorstellen weer. De implementatie van de verbetervoorstellen kan worden onderverdeeld in voorbereidende en uitvoerende stappen. In de casus van Elektro is voornamelijk aandacht besteed aan de uitvoering. In de eerste fase van de uitvoering dient het manage- OKTOBER

5 Beheersaspect Tijd Geld Kwaliteit Organisatie Tekortkoming projectbeheersing ~ Ontbreken van een voortgangsrapportage ~ Ontbreken van een productieregeling ~ Ontbreken van projectevaluaties ~ Niet uitvoeren van nacalculaties ~ Geen aandacht voor risicomanagement ~ Niet in rekening brengen van meerwerk ~ Ontbreken financiële projectrapportage ~ Fouten in het technisch ontwerp ~ Ontbreken van ingangscontrole op documenten ~ Ontbreken van projectevaluaties ~ Slechte communicatie en ontbreken overlegstructuur Impact op kosten Oorzaak tekortkoming Verbetervoorstel ~ Versnellingsmaatregelen ~ Inhuur derden ~ Gebruik van onjuiste norm bij bepaling van de kostprijs ~ Optreden risico zonder dat beheersmaatregelen zijn genomen ~ Meerwerkkosten worden niet betaald door de klant ~ Niet beheersen/sturen van kosten ~ Extra of andere materialen benodigd ~ Extra uren nodig om het product aan de klantwensen te laten voldoen ~ Extra of andere materialen benodigd ~ Extra uren nodig om het product aan de klantwensen te laten voldoen ~ Inefficiënt werken als gevolg van zoektijd en het gebruik van verkeerde uitgangspunten ~ Maandelijks projectoverleg met het management aan de hand van voortgangsrapportages ~ Historisch gegroeid ~ Opstellen van een geintegreerde capaciteitsplanning onder verantwoordelijkheid van het bedrijfsbureau ~ Onduidelijkheid over de aard van kosten ~ Onvoldoende kennis van verkoop ~ Vertrouwen op kwaliteit collega s ~ Evaluaties stimuleren ~ Nacalculaties stimuleren ~ Stapsgewijs risicobewustzijn vergroten ~ Vergroten kennis leveringsomvang ~ Maandelijks projectoverleg met het management aan de hand van voortgangsrapportages ~ Controle door engineering op het ontwerp ~ Stimuleren van de controle door informeren over de gevolgen ~ Evaluaties stimuleren ~ Communicatieplan opstellen en uitvoeren Tabel 2 Samenvatting verbetervoorstellen per tekortkoming in de projectbeheersing ment de verandering te communiceren aan de medewerkers. Vervolgens moet het management verantwoordelijkheden delegeren, zodat voor de implementatie van ieder verbeterpunt medewerkers verantwoordelijk zijn. De invoering van de verbeterpunten vindt gefaseerd plaats. De veranderingen worden alleen voor de nieuwe projecten ingevoerd. Op deze manier wordt voorkomen dat de medewerkers te veel in één keer moeten veranderen waardoor ze de hakken in het zand zetten. Bovendien kunnen ze ervaring opdoen met de nieuwe werkwijze. Omdat een gedragsverandering veel tijd kost, is het ook belangrijk dat er op korte termijn resultaten worden behaald. Voor Elektro zijn deze quick wins gerealiseerd door vooral de verbeterpunten met betrekking tot het ontwerp en de kostprijs snel te implementeren. Er is hier, zoals altijd, een belangrijke rol weggelegd voor het management en de afdelingshoofden. Zij zullen hun medewerkers moeten stimuleren om volgens de nieuwe wijze te werken en hen moeten coachen tijdens de uitvoering. Wouter Mul is werkzaam als controller bij een internationaal concern. Een uitgebreide versie van dit artikel verscheen eerder in het Handboek Management Accounting, december OKTOBER 2012

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Aanpak projectaudits

Aanpak projectaudits Aanpak projectaudits 1. Inleiding Veel lokale overheden werken op basis van een standaardmethodiek Projectmatig Werken. Op die manier wordt aan de voorkant de projectfasering, besluitvorming en control

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Inlichtingenbureau Voortgangsrapportage April Realisatie van het Sectorloket-systeem

Inlichtingenbureau Voortgangsrapportage April Realisatie van het Sectorloket-systeem Inlichtingenbureau Voortgangsrapportage April 2004 Realisatie van het Sectorloket-systeem Opdrachtgever: stichting Inlichtingenbureau Status Versie Datum Definitief 1.0 27 april 2004 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 Rijksbegroting voor het jaar 1988 20 200 Hoofdstuk X Ministerie van Defensie Nr. 34 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter

Nadere informatie

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT Integraal Projectmanagement bij Rijkswaterstaat Beknopte leaflet voor externen Versie: februari 2012 Voor meer informatie: Freek Wermer specialist projectmanagement

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Project Management Office in haar contextuele diversiteit

Project Management Office in haar contextuele diversiteit Project Management Office in een contextuele diversiteit Stelt u zich voor: u bent projectmanager bij organisatie X en tijdens een congres over projectmanagement maakt u kennis met een programmamanager

Nadere informatie

Hét Integrale Project Controle Systeem

Hét Integrale Project Controle Systeem + Hét Integrale Project Controle Systeem Project applicatie om de inherente projectrisico s sneller te kunnen beheersen via moderne communicatie methoden + Dé projectmanagement- en verandertool 1 Onderzoek

Nadere informatie

BESTUURSOPDRACHT MAJEURPROJECT VOORTGEZET ONDERWIJS Gemeenteraad

BESTUURSOPDRACHT MAJEURPROJECT VOORTGEZET ONDERWIJS Gemeenteraad BESTEMD VOOR BESTUURSOPDRACHT MAJEURPROJECT VOORTGEZET ONDERWIJS Gemeenteraad STATUS Openbaar DATUM BESTUURLIJKE Wethouder F. Strik OPDRACHTGEVER AMBTELIJKE OPDRACHTGEVER H. Damen hoofd Afdeling Beleid

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Afspraken tussen raad, college en organisatie bij (grote) ruimtelijke gemeentelijke projecten S.Reijmer, 2 maart 2016, TA

Afspraken tussen raad, college en organisatie bij (grote) ruimtelijke gemeentelijke projecten S.Reijmer, 2 maart 2016, TA Afspraken tussen raad, college en organisatie bij (grote) ruimtelijke gemeentelijke projecten S.Reijmer, 2 maart 2016, TA 1. Inleiding De raad heeft in de vergadering van februari 2014 het college de opdracht

Nadere informatie

Kwaliteitssysteem datamanagement. Meetbaar Beter

Kwaliteitssysteem datamanagement. Meetbaar Beter Kwaliteitssysteem datamanagement Meetbaar Beter Datum: 22 maart 2016 Versie : 0.8 Kwaliteitssysteem Meetbaar Beter versie 0.8 Pagina 1 van 8 Voorwoord Het aantal centra dat is aangesloten bij Meetbaar

Nadere informatie

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011 Projectplan Informatie arrangementen als app s-hertogenbosch, 6 december 2011 i Versiebeheer Algemene gegevens Projectnaam Informatie arrangementen als app Uitgave Final Datum 6 december 2011 Auteurs Projectleider

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle 1 Hoofdstuk 1 1.1 Dirigeren en coördineren p43 1.1.1 Dirigeren Dirigeren is een synoniem voor delegeren. Dirigeren houdt in dat bepaalde bevoegdheden overgedragen worden naar een persoon met een lagere

Nadere informatie

Kaderstellende rol van de raad bij complexe projecten Vergelijking resultaten Kempengemeenten

Kaderstellende rol van de raad bij complexe projecten Vergelijking resultaten Kempengemeenten Kaderstellende rol van de raad bij complexe projecten Vergelijking resultaten Kempengemeenten Rekenkamercommissie Kempengemeenten 1 februari 2010 Voorwoord Het onderzoek naar complexe projecten binnen

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV

Energiemanagement actieplan. Van Schoonhoven Infra BV BV Leusden, oktober 2013 Auteurs: G.J. van Schoonhoven D.J. van Boven Geaccordeerd door: D.J. van Boven Directeur eigenaar INLEIDING Ons bedrijf heeft een energiemanagement actieplan conform NEN-ISO 50001.

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Evaluatie en verbetering kwaliteitsysteem

Evaluatie en verbetering kwaliteitsysteem Evaluatie en verbetering kwaliteitsysteem Versie : 00-00-00 Vervangt versie : 00-00-00 Geldig m.i.v. : Opsteller : ------------------- Pag. 1 van 5 Goedkeuringen : Datum: Paraaf: teamleider OK/CSA : DSMH

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope 102 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.8 ProjectMatig Werken Deel I van de beschrijving van ProjectMatig Werken is gereviseerd en geautoriseerd door Gert Wijnen, een van de auteurs

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

= Datum raadsvergadering: 15 december 2010 Agenda nr.: (in te vullen door griffie) Voorstel invulling aanbevelingen rapport Sturing grote projecten

= Datum raadsvergadering: 15 december 2010 Agenda nr.: (in te vullen door griffie) Voorstel invulling aanbevelingen rapport Sturing grote projecten Raadsvoorstel = Datum raadsvergadering: 15 december 2010 Agenda nr.: (in te vullen door griffie) Portefeuillehouder: Onderwerp: S. Adriaansen/J.A. Peeters Registratiecode: (in te vullen door griffie) Voorstel

Nadere informatie

Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 13 Onderwerp

Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 13 Onderwerp A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 13 Onderwerp : Kredietaanvraag project Voldoen en implementeren veiligheidsnormen bestaande rwzi Garmerwolde KORTE SAMENVATTING:

Nadere informatie

Vertrouwelijk. Projectpla n. Titel: Entity Extraction. Vertrouwelijk

Vertrouwelijk. Projectpla n. Titel: Entity Extraction. Vertrouwelijk Dit document mag alleen gedeeld worden met direct betrokkenen van het programma Herkenning Digitale Informatie en Fingerprinting omdat verdere verspreiding of openbaarmaking de veiligheid van de Staat

Nadere informatie

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Trefwoorden: projectmanagement, risicomanagement, risico-identificatie PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Samenvatting In elke organisatie wordt gewerkt aan projecten.

Nadere informatie

Mededeling. Hierbij ontvangt u de eerste voortgangsrapportage van het programma.

Mededeling. Hierbij ontvangt u de eerste voortgangsrapportage van het programma. PROVINCIE FLEVOLAND Mededeling Onderwerp Voortgangsrapportage programma Groot Onderhoud Bruggen en Sluizen. Kern mededeling: In de vergadering van de commissie Economie en Bereikbaarheid van 14 oktober

Nadere informatie

Voorbeeld projectplan

Voorbeeld projectplan Voorbeeld projectplan Projectplan voor project < naam > Naam project Datum Naam projectleider Naam opdrachtgever Startdatum Einddatum Doorlooptijd in weken/ maanden Datum Versie Status Auteur(s) Maak een

Nadere informatie

Functiepuntanalyse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Functiepuntanalyse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Functiepuntanalyse Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 WAT

Nadere informatie

Bijlage H: VAKGEBIED PROJECTMANAGEMENT

Bijlage H: VAKGEBIED PROJECTMANAGEMENT RVOI-2001 Bijlage H: VAKGEBIED PROJECTMANAGEMENT Deze Bijlage is opgesteld door de heer ir. C.H. Wentink, sectordirecteur Ruimte, vastgoed en economie van Witteveen + Bos. Hij heeft zich hierbij o.a. laten

Nadere informatie

Technisch projectmedewerker

Technisch projectmedewerker Technisch projectmedewerker Doel Bijdragen aan de uitvoering van projecten vanuit de eigen discipline, uitgaande van een projectplan en onder verantwoordelijkheid van een Projectmanager/ -leider, zodanig

Nadere informatie

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI

Projectmanagement onderzoek. www.bitti.nl. Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO. 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Projectmanagement onderzoek Meest succesvolle projectmanagement methodiek is PINO 6 december 2006 Barry Derksen MSc MMC CISA CGEIT RI Agenda Aanleiding & werkwijze Projecten mislukken Projectmethodieken

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Beleid en doelstellingen / directieverantwoordelijkheid

Hoofdstuk 2 Beleid en doelstellingen / directieverantwoordelijkheid Hoofdstuk 2 Beleid en doelstellingen / directieverantwoordelijkheid 2.1 KAM beleidsverklaring De directie van Axent Groen BV onderschrijft het volgende KAM-beleid: Het beleid is er op gericht te willen

Nadere informatie

Handleiding Projectmatig werken. Faculteit der Letteren

Handleiding Projectmatig werken. Faculteit der Letteren Handleiding Projectmatig werken Faculteit der Letteren 1 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1.1 Wat is een project?... 4 1.2 Kenmerken van een project... 4 2 Basisbegrippen projectmatigwerken...

Nadere informatie

3 e Voortgangsrapportage dienst

3 e Voortgangsrapportage dienst 3 e Voortgangsrapportage dienst Inleiding De dienst OCW heeft een plan van aanpak verbetering kwaliteit jaarrekening opgesteld. Over de uitvoering van dit plan van aanpak is twee maal eerder via voortgangsrapportages

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan

Energiemanagement actieplan Energiemanagement actieplan Vandervalk+degroot-groep Waalwijk, 15 oktober 2013 Auteur(s): Arend-Jan Costermans Ed den Breejen Antoine Steentjes Joni Ann Hardenberg Geaccordeerd door: Leo van der Valk Algemeen

Nadere informatie

Vernieuwing VMS ICT oplossing v0.1

Vernieuwing VMS ICT oplossing v0.1 Bijlage D: Projectplan Vernieuwing VMS ICT oplossing v0.1 Realisatie, Implementatie en overdracht aan beheer Inhoudsopgave 1 Projectdefinitie 3 1.1 Inleiding 3 1.2 Doelstelling 3 1.3 Reikwijdte 4 1.4 Randvoorwaarden,

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Leiderschapstrainingen

Leiderschapstrainingen Leiderschapstrainingen De zorgsector maakt vele veranderingen door: naast veranderingen vanuit de overheid (financiering en andere wetswijzigingen) speelt ook de veranderende zorgvraag een rol. Zorginstellingen

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Projectopdracht. Herziening subsidiestelsel voor de vrijwilligersorganisaties + tarieven sportaccommodaties. Opgesteld door: M. van de Ven.

Projectopdracht. Herziening subsidiestelsel voor de vrijwilligersorganisaties + tarieven sportaccommodaties. Opgesteld door: M. van de Ven. ` Projectopdracht Herziening subsidiestelsel voor de vrijwilligersorganisaties + tarieven sportaccommodaties Opgesteld door: M. van de Ven. Ambtelijk opdrachtgever: T. Weekers. Bestuurlijk opdrachtgever:

Nadere informatie

Onderzoekscommissie Steenwijkerland

Onderzoekscommissie Steenwijkerland Onderzoekscommissie Steenwijkerland Adviesrapportage onderzoek verbouwing De Meenthe (2) 1 oktober 2012 Colofon Een onderzoek door de raad is een op waarheidsvinding gericht onderzoek naar een specifiek

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Functieprofiel Projectleider Functieprofiel titel Functiecode 00

Functieprofiel Projectleider Functieprofiel titel Functiecode 00 1 Functieprofiel Projectleider Functieprofiel titel Functiecode 00 Doel Voorbereiden en opzetten van projecten en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd Administrateur Doel Realiseren van beheersmatige, adviserende en managementondersteunende administratieve werkzaamheden ten behoeve van de instelling, dan wel onderdelen daarvan, binnen vastgestelde procedures

Nadere informatie

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014

Afdeling : Planning & Control Organisatie : Thuisvester Functie : Medewerker Planning & Control Datum : augustus 2014 FUNCTIEDOCUMENT CONTEXT De afdeling Planning & Control richt zich op de effectieve en efficiënte uitvoering van planning & controlcyclus governance, financiering & treasury en risicomanagement. De medewerker

Nadere informatie

3.B.2 Energie Management Actieplan

3.B.2 Energie Management Actieplan Inleiding B.V. is in 2012 gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2 -prestatieladder. Op basis van de uitkomsten uit de interne audits van 2012 en de vragen vanuit de markt, is een vervolgtraject gestart

Nadere informatie

PROJECTMATIG WERKEN. Luk Indesteege

PROJECTMATIG WERKEN. Luk Indesteege PROJECTMATIG WERKEN Luk Indesteege Overzicht van de inhoud 1. Verschillende manieren van werken 2. Wat is een project? 3. Fasen in een project ---------------------------- 4. Beslissingen nemen 5. Projectbeheersing/projectmanagement

Nadere informatie

In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben.

In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben. 7 Taken en verantwoordelijkheden In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben. 7.1 Gemeenteraad De Gemeenteraad

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Succesvol project management in SAP Business One 9.2

Succesvol project management in SAP Business One 9.2 Succesvol project management in SAP Business One 9.2 Lang- of kortlopende projecten; een gestructureerde planning biedt houvast om gewenste resultaten te behalen en deze naderhand te analyseren. Heeft

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Voorwoord 5. Inleiding 17. Casus verzorgingshuis Leeflang 23

Voorwoord 5. Inleiding 17. Casus verzorgingshuis Leeflang 23 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 17 Casus verzorgingshuis Leeflang 23 Deel 1 Projecten, projectmatig werken en onderzoek 1. Projecten en projectmatig werken 33 1.1 Projectenpalet 33 1.1.1 Project is

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007

voorbeeldexamen I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 voorbeeldexamen Project Participation Foundation (PPF) I-Tracks Project Participation Foundation (PPF) voorbeeldexamen PPF uitgave oktober 2007 Inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 12

Nadere informatie

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Kritische opdrachtgever verwacht meer De opdrachtgever van vandaag is kritisch, verlangt toegevoegde waarde

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan 1.A.1-1.A.2-1.A.3 2.A.1-2.A.2-2.A.3 2.C.2 3.B.2

Energiemanagement Actieplan 1.A.1-1.A.2-1.A.3 2.A.1-2.A.2-2.A.3 2.C.2 3.B.2 1.A.1-1.A.2-1.A.3 2.A.1-2.A.2-2.A.3 2.C.2 3.B.2 Opdrachtgever Van der Waal & Partners B.V. Colofon Opdrachtgever Van der Waal & Partners B.V. Projectnaam Energiemanagement Actieplan Projectnummer 9222

Nadere informatie

Earned Value Management: Kansen, drempels en uitdagingen. Stageview Balance 13 juni 2013

Earned Value Management: Kansen, drempels en uitdagingen. Stageview Balance 13 juni 2013 Earned Value Management: Kansen, drempels en uitdagingen Stageview Balance 13 juni 2013 1 Agenda 1. Introductie 2. Earned Value Management: De basis, waarom wel en waarom niet? 3. EVM in de praktijk: de

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland Baggerbedrijf West Friesland Gebruikte handelsnamen: Baggerbedrijf West Friesland Grond & Cultuurtechniek West Friesland Andijk, februari-mei 2014 Auteurs: M. Komen C. Kiewiet Geaccordeerd door: K. Kiewiet

Nadere informatie

Energie Management Actieplan Mei 2015 Versie 4

Energie Management Actieplan Mei 2015 Versie 4 Energie Management Actieplan Mei 2015 Versie 4 Colt International Beheer BV Korte Oijen 4 5433 NE KATWIJK Postbus 29 5430 AA CUIJK Tel: 0485-399 999 Website: www.coltinfo.nl E-mail: info@coltinfo.nl Opgesteld

Nadere informatie

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Doel Ontwikkelen, implementeren, evalueren en bijstellen van beleid op één of meerdere aandachtsgebieden/beleidsterreinen ten behoeve van de instelling,

Nadere informatie

Managementrapportage [datum]

Managementrapportage [datum] Managementrapportage [datum] [Projectnaam] Datum: Status: dd-mm-jj concept / definitief ALGEMENE PROJECTSTATUS Voortgang / bereikte resultaten Risico s / maatregelen BEVINDINGEN PROJECTCONTROL / ASSURANCE

Nadere informatie

Bijlage 2: Functies per perceel, competenties en classificaties

Bijlage 2: Functies per perceel, competenties en classificaties Bijlage 2: Functies per perceel, competenties en classificaties Raamovereenkomst inzake inhuur van technische interim projectmedewerkers I & A nummer: I&A/2015/0462 Voor alle functies geldt de volgende

Nadere informatie

perspectivisch calculeren

perspectivisch calculeren perspectivisch calculeren waar is dat voor nodig? Waar is dat voor nodig? dia 1 problematiek voor de calculatie enkelstuks, kleinserie en projectmatige productie: slechts een globale specificatie offertecalculatie

Nadere informatie

Onderwerp functiewaardering projectmanger 2 / ontwerper

Onderwerp functiewaardering projectmanger 2 / ontwerper Onderwerp functiewaardering projectmanger 2 / ontwerper Portefeuille C. van Velzen Auteur Mevr. S. van Egmond Telefoon 5113939 E-mail: s.v.egmond@haarlem.nl STB/PMB Reg.nr. 2008/164979 GEEN bijlagen kopiëren

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken?

Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Waarom kiest Agis Zorgverzekeringen voor projectmatig werken? Monique te Velthuis Agis Zorgverzekeringen Ontstaan in 1999 na fusie tussen zorgverzekeraars Anova, Anoz en ZAO 1,8 miljoen ziekenfonds en

Nadere informatie

Implementatieplan interactief beleid

Implementatieplan interactief beleid Implementatieplan interactief beleid (juni 2010 t/m mei 2011) Gemeente Weert, 15 juli 2010 Portefeuillehouder interactief beleid: wethouder H. Litjens Regisseur wijkgericht werken: Marianne Schreuders

Nadere informatie

PROQA Project Quality Assurance. Checklist. Behorend bij het PROQA-assessment SYSQA B.V.

PROQA Project Quality Assurance. Checklist. Behorend bij het PROQA-assessment SYSQA B.V. PROQA Project Quality Assurance Checklist Behorend bij het PROQA-assessment SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING CHECKLIST WERKEN VOLGENS PROQA... 3 1.1 DE 5 FASEN

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Koninklijke Bammens

Energiemanagement actieplan. Koninklijke Bammens Maarssen, 16 februari 2015 Auteur(s): Niels Helmond Geaccordeerd door: Simon Kragtwijk Directievertegenwoordiger Milieu / Manager Productontwikkeling C O L O F O N Het format voor dit document is opgesteld

Nadere informatie

Functiebeschrijving. Hajnadi Klimaattechniek BV Service Coördinator Printdatum 17-09-2012

Functiebeschrijving. Hajnadi Klimaattechniek BV Service Coördinator Printdatum 17-09-2012 Bedrijf Hajnadi Klimaattechniek BV Functie Service Coördinator Printdatum 17-09-2012 Functiebeschrijving Functiekenmerken Taken kennis en vaardigheden Opleidingsmogelijkheden bij functie Functiekenmerken

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan.

Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan. Projectplan Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan. Het is van belang dat de portefeuillehouder en de projectleider gedurende het gehele project

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Introductie. JH - d.d. 27-5-2014 O:\Marketing en PR\Communicatieplannen\CO2-prestatieladder.docx Pagina 2 van 6

Introductie. JH - d.d. 27-5-2014 O:\Marketing en PR\Communicatieplannen\CO2-prestatieladder.docx Pagina 2 van 6 Introductie Oosterhof Holman streeft naar een beter milieu en naar een transparante communicatie hierover met al haar in- en externe doelgroepen. Sinds december 2011 is Oosterhof Holman gecertificeerd

Nadere informatie

Informele raadsbijeenkomst over de risico s van de 3 decentralisaties in het sociaal domein. Heerenveen, 17 oktober 2013

Informele raadsbijeenkomst over de risico s van de 3 decentralisaties in het sociaal domein. Heerenveen, 17 oktober 2013 Informele raadsbijeenkomst over de risico s van de 3 decentralisaties in het sociaal domein Heerenveen, 17 oktober 2013 Programma over risico s 3D s - Welkom. Door Frederike Gossink. - Wat zijn risico

Nadere informatie

Casus: richtinggevend voor uitwerking blok 3. Van virtueel naar één geheel. 14 juni 2007 v. 1.1. Leon-Paul de Rouw Robin Scherrenburg

Casus: richtinggevend voor uitwerking blok 3. Van virtueel naar één geheel. 14 juni 2007 v. 1.1. Leon-Paul de Rouw Robin Scherrenburg Casus: richtinggevend voor uitwerking blok 3 Van virtueel naar één geheel 14 juni 2007 v. 1.1 Leon-Paul de Rouw Robin Scherrenburg Meer informatie over het onderwerp servicedesk en andere aspecten op het

Nadere informatie

Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013

Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013 Vragenlijst SAFE SURGERY voor het uitvoeren van een zelfevaluatie in contractjaar 2013 De vragen zijn opgedeeld in verschillende rubrieken en betreffen het thema safe surgery. Het is de bedoeling dat de

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

Adviespunt 4: Breng in kaart op welke onderdelen kennis en expertise tekort zou kunnen schieten en maak een plan hoe hiermee om te gaan.

Adviespunt 4: Breng in kaart op welke onderdelen kennis en expertise tekort zou kunnen schieten en maak een plan hoe hiermee om te gaan. RIS.6509 Bijlage: Aanbevelingen uit second opinion rapportage Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) op proces en systematiek risicomanagement CvE/Atalanta (geactualiseerd 3 maart 2014) Adviespunt

Nadere informatie

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid

Controle protocol. 1 Doelstelling. 2 Eisen en aanwijzingen. 3 Toleranties en gewenste zekerheid Controle protocol 1 Doelstelling Het CZ Fonds moet voldoen aan de eisen van het convenant vastgelegd in 1998 tussen Zorgverzekeraars Nederland en de overheid van de Besteding Reserves Voormalige Vrijwillige

Nadere informatie

Profiel van Ger Houben

Profiel van Ger Houben Profiel van Ger Houben Naam: Houben (Houben Financials) Voorletters: G.H.J. Geboortejaar: 16 april 1963 Geslacht: man Nationaliteit: Nederlandse Adres: Wijerstraat 3 Postcode: 6112 AM Woonplaats: Sint

Nadere informatie

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015

Communicatieplan. Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen. Conform 3.C.2. 05 Mei 2015 Conform 3.C.2 05 Mei 2015 Gebr. Janssen Beheer BV Hagelkruisstraat 6 5835 BD Beugen INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie... 4 2 DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Rapportage Audit Reconstructies aan de regionale waterkeringen

Rapportage Audit Reconstructies aan de regionale waterkeringen Rapportage Audit Reconstructies aan de regionale waterkeringen Auteur Mark Daamen en Indra Hilligehekken (ACS) Datum 6 mei 2016 Inhoudsopgave 1.1 Introductie... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Auditmodel en

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

5 GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB

5 GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB 5 GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB VIJF GOUDEN TIPS VOOR HELDER ONLINE PROJECTMANAGEMENT IN HET MKB Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Veranderingen in de markt 3 De vijf

Nadere informatie

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Inhoud Het stappenplan: voor de capaciteitsanalyse van PI en PE 4 Uitvoering organisatieanalyse 5 Het opbouwen van de capaciteiten van een organisatie

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland Conform 3.C.2 23 juni 2015 Voorbij Prefab Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie...

Nadere informatie