Designing the Daily Digital

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Designing the Daily Digital"

Transcriptie

1 Designing the Daily Digital Infonomics & New Media, Hogeschool Zuyd, Maastricht CrossMedia Content, Hogeschool Utrecht, Utrecht ICT en Beleid, TNO, Delft INM mei 2009

2 Introductie: het informatiedieet van Matz, student, woont in Haarlem Op zijn 18 e verjaardag, we schrijven 2012, krijgt Matz van de Nederlandse overheid een velletje digitaal papier dat hij kan gebruiken om nieuws en teksten op te lezen. De overheid wil dat hij zich ontwikkelt tot een verantwoordelijke, geïnformeerde burger, vandaar. Hij gebruikt het ding een tijdje, maar vindt de voorziening op den duur wat te beperkt. Je kunt nieuws en teksten zoeken, informatie opvragen en lezen. Maar files bewerken is niet mogelijk en bewegende beelden kunnen evenmin worden weergegeven. Bovendien heeft het digitaal papier geen directe verbinding met het internet. Zijn vader en moeder gebruiken het e-paper, zoals ze het noemen, als ze voor hun werk lang in de trein zitten. Gelukkig heeft Matz van de universiteit waar hij studeert een epaperplus gekregen een flinterdunne netbook in A5 formaat die dichtgeklapt een leesfunctionaliteit heeft, inclusief bewegend beeld, en opengeklapt een editfunctie kent. Standaard is het apparaat verbonden met internet. De epaperplus heeft geen toetsenbord, maar wel een geïntegreerd touchscreen en Matz kan het apparaat ook gebruiken om te bellen hij heeft een draadloos oortje dat met de epaperplus verbonden is. Zodra Matz s ochtends zijn epaperplus pakt, ontvangt hij op zijn gepersonaliseerde portal het laatste nieuws van de universiteit over colleges die zijn verzet. Omdat hij in het laatste jaar van zijn opleiding zit, krijgt hij automatisch ook relevante vacatures te zien. De faculteit bedrijfskunde werkt samen met een aantal nieuwsproviders en toonaangevende bloggers. Een selectie van interessante en kwalitatief hoogwaardige nieuwsberichten op het gebied van economie verschijnt automatisch op het portal. Enkele artikelen en links naar nieuwe websites verplaatst Matz direct naar de wiki die hij met een stel studiegenoten is begonnen. Ze maken als opdracht een themawebsite over innovatie in non-profit organisaties. Omdat Matz ook graag het dagelijkse nieuws volgt bekijkt hij na het scannen van berichten - een stream van zijn favoriete omroep. Tegelijkertijd worden er in splitscreen links naar gerelateerde berichten van andere nieuwsbronnen en commentaar van gebruikers uit zijn sociale netwerk getoond. Hij ziet dat een vriendin naar aanleiding van een nieuwsitem over smogvorming in Nederland een petitie is gestart om de Nederlandse overheid te dwingen na te denken over de subsidiëring van oplaadpunten voor elektrische auto s langs lokale wegen. Goed plan, bedenkt Matz, en hij ondertekent de petitie elektronisch. Op weg naar college krijgt hij bij het treinstation automatisch een update op zijn epaperplus van de reizigerkrant. Deze geeft een selectie van het nieuws, gebaseerd op de populariteit van de berichten voor mensen met een soortgelijk gebruikersprofiel, gekoppeld aan zijn ovstudentenkaart. Hij bekijkt het schaatsnieuws en leest zowel een artikel van zijn favoriete sportverslaggever als een minder vleiende blog van een trouwe fan die de cupwedstrijd ook heeft gevolgd. Hij beoordeelt het commentaarstuk met 5 sterren. Aangekomen op de universiteit ontvangt hij tijdens het college een link naar een grappig filmpje dat zaterdag is gemaakt op het voetbalveld van zijn lokale vereniging. Het staat op de portal van de club, de site waar ook het competitieschema te zien is en een nabeschouwing door de scheidsrechter van de week. Hij bekijkt het filmpje, schrijft er een kort commentaar onder en linkt het gelijk door naar het profiel op zijn sociale netwerksite. Na college neemt hij de trein terug naar Haarlem. Op het station aangekomen ontvangt hij via zijn telefoon het SMS-bericht dat in zijn buurt net een gezochte drugsbaas is gesignaleerd (Matz is geabonneerd op politieberichten met een geotag voor attendering binnen een straal van 1 kilometer van zijn huisadres). Via de GPS-functionaliteit kan hij precies zien in welke straat de politie zich nu bevindt. Hij gaat er naar toe en met zijn digitale camera maakt hij een mooie actiefoto, precies op het moment dat de gezochte in de politieauto wordt gepropt. Deze foto stuurt hij door naar de redactie van het plaatselijke nieuwsportal De Haarlemmer. Ze willen de opname graag gebruiken en betalen Matz er 400 voor. Om bij te komen luistert hij thuis naar de podcast van zijn favoriete voetbalverslaggever. Hier heeft hij een abonnement op, gratis, want geheel gefinancierd uit contextual advertising. Op het scherm van de epaperplus ziet hij tijdens het luisteren dat er een nieuw type voetbalschoen op de markt is gekomen. Daar kan hij mooi die 400 aan besteden. Met drie clicks selecteert hij kleur, maat en design. Binnen twee dagen kan hij er op scoren! 2

3 1. Van MePaper-2D naar MePaper-3D De structurele aanpassing van de perssector naar digitale uitgeefmodellen wordt gecompliceerd door het economisch zware weer waar zeker dagbladen de laatste jaren in terecht zijn gekomen. Een al wankele positie verslechtert verder als gevolg van de economische crisis. De traditionele papieren informatiedrager moet het ontgelden: oplagen zowel als advertentie-inkomsten lopen sterk terug bij vrijwel alle titels. Meer muziek lijkt er te zitten in niet-traditionele verspreiding: internetgebruik neemt toe terwijl mobiele berichtgeving zich stilaan begint te ontwikkelen. Dat laatste gebeurt zowel via telefoons als e-readers, het studieobject van het huidige MePaper-project. Wordt de pers inderdaad digitaal en mobiel? Het illustratieve scenario op de openingspagina van deze projectomschrijving speelt zich af in de nabije toekomst, maar is verre van fictief. Een belangrijk resultaat van MePaper-project ( ) is het inzicht dat communicatie in snel tempo digitaal, mobiel, continue, gepersonaliseerd en interactief wordt. In dit transformatieproces is de e-reader slechts een element, zij het een vitale schakel. We weten nu meer over het display van de toekomst, de digitale informatiedrager waar kranten wereldwijd naar zullen overschakelen, maar beseffen evenzeer dat het succesvol gebruik daarvan een kwestie van lange adem wordt, voor zowel dagbladondernemingen, journalisten als krantenlezers. Het moge ook duidelijk zijn dat e-readers een passende plek gaan zoeken tussen andere informatiedragers: print, audio, online, en niet simpelweg in de plaats daarvan komen. Die mediamix is onderdeel van het heruitvinden van de krant waar het gros van de titels inmiddels over nadenkt en hopelijk snel mee gaat experimenteren. Uitgangspunt hierbij is dat de inhoud van de gedrukte media niet alleen via verschillende platforms verspreid wordt, maar ook voor verschillende doelgroepen, in verschillende formats, op verschillende momenten. De weekendlezer, de forens, de zakelijke gebruiker, de internetsurfer en de gadgetfreak hebben alle andere voorkeuren. De traditionele papieren krant is een heel ander medium dan het opinieblad, het televisiestation, de mobiele telefoontoepassing met de laatste nieuwsupdates of de e-reader met een speciaal ontworpen digitale uitgave. Deze formats en de diverse typen van gebruik sluiten elkaar niet uit maar vullen elkaar juist aan. Een tweede inzicht dat we de afgelopen jaren hebben verworven is de noodzaak van een integrale aanpak van mediavernieuwing. Alleen journalistieke formats en displaytechnologie is een te beperkte invalshoek voor verandering. Onlosmakelijk daarmee verbonden zijn de ambities en visies van het management, de afstemming tussen de diverse inhoudscategorieën (redactioneel, commercieel, service etc.), aangepaste verdienmodellen en gewijzigde blad-lezerrelaties. Daaraan zullen we in het hier voorgestelde vervolgtraject evenwaardig aandacht besteden en tegelijkertijd afstemming voorzien met andere innovatieve initiatieven binnen en voor de Nederlandse dagbladwereld. Een weg te gaan is er ook op het vlak van de herdefinitie van journalistieke content. We hebben gemerkt dat de wel eens geuite hoop van multimediale distributie op basis van hetzelfde materiaal een te eenvoudige voorstelling van zaken is. Produce once, publish many, het klinkt aantrekkelijk maar is meer een makersdroom dan 3

4 een lezerswens. Bij onze lab-testen bleek duidelijk dat iedere distributiewijze een eigen, specifieke inrichting van de informatie vergt. Vandaar ons onderscheid tussen de krant van morgen (op e-reader) en van overmorgen (voor netbooks); vandaar ook het beperkte succes van de meeste krantenwebsites (met print-hergebruik als basis). Zeker de lezersgeoriënteerde maatkrant vraagt om geheel daarop geënte content, en het vocabulaire daarvoor met bijbehorende journalistieke conventies moet nog grotendeels worden ontwikkeld. Maar we weten nu tenminste dat deze opgave zich aandient, en nieuwe technologie maar een deel van de oplossing is. Alhoewel MePaper zich expliciet met journalistieke (redactionele) formats heeft beziggehouden, ter compensatie van de eenzijdige focus op technologie, is daar nog tijdens de rit gerichte aandacht voor commerciële formats aan toegevoegd. Bezien is hoe reclamemakers zich oriënteren op het fenomeen interactive advertising. De hieruit resulterende inzichten wijzen nadrukkelijk naar een evenwaardige plek voor beide contentcategorieën in toekomstige R&D-projecten. Onderdeel van die vraagstelling is ook de gewenste / noodzakelijke interactie tussen adverteren en (redactioneel) informeren. Op het punt van de door MePaper gevolgde werkwijze tekent zich een breuk met de traditie af. Waar kranten doorgaans gesloten zijn naar buiten, zeker naar de concurrentie, hebben we binnen dit project succesvol samengewerkt over de concerngrenzen heen. Op professioneel niveau blijkt dat mogelijk; open innovatie, met effect voor de gehele bedrijfstak, is een haalbare kaart, mits bepaalde spelregels worden gerespecteerd. Met voldoende erkenning voor elkaars invalshoek geldt dat ook voor de samenwerking tussen de beroepspraktijk en de wereld van onderzoek en ontwikkeling. We hebben op dat punt veel bijgesteld ten opzichte van de oorspronkelijke opzet, en een model ontwikkeld waar op doorgebouwd kan worden. Het standaard-innovatiemodel, de triple helix (ontwikkelen in afstemming tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden), heeft nu voet aan de grond in de dagbladwereld. Dat is vooruitgang, omdat door media vaak getwijfeld werd/wordt aan de wenselijkheid van externe impulsen. Nu duidelijk is dat de bedrijfstak voor een ingrijpende, systemische verandering staat, lijkt die barrière geslecht. Een laatste bijstelling van de aanpak is de omschakeling van gesloten naar open innovatie. Nu hebben we gewerkt met een viertal dagbladen. Voor het vervolg willen we maximaal profiteren van het innovatieve potentieel van alle gevestigde printmedia en daarnaast van de veranderkracht die bij nieuwe ondernemingen (start-ups) en andere media zoals omroepen aanwezig is. Externe impulsen zijn belangrijk voor een sector die traditioneel naar binnen gekeerd is. Vooral bij nieuwe media-initiatieven is internet het logische vertrekpunt, in plaats van het vergelegen veranderdoel. Ze hoeven geen tradities te doorbreken, geen interne weerstand te slechten, geen afscheid te nemen van een vertrouwde werkwijze. Dat brengt een dynamiek en snelheid in het proces die gevestigde media goed kunnen gebruiken. Om die reden wordt de zoektocht voortgezet onder een aangepaste naam: MePaper, Designing the Daily Digital, kortweg MePaper3D. 4

5 2. Wie, wat, waar, hoe en waarom; uitgangspunten van het vervolgproject De overschakeling van de analoge, papieren krant naar allerlei vormen van digitaal publiceren is een transformatie die in de gehele geïndustrialiseerde wereld aan de orde is en ook voor de vaderlandse pers steeds aannemelijker wordt. Het MePaper-project preludeerde op deze ontwikkeling, in het bijzonder door het ontwerpen van journalistieke formats voor elektronische informatiedragers. Voor het hier voorgestelde vervolgtraject zal deze focus verbreden naar de digitale krant in zijn geheel en het type organisatie dat daar vorm aan moet geven. Er is alle aanleiding voor een dergelijke integrale aanpak. De Nederlandse dagbladindustrie verkeert door een combinatie van structurele en conjuncturele verzwakkingen in een zorgelijke staat. De conjuncturele factoren zou een doelbewust commercieel georganiseerde bedrijfstak zelf het hoofd moeten kunnen bieden. Voor de structurele factoren daarentegen is de inspanning van meerdere partijen noodzakelijk. Het MePaper-vervolgproject opteert voor een triple helix -aanpak, waarin bedrijven, kennisinstellingen en overheid in nauw overleg innovatieve oplossingen bewerkstelligen, in dit geval de basis leggen voor een toekomstvaste en maatschappelijk relevante dagbladindustrie. Gezien het grote maatschappelijke belang van een vitale pers, is betrokkenheid van meerdere partijen noodzakelijk. Dagbladen hebben over het algemeen wel geïnvesteerd in procesinnovatie, het optimaliseren van het huidige productie- en distributiesysteem, maar nauwelijks of niet in productinnovatie. Vandaar de geringe aantrekkingskracht bij vooral nieuwe generaties lezers. Kranten zullen een nieuwe manier van kijken en reageren op de externe omgeving moeten bewerkstelligen, als gevolg waarvan de structuur van het metier fundamenteel verandert: strategische innovatie, gebaseerd op en gedragen door een visie op informatieverschaffing in het digitale tijdperk. Uit de huidige praktijk blijkt, overigens wereldwijd, dat daarvoor externe impulsen cruciaal zijn. Tegelijkertijd zal ook het hoe veel aandacht moeten krijgen: onconventioneel denken, slimmer organiseren en werken, vernieuwen als routine. Deze sociale innovatie verankert visies en strategieën in dagelijks beleid. In de inleiding van deze projectaanvraag is al kort aangegeven hoe deze activiteit voortbouwt op het huidige MePaper. Verder in deze notitie worden allereerst de uitgangspunten van het vervolgproject toegelicht. Vervolgens komt de projectstructuur aan de orde. In een derde paragraaf volgt een meer gedetailleerde en thematisch uitwerking van de onderscheiden werkpakketten. In bijlage worden enige opties voor opschaling en/of verdieping van het project gepresenteerd. Wat Voor de zoektocht naar de krant van de toekomst moet niet alleen een afzonderlijk onderdeel, zoals nu binnen MePaper de journalistieke formats voor e-readers, aan de orde komen, maar juist de digitale krant in al zijn aspecten en in alle stadia van ontwikkeling. De verbreding vindt plaats op twee niveaus: van de krant als product naar de krant als bedrijf, organisatie, en behoudens innovatie van de redactionele inhoud ook vernieuwing van de commerciële content. Dat wil zeggen: aandacht voor innovatieve dagbladconcepten, geheel andere manieren van publiceren; 5

6 betrokkenheid van alle belanghebbende productie-eenheden: journalistiek, layout, marketing, management; ontwikkeling van meerdere contentelementen: redactioneel + vormgeving + commercieel, van professionele journalisten, maar ook lezersbijdragen en embedded copy ; aandacht voor digitalisering van de gehele productiecyclus: vergaren, produceren, bewerken, beheren, publiceren, exploiteren, lezen, terugkoppelen. niet alleen prototypes voor e-readers, maar ook voor andere mobiele, elektronische informatiedragers zoals netbooks, iphones etc. ontwikkelen van het bij een digitale krant passende kosten- en exploitatiemodel (voor bestaande titels) of businessplan (voor nieuwe initiatieven); aandacht voor het hierop inspelende organisatiemodel en personeelsbeleid. Deze inclusieve benadering kan op verschillende wijzen gestalte krijgen: deels door het verder ontwikkelen van bestaande formats voor digitaal publiceren, door het als R&Dteam zelf ontwikkelen van bepaalde innovatieve toepassingen of door het faciliteren van concepten/prototypes van derde partijen, oude en nieuwe uitgevers. Deze functies kunnen behalve voor het ontwikkelen van applicaties ook vervuld worden voor het testen op lezersvriendelijkheid en relevantie van al die digitale formats in het MePaperLab. Daarmee krijgt de Nederlandse dagbladindustrie een toegankelijk en betaalbaar ontwikkelplatform tot zijn beschikking, een prima kraamkamer voor innovatieve toepassingen. Wie MePaper3D kiest voor een open innovatie -aanpak, waarbij meerdere partijen gezamenlijk werken aan het fundament voor toekomstige succes van de elektronische krant. De basis wordt gevormd door de huidige MePaper-ploeg (dagbladen en onderzoeksgroepen), maar die zal worden aangevuld met diverse partijen, zowel uit de onderzoekswereld als het bedrijfsleven. Bij gelegenheid van de eindpresentatie van het huidige project zal kenbaar worden gemaakt dat geïnteresseerde partijen zich kunnen aanmelden voor deelname aan een vervolgtraject. Daarmee zal de samenstelling van MePaper veranderen, breder en diverser worden, meer een open ontwikkelomgeving voor de hele sector dan een gesloten groep van een beperkt aantal dagbladorganisaties. Daarbinnen is dan weer een differentiatie van rollen met partijen verantwoordelijk voor de continuïteit, voor onderzoek en voor interactie met de beroepspraktijk. Een tweede verandering is het betrekken van nieuwe uitgevers naast de gevestigde dagbladbedrijven. Veel innovatieve impulsen komen van start-ups, jonge bedrijven of individuele ondernemers die niet behoren tot de traditionele mediasector. Ook deze partijen verdienen een kans tot doorontwikkeling en hebben behoefte aan kennisdeling. Hun aanwezigheid is een stimulans en inspiratiebron voor de gevestigde media. Hoe Binnen de ontwikkelstudio van MePaper hebben we nuttig leergeld betaald. Het paritair bijeenzetten van onderzoekers en journalisten blijkt te ambitieus, als gevolg van te zeer verschillende werkcondities. Los daarvan, voor verslaggevers gaat het nieuws altijd voor, vergadering of niet. Daarmee is in de praktijk een groter ontwikkelaandeel genomen door de betrokken onderzoekers en bleek de noodzaak van het inhuren van externe expertise. Voor het vervolgtraject kiezen we daarom voor professionalisering van de ontwikkelomgeving. Dit impliceert: 6

7 differentiatie van projectbetrokkenheid: een centrale rol voor R&D, een klankbordrol voor betrokken media, een draagvlakrol voor beroepsorganisaties etc. onderscheid tussen de diverse onderzoeksrollen (initiëren, ontwerpen, realiseren, testen, evalueren en rapporteren); een fulltime ontwikkelteam, verantwoordelijk voor projectorganisatie, planning / continuïteit, productontwikkeling en gebruikerstesten; ruimte voor het op inhuurbasis aantrekken van specifieke expertise (design, herstructurering, accountancy etc.). Concreet MePaper3D wordt een project dat sectorbreed effect sorteert en in nauwe samenwerking met daartoe gemotiveerde titels en beroepsorganisaties binnen de Nederlandse pers zal worden opgezet. Maatstaf voor realisatie zijn, samengevat, de volgende uitgangspunten: een ontwikkelomgeving waarin dagbladvernieuwing voor betrokken partijen daadwerkelijk gestalte krijgt. een tweejarig, strak geregisseerd traject, uitmondend in substantiële praktijkproeven van door het project gelanceerde of in doorontwikkeling genomen innovatieve toepassingen; aandacht voor de gehele innovatiecyclus (strategische keuzes, proof-ofconcept, prototype, gebruikerstesten, feedbackmechanismen, implementatiescenario s, living lab / veldtest, evaluatieprocedures). open innovatie (preconcurrentieel, co-design, kennis delen - ook met andere NL-VL ontwikkelprojecten, inzichten ontsluiten). Na het gezamenlijk en publiek verkennen van het potentieel van e-paper applicaties, op individueel bedrijfsniveau toepassen van verworven inzichten. een kerngroep van kennisinstellingen (ontwikkelaars, continuïteit), gecombineerd met een klankbordgroep van participerende dagbladen (meeontwikkelaars, praktijknabijheid) en een stuurgroep waarin beroepsorganisaties draagvlak voor het innovatieproces bieden. een combinatie van moederproject (verantwoordelijk voor het concept van de digitale krant) en diverse bijdragende projecten (gericht op onderdelen, aspectstudies) een combinatie van vaste partners (verantwoordelijk voor het hele project) en geassocieerde partners (betrokken bij deelstudies, bijdragend aan het MePaper3D-eindresultaat). De geassocieerde partners kunnen ook gedurende het project aansluiten en/of uitstromen. een vaste locatie voor gebruikers / lezerstesten (lab-omgeving) waar de projectgroep gebruik van maakt maar die ook beschikbaar is voor andere partijen. veel aandacht voor presentatie en deling van kennis en ervaringen op regelmatige high profile workshops waarin de voortgang van het project wordt besproken, uitgenodigde nationale en internationale experts hun visie geven en geïnteresseerde bladen een forum hebben voor strategieontwikkeling. 7

8 3. Projectstructuur De hiervoor beschreven R&D-opzet is nader vormgegeven in werkpakketten. Onderstaand een overzicht, dat in de volgende paragraaf verder zal worden beargumenteerd en geconcretiseerd. WP 1: organisatiestructuur Begin: mei 09 Einde: juli 09 Korte beschrijving: Invullen van de diverse organisatieonderdelen (kerngroep, projectmanagement, klankbordgroep, stuurgroep) en omschrijving van taken / verantwoordelijkheden. In overleg vaststellen van rapportage- en communicatieroutines. Inrichten van een elektronische project-werkomgeving. Concrete resultaten: een operationele projectomgeving, zowel fysiek als elektronisch publiciteit omtrent start en ambitie van het project samenstelling klankbordgroep op basis van aanmelding en overenstemming WP 2: de media van de toekomst Begin: mei 09 Einde: december 2010 Korte beschrijving: In dit werkpakket vooral aandacht voor de veranderingen op conceptueel niveau: een karakteristiek van de kenniseconomie, het type printproduct dat succesvol kan zijn in de informatiesamenleving en de manier waarop (vooral nieuwe generaties) mediaconsumenten bediend wensen te worden. Verder aandacht voor innovatie als handelingskader en de wijze waarop weerstanden tegen verandering kunnen worden overwonnen. Concrete resultaten: mediaproductie: voorbeelden van innovatieve nieuwsproductie mediaconsumptie: samenvatting en vertaling naar Nederlandse context van onderzoek naar het internetgebruik van diverse lezerscategorieën. innovatiestrategieën (productgericht) veranderstrategieën (procesgericht) 8

9 WP 3: de nieuwe journalistiek Begin: juni 09 Einde: januari 11 Korte beschrijving: In dit werkpakket wordt geëxperimenteerd met nieuwe expressievormen, specifiek voor de digitale publicatie, vooral gericht op het lezen via mobiele informatiedragers (ereaders, netbooks, smart phones). Aandacht voor zowel nieuwe journalistieke formats als Net-gebaseerde vormen van adverteren. Voor dit ontwikkelwerk wordt de MePaper designstudio verder geprofessionaliseerd. Naast lab-testen ook veldtesten (informatie als onderdeel van het dagelijks leefpatroon) met nieuwe applicaties. Concrete resultaten: prototypes voor digitale journalistiek (zowel inhoud als vorm) prototypes voor interactief adverteren (concept, inhoud, vorm) labtesten van nieuwe applicaties (gebruiksvriendelijkheid) veldtesten nieuwe applicaties (digitaal lezen als onderdeel van het dagritme) WP 4: innoveren in samenwerking Begin: oktober 09 Einde: maart 11 Korte beschrijving: MePaper3D werkt eveneens als een open ontwikkelomgeving, waarin geïnteresseerde partijen voor een bepaald thema zich met de vaste onderzoeksgroep kunnen associëren. Ze brengen hiervoor zelf de vereiste middelen in. Oogmerk is bundeling van dagbladinnovatie en versterking van de kritieke massa voor de noodzakelijke transformatie van de bedrijfstak. Diverse thema s lenen zich voor deze constructie. Denk naast innovatieve redactionele en commerciële toepassingen aan redactionele organisatiemodellen, cross-mediaprojecten, lezersinbreng of juridische vraagstukken gerelateerd aan digitale verspreiding. Concrete resultaten: proof of concept van voorgenomen productinnovaties lezerstesten van nieuwe applicaties benchmarken van nieuwe producten aan ervaringen elders 9

10 WP 5: digitale verdienmodellen Begin: september 09 Einde: februari 11 Korte beschrijving: In dit werkpakket staat de financieel-economische dimensie van media-innovatie centraal. Allereerst een gedegen doorrekening van de productiekosten bij geheel digitale productie: besparingen, ook extra investeringen. Verder analyse van de diverse verdienmodellen die internationaal worden geïmplementeerd. Concrete resultaten: rekenmodellen, op basis van beschikbare bedrijfsgegevens of stelgetallen exemplarische business cases, in samenwerking met daarvoor beschikbare publicaties bedrijfsspecifieke transitiescenario s voor de omschakeling van analoge naar digitale productie WP 6: kennis delen Begin: juni 10 Einde: mei 11 Korte beschrijving: Relatief veel aandacht zal uitgaan naar kennisdeling en het creëren van draagvlak voor vernieuwing van product en portfolio. Disseminatie is daarmee niet een activiteit die aan het einde van het project plaatsvindt maar een dragend onderdeel van het project zelf. Er zullen regelmatige workshops plaatsvinden voor ieder van de doelgroepen: mediamanagement, journalisten, commerciële diensten. Deze bijeenkomsten dienen ook om te schakelen tussen de Nederlandse praktijk en aansprekende voorbeelden van dagbladmarkten in andere delen van de geïndustrialiseerde wereld. Concrete resultaten: 3D Academie; regelmatige (driemaandelijkse) bijeenkomsten op basis van thema s uit de WPs 2 en 5 elektronische debatomgeving voor permanente dialoog tussen projectpartners (follow-up van de fysieke ontmoetingen) showcase met (internationale) voorbeelden van geslaagde dagbladinnovatie diverse thematische weblogs presentaties op de diverse professionele fora, nationaal en internationaal eindconferentie voorjaar

11 4. Thematische uitwerking MePaper3D zal, in afwijking van het huidige project, geen klassiek onderzoek zijn, geschraagd door onderzoeksvragen, methodische kaders en vastomschreven onderzoeksproducten. Centraal staat het besef dat de dagbladsector snel en effectief tot innovatie van concept en product moet besluiten, en daarvoor een geëigend ontwikkelkader nodig heeft. Daarmee is het proces minstens zo belangrijk als het eindresultaat. Dat stelt eisen aan opzet en uitvoering. MePaper3D moet daarom verstaan worden als een programma, waarvan ambitie en richting is vastgelegd maar waarbinnen tegelijkertijd ruimte blijft voor concretisering in overleg en productie op maat van de vragende partij, de betrokken kranten en digitale media-initiatieven. Dat heeft consequenties voor de betrokken onderzoekers, die actief participeren eerder dan van afstand observeren en analyseren. Onderstaand een uitwerking van de hiervoor kort getypeerde werkpakketten. Werkpakket 1: organisatiestructuur Betrokken partijen Lead partner: INM Kerngroep: INM, Crossmedia, ICT en Beleid Associate partner: nvt Klankbordgroep: nvt Bij de ambitieuze en complexe taak die MePaper3D zich stelt past voldoende draagvlak binnen de sector, robuustheid op het terrein van projectmanagement en flexibiliteit bij het uitvoeren van de diverse projectonderdelen. We denken daar vorm aan te geven met een drietal organisatorische eenheden: een kerngroep bestaande uit kennisinstellingen met R&D-ervaring op mediaterrein, een klankbordgroep waaraan geïnteresseerde dagbladen en nieuwe media op maat kunnen participeren en een stuurgroep waarin sectororganisaties en onafhankelijke experts zitting nemen. Binnen de stuurgroep zal de variëteit van de sector zo goed mogelijk tot uitdrukking moeten worden gebracht: vertegenwoordigende organisaties, belangengroepen, gezaghebbende opinies. Van afgevaardigden wordt vooral inhoudelijke betrokkenheid verwacht, en om die reden gemikt op personen die zowel zaakcompetentie bezitten als open lijnen hebben naar de formeel verantwoordelijken in de betreffende organisatie. De volgende beroepsorganisaties zullen uitgenodigd worden te participeren: NDP_NUV, NVJ, NNP, Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren. Verder vertegenwoordigers van nieuwe media, denk aan Dutch Media Professionals en IAB- Nederland. Onafhankelijke experts zullen veelal een academische achtergrond hebben of voortkomen uit de (semi-)overheidsorganen die actief zijn binnen het medialandschap. Vereiste competenties liggen in ieder geval op het economischfinancieel vlak, mediabeleid en verandermanagement. Het Stimuleringsfonds voor de Pers neemt deel in de capaciteit van waarnemend lid. Het ligt voor de hand om te bezien of ad hoc innovatie-initiatieven van de Nederlandse overheid kunnen leiden tot personele unies op Stuurgroepniveau. In ieder geval zijn goede communicatielijnen wenselijk, opdat afstemming van prioriteiten en activiteiten tot stand kan komen. 11

12 Voor het operationeel deel van het project tekent een kerngroep van een klein aantal R&D-partijen. Het huidige MePaperproject is geïnitieerd en wordt aangestuurd door INM, hogeschool Zuyd. Voor het hier gepresenteerde vervolg is dat een te smalle basis. Daarom wordt voor de uitvoering van werkzaamheden een beroep gedaan op een tweetal andere uitvoeringsgerichte kennisinstellingen: naast de Hogeschool Zuyd (Lectoraat Infonomics & New Media) ook de Hogeschool Utrecht (Lectoraat Crossmedia Content) en TNO (ICT en Beleid Unit). Deze drie kennispartners zullen ieder een of twee werkpakketten onder hun hoede nemen, en in overleg het project operationeel vormgeven. Omwille van de continuïteit treedt INM op als penvoerder en formeel verantwoordelijke partij. In het huidige MePaper-project is vast komen te staan dat dagbladen weinig autonome ontwikkelcapaciteit hebben, althans te weinig voor structurele deelname aan gezamenlijke onderzoekstrajecten. Voor hen is continue uitvoerende R&Dverantwoordelijkheid een zaak die niet spoort met aanwezige competenties en gangbare werkroutines. Daarom zal participatie van het veld een ander, meer incidenteel karakter hebben, en verder verbreden van de redactie naar de management- en marketingafdelingen. De huidige MePaper-groep van vier dagbladen wordt uitgebreid naar een klankbordgroep waarin een groot aantal bladen, omroepen en nieuwe media-initiatieven zitting heeft. In beginsel kunnen alle bestaande Nederlandse titels en publicaties daarvoor opteren. Het aanmeldmoment valt samen met de eindrapportage van het huidige MePaperproject, medio mei Dan worden de vervaardigde prototypes voor mobiele elektronische kranteninhoud getoond en toegelicht. Teneinde enige garantie te hebben dat aanmelding niet vrijblijvend is zouden geïnteresseerde kranten wel een fee (eigen bijdrage) moeten betalen, in de orde van 5000 euro. Voor dat commitment is dan toegang geregeld tot de reguliere werkbijeenkomsten, betrokken experts, informatieverzamelingen en interactiefora gedurende de looptijd van het project. Uiteraard zullen participerende bladen daar zelf over besluiten, maar we stellen ons voor dat het nuttig is om binnen een deelnemende krant een taskforce digitalisering in te stellen voor deelname aan de diverse projectactiviteiten, waarin dus in ieder geval een leidinggevende, een journalist en een marketingexpert. Deze taskforce kan dan ook gedurende het project de schakel zijn tussen de (externe) projectomgeving en geledingen binnen het eigen bedrijf. Werkpakket 2: de media van de toekomst Betrokken partijen Lead partner: TNO ICT en Beleid Kerngroep: INM, Crossmedia Associate partner: (1) vergaderlocatie MediaPlaza (optie) Klankbordgroep: (1) management van deelnemende kranten (hoofdredactie, directie), (2) high potentials / middle management deelnemende kranten / publicaties Doel van dit werkpakket is het opbouwen van verandercapaciteit bij de betrokken titels, in eerste instantie voor het zittend management en op termijn voor het toekomstig kader. Dit is de denktank van het project. 12

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010 januari 2010 Pagina: 2 Missie Het Medisch Applicatie Centrum (MAC) is een onafhankelijk Midden Brabants samenwerkingsverband van gezondheidszorginstellingen, verzekeraars, kennisinstellingen en bedrijven

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Probleemomgeving De exponentiële opkomst van smart phones, met als (voorlopige) koploper de iphone van

Nadere informatie

MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK. dr Lou Lichtenberg Directeur

MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK. dr Lou Lichtenberg Directeur MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK dr Lou Lichtenberg Directeur MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK LIJN LEZING A. Overview over het perslandschap in Nederland B. Maatschappelijke

Nadere informatie

Van papier naar digitaal: een paradigma-wisseling voor uitgevers 8 ontwikkelingen die medebepalend zijn voor uw online uitgeefsucces

Van papier naar digitaal: een paradigma-wisseling voor uitgevers 8 ontwikkelingen die medebepalend zijn voor uw online uitgeefsucces Van papier naar digitaal: een paradigma-wisseling voor uitgevers 8 ontwikkelingen die medebepalend zijn voor uw online uitgeefsucces Hans Peijnenburg Performis Eigenlijk weet u het wel: uw papieren magazine

Nadere informatie

Open voor iedereen. Ook via mobiel en tablet!

Open voor iedereen. Ook via mobiel en tablet! ziekenhuis Open voor iedereen. Ook via mobiel en tablet! Het Groene Hart Ziekenhuis (GHZ) in Gouda is een modern, flexibel, slagvaardig en ondernemend ziekenhuis met zo n 450 bedden en ruim 125 medisch

Nadere informatie

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy Retail & Leisure Academy Toekomstplan 12 februari 2015 Versie 1.1 Retail & Leisure Academy 1 Inleiding De sectoren Retail en Leisure zijn van grote economische importantie voor de regio Midden- Limburg.

Nadere informatie

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 Tijd Raadzaal 1.02 Molendijkzaal 0.01 Vermeerzaal 1.03 19:00 Basisrichting Structuurvisie Amersfoort 2030 Informatie Regionaal Werkvoorzieningschap Amersfoort en omgeving:

Nadere informatie

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Probleemomgeving Roots2Share is een internationaal samenwerkingsverband van twee Nederlandse musea (Museum Volkenkunde

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Probleemomgeving Al geruime tijd daalt het aantal leden van de Nederlandse bibliotheken.

Nadere informatie

Dynamic Publishing on Demand in Social Networks. R.M.G Dols Morpheus Software 2006

Dynamic Publishing on Demand in Social Networks. R.M.G Dols Morpheus Software 2006 Dynamic Publishing on Demand in Social Networks R.M.G Dols Morpheus Software 2006 Introductie Roger Dols Morpheus Software Onze expertise is het beheersbaar maken van kennis door toepassing van 2e generatie

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 3.0

Projectplan MKB Roadmaps 3.0 Projectplan MKB Roadmaps 3.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. Wegens succes

Nadere informatie

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn Algemeen De post-hbo opleiding Management in Zorg en Welzijn is een opleiding van 1,5 jaar voor mensen met een afgeronde hbo-opleiding die werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn en

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Blended Learning & Crossmedia Probleemomgeving De Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ) van de Hogeschool Utrecht (HU) profileert zich als een instituut waar

Nadere informatie

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Het jaarplan is opgebouwd aan de hand van een aantal onderdelen: Een reflectie op de activiteiten in 2014; De visie en doelstellingen binnen het jaarplan voor 2015;

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

page 1 Bart Brouwers, @brewbart 9 december 2010, 3D Maastricht

page 1 Bart Brouwers, @brewbart 9 december 2010, 3D Maastricht page 1 OverWoerden, OverZwolle, OverEindhoven, OverHeino: LokaalX 9 december 2010 Wat wilden we? Een hyperlokaal, hyperpersoonlijk, hypersociaal platform voor elke Nederlander mobiel & vast Stevige verdienmodellen

Nadere informatie

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Geachte heer, mevrouw, Gemeente Amersfoort is in 2010 gestart met het project AmersfoortBreed.

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie Case Entrance & Security Systems - case, analyse en conclusies (OLO) Hoofdstuk 7 Strategie: samenwerking In het vorige deel van de strategische verkenning hebt u de positioneringsmogelijkheden voor ESS

Nadere informatie

MKB Monitor Onderzoek. Leer ondernemers echt kennen en weet wat er speelt in ondernemend Nederland!

MKB Monitor Onderzoek. Leer ondernemers echt kennen en weet wat er speelt in ondernemend Nederland! MKB Monitor Onderzoek Leer ondernemers echt kennen en weet wat er speelt in ondernemend Nederland! Waarom Mkb onderzoek? Ondernemers echt kennen en weten wat er speelt. Weten wat hen drijft en waarvoor

Nadere informatie

Presentatie onderzoek Richard van Hoorn. Nieuwegein 26 mei 2011

Presentatie onderzoek Richard van Hoorn. Nieuwegein 26 mei 2011 Presentatie onderzoek Richard van Hoorn Nieuwegein 26 mei 2011 Agenda Nieuwe Drukvormen, 2009 Actuele trends en ontwikkelingen Nieuwe structuur bedrijfstak 2009: Nieuwe Drukvormen Wat maakt drukkerijen

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie White Paper Content Marketing In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie Contentmarketing is hot. Dit komt omdat je hiermee

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS)

Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS) Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS) Waarom wordt Artsenkrant betalend? Is 99 euro niet duur voor een krant die ik tot nu toe gratis ontving? Betaal ik onmiddellijk

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg Auditrapportage 2014 Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel Dynamiek onderweg De vier geïdentificeerde typologieën van de Centra co-creator; incubator; transformator; facilitator - zijn hieronder kort

Nadere informatie

HOOFDSTUK 7 Aanbevelingen

HOOFDSTUK 7 Aanbevelingen 7 pagina 103 HOOFDSTUK 7 Aanbevelingen 7.1 Doelgroep 7.1.1 Leer de doelgroep beter kennen 7.1.2 Versterk de relatie met jongeren 7.2 Inhoud 7.2.1 Onderscheid nieuws van nieuwtjes, maar bied beide 7.2.2

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Een benchmark van de communicatiefunctie onder 13 organisaties

Een benchmark van de communicatiefunctie onder 13 organisaties Een benchmark van de communicatiefunctie onder 13 organisaties Robert Wester Angela Liebregts Alexandra Schippers april 2015 1 Onderzoeksaanpak Dataverzameling en analyse Voor de deelnemers aan de benchmark

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent.

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent. Verslag werkconferentie talentontwikkeling 23 april 2015 Algemeen De werkconferentie was het startpunt van een traject dat een bijdrage gaat leveren aan een langetermijnvisie en ambitie op het terrein

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

De Business Case voor sociale media bij gemeenten

De Business Case voor sociale media bij gemeenten De Business Case voor sociale media bij gemeenten Boyd Hendriks Wie de business case zoekt voor het gebruik van sociale media bij gemeenten, vindt meestal een plaatje dat is opgebouwd uit verschillende

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Social Strategy Masterclass 2014

Social Strategy Masterclass 2014 Social Strategy Masterclass 201 Bestemd voor Directie en Management actief in zowel B2B, B2C als Non profit Inhoudsopgave Inleiding Eendaagse Social Strategy MasterClass Programma Ochtendsessie Middagsessie

Nadere informatie

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES Voltijd Tilburg 2011/2012 COMMERCIËLE ECONOMIE FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES DIGITAL PUBLISHING STUDIES 25.M.3535.01.11 Enjoy YOUR learning community! We willen vermaakt worden, we zoeken naar

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap..

Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Aan de slag Plan van aanpak Naar een meer Leeftijdsbewust Personeelsbeleid Waterschap.. Datum Versie Afdeling/auteurs 1. PROJECTDEFINITIE 1.1 Vraagstuk Welke problemen doen zich voor omdat een leeftijdsbewuste

Nadere informatie

Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206

Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206 Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206 Doel Voorbereiden en uitvoeren van het beleid van in het algemeen en van de eigen service in het bijzonder, alsmede het leidinggeven aan de werkzaamheden

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Op zoek naar de juiste professional? Smart Recruitment

Op zoek naar de juiste professional? Smart Recruitment Op zoek naar de juiste professional? Smart Recruitment hebbes! Herkenbaar? Het moment dat u met absolute zekerheid weet dat u de juiste kandidaat voor uw bedrijf heeft gevonden? Of dat u gewoon weet dit

Nadere informatie

Artikel. Artikelen Schrijven voor Leadgeneratie Hoe u boodschappen afstemt op uw doelgroep Bob Oord

Artikel. Artikelen Schrijven voor Leadgeneratie Hoe u boodschappen afstemt op uw doelgroep Bob Oord Artikel Artikelen Schrijven voor Leadgeneratie Hoe u boodschappen afstemt op uw doelgroep Bob Oord 1 Introductie Bij het samenstellen van content voor een leadgeneratie campagne is de doelstelling altijd

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen.

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Praktijkplein Titel: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Toepassing: Beknopte samenvatting van twee implementatiemethodieken en hun toepassing bij het implementeren van een operational

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

GEMEENTE UDEN VITAAL REGIE OP EIGEN OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALENTGEBRUIK

GEMEENTE UDEN VITAAL REGIE OP EIGEN OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALENTGEBRUIK GEMETE UD VITAAL Samen in beweging Onderdeel REGIE OP EIG OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALTGEBRUIK Duurzaam opleidingsbeleid gemeente Uden 2013 2016 versie 2 (vastgesteld 04-02-2014) 1 Gemeente Uden Vitaal

Nadere informatie

Startdocument participatieproces LAB071

Startdocument participatieproces LAB071 Startdocument participatieproces LAB071 Dit startdocument beschrijft het participatieproces in het kader van de Verkenning Leidse Agglomeratie Bereikbaar (LAB071). Het bevat de nadere uitwerking van hoofdstuk

Nadere informatie

Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven

Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven Kennisvalorisatie en Innovatief netwerken met Grote Bedrijven Best Practices binnen de TU Delft: Ervaringen en Resultaten met Shell Gebaseerd op informatie van Marco Waas en het advies van IJsbrand Haagsma

Nadere informatie

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Defintie SocialMedia is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Van kostennaar waardesturing

Van kostennaar waardesturing Hoofdstuk Investeren in maatschappelijk vastgoed Van kostennaar waardesturing Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 7 Van kosten- naar waardesturing 9 Reacties uit het veld 21 Waardesturing in de praktijk 29 Samenwerken

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Relatie met het onderzoek van het Crossmedialab Dit onderzoek is onderdeel van het CELL- project 'Designing Spaces for Experience'.

Relatie met het onderzoek van het Crossmedialab Dit onderzoek is onderdeel van het CELL- project 'Designing Spaces for Experience'. Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Audiodesign - immersive interactive experiences Probleemomgeving Muziek kan hevige emoties (en herinneringen) oproepen. Bij een popconcert of dancefeest kunnen we

Nadere informatie

Is uw klantervaring consistent? CSB voert na zomer cross channel onderzoek uit

Is uw klantervaring consistent? CSB voert na zomer cross channel onderzoek uit Is uw klantervaring consistent? De kanalen waarlangs klanten en organisaties met elkaar in verbinding staan ontwikkelen zich snel en worden steeds diverser. lenen zich in toenemende mate voor gebruik in

Nadere informatie

Students Voices (verkorte versie)

Students Voices (verkorte versie) Lectoraat elearning Students Voices (verkorte versie) Onderzoek naar de verwachtingen en de ervaringen van studenten, leerlingen en jonge, startende leraren met betrekking tot het leren met ICT in het

Nadere informatie

De gemeente van de toekomst

De gemeente van de toekomst De gemeente van de toekomst De gemeente van de toekomst Focus op strategie Sturen op verbinden Basis op orde De zorg voor het noodzakelijke Het speelveld voor de gemeente verandert. Meer taken, minder

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

Samenwerken aan een gezond, groen en economisch vitaal werk- en leefklimaat in het Groene Hart

Samenwerken aan een gezond, groen en economisch vitaal werk- en leefklimaat in het Groene Hart GREEN BUSINESS CLUB GROENE Sponsorpropositie HART u Samenwerken aan een gezond, groen en economisch vitaal werk- en leefklimaat in het Groene Hart GREEN BUSINESS CLUB u Green Business Club Groene Hart

Nadere informatie

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant!

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant! Mhealth-strategie Bekijk het van de andere kant! Wie zijn wij? Marco Boonstra, Senior Communicatieadviseur Sjoerd van Dekken Communicatieadviseur Inhoud Wat is mhealth? Eerste ervaringen met mhealth Implementatierisico

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Transitie naar digitale proposities Betalingsbereidheid van de lezersmarkt 24 November 2010

Transitie naar digitale proposities Betalingsbereidheid van de lezersmarkt 24 November 2010 Advisory Transitie naar digitale proposities Betalingsbereidheid van de lezersmarkt 24 November 2010 Vertrouwelijk Agenda Pagina 1 Achtergrond onderzoek 1 2 Hoofdconclusies 3 3 Kritische succesfactoren

Nadere informatie

Your story, delivered

Your story, delivered Your story, delivered Wat is een webinar? Een webinar is een live online presentatie die vanaf elke locatie door duizenden deelnemers tegelijkertijd kan worden gevolgd. U betrekt uw deelnemers met interactieve

Nadere informatie

Titel Voorbeeld Offerte. 1 appalti.nl

Titel Voorbeeld Offerte. 1 appalti.nl Titel Voorbeeld Offerte 1 appalti.nl USB-stick Op de USB-stick treft u de volgende documenten aan: Document 1 Document 2 Document 3 2 appalti.nl Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 4 2. DIENSTEN... 6 3. PROJECTPLANNING

Nadere informatie

Ontwerp rapport Digitaal Instellingsplan Hogeschool van Amsterdam

Ontwerp rapport Digitaal Instellingsplan Hogeschool van Amsterdam Ontwerp rapport Digitaal Instellingsplan Hogeschool van Amsterdam Team Fristeractief: Annet Heitman Jasper Mijdam Charlotte Cozijn Puck Holshuijsen Marieke Zeegers 17 november 2010 Digitaal instellinsplan,

Nadere informatie