Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi"

Transcriptie

1 6 cogiscope 0114 Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi Simon van den Berg en Relinde Reiffers Collectieve aanpak versterkt psychosociaal welzijn na grootschalig conflict Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi Rwanda, Burundi en het oosten van de Democratische Republiek Congo waren tijdens de tweede helft van de 20e eeuw het toneel van toenemende spanningen tussen Hutu en Tutsi bevolkingsgroepen. Dit escaleerde in 1994 in een slachting waarbij naar schatting mensen het leven lieten. Vanuit Centre Ubuntu (een niet-gouvernementele organisatie (NGO) van de Paters Dominicanen in Burundi) wordt, met steun van War Trauma Foundation, sinds 2002 een langdurig programma Narratief Theater (NT) aangeboden ten einde sociale netwerken en psychosociaal welzijn te versterken. Dit artikel bespreekt inhoud en effecten van deze benadering.

2 Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi cogiscope Wat is Narratief Theater? Narratief Theater is ontwikkeld door Yvonne Sliep, hoogleraar aan de Universiteit van Kwazulu-Natal in Zuid-Afrika (Sliep & Meyer-Weitz, 2003; Sliep, 2004). Sliep is van Nederlandse ouders maar geboren en getogen in Zuid-Afrika. Ruim 13 jaar geleden verhuisde zij voor haar werk naar Kwazulu-Natal. Daar kreeg ze professioneel en persoonlijk contact met traditionele healers, in feite de psychosociaal werkers van de traditionele gemeenschap. 1 Daar ontwikkelde zij de ingrediënten voor haar theateraanpak, die zij vanuit de Kwazulu-Natal universiteit van een theoretische basis voorzag en kon onderzoeken. Sliep: De sociale normen en waarden van de gemeenschap laten we herleven door zichtbaar te maken welk effect probleemverhalen hebben. De lokale normen en waarden blijven door onze aanpak behouden, omdat het de eigen verhalen en oplossingen betreft. Hoe gaat dat Narratief Theater? Voor een bijeenkomst worden mensen opgeroe Narratief Theater Centre Ubuntu (foto WTF)

3 8 cogiscope 0114 Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi pen om op een plek samen te komen. De NTbegeleiders zoeken de mensen in hun omgeving op. De komst van NT is vaak een hele gebeurtenis in afgelegen gebieden. Vooraf zijn bedoeling en voorwaarden doorgesproken met het lokale leiderschap. Tijdens een bijeenkomst worden als eerste de dan spelende probleemverhalen geïnventariseerd. Sliep: Na oorlog of conflict zie je vaak een secundair trauma in de vorm van bijvoorbeeld huiselijk geweld of andere psychosociale problemen. Vooral vrouwen en kinderen zijn hier de dupe van. Die problemen blijven veelal onopgelost omdat mannen er niet over praten en vrouwen geen macht, geen stem, hebben. Narratief Theater brengt die stem naar buiten, maakt vrouwen zichtbaar. De aanwezigen worden uitgenodigd het woord te nemen, vaak eerst in kleine groepen voor de onderlinge veiligheid. De mogelijk aan trauma gerelateerde psychosociale problemen die naar voren komen betreffen voornamelijk huiselijk geweld en alcoholisme (Meyer-Weitz & Sliep, 2005). NT-begeleiders zijn psychosociaal werkers, zij regisseren dit proces en zijn ervoor getraind. Hiertoe is een trainingsprogramma en een handleiding ontwikkeld (Sliep, 2009). Redelijk oplosbare problemen met onderling of eigen gedrag, waar men zelf wat aan kan doen, krijgen bij voorkeur de aandacht. Voorkomen wordt dat de thematiek te groot wordt en daardoor zou kunnen demotiveren. De problemen worden geëxternaliseerd, wat het minder persoonlijk maakt. Iemand speelt bijvoorbeeld een rol als mr. Alcohol. Vanuit wisselende actor perspectieven worden problemen uitgebeeld in rollenspel, waarbij reacties van de toeschouwers worden aangemoedigd. Mogelijke oplossingen worden in een theaterstuk uitgespeeld en bediscussieerd. Samen evalueren is een wezenlijk onderdeel van het proces. Dit draagt bij aan het op gang brengen van dialoog en sociale ontwikkeling. Een laatste stap is de selectie van vertrouwenspersonen om de oplossingen voor de toekomst te borgen. Deze vertegenwoordigers komen samen in lokale comités die weer een rol krijgen in het Narratief Theater begeleiders zijn getrainde psychosociaal werkers mobiliseren van de bevolking voor toekomstige NT-bijeenkomsten. Centre Ubuntu onderhoudt op deze manier een uitgebreid netwerk van lokale comités: het Ubuntu netwerk. Sliep: De rationale van NT is een op kracht gebaseerde benadering die mensen bewust maakt van hun mogelijkheden. Het feit dat er een vermaak kant aan zit helpt mensen om dodelijk serieuze problemen te benoemen, Narratief Theater activeert een nieuwe gedachtestroom waarbij energie vrijkomt. Die energie en gevoelens van hoop worden gebruikt om problemen aan te pakken en afstand te nemen van een identiteit van machteloosheid naar een gemeenschappelijke identiteit gebaseerd op de lange geschiedenis van collectieve probleemoplossing. Evenals in community-based sociotherapy, waarin expliciet aan de confrontatie met de buitenwereld wordt gewerkt en niet met de innerlijke wereld (Scholte, 2013; Verduin, 2013), ligt de nadruk in NT niet zozeer op individueel emotioneel herstel binnen iets als een tijdelijke therapeutische gemeenschap, maar op de daadwerkelijk levende verhalen en op te lossen problemen binnen een dorp of streek. Zijdelings wordt gewerkt aan welbevinden. Sliep gebruikt ook het sociaal kapitaal referentiekader (Bourdieu, 1989), dat gebruikt wordt voor interventies voor samenlevingsherstel, na conflict of ramp (Scholte, 2013; Wind, 2013). Sociaal kapitaal wordt omschreven als de sociale hulpbonnen waarop iemand een beroep kan doen in zijn of haar sociale netwerk en de waarde die dit voor die persoon vertegenwoordigt (Wind, 2013). Herstel van sociaal kapitaal vindt plaats via binding tussen mensen onderling en vertrouwen te herstellen, via gemeenschappelijk belang en samenwerking te stimuleren door bruggen te slaan naar verschillende organisaties, en verbinden door bestaande hulpbronnen, structuren en actoren te gebruiken, om ontwikkeling van de gemeenschap te bevorderen. Evaluatie Recent is een externe kwalitatieve evaluatie voor

4 Narratief Theater Centre Ubuntu (foto WTF) Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi cogiscope

5 10 cogiscope 0114 Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi Centre Ubuntu uitgevoerd, op locatie, in opdracht van War Trauma Foundation waarbij 70 personen werden geïnterviewd (De Graaff, 2013). Geconcludeerd werd dat NT, samen met counseling, doeltreffend is in de zorg voor herstel van geestelijk welbevinden en voor psychosociale steun, en de bevordering van samenlevingsherstel. Het blijkt een cultureel gezien passende methode die bovendien gebruikersvriendelijk is. Samenlevingsherstel blijkt uit groeiend vertrouwen en meer onderlinge samenwerking, een zich weer verenigd voelen. Bovendien ervaren mensen zich opnieuw veilig en beschermd, en ontstaat inzicht en vaardigheid om conflicten te hanteren. Collectief problemen oplossen bevordert nieuw eigenaarschap en solidariteit. NT is niet alleen maar een happening, het brengt ook veranderingen op gang. Gevonden oplossingen voor problemen worden voor de toekomst geborgd, het plaatselijk bestuur is daarbij betrokken. Dat de gekozen focus (op de gemeenschap in plaats van het individu) een juiste is, kan blijken uit dat het gegeven dat het moeilijk was met een term als trauma te werken. Het concept trauma is niet echt bekend in de Burundese context en wordt vaak verward met hekserij (De Graaff, 2013). Een mogelijk lijden aan een trauma of stoornis kan, transcultureel beschouwd in individualistisch of collectivistisch georiënteerde samenlevingen verschillend worden geïnterpreteerd. Binnen een geweldscontext is dit mede afhankelijk van hoe oorzaken en gevolgen van geweld worden opgevat, met name hoe de waarheid over verantwoordelijkheid en schuld, gerechtigheid en verzoening binnen gemeenschappen worden opgevat. Dit soort vragen komt binnen NT echter niet aan de orde. Wel blijkt het als werkwijze een vruchtbaar middel om sociale oplossingen en bewustzijn te creëren als stap naar gedragsverandering om mogelijk met trauma verbonden problemen te leren oplossen. Narratief Theater is niet alleen maar een happening, het brengt ook veranderingen op gang Duidelijk is geworden dat tijdens NT methodisch wordt gewerkt aan het aan de orde leren stellen van potentieel gevoelige problematiek, in een relatief veilige omgeving. Men leert om samen te werken en gezamenlijke waarden en doelen te hervinden. De sociale verbondenheid die hierbij wordt bevorderd kan van betekenis zijn voor het verlichten of herstel van klachten en emotioneel welbevinden (Haagen, 2012; Olff, 2012). Mogelijk is NT ook geschikt voor groepen vluchtelingen in Nederland. NT zou dan niet ingezet worden voor samenlevingsherstel of behandeling, zoals Narrative Exposure Therapy (NET) voor individuen, maar kan worden toegepast als cultureel aansluitende, veilige (eerste) aanpak voor samen problemen oplossen en indirect herstel van welbevinden. Hier ligt een interessante uitdaging voor de toekomst. 1 In dit artikel gebruiken wij in cursief uitspraken van Yvonne Sliep gedaan in een inter view tijdens haar bezoek aan War Trauma Foundation in Referenties Graaff, D. de, Strengthening networks and facilitating psychosocial programs in Burundi Evaluation Report. Centre Ubuntu project in collaboration with War Trauma Foundation. Amsterdam: AVANCE Consultancy and Program Management, Bourdieu, P., Opstellen over smaak, habitus en het veldbegrip. Amsterdam: Van Gennep, Haagen, J., Verbinden na trauma, in: Cogiscope vol. 9 (2012) 2, p. 23. Meyer-Weitz, A. & Y. Sliep, The evaluation of Narrative Theatre training: experiences of psychosocial workers in Burundi, in: Intervention vol 3 (2005) 2, pp

6 Narratief Theater vruchtbaar voor herstel in Burundi cogiscope advertentie - Simon van den Berg (sociaalpsycholoog), vrijwilliger-adviseur en Relinde Reiffers (cultureel antropoloog), projectcoördinator zijn beiden verbonden aan War Trauma Foundation. Narratief Theater maakt mensen bewust van hun mogelijkheden Olff, M., Het belang van sociale steun na trauma. Hoe het stimuleren van het oxytocine systeem PTSS-klachten kan voorkomen of verminderen, in: Cogiscope vol. 9 (2012) 2, pp Scholte, W.F., Mental Health in War- Affected Populations. Proefschrift Universiteit van Amsterdam. Diemen: Arq Psychotrauma Expert Groep, Sliep, Y. & A. Meyer-Weitz, Strengthening social fabric through narrative theatre, in: Intervention vol 1 (2003) 3, pp Sliep, Y., Narrative Theatre for Social Action. A skill for psychosocial workers, in: Intervention vol 2 (2004) 3, pp Sliep, Y., Healing communities by strengthening social capital: a Narrative Theatre approach. Training facilitators and community workers. (Intervention manual). Diemen: War Trauma Foundation, Verduin, F., Measures and outcomes of a psychosocial group approach in Rwanda. Proefschrift Universiteit van Amsterdam, Wind, T.R., Linking post-disaster mental health to the erosion of social fabric. Proefschrift Universiteit Utrecht. Diemen: Arq Psychotrauma Expert Groep, War Trauma Foundation (WTF) helpt mensen en gemeenschappen die zijn getroffen door oorlog en geweld. Na oorlog of conflicten nemen huiselijk geweld of andere psychosociale problemen vaak toe. Vooral vrouwen en kinderen zijn hier de dupe van. Mannen praten er niet over en vrouwen hebben geen macht, geen stem. Narratief Theater brengt die stem naar buiten, maakt vrouwen zichtbaar. De Zuid-Afrikaanse Prof. Dr. Yvonne Sliep ontwikkelde Narratief Theater als methode voor psychosociale hulp voor getraumatiseerde gemeenschappen in conflictgebieden. WTF gebruikt deze methode in projecten in Soedan, Burundi en de Democratische Republiek Congo. Wij hebben uw steun nodig om dit te bereiken. Helpt u mee met uw gift? Maak een gift over op ING Bank 1050 t.n.v. War Trauma Foundation, Diemen Meldt u aan voor onze nieuwsbrief:

Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen

Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen 2 cogiscope 0113 Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen Pim Scholte Een proefschrift over psychisch welzijn en sociale binding Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen

Nadere informatie

Burundi. Beroepsopleiding voor teruggekeerde vluchtelingen in Burundi. Uitvoeringsperiode 2011-2013. Marius Stehouwer, landendirecteur ZOA Burundi

Burundi. Beroepsopleiding voor teruggekeerde vluchtelingen in Burundi. Uitvoeringsperiode 2011-2013. Marius Stehouwer, landendirecteur ZOA Burundi Burundi Beroepsopleiding voor teruggekeerde vluchtelingen in Burundi Uitvoeringsperiode 2011-2013 Projectcoördinatie: Projectuitvoering: Marius Stehouwer, landendirecteur ZOA Burundi Miparec (Burundese

Nadere informatie

Ambulant Arrangement Hulpverlening

Ambulant Arrangement Hulpverlening Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus Krachtige Vrouwen/Mannen Over het Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus "Krachtige Vrouwen/Mannen" Voordat

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

DEEP DEMOCRACY. Jitske Kramer: www.humandimensions.nl www.deepdemocracy.nl www.academievoororganisatiecultuur.nl. www.deepdemocracy.

DEEP DEMOCRACY. Jitske Kramer: www.humandimensions.nl www.deepdemocracy.nl www.academievoororganisatiecultuur.nl. www.deepdemocracy. DEEP DEMOCRACY Jitske Kramer: www.humandimensions.nl www.deepdemocracy.nl www.academievoororganisatiecultuur.nl www.deepdemocracy.nl DE TRAININGEN Het leren van de Lewis methode van Deep Democracy gaat

Nadere informatie

De laatste loot aan de stam

De laatste loot aan de stam De laatste loot aan de stam cogiscope 0113 9 Georg Frerks Veerkracht bij rampen vanuit internationaal en lokaal perspectief De laatste loot aan de stam De laatste jaren heeft het concept veerkracht een

Nadere informatie

HIC, specialisatie kinderen

HIC, specialisatie kinderen HIC, specialisatie kinderen Module Docent contact uren Zelfstudie Psychologie en psychopathologie 11 44 uur Ontwikkelingspsychologie 11 22 uur Inleiding in de Chakrapsychologie 11 36 uur Jungiaanse psychologie,

Nadere informatie

adviseren vanuit je kern

adviseren vanuit je kern adviseren vanuit je kern De wereld wordt er niet beter van, de werkomgeving wordt er niet ideaal van, maar je leert te roeien met de riemen die je hebt, te accepteren wat de kwaliteiten zijn waar je mee

Nadere informatie

1. Introductie 3. 2. Realisatie doelstellingen 5. 2.1 Ontwikkeling en verspreiding van kennis en ervaring in psychosociale hulpverlening 5

1. Introductie 3. 2. Realisatie doelstellingen 5. 2.1 Ontwikkeling en verspreiding van kennis en ervaring in psychosociale hulpverlening 5 JAARVERSLAG 2011 Inhoud 1. Introductie 3 2. Realisatie doelstellingen 5 2.1 Ontwikkeling en verspreiding van kennis en ervaring in psychosociale hulpverlening 5 2.2 Mental Health and Psychosocial Support:

Nadere informatie

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren?

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste

Nadere informatie

Veerkracht en zelfredzaamheid vanuit internationaal perspectief Keynote Congres Voorbereid op zelfredzaamheid

Veerkracht en zelfredzaamheid vanuit internationaal perspectief Keynote Congres Voorbereid op zelfredzaamheid Veerkracht en zelfredzaamheid vanuit internationaal perspectief Keynote Congres Voorbereid op zelfredzaamheid Georg Frerks Hoogleraar Rampenstudies, Wageningen Universiteit Bredere Context Globalisering

Nadere informatie

Kansen voor gezondheid

Kansen voor gezondheid 10-6-2015 1 g Kansen voor gezondheid L a n g e r Jan Auke Walburg Vraagstelling Hoe kan je de gezondheid en het welbevinden van een populatie bevorderen zodanig dat: mentale en somatische ziektes afnemen

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

Programmeren in een cultureel centrum vanuit een interactieve benadering.

Programmeren in een cultureel centrum vanuit een interactieve benadering. Programmeren in een cultureel centrum vanuit een interactieve benadering. Prof. em. dr. Willy Faché Willy.Fache@UGent.be Welke vragen stellen zich bij het programmeren? Wanneer zijn bezoekers tevreden

Nadere informatie

Spoken bestaan niet. Over trauma, hechting en ouderlijke verantwoordelijkheid. Elisa Van Ee. 2 cogiscope 0413 Spoken bestaan niet

Spoken bestaan niet. Over trauma, hechting en ouderlijke verantwoordelijkheid. Elisa Van Ee. 2 cogiscope 0413 Spoken bestaan niet 2 cogiscope 0413 Spoken bestaan niet Elisa Van Ee Over trauma, hechting en ouderlijke verantwoordelijkheid Spoken bestaan niet Congolees gezin in het AZC Katwijk, 2011 (Marcel van den Bergh/HH). Spoken

Nadere informatie

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden.

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden. Studiedag peer-mediation 15 december 2015 Argumenten om voor een extra publicatie te zorgen Heel wat beleidsinstrumenten voor het voorkomen en aanpakken van vormen van geweld op scholen door scholen niet

Nadere informatie

Empowerment en digitale preventie

Empowerment en digitale preventie Empowerment en digitale preventie Digitaal loket voor risicogroepen mbt psychotrauma Twan Driessen & Corne Versluis Arq Psychotrauma Expert Groep Innovatie op het gebied van psychotrauma Voorspellende

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

Samenwerken met families. Mike Doolan, ONZM, MSW, BA; Dip.Soc.Sci, MANZASW

Samenwerken met families. Mike Doolan, ONZM, MSW, BA; Dip.Soc.Sci, MANZASW Samenwerken met families Mike Doolan, ONZM, MSW, BA; Dip.Soc.Sci, MANZASW Mike Doolan 2011 Christchurch Christchurch 12.51pm 22 February 2011 Our national symbols both called kiwi De oorsprong van FGC

Nadere informatie

Jaarverslag 2012. Pastoraal programma Vorming van gemeenschapsleiders/sters in de parochie Tucurú en het dekenaat Polochic, Bisdom Verapaz, Guatemala.

Jaarverslag 2012. Pastoraal programma Vorming van gemeenschapsleiders/sters in de parochie Tucurú en het dekenaat Polochic, Bisdom Verapaz, Guatemala. Jaarverslag 2012 Pastoraal programma Vorming van gemeenschapsleiders/sters in de parochie Tucurú en het dekenaat Polochic, Bisdom Verapaz, Guatemala. Woord vooraf In 2012 ontvingen de parochie Tucurú en

Nadere informatie

BRONNEN THEMA A: DE ROL VAN SPORT BINNEN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING S P O RT E N O S. Websites. Literatuur

BRONNEN THEMA A: DE ROL VAN SPORT BINNEN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING S P O RT E N O S. Websites. Literatuur THEMA A: DE ROL VAN SPORT BINNEN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Websites www.sportdevelopment.org www.sportdevelopment.org/supporter www.toolkitsportdevelopment.org www.vnjaarsport.nl www.un.org/sport2005/

Nadere informatie

WAR TRAUMA FOUNDATION JAARVERSLAG 2009

WAR TRAUMA FOUNDATION JAARVERSLAG 2009 War Trauma Foundation Jaarverslag 2009 Foto s voorkant, vlnr met de klok mee: - Kosovo - Burundi - Sri Lanka - Palestijnse Gebieden WAR TRAUMA FOUNDATION War Trauma Foundation Maak van een herinnering

Nadere informatie

Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken tweedaagse training Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken

Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken tweedaagse training Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken tweedaagse training Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken Stel dat we aan het begin van een strategietraject nu eens niet zouden zeggen: 'ik hoop dat we het

Nadere informatie

Stichting. Stichting Surinaamse Gehandicapten Zorg - Surgezo. Beleidsplan 2014-2018. Een stichting met hart voor mensen met een lichamelijke beperking

Stichting. Stichting Surinaamse Gehandicapten Zorg - Surgezo. Beleidsplan 2014-2018. Een stichting met hart voor mensen met een lichamelijke beperking Stichting Stichting Surinaamse Gehandicapten Zorg - Surgezo Beleidsplan 2014-2018 Een stichting met hart voor mensen met een lichamelijke beperking Colofon De Stichting De naam 'Surgezo' staat voor: SURinaamse

Nadere informatie

Professionele leergemeenschappen

Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen P.Robert-Jan Simons www.visieopleren.nl 28-4-2015 1 Wat is professioneel, leren gemeenschap Leren Loeiende koeien? 28-4-2015 4 Opdracht Stel je bent zelf boer en wil graag

Nadere informatie

Toolkit. Familieparticipatie

Toolkit. Familieparticipatie Toolkit Familieparticipatie April 2013, Vilans De materialen en teksten uit deze toolkit kunt u gratis printen en downloaden. Zorgorganisaties kunnen dit materiaal kopiëren, aanpassen en aanvullen met

Nadere informatie

Doorbreken geweldspatroon vraagt gespecialiseerde hulp!

Doorbreken geweldspatroon vraagt gespecialiseerde hulp! Doorbreken geweldspatroon vraagt gespecialiseerde hulp! Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste conclusies De aanpak werkt voor

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken tweedaagse training

Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken tweedaagse training Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken tweedaagse training Talk! Faciliteren van kampvuurgesprekken Stel dat we aan het begin van een strategietraject nu eens niet zouden zeggen: 'ik hoop dat we het

Nadere informatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life is een uniek instrument dat medewerkers in de zakelijke markt helpt om duurzaam gezond en vitaal te kunnen blijven

Nadere informatie

Analyse Mentaal Kapitaal. Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie

Analyse Mentaal Kapitaal. Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie Analyse Mentaal Kapitaal Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie De analyse die Better Minds at Work heeft gemaakt werd vertaald in een concreet actieplan.

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige De arbeidsdeskundige en PSA Patrick Ox - arbeidsdeskundige Expereans: even voorstellen Expertisecentrum voor verzuim-, re-integratievraagstukken en Arboconcepten Nieuwe Stijl. Onafhankelijk, landelijk,

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

Mindfulness. Kernkwaliteiten De Jong en Vermeulen. Training Begeleiding Workshops

Mindfulness. Kernkwaliteiten De Jong en Vermeulen. Training Begeleiding Workshops Mindful Masters in opleiding coaching werkplek begeleiding organisatieverandering Kernkwaliteiten De Jong en Vermeulen Mindfulness Training Begeleiding Workshops Wat is Mindfulness? Mindfulness verwijst

Nadere informatie

Vluchten als identificatieproces: hoe kunnen we dit vanuit de hulpverlening overstijgen?

Vluchten als identificatieproces: hoe kunnen we dit vanuit de hulpverlening overstijgen? Vluchten als identificatieproces: hoe kunnen we dit vanuit de hulpverlening overstijgen? Het psychisch parcours bij vluchtelingen: traumatisch of therapeutisch? Steunpunt Cultuursensitieve Zorg CGG Brussel

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Stichting In de Ruimte Suriname

Stichting In de Ruimte Suriname Stichting INFORMATIE MATERIAAL Een stichting met hart voor mensen met een lichamelijke beperking Colofon De Stichting Stichting In de Ruimte is een onafhankelijke Christelijke organisatie die het welzijnsniveau

Nadere informatie

Systems-Centered Training door Lotte Paans

Systems-Centered Training door Lotte Paans Systems-Centered Training door Lotte Paans De workshop is ervaringsgericht van opzet, opdat je aan den lijve ondervindt wat het effect van de werkwijze is. Een wezenlijk onderdeel van Systems-Centered

Nadere informatie

Coaching Loopbaanbegeleiding Familie- en organisatieopstellingen Teambuilding P&O-advies

Coaching Loopbaanbegeleiding Familie- en organisatieopstellingen Teambuilding P&O-advies Algemeen Kerntalent is opgericht door mij (Albertien Zeinstra) en gevestigd te Hempens (nabij Leeuwarden). Ik werk voor particulieren en organisaties. Mijn ervaring ligt in de branches Welzijn, Kinderopvang,

Nadere informatie

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Modules Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor 1. Psychologie en Psychopathologie 2. Sociale psychologie

Nadere informatie

Gesubsidieerd door de Haëlla Stichting. Werken aan werk programma. Werken aan professionalisering en ondernemersvaardigheden

Gesubsidieerd door de Haëlla Stichting. Werken aan werk programma. Werken aan professionalisering en ondernemersvaardigheden Verantwoording Programma Werken aan werk een programma ontwikkeld door Stichting Faces of Change in samenwerking met Ubuntu Company en Quality Centre Utrecht Gesubsidieerd door de Haëlla Stichting Werken

Nadere informatie

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Lezing, 10 december 2004 Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Dr. Ludwien Meeuwesen, Sociaal psychologe verbonden aan de Universiteit Utrecht, Afdeling Algemene Sociale Wetenschappen,

Nadere informatie

Resultaten en opmerkingen

Resultaten en opmerkingen Resultaten en opmerkingen Team: WAARDEN Begeleider: Marcel Dekker Datum: zondag 18 september 2011 1 Inhoudsopgave Voorwoord Inleiding elementen Elementenverhouding Elementen per persoon Voorkeurselement

Nadere informatie

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Leraarschap en leiderschap Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Inhoud De opkomst van de leraar Beelden over leiderschap Shit & assholes Leiderschapskwaliteiten Structuur

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

SOL. SOL self-organised learning

SOL. SOL self-organised learning SOL self-organised learning SOL is een didactisch concept waarin verschillende moderne methoden op een nieuwe manier gebruikt worden. Essentieel is dat SOL het leren combineert met doceren met als achterliggende

Nadere informatie

Baat het niet dan schaadt het niet: EMDR bij getraumatiseerde asielzoekers en vluchtelingen. Jackie June ter Heide, Trudy Mooren, Rolf Kleber

Baat het niet dan schaadt het niet: EMDR bij getraumatiseerde asielzoekers en vluchtelingen. Jackie June ter Heide, Trudy Mooren, Rolf Kleber Baat het niet dan schaadt het niet: EMDR bij getraumatiseerde asielzoekers en vluchtelingen Jackie June ter Heide, Trudy Mooren, Rolf Kleber Complexe PTSS 1: DESNOS Complex trauma: herhaaldelijk, langdurig,

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015 MINDFULNESS IN ORGANISATIES Introductieworkshop 2 februari 2015 Mindfulness in organisaties Introductie Doel Programma Praktisch Namenrondje INTRODUCTIE Doel workshop Kennismaking mindfulness Mindfulness

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode Openhartig Managen volgens de Montalto methode Managen van verbinding Leiders en managers kunnen veel meer bereiken dan ze voor mogelijk houden. Veel potentieel van medewerkers blijft onbenut, omdat hun

Nadere informatie

Voorkómen van huiselijk geweld

Voorkómen van huiselijk geweld Voorkómen van huiselijk geweld hoe profiteren we van wetenschappelijke kennis? Nico van Oosten senior adviseur Huiselijk en Seksueel Geweld Movisie There is nothing more practical than a good theory (Kurt

Nadere informatie

INHOUD. 1. Inleiding... 15

INHOUD. 1. Inleiding... 15 INHOUD 1. Inleiding... 15 2. Psychosociale risico s op het werk... 17 2.1. Stress op het werk... 19 2.2. Burn-out... 22 2.3. Ongewenst gedrag en conflicten... 23 2.3.1. Geweld op het werk... 23 2.3.2.

Nadere informatie

Foto s voorkant, vlnr met de klok mee: - Westelijke Jordaanoever - Kosovo - Democratische Republiek Congo - Noord Ossetië

Foto s voorkant, vlnr met de klok mee: - Westelijke Jordaanoever - Kosovo - Democratische Republiek Congo - Noord Ossetië War Trauma Foundation Jaarverslag 2010 Foto s voorkant, vlnr met de klok mee: - Westelijke Jordaanoever - Kosovo - Democratische Republiek Congo - Noord Ossetië WAR TRAUMA FOUNDATION War Trauma Foundation

Nadere informatie

Brabantse Dorpen. Frans Thissen. en de veranderingen van binding en identiteit UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

Brabantse Dorpen. Frans Thissen. en de veranderingen van binding en identiteit UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM en de veranderingen van binding en identiteit Frans Thissen Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies Het verhaal van Brabant Veranderende dorpen Oebele van Zuilen: (over de

Nadere informatie

THEATRE MODERNE 75019 Parijs. Alles wat je leert tijdens de theaterworkshops, is een troef in je professionele leven

THEATRE MODERNE 75019 Parijs. Alles wat je leert tijdens de theaterworkshops, is een troef in je professionele leven Alles wat je leert tijdens de theaterworkshops, is een troef in je professionele leven THEATRE MODERNE 75019 Parijs Istvan Van Heuverzwyn Directeur en opleidingsverantwoordelijke Tel. : +33 1 42 45 63

Nadere informatie

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert.

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert. Nummer 2, jaargang 4, juli 2015 Special Cursusaanbod Bureau Herstel Beste lezer.. Voor je ligt de Herstel nieuwsbrief. Deze keer met als onderwerp het cursusaanbod van Bureau Herstel. Cursusaanbod voor

Nadere informatie

Opleiding ouderbegeleiding

Opleiding ouderbegeleiding Opleiding ouderbegeleiding me nse nkennis vanuit een visie op ouderschap in ontwikkeling Als je krachtgericht werken met het netwerk rond het kind wilt invullen, dan zit hier alles in. Vanuit een betere

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 e kwartaal 2009 Stichting Samen in Actie

Nieuwsbrief 1 e kwartaal 2009 Stichting Samen in Actie 1 Stichting Samen in Actie Deimanstraat 43 2522 BC Den Haag Tel. 0649902721 KvK: 27314656 Postbank: 4129710 E: stichtingsa@ziggo.nl W: www.stichtingsa.nl Nieuwsbrief 1 e kwartaal 2009 Stichting Samen in

Nadere informatie

Projectoproep UCB Societal Responsibility Fund. Voorwaarden om in aanmerking te komen en selectiecriteria [2016]

Projectoproep UCB Societal Responsibility Fund. Voorwaarden om in aanmerking te komen en selectiecriteria [2016] Projectoproep UCB Societal Responsibility Fund Voorwaarden om in aanmerking te komen en selectiecriteria [2016] Inhoud Inhoud... 2 1. Context... 3 2. Doelstelling... 3 3. Methodologie... 4 4. Ontvankelijkheidsvoorwaarden...

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw Werk van iedereen Democratisering en vredesopbouw Foto: Rebke Klokke Werk van Gladys Haar man werd vermoord. Haar broer ontvoerd. En zelf raakte Gladys getraumatiseerd door wat ze meemaakte tijdens de

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst KKC

Netwerkbijeenkomst KKC Netwerkbijeenkomst KKC Samen voorbereid op de toekomst Breda, 26 maart 2015 Dr. Sandra W. Geerlings Psycholoog, projectleider zorginnovatie Saffier De Residentiegroep s.geerlings@saffierderesidentie.nl

Nadere informatie

PROFETISCHE LEERGEMEENSCHAP INFORMATIEBOEKJE OVER DE INHOUD, OPZET EN RESULTATEN VAN EEN TWEEJARIG LEERPROCES

PROFETISCHE LEERGEMEENSCHAP INFORMATIEBOEKJE OVER DE INHOUD, OPZET EN RESULTATEN VAN EEN TWEEJARIG LEERPROCES PROFETISCHE LEERGEMEENSCHAP INFORMATIEBOEKJE OVER DE INHOUD, OPZET EN RESULTATEN VAN EEN TWEEJARIG LEERPROCES VERLANGEN Ieder mens is geschapen om de stem van de Vader te verstaan, zoals een schaap de

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel De psychosociale gezondheid van politiepersoneel I. van Beek, MSc (Universiteit Utrecht) Prof. dr. T.W. Taris (Universiteit Utrecht) Prof. dr. W.B. Schaufeli (Universiteit Utrecht) Samenvatting van I.

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie

Psychosociaal welzijnsbeleid in de praktijk. Vaststellingen in de toepassing van de wetgeving

Psychosociaal welzijnsbeleid in de praktijk. Vaststellingen in de toepassing van de wetgeving Psychosociaal welzijnsbeleid in de praktijk Vaststellingen in de toepassing van de wetgeving Klachten Ongewenst grensoverschrijdend gedrag op het werk Evolutie in cijfers Slide 2 % personen dat te maken

Nadere informatie

Aan de netwerkpartners van het CJG, Betreft Start KIES cursus basisschoolkinderen en ouderbijeenkomsten

Aan de netwerkpartners van het CJG, Betreft Start KIES cursus basisschoolkinderen en ouderbijeenkomsten Aan de netwerkpartners van het CJG, Betreft Start KIES cursus basisschoolkinderen en ouderbijeenkomsten Een scheiding is ingrijpend. Voor ouders én voor kinderen. CJG Zutphen heeft daarom samen met de

Nadere informatie

Bedrijfsmaatschappelijk werker

Bedrijfsmaatschappelijk werker Bedrijfsmaatschappelijk werker Doel Verlenen van hulp aan werknemers met (dreigende) (psycho)sociale moeilijkheden, alsmede adviseren van leidinggevenden over (psycho)sociale vraagstukken, binnen het sociaal

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

Praktijk Voorbeeld nº 1

Praktijk Voorbeeld nº 1 1. Bedrijfs ID Naam van het bedrijf: Praktijk Voorbeeld nº 1 Van Dorp installaties bv Sector: Technische installaties Core Business / Belangrijkste Brandpreventie, technische ondersteuning, klimaatbeheersing

Nadere informatie

Figuur 1: Organisatie gerichte gezondheidskundige interventies en de veronderstelde gezondheidskundige en bedrijfsmatige opbrengsten

Figuur 1: Organisatie gerichte gezondheidskundige interventies en de veronderstelde gezondheidskundige en bedrijfsmatige opbrengsten Samenvatting Dit proefschrift is gestart vanuit het maatschappelijke verschijnsel van een collectieve toename van een ongezonde leefstijl onder grote groepen van mensen. Deze toename van een ongezonde

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Welkom Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Datum: : Spreker: https://www.youtube.com/watch?v=lym WPSKpRpE Programma Missie & Visie Stichting 113Online Diensten 113Online / 113Preventie

Nadere informatie

Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014

Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Gezondheid en werk Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Jac van der Klink Gezondheid en werk Duurzame inzetbaarheid Rondetafellezing Langer leven, langer werken 13 mei 2014 Jac van

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Ik niet!

Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Ik niet! Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Ik niet! Webseminar Ritsen vanaf hier 27 oktober 2009 Janny den Bakker Organisatie & Change Consultant ING Janny den Bakker-Knottnerus Organisatie

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Kerk in Actie zoekt enthousiaste theologen

Kerk in Actie zoekt enthousiaste theologen Kerk in Actie zoekt enthousiaste theologen Geloof jij in de kracht van Bijbelverhalen? Vind je het een uitdaging te ontdekken wat Bijbelverhalen betekenen voor mensen in een ander land? Heb je visie om

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW

THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW FEITEN MENSENHANDEL is de illegale handel van mensen, met als voornaamste doel gedwongen arbeid en seksuele uitbuiting. Het is de snelst groeiende

Nadere informatie

Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes

Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes Van een geïntegreerde visie naar methodische handelingsprincipes Katrien Steenssens & Barbara Demeyer 24 maart 2009 Activering: wortels van het discours Sociale argumenten wegwerken sociale ongelijkheden

Nadere informatie

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim.

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. Mentaalrijk voor verwijzers Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. duurzaam resultaat wetenschappelijk onderbouwd Verminderde productiviteit en verzuim Iedere

Nadere informatie

Positieve psychologie in de praktijk

Positieve psychologie in de praktijk Welbevindentherapie Positieve psychologie in de praktijk Prof. dr. E.T. Bohlmeijer Dr. L. Christenhusz Dr. P. Meulenbeek VCGT 2015 Programma 1. Achtergrond & relevantie welbevindentherapie en positieve

Nadere informatie

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Inleiding Aandacht is een essentieel onderdeel in de zorg. Aandacht voor de patiënt en de zorgverlener vergroot de vitaliteit, de effectiviteit en de kwaliteit

Nadere informatie

Wat werkt voor de oudere werknemers?

Wat werkt voor de oudere werknemers? Wat werkt voor de oudere werknemers? Hoe houdenwe mensenlangergezondaanhet werk Drs Wendy Koolhaas Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Disciplinegroep Gezondheidswetenschappen, Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer. Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement

Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer. Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement Inhoudsopgave Psychosociale risico s? De nieuwe wetgeving De psychosociale risicoanalyse

Nadere informatie

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel Burgerschap: Aanbod per hoofddoel HOOFDDOEL 1 We voeden onze leerlingen op tot fatsoenlijke evenwichtige mensen die respectvol (vanuit duidelijke waarden en normen omgaan met de medemens.) Trefwoord De

Nadere informatie

Bewust Werken Gedragsaanpak voor Het Nieuwe Werken

Bewust Werken Gedragsaanpak voor Het Nieuwe Werken Bewust Werken Gedragsaanpak voor Het Nieuwe Werken We moeten praten. De zachte kant van Het Nieuwe Werken is minstens even belangrijk als de technologie, het gebouw en de werkplek. Hoe moet je leidinggeven

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie