Eindrapportage Project Lifecycle management volgens LBC:

Transcriptie

1 Eindrapportage Project Lifecycle management volgens LBC: Project O205 DCM contract zonder onderhoudsverplichting Project O208 Life Cycle management (koepelproject) Project O211 Dynamisch Onderhoudscontract op levensduur basis (Hansweert Krammersluizen) Project O212 Lifecycle onderhoudscontracten in de wegenbouw Probleemstelling Over de brede linie gezien worden bouwprojecten gedomineerd door de realisatiefase en de stichtingskosten, ondanks het feit dat de voordelen van een integrale levenscyclusbenadering algemeen bekend zijn. Dit gegeven kent meerdere nadelen. Door niet de gehele levenscyclus te beschouwen vindt per fase suboptimalisatie plaats. Als gevolg hiervan krijgen de vragende partijen te weinig nut voor hun investeringen. Op een hoger niveau is ook het maatschappelijk nut niet optimaal. Ook de aanbiedende partijen echter hebben door de huidige werkwijze minder mogelijkheden om het rendement van hun aanbiedingen te vergroten, bijvoorbeeld door het toepassen van innovaties. In de beheersfase is sprake van een slechte afstemming (trade-off) tussen ontwerp enerzijds en beheer en onderhoud anderzijds. De kwaliteit van onderhoudscontracten is mede hierdoor onder de maat. Een verandering in dit systeem is lastig. Meerdere strategieën zijn denkbaar. Zo kan worden gedacht aan een strategie waarin door middel van kleine veranderingen op deelaspecten getracht wordt de situatie te veranderen. Een andere benadering is om het systeem als geheel op de helling te zetten en opnieuw te ontwerpen, oftewel een transitiebenadering. Deze laatste strategie is het leidmotief voor een samenhangend onderzoeksprogramma gericht op Life Cycle management binnen PSIBouw. Binnen dit programma zijn vier projecten gedefinieerd: O205, O211, O212 en O208. De eerste drie projecten richten zich op specifieke aspecten, oplossingsrichtingen en type projecten. Een korte toelichting: O205 richt zich op DCM zonder M : Hoe kan in Design & Construct contracten rekening worden gehouden met de gebruiksfase van een object (casus renovatie van een sluis). Het onderzoek focust zich op het inrichten van een Design & Construct contractvorm waarbij rekening wordt gehouden met de totale waarde en kosten. O211 is gericht op overdracht van onderhoudscontracten in de gebruiksfase van een object (casus corridor Hansweert - Krammersluizen). Het vervullen van verplichtingen in het onderhoudsschema s betekent dat de aannemer vaak geen rekening houdt met toekomstige ontwikkelingen, veranderde omstandigheden en ander gedrag van de bouwelementen. Hij optimaliseert de onderhoudswerkzaamheden voor de contractduur, terwijl de levensduur van het bouwwerk langer is. Hij optimaliseert per definitie dus niet op de onderhoudskosten gedurende de levenscyclus van het bouwwerk. Kan met de theorie van dynamisch sturen op waarde gezorgd worden voor innovatie van de onderhoudspraktijk en optimalisatie van de levensduur van bouwwerken en hoe kan deze theorie dan vertaald worden naar de praktijk? - 1 -

2 O212 kijkt naar alle aspecten binnen DCM, specifiek voor de wegenbouw, en de vraag waarom innovaties hier slechts in beperkte mate plaatsvinden, in tegenstelling tot bijv. de VS. Wat op dit moment ontbreekt, is een overkoepelend wetenschappelijk kader en generiek instrumentarium. Er is onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing voor het nut in de bouwsector van een Life Cycle Management benadering in het algemeen en de theorie Dynamisch sturen op waarde gedurende de levensduur in het bijzonder. Dit is de primaire probleemstelling van het koepelproject O208. Het Wetenschappelijk Kernteam heeft het praktijkproject LBC bij de corridor Hansweert Krammersluizen (O211) goedgekeurd maar de andere 3 projecten afgekeurd. De kans is geboden om de drie projectvoorstellen te herschrijven maar dat is uiteindelijk niet gelukt. Om toch wat te doen met het onderwerp Lifecycle management in contracten is besloten om een workshop hierover te houden. Doelstelling projecten Workshop lifecycle management in contracten: het doel hiervan is te achterhalen in hoeverre LCM leeft onder de opdrachtgevers en in welk opzicht ondersteuning nodig is voor het kunnen toepassen van LCM bij planvormings-, aanbestedings- en contracteringsprocessen. Hansweert Krammersluizen: doelstelling is het dynamisch sturen op waarde tegen levensduurkosten (LBC) te vertalen naar de onderhoudsfase en te operationaliseren. Dit betekent dat er een nieuwe contractvorm komt waarin in plaats van het uitbesteden van onderhoudsschema s tegen een laagste prijs nu een instandhoudingsresultaat wordt gevraagd tegen de laagste te verwachten (acceptabele) kosten over de levensduur. Daarmee krijgt een aanbieder de vrijheid de onderhoudsinspanningen te optimaliseren en innovatieve producten en processen toe te passen. Dit doel bestaat uit drie onderdelen: Praktijkgericht raamwerk a. Conceptualisatie van Dynamisch Sturen op Waarde voor M (Onderhoud) Risicoanalyse en toetsing a. Contractvorm en contractduur b. Wijze van aanbesteden en belonen Mitigerende maatregelen a. De contractvorm b. Mechanisme (motivatie en overdraagbaarheid) c. Prestatiemeting d. Marktwerking Uitvoerenden Workshop: TNO in samenwerking met het Platform Innovatieve Opdrachtgevers. Hansweert Krammersluizen: TUD, TNO, RWS Zeeland. Looptijd 1 juli 2006 t/m 30 juni 2009 Resultaten Workshop over lifecyclemanagement in contracten met eindverslag. Eindrapportage toepassing van LBC bij Hansweert Krammersluizen. Digitale folder met gemakkelijk leesbare samenvatting Hansweert Krammersluizen

3 Conclusies workshop Gebleken is dat veel opdrachtgevers uit verschillende sectoren met dezelfde vragen zitten als het om LCM gaat. Bijna alle opdrachtgevers geven aan dat ze op een of andere manier wel bezig zijn met lifecyclecosting. Dit gebeurt op onderdelen maar nog niet op het gehele traject. Belangrijke voordelen die opdrachtgevers zien in LCM zijn transparantere bedrijfsprocessen, kostenbesparing op langere termijn en inzicht krijgen in de consequenties in de beslissingen van nu voor de kosten over de gehele levensduur van een gebouw of bouwwerk, maar ook voor het milieu. Veel voordelen, maar waarom wordt LCM dan niet structureel toegepast? Opdrachtgevers lijken een stimulans nodig te hebben. Bedrijfsprocessen zijn nu gescheiden ingericht en elke fase wordt apart beloond. Dit belemmert het integraal denken. RWS en RGD zijn koplopers bij het toepassen van LCM in aanbestedings- en contracteringsprocessen. Ondanks het feit dat alle deelnemers positief staan tegenover LCM worden nog veel belemmeringen voor de implementatie ervaren: - het korte termijn denken, dat ook tot uitdrukking komt in de huidige beloningstructuur van management en projectleiding, terwijl LCM pas op langere termijn rendeert. - Het ontbreken van betrouwbare data om LCM berekeningen te kunnen maken. - Het ontbreken van een eenduidige definitie of begrippenkader. - Het ontbreken van criteria voor het definiëren van LCM als waarde. - Gebrek aan kennis bij verschillende partijen. - Splitsing tussen huisvestingskosten en bedrijfskosten. - LCM is lastig toe te passen in budgetgestuurde organisatie. Hansweert Krammersluizen In het kader van vernieuwing en aanpassing van onderhoudscontracten werkt Dienst Zeeland aan een nieuwe wijze van contracteren van instandhouding van het netwerk Hansweert Krammersluizen. RWS wil het veranderingsproces in een veilige en beheerste omgeving vormgeven, waarbij de kans op uitval van functies van het netwerk verwaarloosbaar is en waarbij het lerend vermogen van de organisatie binnen de capaciteiten van de organisatie worden aangesproken. Ambitie zonder afbreukrisico. Door de toepassing van het LBC kan een betere prijs-kwaliteitverhouding worden bereikt doordat er rekening wordt gehouden met alle waarde- en kostenvariabelen in een systeem (de vaarweg), de levensduur van de onderdelen en de veranderende omgeving. Er is gewerkt met een groeimodel omdat dit essentieel was om tot het gewenste dynamisch contractencomplex te komen. Rijkswaterstaat zal moeten leren ruimte te geven aan aanbieders om met hun oplossingen te komen. De aanbieder van het reguliere onderhoud zal moeten leren om het groot aantal huidige onderhoudsactiviteiten slim te clusteren. De aanbieder van de individuele componenten zullen zich als echte specialisten met een eigen specifiek product moeten gaan ontwikkelen. Aanbevelingen workshop: bezien welke push gegeven kan worden in samenwerking met het Platform Innovatieve Opdrachtgevers Hansweert - Krammersluizen In de huidige praktijk is er nog steeds sprake van grote cultuurverschillen tussen de opdrachtgever en de aanbiedende partij. Geadviseerd wordt om een apart programma op te stellen voor de begeleiding van zo n langdurig onderhoudsproject. Dat programma zal dan gericht zijn op het volledig eigen maken van de nieuwe manier van samenwerken die gebaseerd is op vertrouwen, niet op wantrouwen

4 Financiering O205 O208 O212 De begroting was als volgt: Maximaal Projectfinanciering Programmafinanciering projectbudget Contant Menskracht Contant Menskracht , ,- 10 De finale afrekening is als volgt: ,- Financiering O211 De begroting was als volgt: Projectfinanciering Programmafinanciering Contant Menskracht Contant Menskracht , ,- 53% 47% Maximaal Projectfinanciering Programmafinanciering projectbudget Contant Menskracht Contant Menskracht , ,- 49% ,- 51% De finale afrekening is als volgt: ,- Beoordeling Projectfinanciering Programmafinanciering Contant Menskracht Contant Menskracht , ,- 29% 71% Op zichzelf goede workshop. Toch teleurstellend dat opdrachtgevers van zichzelf vinden dat ze wel goed bezig zijn maar eigenlijk LCM helemaal niet structureel toepassen. Daardoor was er ook eigenlijk geen duidelijk signaal dat men ondersteuning zocht. Hansweert Krammersluizen. Met heel veel hangen en wurgen is dit project uiteindelijk tot een eind gekomen. Het is gebleken dat LBC naar de praktijk vertalen nog veel energie en denkkracht vereist. Dit project paste in de filosofie van RWS om nieuwe contractvormen toe te passen. Zij zijn tevreden en willen dit project nadrukkelijk als voorbeeld stellen voor andere vergelijkbare projecten. Uiteindelijk oordeel van PSIBouw is dan ook positief

5 Vervolgacties workshop: geen want Platform is uit elkaar gevallen. Hansweert Krammersluizen: geen actie vanuit PSIBouw want dit project is pas medio 2009 beëindigd. RWS gaat hieraan ongetwijfeld een vervolg geven. Aanhaking binnen structuur 2007 Past binnen cluster Oplossingen, later onder het thema bouwen voor de eindgebruiker alsmede het thema aanbesteden en benchmarken