Commodity Risk Management

Commodity Risk Management KYOS CCA Corporate Commodity Advisory Richard Cornielje cornielje@kyos.com

Introductie KYOS CCA KYOS CCA is als zelfstandig bedrijf opgericht in 2009 Sterke focus op commodity markten : Sales, Inkoop, Strategie & Risico Management Core competence: quantitatieve ervaring icm met praktische oplossingen Ervarenteam met experts; o vele jaren consulting en modellen voor utilities in heel Europa sinds 1997 Activiteiten Modelleren& Tools bijeengebracht in oplossingen Portfolio & Risk Management (PRM oplossing) Strategie analyse distributie van kosten/ inkomsten Consulting & Training Procurement, sales en risico management Combineren van theorie met praktijkervaring 2

Agenda KYOS CCA 1. Recente winstwaarschuwingen door commodity prijsbewegingen 2. Bewegelijkheid diverse prijzen: Rente - Valuta s - Agri - Metalen- Energie 3. Effect van commodity prijzen op uw kosten 4. Europese ervaringen Risk management(treasury) mbt Commodities 5. PRM - Portfolio Risico Management Multi utility company & Strategisch partner relatie tussen energie inkoop en risicobeheersing 3 KYOS CCA 6. Bepaling van budgetten 7. Bepaling van inkoopstrategie 8. Rapportages omtrent risico s( VAR + CfaR) 9. In de praktijk brengen van Portfolio & Risico Management beheer

Recente profit warnings grondstoffen 4

Commodities zetten de toon 5

Commodity prijzen zijn volatiel: Volatility Correcte inschatting van toekomstige volatiliteit is onmogelijk: Het is een inschatting voor de toekomst, terwijl alleen het verleden of de huidige marktverwachting bekend is Het is niet direct zichtbaar Het is heteroskedastic het kan (zal!) veranderen gedurende de looptijd Het kan seizoensafhankelijk zijn (airco s in de zomer.prijs van electriciteit ) We hebben deze volatility als maatstaf echter nodig om: Een schatting te maken van de korte termijn risico s (VAR*) De lange termijn risico s te beredeneren (CFAR*, PFE *) Waarderen van optionaliteit in contracten en assets De ervaring uit te drukken met mathematisch onderbouwde berekeningen * VAR = Value-at-Risk * CfaR = Cash-flow-at-Risk * PFE = Potential Future Exposure A B A C U S Advisory 6

Begrijp volatiliteit en toepassing in de praktijk. Stel we willen de volatiliteit weten (meten) van 21 Sep 2011 t/m 21 Okt 2011 Commodity Volatility % EURUSD ( currency ).% 1 mnds EURIBOR ( rente ). % Brent ( olie ).% Copper ( metaal ).% White Sugar + Wheat ( agri ).% A B A C U S Advisory 7

Bereken de volatiliteit uit de veranderingen 8

de volatiliteit is per commodity verschillend Statistieken over periode 21 september 2011-21 oktober 2011 ( 1maand) Copper White Sugar Brent Wheat EURUSD Euribor (1mnth) Volatility 53.0% Volatility 39.1% Volatility 34.2% Volatility 28.5% Volatility 13.7% Volatility 3.0% Explanation Price Change Price Change Price Change Price Change Price Change Price Change 21-Sep-11 8,221.00 662.30 109.51 196.75 1.3573 1.35% 21-Oct-11 7,062.00 706.40 108.94 187.75 1.3896 1.37% end/start diff - 1,159.00-16% 44.10 6% - 0.57-1% - 9.00-5% 0.0323 2% 0.02% 1.24% High 8,221.00 715.00 111.36 196.75 1.3896 1.37% Low 6,785.00 631.50 97.41 182.25 1.3176 1.35% difference 1,436.00 20% 83.50 12% 13.95 13% 14.50 8% 0.0720 5% 0.02% 1.39% Gemiddelde dagafwijking over periode 21 september 2010-21 oktober 2011 (1jaar) 112.15 $/MT 9.82 $/MT 1.42 $/bbl 2.88 /MT 0.0081 $ 1.59% 1.39% 1.31% 1.54% 0.59% 9

Het commodity deel is per product verschillend 10 Commodity component? Blikjes Glas Bedrading Transport Plastics Verpakking (karton) Cement Suiker Energie...

begrijp de opbouw van de kostenstructuur Analyseer uw leverancier: Balans, P&L, EBITDA Begrijp de kosten structuur Opbouw van de kosten Arbeid Overhead Energie Metalen... 9% Float Glass Production Costs 10% 20% 12% 9% 28% 12% Raw Materials Energy Prime Labour Overhead Depreciation Transport Other 11 Zoom in op Commodities Energie zoals Gas Electriciteit Stoom Base metals Agri commodities Kan uw leverancier zijn commodity kosten doorekenen en gebeurt dat transparant? Effect van transparantie is het blootleggen van de risico s

Trend in Europa: transparantie Uitvloeisel door samenwerking tussen : Verkoop, Inkoop, Finance en Treasury Ontdekken van verschillen en overeenkomsten (volatility, liquiditeit ) Relatie inkoop commodities met verkoop v/d productie (timing, natural hedge ) Gebruik maken van dezelfde hedging mogelijkheden (swap) Gebruik maken van de juiste financiele partijen (ivm ISDA) Sensitivity analyse en kennis van VAR & CfaR ( what if analyses) In lijn brengen van inkoop strategieën en looptijden Wereldwijde opzet en een lokale implementatie. KYOS CCA kan in dit proces een bindende factor zijn Lokale invoer in een uniform systeem..centrale rapportages Consistente overzichten in directe + indirecte commodity posities 12

Praktijksituatie Huidige praktijk: Rapportages van Piet: Piet is de centrale persoon Diverse Excel bestanden, ieder van 5 MB of meer, gekoppeld aan andere Excel bestanden Week of maand rapportages Alleen: Piet mag niet ziek worden Piet mag niet op vakantie Soms ontstaan inconsistenties Maar Piet hoeft nog maar 2 jaar te werken, heeft een 32 urige werkweek, en heeft ook nog 67 vakantiedagen Posities Cash flow Invoices Forecasts Budget verschillen.. Alles op detail niveau maar ook geaggregeerd + diverse afwijkingen + per gisteren 13

Ideaal plaatje Opzet: Centrale plaats voor alle data, robuust systeem en rekening houdend met functiescheiding + druk op de knop rapportages Inclusief: Budgetten en forecasts (finance/control) Prijs data (forward curves, actueel en historisch) Contracten (sales/procurement) Alloceren contracten aan budgetten (control) Invoicing (administratie) Commodity Consumption BU XYZ 11% 8% 20% Aluminium 6% Steel 19% Energy Wheat 12% 24% Sugar Diesel PET Aangevuld met: Hedging strategieën + controle mbt uitvoering ( treasury) Risico analyses voor sales, procurement, finance, treasury & risico managers Output in detail en geaggregeerd 14

Inzicht in Commodity posities en risico s Europese bedrijven professionaliseren het structureel vastleggen van budgetten en contract details (verkoop + inkoop). Het doel is om de commodity positie consistent te kunnen herleiden en te vertalen naar cashflow en risico inzage voor de korte alsook de lange termijn. Na het implementeren van dit stappenplan kan men toewerken naar een goed onderbouwde strategie en blijft men dicht op de bal. 15

Redenen om niet (intensief) samen te werken het is geen current practice het betekent delen van informatie: opgeven van heilige huisjes sprake van decentrale informatie -moeite met kwantificeren van posities interne (on-)duidelijkheid, wie is exact verantwoordelijk voor wat onbekendheid met elkaars markten en producten (stropdas vs werkschoen) 16

...onbekendheid met elkaars producten/markten futures, swaps en options - in lijnmet valuta sen rente swaps worden veel gebruikt voor commodity hedges -in lijnmet valuta sen rente mark-to-market - liquidebenchmarks prima MtM reporting documentatie - commodity swaps passenbinnen ISDA (annex) - gas en elektriciteit transacties passen binnen EFET * * European Federation of Energy Traders * International Swaps and Derivatives Association 17

Succes komt voort uit de praktijk KYOS CCA heeft ervaring met diverse Europese Corporates die actief zorgdragen voor samenwerking tussen Sales, Procurement, Finance & Treasury (risk) Rol Procurement fysieke & financiëledetails inkoop goederen flexibiliteit (quality, form) commodity risico managen goederenstroom Rol Treasury afstemmen financiële details hedging policy documentatie inpassen in bedrijfs risico managen bedrijfs risico 18 KYOS CCA heeft ervaring met klanten in onderstaande industrieën : -Cement/Steen -Metalen -Bouw -Energie -Glas -Agri/Soft -Chemical -Drank -Retailer -Afval -Pharmaceutical -Transport

PRM: de oplossing voor corporates Centrale database voor alle data Interne budgetten Hedge strategieën Externe contracten User rechten per functie Finance Admin & control Procurement Sales Zeer gedetailleerde informatie beschikbaar voor diverse management rapportages op elk niveau en voor elke afdeling 19

Typische corporate diversificaties Centraal inkopen, doorrollen naar verschillende lokaties Koppelen van actuals aan contracten en budgetten Inkopen op basis van formules (gas, blikjes, flessen, etc) Uitgebreide kostenstructuren geimplementeerd Penalties indien.. LE koopt in.... 20

Typische corporate toepassingen Budgets Strategie Forecast Kosten Lokaties BU Legal Entities Jan 12 Feb 12 Mar 12 Apr 12 May 12 Jun 12 Jul 12 Aug 12 Sep 12 Oct 12 Nov 12 Dec 12 Houston Naphta Budget [MT] -25,000-25,000-25,000-25,000-25,000-23,500-23,500-23,500-25,000-25,000-25,000-23,500 Latest Estimate [MT] -25,000-25,000-25,000-25,000-25,000-23,500-23,500-23,500-25,000-25,000-25,000-23,500 Average Price [USD/ MT] 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 950.00 Expected Cash Flow [EUR] -17,178,478-17,192,636-17,205,088-17,215,388-17,225,778-16,201,770-16,211,170-16,220,961-17,265,986-17,275,922-17,286,034-16,257,656 Hedge Volume Total to be hedged [MT] 25,000 25,000 25,000 25,000 25,000 23,500 23,500 23,500 25,000 25,000 25,000 23,500 Strategy Min [%] 70% 70% 70% 70% 70% 70% 70% 70% 70% 70% 70% 70% Strategy Max [%] 90% 90% 90% 90% 90% 90% 90% 90% 90% 90% 90% 90% Contracts Naphta Indexed [Forward] Physical MT 15,000 17,500 22,500 25,000 27,500 27,500 27,500 20,000 22,500 22,500 25,000 20,000 Indexed [Forward] Financial MT -12,358-14,417-18,537-20,596-22,656-22,656-22,656-16,477-18,537-18,537-20,596-16,477 Lock-in [%] 60% 70% 90% 100% 110% 117% 117% 85% 90% 90% 100% 85% Cash Flow [EUR] -10,603,439-12,388,702-15,936,510-17,687,976-19,439,760-19,430,659-19,450,159-14,166,084-15,952,491-15,961,671-17,749,318-14,210,131 Costs Fixed Cash Flow [EUR] -896-1,046-1,346-1,496-1,647-1,648-1,649-1,200-1,351-1,351-1,502-1,203 Grid Cash Flow [EUR] -1,070-1,071-1,072-1,072-1,073-1,073-1,074-1,075-1,075-1,076-1,077-1,077 Broker Cash Flow [EUR] -1,085-1,267-1,630-1,812-1,995-1,996-1,997-1,453-1,636-1,637-1,820-1,456 Supplier Cash Flow [EUR] -2,712-3,167-4,075-4,530-4,986-4,989-4,992-3,633-4,089-4,092-4,549-3,641 Flex Cash Flow [EUR] -2,170-2,534-3,260-3,624-3,989-3,991-3,994-2,906-3,271-3,273-3,639-2,913 Tax Cash Flow [EUR] -1,273,365-1,487,734-1,913,747-2,124,061-2,334,414-2,333,323-2,335,664-1,701,162-1,915,670-1,916,772-2,131,429-1,706,451 Naphta Average price [EUR] 792.32 793.46 793.85 792.98 792.29 791.92 792.71 793.88 794.65 795.11 795.73 796.34 Open Position Naphta To be hedged directly MT 5,000 2,500-2,500-5,000-7,500-8,700-8,700-1,200-2,500-2,500-5,000-1,200 To be hedged later MT 5,000 5,000 5,000 5,000 5,000 4,700 4,700 4,700 5,000 5,000 5,000 4,700 Cash Flow [EUR] -7,149,863-5,370,889-1,791,140 0 1,786,495 2,856,446 2,859,556-2,506,166-1,792,028-1,793,059 0-2,514,384 FW Curve [USD/ MT] 988.50 989.25 989.00 987.00 985.25 984.00 984.50 985.50 986.00 986.00 986.25 986.50 Finance - Invoicing - Control - Positie & Risico Management 21

Case uit de praktijk 22 De inschatting van verwachte Sales is basis input voor Procurement De Salescontracten geven informatie omtrent volumes (vast/variabel) Een gedegen risico analyse vooraf: geeft inzage in verwachte kosten en opbrengsten - uitkomsten worden vergeleken met bedrijfsrisico profiel - opstellen realistische budgetten inkoopstrategie kan worden overeengekomen ( analyse vooraf ) - vast vs variabel - looptijden - gewenste flexibiliteit ( icm penalties) realisatie van verkoop & productie (volume & prijs) leidt tot cashflow -cashflow realisatie en simulatie kan leiden tot bijstelling budget + strategie KYOS CCA prijs simulaties geven waardevolle inzage in risico s

Voorbeeld uitgewerkt stappenplan 23

Opstellen risico limiet per risico groep Business onderdelen risico limiet profiel A = Treasury B = Procurement Packaging C = Procurement Energy FX Interest rate Gas Power CO2 Risico Manager heeft nu een diversiteit aangebracht met het oog op het onderliggende risico en overeengekomen limieten : PORTFOLIO beheer 24

Voorbeeld risico analyse inkoop electriciteit Klant XYZ koopt elektriciteit Management vraagt inschatting van de te verwachten kosten gegeven een aantal inkoop mogelijkheden (max risico EUR 5 mio) 25

Doorekenen van elke mogelijke strategie 26

Resultaten (95% betrouwbaarheid) per strategie Verwachte kosten: Strategie 1 Verwachte kosten: Strategie 2 120% 10% 100% 9% 8% 80% 7% 6% 60% 5% 4% 40% 3% 20% 2% 1% 0% 25.4 27.1 28.9 30.7 32.5 34.2 36.0 0% 25.4 27.1 28.9 30.7 32.5 34.2 36.0 Strategie varianten 1. Vast 2. Stop Loss 3. 7. Variabel 27 10% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% 27.1 Verwachte kosten: Strategie 7 28.9 30.7 32.5 34.2 36.0 Doorrekenen verwachte kosten (opbrengsten) kan per commodity, per BU, per land, per tegenpartij en ook per periode. Combineren van sales en inkoop leidt tot verwachte P&L distributie.

Keuze op basis overeengekomen limieten 95 % Betrouwbaarheidsinterval (million ) 1 2 3 4 5 6 7 5% 30.36 25.38 25.09 25.15 25.05 24.87 23.62 average 30.36 30.40 30.34 30.37 30.38 30.34 30.36 95% 30.36 35.02 36.45 36.28 36.58 36.97 38.96 Vergelijken van strategieën met de "benchmark" ( ) 1 2 3 4 5 6 7 5% 0-4,980,000-5,270,000-5,210,000-5,300,000-5,480,000-6,740,000 average 0 50,000-20,000 20,000 20,000-10,000 0 95% 0 4,660,000 6,090,000 5,920,000 6,230,000 6,610,000 8,610,000 28

PRM staat garant voor adequaat Portfolio Beheer P&L ( productie & sales) Effectief : PORTFOLIO beheer Treasury Packaging Energy Agri commodities Transport Sales 95 % Betrouwbaarheids interval 29

Vertaal pure data naar management besluiten 30

KYOS CCA dankt DACT en Delta KYOS CCA is u graag van dienst met praktijkgerichte oplossingen: Portfolio & Risico Management oplossingen (ook specifieke onderdelen) Doorrekenen commodity inkoop strategie (ook met backtesting) Training op gebied van Commodity markten en producten 31

Contact details Richard Cornielje KYOS CCA BV Corporate Commodity Advisory Nieuwe gracht 49 2011 ND Haarlem (Netherlands) Office +31 23 5510221 Mobile +31 6 8324 5737 cornielje@kyos.com 32 www.kyos.com www.kyoscca.com