Projectopdracht en Plan van aanpak Visie en Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Datum: <Datum> Realisatie en Beheer Postbus 20.000, 7900 PA Hoogeveen Telefoon 14 0528 Fax 0528-191325 Email info@hoogeveen.nl Internet www.hoogeveen.nl
PAGINA 2 VAN 12 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Projectopdracht... 4 Plan van aanpak gehele project... 5 Plan van aanpak voorbereidingsfase... 7 BIJLAGE 2. Capaciteitsplanning gemeentelijke organisatie... 11
PAGINA 3 VAN 12 A. Inleiding A1. Aanleiding In 2015 is het project deelopdrachten ter voorbereiding op klimaatbestendig inrichten uitgevoerd. Deze deelopdrachten zijn een hemelwaterstresstest een hittestresstest en een ontwerp voor een waterstructuur. De uitkomsten van deze opdrachten vormen een belangrijk inzicht in waar het centrumgebied van Hoogeveen staat in het kader van klimaatbestendigheid. Het doel van dit project was om met de uitkomsten van de deelopdrachten de instrumenten te bieden die de basis vormen voor een langetermijnvisie op klimaatontwikkeling, klimaatbestendig inrichten en waterkwaliteit. De instrumenten zijn een anker- en/of vertrekpunt voor verdere beleidsontwikkeling van het totale klimaatbeleid. De deelopdrachten zijn daarnaast als één project ingediend bij het Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie (SRA) van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het is door het SRA aangewezen als een van de vijf eerste landelijke impactprojecten op het gebied van klimaatbestendig handelen en inrichten. De bijbehorende subsidie is gebruikt om een 3-delige Masterclass Klimaatbestendig Inrichten op te zetten, waar alle disciplines uit de openbare ruimte aan deelnamen. Door deze Masterclass zijn veel collega s bewust van de uitkomsten van de deelopdrachten en hebben ze een helder handelingsperspectief gekregen omdat problemen en oplossingen duidelijk zijn behandeld. Met name de uitkomsten van de neerslagstresstest geven aanleiding om te kijken in de richting van een oplossing. Bij toenemende neerslaghoeveelheden zullen grote delen van het centrumgebied langdurig onder water lopen, met diverse gevolgen van dien. De uitkomsten van het waterstructuurontwerp bieden hier mogelijkheden. Op 27 januari is, na volledige afronding van de masterclasses, een werkbijeenkomst/psu gehouden, met aanwezigheid van collega s, collegeleden, provincie en waterschap. In de PSU zijn deelnemers in groepen uiteen gegaan. De gemene deler uit deze afzonderlijke groepen was het opstellen van een visie op water en klimaatbestendig inrichten in Hoogeveen en het opstellen van een uitvoeringsplan voor water. Daarnaast heeft het college van Hoogeveen op 9 oktober 2014 de intentieverklaring ruimtelijke adaptatie ondertekend. Daarmee is de gemeente een inspanningsverplichting aangegaan om met andere partijen (o.a. waterschap en provincie) te komen tot uitvoeringsafspraken over waterrobuust en klimaatbestendig inrichten van het stedelijk gebied, voor de periode 2015 tot 2020. A2. Projectaanpak Op dit project is het Protocol Projectmanagement van de gemeente Hoogeveen van toepassing.
PAGINA 4 VAN 12 B. Projectopdracht B1. Doel Hoofddoel: Waarborgen van goed woon- en leefklimaat door het beperken en voorkomen van overlast door klimaatverandering (o.a. hitttestress, wateroverlast en watertekort). Dit door het realiseren van concrete maatregelen en een beleidskader op vlak van waterstructuur en hittestress. Secundair: Het doel van dit project is om (onder andere met de geboden instrumenten uit de opdracht van 2015) te komen tot een visie op klimaatadaptief handelen en water in de stedelijke omgeving van de Gemeente Hoogeveen. De visie geeft aan hoe Hoogeveen in de periode van 2020 tot 2050 omgaat met de openbare ruimte in de stad in relatie tot klimaatverandering. Daarnaast biedt het handelingsperspectief voor zowel bewoners als gemeente bij nieuwe ontwikkelingen en reconstructies. Daarnaast heeft het project als doel om te komen tot een uitvoeringsplan voor klimaatbestendig inrichten van de stedelijke omgeving voor de korte termijn. Het zal beschrijven welke maatregelen nu genomen zullen moeten worden om in de toekomst voorbereid te zijn en makkelijker te kunnen aansluiten op een klimaat robuust watersysteem. B2. Projectresultaat Visie op klimaatadaptief handelen en water in de stedelijke omgeving van de Gemeente Hoogeveen ten aanzien van hittestress, hemelwater en de waterstructuur; Uitvoeringsplan met concrete maatregelen. B3. Projectafbakening Het project omvat het opstellen van een gemeentebrede visie op klimaatadaptief handelen en water in de gemeente Hoogeveen. Hierbij zal het accent liggen op de stedelijke omgeving, maar wordt ook geïnventariseerd of er in de rest van de gemeente dringende problemen en/of knelpunten zijn die opgelost moeten worden. Als dat het geval is, worden deze knelpunten ook meegenomen. Klimaatadaptief handelen heeft in dit project betrekking op het beperken van de gevolgen van hittestress, hemelwateroverlast en het realiseren van een solide waterstructuur in Hoogeveen (met aandacht voor het oplossen van eventuele knelpunten in de dorpen). Hierbij ligt een belangrijk accent op de inrichting van het openbaar gebied, maar wordt ook nadrukkelijk gekeken naar mogelijkheden om particulier initiatief, bijvoorbeeld als het gaat om het afkoppelen van hemelwater en bevorderen van groene daken, te bevorderen. Overige aspecten van klimaatadaptief handelen, zoals Hoogeveen 2040 CO2 neutraal, zonnepanelen etcetera, worden in het klimaatbeleid dan wel de structuurvisie boven- en ondergrond nader uitgewerkt
PAGINA 5 VAN 12 en maken geen deel uit van dit project. Daarnaast wordt gekeken hoe binnen het kader van deze visie kan worden bijgedragen aan het vergroten van de kwaliteit van de stad (inrichting openbare ruimte). Het project omvat het opstellen van een uitvoeringsplan waarin de concrete maatregelen worden benoemd die nodig zijn om de in de visie geformuleerde beleidsdoelstellingen te behalen. B4. Uitgangspunten project Belangrijk vertrekpunt c.q. uitgangspunt voor het project is het resultaat van het project deelopdrachten ter voorbereiding op klimaatbestendig inrichten. Deze deelopdrachten zijn een hemelwaterstresstest een hittestresstest en een ontwerp voor een waterstructuur. De uitkomsten van deze opdrachten vormen een belangrijk inzicht in waar het centrumgebied van Hoogeveen staat in het kader van klimaatbestendigheid. Met het afronden van dit deelproject is in feite de voorfase van het opstellen van de visie afgerond en wordt bij deze de stap gemaakt naar de voorbereidingsfase, waarin de visie en vervolgens het uitvoeringsplan worden opgesteld. B5. Opdrachtgever en projectleider De bestuurlijk opdrachtgever is Gert Vos (wethouder Duurzaam Hoogeveen). De ambtelijk opdrachtgever is Arthur Wijngaarden. De projectleider is Thomas Klomp. C. Plan van aanpak gehele project C1. Projectstart en voorbereiding daarop Op 27 januari heeft een projectstartup (PSU) bijeenkomst plaatsgevonden. Hierin is de balans opgemaakt tot nu toe, en is in gezamenlijkheid het vervolg bepaald. Het resultaat van de PSU is de input voor het voorliggende plan van aanpak en de projectopdracht. C2. Projectfasering Fase Fase 1 Onderzoeksfase Fase 2 Voorbereidingsfase I opstellen van de visie. Deze fase wordt afgesloten met vaststelling van de visie. Planning Afgerond met het opleveren van het deelproject deelopdrachten ter voorbereiding op klimaatbestendig inrichten December 2016
PAGINA 6 VAN 12 Fase 3 Voorbereidingsfase II: Opstellen uitvoeringsplan Fase 4 Realisatie na vaststelling van de visie en het uitvoeringsplan vindt daadwerkelijke uitvoering plaats. Dat zal een langjarig traject zijn omdat de visie het kader voor de komende decennia moet bieden, hoe met klimaatadaptatie om te gaan in de stad. Een aantal maatregelen zal op korte termijn uitgevoerd kunnen worden, al dan niet als onderdeel van lopende projecten of reconstructies, en een aantal maatregelen zullen investeringen op lange termijn zijn. Fase 5 Nazorg Gereed maart 2017 Langjarig; de realisatiefase behoort niet tot de scope van dit project. Dit project omvat het opstellen en vaststellen van de visie en het uitvoeringsplan. Idem C3. Financiën De visie en het uitvoeringsplan zullen grotendeels in eigen huis met de aanwezige kennis worden opgesteld. Op onderdelen zal wellicht vervolgonderzoek nodig zijn. Hiervoor wordt een budget geraamd van 25.000,-. Hierbij gaan wij er van uit dat de inzet van eigen personeel niet wordt doorbelast op het project. C4. Risicoanalyse De risico s voor het project zijn zeer beperkt. Er is voldoende kennis aanwezig om het project binnen het budget op te leveren. Een belangrijk risico is echter het bewaken van de afbakening, omdat gaandeweg het visieproces het risico bestaat dat de roep om meer integraliteit toeneemt, hetgeen erin kan resulteren dat alles aan alles gekoppeld wordt en dat er vervolgens van planning en budget niet veel meer terechtkomt. Het is aan de projectleider de scope en de afbakening te bewaken en niet toe te laten dat de visie wordt vervuild met aspecten die er feitelijk niet in thuishoren. C5. Participatie Het project wordt op interactieve wijze tot stand gebracht. Naast de gemeente worden onder meer het Waterschap en de provincie Drenthe betrokken. Ook de betrokken kennisinstellingen waar de gemeente al contact mee heeft uit voorgaande onderzoeken blijven aangesloten. Daarnaast wordt de visie ter inzage gelegd en zal de bevolking worden gevraagd mee te denken. Tenslotte is in de uitvoering ook een actieve rol van de bevolking nodig, bijvoorbeeld in de vorm van afkoppelen van particulier verhard oppervlak, etcetera. In (het proces naar) de visie en het uitvoeringsplan wordt aandacht geschonken aan maatregelen ter stimulering van particulier initiatief en de communicatieve strategie die daarvoor nodig is.
PAGINA 7 VAN 12 D. Plan van aanpak voorbereidingsfase 1 D1. Doel Opstellen visie D2. Beoogd resultaat Visie op klimaatadaptief handelen en water in de stedelijke omgeving van de Gemeente Hoogeveen ten aanzien van hittestress, hemelwater en de waterstructuur. D3. Activiteiten fase 1 Activiteit Toelichting Eigenaar Besluit door 1. Pva / po opstellen Na de PSU wordt een plan van aanpak en projectopdracht opgesteld voor de voorbereidingsfase (1: en 2: uitvoeringsplan). 2. Projectorganisatie Na vaststelling van pva/po en beschikbaarstelling van de benodigde middelen wordt de projectorganisatie ingericht. Het projectteam wordt samengesteld en er worden afspraken ingepland. 3. Uitwerken communicatiestrategie Voordat het opstellen van de conceptvisie start, moet helder zijn op welke wijze de verschillende actoren worden betrokken. Worden bewoners betrokken bij de totstandkoming van de visie, op welke wijze wordt de gemeenteraad aangesloten, etcetera. Daarnaast moet aandacht geschonken worden aan de communicatie rondom maatregelen om particulier / privaat initiatief te bevorderen. PL Trojka, B en W Planning (streven naar afronding op) 19 april 2016 PL 19 april 2016 PL / communicatieadviseur Half mei
PAGINA 8 VAN 12 Activiteit Toelichting Eigenaar Besluit door 4. Opstellen concept visie OPTIONEEL - Werksessies als onderdeel van het opstellen van de conceptvisie Er wordt gestart met het opstellen van de concept-visie. Hiertoe wordt voor alle deelonderwerpen (hemelwater, hittestress en de waterstructuur) bepaald welke informatie reeds beschikbaar is, en waar eventueel nader onderzoek nodig is. Ook moet het bevorderen van particulier initiatief omtrent zaken als afkoppeling hemelwater worden uitgewerkt. De visie schetst het gewenste eindbeeld van de 3 deelonderwerpen en benoemt op hoofdlijnen welke maatregelen en lange-termijn investeringen al dan niet nodig zijn om dat eindbeeld te bereiken. Met relevante vakorganisaties en eventueel met geïnteresseerde bewoners (te werven door middel van een oproep) worden 1 of 2 werkbijeenkomsten georganiseerd om input voor de visie te verkrijgen 5. Inspraakprocedure De visie wordt als concept vastgesteld door B en W en 6 weken ter inzage gelegd ten behoeve van inspraak. 6. Verwerken reacties inspraak Na afloop van de inzagetermijn worden de reacties verwerkt en wordt de visie waar nodig en wenselijk aangepast. 7. Vaststelling visie De visie wordt vastgesteld door college en door de gemeenteraad. B en W Planning (streven naar afronding op) 1 oktober 2016 PL Eind 2016 Projectteam Projectteam Projectteam 1 februari 2017 Maart 2017
PAGINA 9 VAN 12 D4. Projectorganisatie fase 1 Projectgroep Doel Afstemming en coördinatie Kerngroep Samenstelling 1. Thomas Klomp 2. Kees Hofstee 3. Bas Vliegenthart 4. Barry van Dorssen Frequentie Maandelijks Werkgroep Uitvoeringsplan Samenstelling 1. Thomas Klomp 2. Barry van Dorssen 3. Rients Turkstra 4. Sacha Schoemaker Agendaleden, die op afroep beschikbaar zijn voor input: Samenstelling 1. Sandra van Slageren 2. Oene Hoekstra (verkeer) 3. Izaäk Tigelaar (riolering) 4. Maaike Hamstra (water) 5. Johann Bisschop (recreatie en toerisme) 6. Sander Klaster (Planeconomie) 7. Marjolein Barends (Juridisch) 8. Mineke de Jong (RO) 9. Robert Koetschruiter (ontwerp) 10. Herman Bakker (groen) 11. Marthijn Manenschijn (contactpersoon stedelijk water, Waterschap DODelta 12. Leo de Vree (Provincie Drenthe) Frequentie: Maandelijks
PAGINA 10 VAN 12 Stuurgroep Doel: besluitvormend Samenstelling 1. Wethouder Gert Vos (Duurzamer Hoogeveen; bestuurlijk opdrachtgever) 2. Wethouder Anno Wietze Hiemstra (aantrekkelijk wonen, structuurvisie) 3. Thomas Klomp (PL) 4. Arthur Wijngaarden (AO) Frequentie Wanneer nodig, gekoppeld aan afronding fase (beslisdocument) E. Plan van aanpak voorbereidingsfase 2 E1. Doel Opstellen uitvoeringsplan E2. Beoogd resultaat Uitvoeringsplan waarin de maatregelen uit de visie van het eerste deel van de voorbereidingsfase concreet worden uitgewerkt. 1. Maken plan van aanpak voor het opstellen van het uitvoeringsplan De projectgroep maakt een concreet plan van aanpak voor het opstellen van het uitvoeringsplan en legt dat ter goedkeuring voor aan de stuurgroep. De stuurgroep kent, omdat het uitvoeringsplan met name het stadscentrum zal omvatten en nauwe samenhang heeft met de projecten uit het stadscentrum, een andere bestuurlijk opdrachtgever in de vorm van de wethouder Stadscentrum. 2.Opstellen uitvoeringsplan: - Start opstellen uitvoeringsplan nadat de visie door de gemeenteraad is vastgesteld en het plan van aanpak door de stuurgroep is geaccordeerd - Maatregelen korte termijn Projectteam Maart 2017 gereed
PAGINA 11 VAN 12 ( laaghangend fruit ) definiëren + budget bepalen - Relatie/kansen lopende projecten definiëren - Lange termijn-investeringen uitwerken en beschrijven Vaststellen uitvoeringsplan SG en daarna B en W April 2017 E3. Projectorganisatie voorbereidingsfase 2 Projectgroep Als in voorbereidingsfase 1 Stuurgroep Doel: besluitvormend Samenstelling 1. Wethouder Anno Wietze Hiemstra (projectwethouder Stadscentrum, bestuurlijk opdrachtgever) Wethouder Gert Vos (Duurzamer Hoogeveen) 2. Thomas Klomp (PL) 4. Arthur Wijngaarden (AO) Frequentie Wanneer nodig, gekoppeld aan afronding fase (beslisdocument)
PAGINA 12 VAN 12 BIJLAGE 1. Capaciteitsplanning gemeentelijke organisatie Naam / afdeling Uren 2016 Thomas Klomp (ELO) 150 Barry van Dorssen (realisatie) 40 Rients Turkstra ( realisatie) 25 Sacha Schoemaker (beheer) 25 Oene Hoekstra (verkeer) 10 Izaäk Tigelaar (riolering) 50 Maaike Hamstra (water) 50 Johann Bisschop (recreatie en 10 toerisme) Sander Klaster (Planeconomie) 10 Marjolein Barends (Juridisch) 10 Mineke de Jong (RO) 25 Robert Koetschruiter (ontwerp) 50 Herman Bakker (beheer) 25