SOL. SOL self-organised learning

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SOL. SOL self-organised learning"

Transcriptie

1 SOL self-organised learning SOL is een didactisch concept waarin verschillende moderne methoden op een nieuwe manier gebruikt worden. Essentieel is dat SOL het leren combineert met doceren met als achterliggende gedachte: wat je uitlegt aan een ander moet je zelf wel begrijpen. SOL bevordert zelfwerkzaamheid bij de student en zelfstandigheid van de student. Educatieve en psychologische onderzoeken (Herold en Landherr) ondersteunen de methode, het is geen wetenschappelijk concept. SOL biedt de student de mogelijkheid om geleidelijk aan meer onafhankelijk en met meer persoonlijke verantwoordelijkheid te studeren. De rol van de docent verschuift van een traditionele dominante manier van presenteren van de kennis naar leren leren" van studenten. SOL kan op verschillende manieren uitgevoerd worden: van eenvoudig, slechts voor een onderwerp in korte tijd tot een interdisciplinair project gedurende langere tijd. SOL is het meest effectief als meerdere docenten in een schooljaar gedurende een langere periode aan SOL meedoen. SOL is een continu proces, waarbij de studenten meer en meer hun eigen leerproces leren beheersen. In het begin wordt de methode gekenmerkt door veel controle en heldere korte instructiemomenten. Alleen door de methode vaker te oefenen, zal de student zich de methode eigen maken en zal het zelfstandig functioneren en de persoonlijke verantwoordelijkheid toenemen. Regelmatige evaluatie is nodig, waarbij de opgedane kennis wordt gecontroleerd en indien nodig wordt bijgestuurd. De didactische methode van SOL is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: 1. De advance organiser: het verkennen van het onderwerp 2. De jigsaw-puzzel 3. Het sandwich-principe 4. Het assessment

2 1. De ADVANCE ORGANISER: het verkennen van het onderwerp Het startpunt voor het plannen van een SOL-eenheid is de inhoud van het onderwerp dat aangeleerd moet worden. De zogenaamde advance organiser laat het verband zien tussen de verschillende aspecten van het onderwerp. Zie figuur 1. probleem Figuur 1 De advance organiser: visualisatie van complexe verbanden binnen het onderwerp (volgens HEROLD en LANDHERR) De advance organiser helpt een overzicht te krijgen en verduidelijkt het onderwerpt. Bij SOL is de advance organiser belangrijk omdat het aan de student het onderwerp in zijn geheel aanbiedt en niet in afzonderlijke aspecten. De complexiteit van het overzicht hangt af van het niveau van de student. De advance organiser wordt of door de docent aangeboden of door de groepen in de klas gemaakt. Het kan bijvoorbeeld figuren, tekstfragmenten, tabellen, diagrammen of stroomschema's bevatten. Het is in het begin niet de bedoeling om al gedetailleerde informatie te presenteren, omdat deze nog door de student uitgewerkt moet worden door middel van bijvoorbeeld de jigsaw-puzzle methode. De advance organiser biedt de student een leidraad om het spoor niet bijster te raken, wanneer er aan het onderwerp wordt gewerkt. Het bevordert daardoor het leerproces, omdat duidelijkheid in de presentatie van het onderwerp in ruime mate bijdraagt aan een succesvol leerproces. Nieuwe kennis wordt middels de advance organiser gerelateerd aan reeds opgedane kennisaspecten van het onderwerp; het verschaft dus een kapstok voor het zich eigen maken van het geïntegreerde kennen van het onderwerp.

3 2. De groepen-legpuzzel: (JIGSAW leermethode) Een van de basisprincipes van SOL is de jigsaw methode. Studenten verdelen hierbij het werk dat ze moeten doen. De jigsaw classroom is een samenwerkingstechniek waarbij het werk van iedere student (net als bij een echte legpuzzel) essentieel is voor het totaal. De hele groep wordt verdeeld in jigsaw groups. Elke jigsaw groep gaat het complete onderwerp bestuderen. Aan het onderwerp kunnen verschillende deelaspecten worden onderscheiden. Elk groepslid kiest een van de deelonderwerpen en gaat dit zelfstandig bestuderen, en wordt op deze manier expert voor dit deelaspect. Vervolgens komen alle experts van het deelonderwerp bij elkaar in een tijdelijke expert group. Ze wisselen kennis over het deelonderwerp uit, bereiden een presentatie voor en gaan terug naar hun eigen jigsaw group en houden daar de presentatie. Alle deelaspecten en dus ook alle groepsleden komen op deze manier aan bod. Het te gebruiken uitgangsmateriaal (werkbladen/ work sheets, literatuur, internet) moet in overeenstemming zijn met de kennis, ervaring en het niveau van de studenten. Onervaren studenten zullen meer instructie en begeleiding nodig hebben van de docent. Ook het voorbereiden en houden van de presentatie kost hen meer tijd. De overige groepsleden moeten aangemoedigd worden om aantekeningen te maken en vragen te stellen ter verduidelijking. In het begin hebben studenten misschien een tijdschema nodig als studieplanner. De jigsaw techniek is een efficiënte methode om studenten er toe te dwingen om minder docentgericht te studeren. Ook bevordert de jigsaw techniek managementvaardigheden, het houden van een goede mondelinge rapportage en presentatie, en sociale vaardigheden. Luisteren naar elkaar, betrokkenheid, empathie wordt bevorderd doordat iedereen nodig is om de puzzel compleet te maken.

4 onderwerp segment jigsaw-groepen expert-groepen jigsaw-groepen Figuur 3 De jigsaw leermethode voor een onderwerp, dat verdeeld is in drie segmenten/ aspecten (volgens HEROLD and LANDHERR) Werkwijze 1. Het onderscheiden van verschillende aspecten (segmenten) van het onderwerp Verdeling van studenten in jigsaw en expert groups 2. Werken aan de segmenten in de expert groups 3. Presenteren van segmenten in de jigsaw groups expert groepen jigsaw groepen Figuur 2 Jigsaw leermethode (HEROLD and LANDHERR)

5 3. Het Sandwich principe Het sandwichprincipe omvat de opeenvolging van individuele en groepstaken binnen een onderwerp: individueel zelfstandig werken, instructie aan kleine groepen, instructie aan de hele groep, interactieve dialogen, jigsaw learning. Na de introductie van het onderwerp wordt de advance organiser gepresenteerd aan of ontwikkeld door de hele groep. De klas wordt dan verdeeld in jigsaw groups die weer opsplitsen in expert groups. Eerst bereidt de expert individueel het gekozen segment/aspect. Daarna wordt het bediscussieerd en doorgenomen met de andere experts. Vervolgens wordt het in de jigsaw groups gepresenteerd (zie ook jigsaw leermethode, figuur 2). Figuur 3 Het sandwich principe: individueel een groepswerk wisselen elkaar af (volgens HEROLD and LANDHERR)

6 Waarschijnlijk onthouden de studenten de inhoud van de presentatie niet meteen. Na de jigsaw classroom worden oefeningen gedaan, waardoor de leerstof beter wordt onthouden en begrepen, en toetsbaar wordt. Het is aan te raden zoveel mogelijk verschillende soorten individuele, kleine en grote groepsoefeningen te doen. Bijvoorbeeld: sorteeroefeningen, quizzen, memory-achtige spellen. Leren wordt op die manier leuker, effectiever en vraagt diverse vaardigheden en leerstrategieën van de studenten. Figuur 3 laat diverse elementen zien van een door de sandwich principe gestuurde groepsactiviteit. Bij het zorgvuldig toepassen van de sandwichstructuur zijn de studenten alerter, en hebben ze een betere concentratie, langere spanningsboog dan bij traditionele groepsinstructie.

7 4 Assessment De SOL opbouw heeft niet alleen consequenties voor de rol van de docent, studenten en het didactisch concept; maar ook voor de wijze van toetsen. SOL is gebaseerd op een groepsconcept. Meestal krijgen studenten individuele beoordelingen gebaseerd op de individuele prestaties van elke student. Tijdens een SOL sessie werken studenten met verschillende sociale en cognitieve vaardigheden samen. Hoe kan de som van deze verschillende vaardigheden vertaald worden naar één cijfer? Er moeten nieuwe wijzen van beoordeling worden ontwikkeld. Zowel het leerproces als de opgedane kennis moeten worden meegenomen in de beoordeling. Figuur 4 laat mogelijke elementen van een toets/ assessment zien. Afhankelijk van het educatieve doel en de situatie per instituut kan de waardering voor elk element variëren. De toets voor een student binnen het SOL-concept moet gebaseerd zijn op het individuele leerproces, de sociale competenties, de methodische vaardigheden, en de interactie met de groep. Figuur 4 Assessment in SOL (HEROLD and LANDHERR) (i) individueel assessment / (g) groeps-assessment Het hele assessment /de toets kan in 3 onderdelen worden verdeeld: kennis-assessment (als bij een traditionele toets) productgeoriënteerd deel bijvoorbeeld een presentatie. procesgeoriënteerde deel bijvoorbeeld de communicatieve vaardigheden

8 assessment knowledge 66 % conventional examination team skills 17 % evaluation presentational skills 17 % evaluation individually 10 % group 7 % individually 10 % group 7 % Figuur 5 Voorbeeld van een assessment in SOL (HEROLD and LANDHERR) Het product en proces assessment zou zowel individueel (voor elke student een zelfevaluatie en een evaluatie door de docent) als in groepsverband (groepsevaluatie) moeten gebeuren.

Thema-opdracht: Arbeiten im Hotel

Thema-opdracht: Arbeiten im Hotel Thema-opdracht: Arbeiten im Hotel Je hebt gekozen voor het thema Arbeiten im Hotel. Je gaat de komende vijf weken je woordenschat in het Duits aanvullen met relevante begrippen en je oefent in uitspraak

Nadere informatie

Thema-opdracht: Arbeiten im Restaurant

Thema-opdracht: Arbeiten im Restaurant Thema-opdracht: Arbeiten im Restaurant Je hebt gekozen voor het thema Arbeiten im Restaurant. Je gaat de komende vijf weken je woordenschat in het Duits aanvullen met relevante begrippen en je oefent in

Nadere informatie

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom Natuurkunde en Flipping the Classroom De lespraktijk van een natuurwetenschappelijk vak zoals natuurkunde bestaat gewoonlijk uit klassikale instructie, practicum en het verwerken van opdrachten. In de

Nadere informatie

ICT- VISIEONTWIKKELING

ICT- VISIEONTWIKKELING ICT- VISIEONTWIKKELING WELKOM EN SITUERING Naar een visie rond ICT School-als-organisatie School-als-actor-van-een-scholengemeenschap School-als-pedagogische-identiteit 2 Een ICT-beleid voeren met (pedagogische)

Nadere informatie

https://commons.wikimedia.org/wiki/file:rubric.jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/file:rubric.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/file:rubric.jpg Bron: Ministry of education, New Zealand samenwerken presenteren informatievaardigheid Verbeteren Viewbrics : Beeldvorming van vaardigheid? Kwaliteit

Nadere informatie

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES WAAROM DEZE BIJSCHOLING? DE LEERDRIEHOEK Luisteren 5 tot 8% Lezen 11% Zien / horen (avm) 22% Leerkracht: docent Leerkracht: mediator Zien / horen (demo) 32% Erover

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Job Aid: Hoe kun je een responsiecollege vormgeven?

Job Aid: Hoe kun je een responsiecollege vormgeven? Job Aid: Hoe kun je een responsiecollege vormgeven? Doel van een responsie college Het is een plenaire bijeenkomst (PB) waar studenten vragen over de leerstof kunnen stellen. Zij moeten zich hiervoor altijd

Nadere informatie

Advies voor goed onderwijs, organiseer je samen

Advies voor goed onderwijs, organiseer je samen Advies voor goed onderwijs, organiseer je samen KB BB GL/TL Een handreiking voor leerkrachten van groep 7 en 8 in het basisonderwijs, leerkrachten in het speciaal basisonderwijs en de docenten vmbo onderbouw

Nadere informatie

1. Denken-delen-uitwisselen

1. Denken-delen-uitwisselen Vijf basiswerkvormen voor activerend leren 1. Denken-delen-uitwisselen 2. Check-in-duo s 3. Genummerde-hoofden-tezamen 4. Experts 5. Drie-stappen-interview 1. Denken-delen-uitwisselen - De docent stelt

Nadere informatie

Assessment as learning. Van lesgeven naar leren. Over leren, ontwikkelen en vormen. Over aanleren en toepassen. Hoe doe ik dat in mijn school?

Assessment as learning. Van lesgeven naar leren. Over leren, ontwikkelen en vormen. Over aanleren en toepassen. Hoe doe ik dat in mijn school? Assessment as learning Van lesgeven naar leren. Over leren, ontwikkelen en vormen. Over aanleren en toepassen. Hoe doe ik dat in mijn school? Formatieve assessment, waarom zou je dat gebruiken? In John

Nadere informatie

nderhandelen -mailen en Vaardigheid strainingen voor het hoger onderwijs rieven schrijven erkopen Met unieke online tools

nderhandelen -mailen en Vaardigheid strainingen voor het hoger onderwijs rieven schrijven erkopen Met unieke online tools dviseren nderhandelen -mailen Vaardigheid strainingen voor het hoger onderwijs en erkopen Met unieke online tools SKILLS VAARDIGHEIDSTRAININGEN VOOR HET HOGER ONDERWIJS In deze brochure vindt u een overzicht

Nadere informatie

Projectleider, e-learning adviseur, blogger

Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Programma Blended learning? Vormen van blended learning Praktijkvoorbeelden blended learning De mix maken Blended

Nadere informatie

VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013. Gymnasium Felisenum

VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013. Gymnasium Felisenum VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013 Gymnasium Felisenum Plaats : Velsen-Zuid BRIN-nummer : 20DG Onderzoeksnummer : 150930 Datum onderzoek : 17-18 januari 2013 Datum vaststelling : 18 december 2012-14 maart

Nadere informatie

Groepswerk evalueren - Voorbeelden

Groepswerk evalueren - Voorbeelden Bijlage 3 Groepswerk evalueren - Voorbeelden 3.1 Bruikbare schema s bij het evalueren van groepswerk kunnen de volgende zijn Het groepslogboek (geschikt voor tussentijdse evaluatie) Klas: Groepsleden:

Nadere informatie

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics ALGEMEEN Het inrichten van een ICT Beheerorganisatie is een complexe en tijdrovende aangelegenheid. Het resultaat is afhankelijk van veel aspecten.

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 I nhoud Voorwoord 5 Inleiding 15 Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 1 Het leerproces van studenten 21 1.1 Waarom het leerproces van studenten? 21 1.2 Het leerproces volgens Biggs 22 1.3 Leeractiviteiten

Nadere informatie

Lerarenopleiding Gezondheidszorg en Welzijn Stageopdracht Effectief leren

Lerarenopleiding Gezondheidszorg en Welzijn Stageopdracht Effectief leren Lerarenopleiding Gezondheidszorg en Welzijn 2015-2016 Stageopdracht Effectief leren 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Werken aan competenties... 3 Praktijkopdracht Effectief leren... 3 Bijlage 1: Beoordelingsformulier...

Nadere informatie

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom

Sita (VWO2) Aaron Sams. Natuurkunde en Flipping the Classroom Natuurkunde en Flipping the Classroom De lespraktijk van een natuurwetenschappelijk vak zoals natuurkunde bestaat gewoonlijk uit klassikale instructie, practicum en het verwerken van opdrachten. In de

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

Het verbeteren van zelfwerkzaamheid van 2 havo/vwo leerlingen.

Het verbeteren van zelfwerkzaamheid van 2 havo/vwo leerlingen. Bonaventuracollege Leiden Het verbeteren van zelfwerkzaamheid van 2 havo/vwo leerlingen. Advies voor docenten Sanne Macleane 2015 Inhoudsopgave Inleiding... 3 De opbouwende leerlijn van het zelfstandig

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

Onderwijsvernieuwing in de praktijk : van planning tot evaluatie. Prof. Dr. Apr. Bart ROMBAUT. Dag van de Onderwijsvernieuwing

Onderwijsvernieuwing in de praktijk : van planning tot evaluatie. Prof. Dr. Apr. Bart ROMBAUT. Dag van de Onderwijsvernieuwing Onderwijsvernieuwing in de praktijk : van planning tot evaluatie Prof. Dr. Apr. Bart ROMBAUT 4 juni 2008 pag. 1 INLEIDING Geen onderwijsdeskundige, maar uit de praktijk Voorzitter van het Farmaceutisch

Nadere informatie

Korte of lange opdrachten die gericht zijn op beheersing van de stof.

Korte of lange opdrachten die gericht zijn op beheersing van de stof. Samenwerkend leren bij taakgericht werken 1 Samenwerkingsstructuren Check in duo's Elke leerling werkt eerst individueel aan de opdracht. Daarna vergelijkt elke leerling zijn eigen antwoorden met die van

Nadere informatie

KPB Observeren en differentiëren

KPB Observeren en differentiëren 2014-2015 Cursuscode: Cohort 2012: LGWKOD40P2 Cohort 2013: LGWKOD40P2 Cohort 2014: LGWKOD40P2 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Werken aan competenties 3 Praktijkopdracht observeren en differentiëren 3 Bijlage

Nadere informatie

Beoordelen in het HBO

Beoordelen in het HBO Beoordelen in het HBO Eef Nijhuis Saxion Joke van der Meer HAN RIZO 12 maart 2013 Competentiegericht leren Competenties bepalen de inhoud van leren en toetsen Leren en beoordeling zijn gericht op effectief

Nadere informatie

Alles over. ipockets. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. ipockets. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

E-learning Solliciteren. Sanne van Hoof 2 juli 2014

E-learning Solliciteren. Sanne van Hoof 2 juli 2014 E-learning Solliciteren Sanne van Hoof 2 juli 2014 Inhoud workshop 1. Introductie 2. E-learning 3. Nieuwe module: Solliciteren 4. Didactisch concept 5. Inhoud 6. Aanvullend materiaal: Handreikingen 7.

Nadere informatie

PTA VWO wiskunde A 1518

PTA VWO wiskunde A 1518 PTA VWO wiskunde A 1518 Inleiding Wiskunde A is wiskunde waarin vooral gewerkt wordt vanuit realistische contexten. Vaak is het lastig om de wiskundige inhoud uit de context te halen en daar wordt dan

Nadere informatie

Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets. Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede. Modulecode: 13 februari 2014 2

Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets. Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede. Modulecode: 13 februari 2014 2 Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede Modulecode: 13 februari 2014 2 Wendy Braat Wendy.braat@innofun.nll @wendyinnofun Marc Hoornick

Nadere informatie

gericht bouwen aan kennis met bsl academy mbo ag

gericht bouwen aan kennis met bsl academy mbo ag Video s Abonnement 3.000,- 59,- gericht bouwen aan kennis met bsl academy mbo ag Meer informatie of een proefaccount? Ga naar www.bsl.nl/academyag BAANBREKEND. BETROUWBAAR. De Academy mbo AG stelt zoveel

Nadere informatie

HOE GEBRUIK IK ICT ALS ONDERSTEUNING BIJ MIJN ONDERWIJS?

HOE GEBRUIK IK ICT ALS ONDERSTEUNING BIJ MIJN ONDERWIJS? Robert Hof Jelle Wijders HOE GEBRUIK IK ICT ALS ONDERSTEUNING BIJ MIJN ONDERWIJS? Blended learning, Flipping the Classroom, Google Classroom en imovie op de ipad bronnen:http://blendedlearningwijzer.nl/

Nadere informatie

3. Samenwerkend leren

3. Samenwerkend leren 3.1 Denken-Delen-Uitwisselen doel Samen nadenken over een begrip of antwoord groepssamenstelling individueel-> tweetal ->klassikaal 1. Denken: de leerling krijgt een vraag van de leerkracht of moet een

Nadere informatie

HELDER KRIJGEN VAN VRAAG EN BEHOEFTE VAN DOELGROEP

HELDER KRIJGEN VAN VRAAG EN BEHOEFTE VAN DOELGROEP HANDLEIDING VOOR HET ONTWERPEN VAN EEN TRAINING INLEIDING Deze handleiding is opgesteld in het kader van het ontwikkelen van PAS-trainingen, en is bedoeld voor medewerkers van de PAS die hun eigen training

Nadere informatie

Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing

Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing Kim Schildkamp, Bernard Veldkamp, Maaike Heitink, Fabienne van der Kleij, Anne Dijkstra, Inge Hoogland, Wilma Kippers Het gebruik van toetsresultaten Review

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN HET DOEL VAN DEZE LEZING - Wat is formatief toetsen - De relatie tot bijvoorbeeld SRL en motivatie - Introduceren

Nadere informatie

0. LESVOORBEREIDING. Bij kennis verwerven en integreren

0. LESVOORBEREIDING. Bij kennis verwerven en integreren LESMODEL DIRECTE INSTRUCTIE Gebaseerd op: Ebbens e.a., Effectief leren in de les; R.J. Marzano, W. Miedema, Leren in vijf dimensies. Zie ook: www.histopia.nl docenten lesmodel (Bas van der Meijden). 0.

Nadere informatie

ZAKELIJKE COMMUNICATIE. Schriftelijk. Handleiding competentiegerichte assessments. Diddo van Zand

ZAKELIJKE COMMUNICATIE. Schriftelijk. Handleiding competentiegerichte assessments. Diddo van Zand ZAKELIJKE COMMUNICATIE Schriftelijk Handleiding competentiegerichte assessments Diddo van Zand Inleiding Schriftelijk communiceren is en blijft een belangrijke competentie voor alle hogere beroepsgroepen.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

De koekbeurt Martine Brunt Methoden en strategieën voor onderwijsontwerpen

De koekbeurt Martine Brunt Methoden en strategieën voor onderwijsontwerpen De koekbeurt Een instructieontwerp van een praktische voor leerlingen met een meervoudige handicap in het voortgezet speciaal onderwijs volgens het system approach model 24-2-2010 Martine Brunt Methoden

Nadere informatie

WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties?

WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties? LOGO-congres 15 juni 2012 Onderwijsvernieuwing met Ambitie en Passie WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties? Theo Bouman & Valerie Hoogendoorn Opleidingsinstituut PPO Groningen 1 Doel Feeling te krijgen

Nadere informatie

De evaluatie en rapportage

De evaluatie en rapportage De evaluatie en rapportage 1. De evaluatie 1.1 De beeldvorming 1.2 De evaluatiemiddelen 1.3 De externe instanties 1.4 De rapportage 2. Het rapport 1. De evaluatie Om al onze kinderen zo optimaal mogelijk

Nadere informatie

ECTS-fiche (uitgebreide vakfiche) Modulenaam: H5 Categoriaal werk 5

ECTS-fiche (uitgebreide vakfiche) Modulenaam: H5 Categoriaal werk 5 ECTS-fiche (uitgebreide vakfiche) Modulenaam: H5 Categoriaal werk 5 Doelstellingen: Leerinhouden: Begincompetenties: Eindcompetenties: 1. bewust werken in functie van de hulpvrager 2. Continu zijn aandeel

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Samenwerkend leren - Taakgericht werken 1 Samenwerkingsstructuren Check

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Jos Fransen Lector Teaching, Learning & Technology SURF SIG Blended Learning - 20-09-2017 definities van blended learning blended learning of

Nadere informatie

Handleiding Nascholing Digitale Toets Omgeving voor Nascholingsleiders FaSMEd

Handleiding Nascholing Digitale Toets Omgeving voor Nascholingsleiders FaSMEd FaSMEd Prestaties verhogen door formatief toetsen in het reken-wiskundeonderwijs en onderwijs in de natuurwetenschappen Marja van den Heuvel-Panhuizen, Mieke Abels, & Ilona Friso-van den Bos Freudenthal

Nadere informatie

Motiveren tot studeren. Eduardo Hermsen & Lisa Gommer (OD / CTW / CEE) 26 juni 2015

Motiveren tot studeren. Eduardo Hermsen & Lisa Gommer (OD / CTW / CEE) 26 juni 2015 Motiveren tot studeren Eduardo Hermsen & Lisa Gommer (OD / CTW / CEE) 26 juni 2015 3TU.CEE Samenwerking tussen 3TU Perry den Brok / Chantal Brans (TU/e) Aldert Kamp / Renate Klaassen (TUD) Jan van der

Nadere informatie

TeleTrainer: training in de e van het leren

TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer voor elke docent die betrokken is bij ICT in het onderwijs geschikt voor beginner, gevorderde en specialist geschikt voor verschillende rollen rondom

Nadere informatie

C5basis)201452015) Discipline:*muziek*/*dans* Thema:)GEZONDHEID))))))))))))) Gr)152:)Museum)voor)Religieuze)Kunst)

C5basis)201452015) Discipline:*muziek*/*dans* Thema:)GEZONDHEID))))))))))))) Gr)152:)Museum)voor)Religieuze)Kunst) Ondersteunend)educatief)materiaal))voor)de)groepen)758)behorende)bij):) C5basis)201452015) Discipline:*muziek*/*dans* Thema:)GEZONDHEID))))))))))))) Gr)152:)Museum)voor)Religieuze)Kunst) ) Gr)354:)Markant)Uden)i.s.m.)Jelle)Douma)

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Didactiek en ICT in het hoger onderwijs. Wilfred Rubens

Didactiek en ICT in het hoger onderwijs. Wilfred Rubens Didactiek en ICT in het hoger onderwijs Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Programma Waarom? Modellen blended

Nadere informatie

Audio e-module Ontwerpen van een e-learning

Audio e-module Ontwerpen van een e-learning Audio e-module Ontwerpen van een e-learning Fragment 001.mp3 002.mp3 Tekst Welkom bij deze e-module. Test je geluid en stel het juiste volume in! De e-module bestaat uit twee delen: Deel 1: de theoretische

Nadere informatie

Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant. Wilfred Rubens

Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant. Wilfred Rubens Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Programma Voorstellen en doelen Blended learning? Modellen blended learning Blended learning = koken Voorbeelden

Nadere informatie

Voorwoord. Het werken met TeamBouwers levert vijf specifieke

Voorwoord. Het werken met TeamBouwers levert vijf specifieke Inhoud Pagina Structurenoverzicht 5 10 Leren in de 21ste eeuw & TeamBouwers 13 Teamplayer 14 Kerndoelen Primair Onderwijs & TeamBouwers 16 De kracht van Meervoudige Intelligentie 19 1. Blind Op Volgorde

Nadere informatie

Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop?

Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop? Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop? Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com LEARNING LAB 1 Sessieleider: Wilfred Rubens 14.15 17.15 uur / zaal E-1.20 http://www.slideshare.net/wrubens http://www.wilfredrubens.com

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Go 100. Leer 100 Chinese karakters. Handleiding Go 100

Go 100. Leer 100 Chinese karakters. Handleiding Go 100 Go 100 Leer 100 Chinese karakters Handleiding Go 100 Go 100 is samen met de website www.go-malmberg.nl een volledig geïntegreerde Chinese taalmethode die een eenvoudige, aanstekelijke en effectieve leerervaring

Nadere informatie

Studiewijzer Natuur en techniek OA2 P

Studiewijzer Natuur en techniek OA2 P Studiewijzer Natuur en techniek OA2 P3 2014-2015 Inleiding en verantwoording In de lessen Natuur en techniek leer je tot conclusie te komen door onderzoek en experimenteren. Dit veronderstelt een nieuwsgierige

Nadere informatie

Blended learning: waarom en hoe? #hanzeblended. Wilfred Rubens

Blended learning: waarom en hoe? #hanzeblended. Wilfred Rubens Blended learning: waarom en hoe? #hanzeblended Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Programma Blended learning? Waarom? Benaderingen en modellen Voorbeelden Gij zult aan blended learning doen Moses

Nadere informatie

Een andere kijk op onderwijs

Een andere kijk op onderwijs Een andere kijk op onderwijs PROF.DR. SIETSKE WASLANDER Inhoud Onderwijs: voorbereiding op de toekomst Stand van zaken in Nederland Wat nu? 2 1 3 4 2 5 Gemene deler Samenwerken Communiceren ICT geletterdheid

Nadere informatie

VORDERINGENTOETSEN RIJBEKWAAMHEID. Jan Vissers Jan Vissers Royal HaskoningDHV Nederland

VORDERINGENTOETSEN RIJBEKWAAMHEID. Jan Vissers Jan Vissers Royal HaskoningDHV Nederland VORDERINGENTOETSEN RIJBEKWAAMHEID Jan Vissers Jan Vissers Royal HaskoningDHV Nederland Overzicht Achtergrond problematiek jonge beginnende bestuurders Competentiegericht opleiden en examineren Rijopleiding

Nadere informatie

Kwaliteit van curricula traditioneel vs flexibel. Berber Visser NNK 13 april 2017

Kwaliteit van curricula traditioneel vs flexibel. Berber Visser NNK 13 april 2017 Kwaliteit van curricula traditioneel vs flexibel Berber Visser NNK 13 april 2017 De breedte van flexibilisering Temporiseren Kennis en ervaren waarderen Met bewijslast uit de eigen praktijk of uit de opleiding

Nadere informatie

De kracht van (formatieve) toetsing

De kracht van (formatieve) toetsing De kracht van (formatieve) toetsing RU-onderwijsdag 29 okt 2015 Marc Vorstenbosch Testing rules learning (1) In de experimentele groep werden steeds vragen gesteld Studenten antwoordden met clickers (shakespeak

Nadere informatie

Voor het beoordelen en het becijferen van de modules en projecten wordt door de docenten een scoringsformulier van competenties ingevuld.

Voor het beoordelen en het becijferen van de modules en projecten wordt door de docenten een scoringsformulier van competenties ingevuld. PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING Vak: Innovatieve Techniek Inleiding Innovatieve Techniek is een vak waarbij je een brede oriëntatie op techniek krijgen. Je werkt in de vorm van modules en projecten,

Nadere informatie

De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden. Nieuwegein, 10 november 2015

De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden. Nieuwegein, 10 november 2015 De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden Nieuwegein, 10 november 2015 Geef leerlingen een stuur! Even kennismaken Lineke van Tricht ECHA specialist in gifted education

Nadere informatie

Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model

Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model Omschrijving Verwijzing naar Doelgroep Opsteller Intern document die uitleg geeft over het activerende directe instructiemodel. Vaardigheidsmeter Betrokken

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

Aan de slag met Flipping the Classroom

Aan de slag met Flipping the Classroom 1 Aan de slag met Flipping the Classroom De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink 11-2-2014 2 Inhoud Deel 1: De basis van Flipping the Classroom Flipping the Classroom Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Het Kompas. Iip Conferentie het Liemers college. Transform to the power of digital

Het Kompas. Iip Conferentie het Liemers college. Transform to the power of digital Het Kompas Iip Conferentie het Liemers college Transform to the power of digital De agenda voor vandaag Wie zijn wij, wie zijn jullie? Introductie van het Kompas Aan de slag met het Kompas ? 3 Het kompas

Nadere informatie

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Persoonlijke ontwikkeling Studievaardigheden

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Persoonlijke ontwikkeling Studievaardigheden BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Inleiding en leerdoelen Leren en studeren is een belangrijk onderdeel in je opleiding tot verpleegkundige. Om beter te leren studeren is het belangrijk niet

Nadere informatie

Begeleidingswijzer Dyslexie

Begeleidingswijzer Dyslexie Begeleidingswijzer Dyslexie Dyslexie Ongeveer 5% van de studenten in het mbo heeft dyslexie. Dit is één op de twintig studenten. Iedereen die bij Rijn IJssel werkt, kan dus te maken krijgen met studenten

Nadere informatie

Bijeenkomst 1. Opdracht 1 Doel: Aansluiten bij voorkennins en ervaring van studenten.

Bijeenkomst 1. Opdracht 1 Doel: Aansluiten bij voorkennins en ervaring van studenten. Bijeenkomst 1 Leerdoelen: Studenten kunnen Uitleggen waarom sommige informayie makkelijk vergeten wordt en welke factoren een rol spelen Expliciteren hoe hij zelf leert Opdracht 1 Doel: Aansluiten bij

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Dé toets bestaat niet

Dé toets bestaat niet Dé toets bestaat niet Over functioneel toetsen voor beter onderwijs Willibrord Huisman, Afdeling Onderwijsondersteuning Marc Vorstenbosch, Fac. Medische Wetenschappen, Afd. Anatomie Onderwijsdag Radboud

Nadere informatie

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht Hoe zet ik deelnemers aan het werk om zich kennis eigen te maken? Hoe sluit ik beter aan bij het kennisniveau van de deelnemers Hoe maak ik kennisoverdracht actief? Leestafel Op een tafel in de zaal liggen

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan O2A5. De dialoog als beleid

Strategisch beleidsplan O2A5. De dialoog als beleid Strategisch beleidsplan O2A5 De dialoog als beleid Bij de tijd, open, boeiend en passend, dat zijn zowel het onderwijs als de werkwijze van O2A5. We hebben dan ook gekozen voor een vernieuwende en eigentijdse

Nadere informatie

Vroeg vreemd (buur)taalonderwijs

Vroeg vreemd (buur)taalonderwijs Vroeg vreemd (buur)taalonderwijs in het basisonderwijs met ELENA Ellen Rusman & Stefaan Ternier Welten instituut, Open Universiteit 7 november 2014 Evoluon, Eindhoven http://www.elena learning.eu/ Programma

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Alles over. Holmwoods. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Holmwoods. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

LA KOL Bijeenkomst

LA KOL Bijeenkomst LA KOL Bijeenkomst 1 12-13 Verkennen LA KOL op N@tschool Verkennen themadossiers Planning Subjectief concept leren Bekijken LA op N@tschool Trigger: straks bekijken Competenties m.b.t. leren: Vakinhoudelijk

Nadere informatie

Opbrengsten van CNV thema onderwijsdag 20 april 2016 Masterclass leerstrategieën door Karin Nijman & Inge Verstraete

Opbrengsten van CNV thema onderwijsdag 20 april 2016 Masterclass leerstrategieën door Karin Nijman & Inge Verstraete 10 werkvormen om het denken te activeren Goede metacognitieve vaardigheden worden gezien als een voorspeller van succesvol leren. Door expliciet aandacht te besteden aan denkvaardigheden, stimuleer je

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie VERKOOPTECHNIEKEN. Lestijden 40 Studiepunten 40 Ingeschatte totale 40 uur studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie VERKOOPTECHNIEKEN. Lestijden 40 Studiepunten 40 Ingeschatte totale 40 uur studiebelasting ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding VERZEKERINGEN

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Wat

Nadere informatie

Observatie ll interactie leerling

Observatie ll interactie leerling Observatie ll interactie leerling Datum: 16 Mei Student: Carolien Kliffen Student nr.: 500617968 School: PCC Fabritiusstraat Vak: Biologie Lesuur: 4 e uur Klas: 2b3 Docent: Mevr. Klasssen Inleiding Als

Nadere informatie

Blauwe stenen leer je zo

Blauwe stenen leer je zo Handleiding groep 3-8 Blauwe stenen leer je zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe je een steen van Jeelo leert. Voor groep 3-4 wijzer 2009 Zo leer je blauwe stenen

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Verwachting, waardering en leerwinst van de Workshop Nieuws Laura Gil Castillo en Eva Mulder, januari 2009 Universiteit

Nadere informatie

Masterclass Science. Masterclass Science TBL

Masterclass Science. Masterclass Science TBL Masterclass Science Masterclass Science TBL Tijdens de masterclass Science leer je ontwerpen, bouwen, innoveren, onderzoeken, programmeren, presenteren en wetenschappelijk verslagleggen. Vaak doe je dit

Nadere informatie

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media SQL & Relationele datamodellen in interactieve media HVA-IAM-V1-TDI-SQL Algemene handleiding bij het vak 2010-2011 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Leerdoelen:... 3 Competenties:... 3 Plaats in het leerplan:...

Nadere informatie

PTA VWO wiskunde B 1518

PTA VWO wiskunde B 1518 PTA VWO wiskunde B 1518 Inleiding Bij het vak wiskunde B leren leerlingen parate kennis en vaardigheden aan om daarmee wiskundige denkactiviteiten te ontplooien en te ontwikkelen. Met dit wiskundig denkvermogen

Nadere informatie

Educatief arrangeren rond LOB

Educatief arrangeren rond LOB Educatief arrangeren rond LOB Vorige week Contact met de docent deze week NAW-gegevens via CF Afspraken met begeleider Maken van het Werkplan Voorbereiden van het interview Vragen naar aanleiding van vorig

Nadere informatie

Onlinelerenleren.nl. Online studievaardigheidstrainingen voor groep 8 t/m examenjaar VO

Onlinelerenleren.nl. Online studievaardigheidstrainingen voor groep 8 t/m examenjaar VO Onlinelerenleren.nl Leren studeren voor nu én later Online studievaardigheidstrainingen voor groep 8 t/m examenjaar VO De Maltha groep Al meer dan 34 jaar een voorloper op het gebied van leerlingbegeleiding

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie