NIPT. Nascholing Counseling NIPT

Transcriptie

1 NIPT Dr. Diane Van Opstal, Laboratoriumspecialist Klinische Genetica, Erasmus MC Dr. Maarten Knapen, gynaecoloog-perinatoloog Erasmus MC en medisch directeur SPSZN Nascholing Counseling NIPT

2 Disclosure belangen sprekers (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk

3 Inhoud Hoe werkt de NIPT? Nevenbevindingen Uitslagtermijn De cijfers: Sensitiviteit Postitief en negatief voorspellende waarde Falen NIPT NIPT wanneer? Exclusiecriteria NIPT Wat te doen bij..? Nevenbevindingen combinatietest. Combinatietest versus NIPT Nekplooimeting naast NIPT? Vervolgonderzoek

4 Hoe werkt de NIPT? NIPT: Niet-Invasieve Prenatale Test Testen zonder invasieve ingreep (zónder kans op miskraam) Test onderzoekt in bloed van moeder of er aanwijzingen zijn voor een trisomie bij de foetus

5 Hoe werkt de NIPT? Test op vrij foetaal DNA aanwezig in bloed van moeder Mengsel van moederlijk DNA (~90%) en DNA van de placenta (~10%) Dit vrije DNA is gefragmenteerd en wordt snel afgebroken (eerdere zwangerschappen detecteer je niet) Voor fig zie informatiekaart

6 Hoe werkt de NIPT? Shotgun massively parallel sequencing Analyse met WISECONDOR (Straver et al., 2013) Bij een trisomie: extra stukken DNA van dat chromosoom aanwezig Gregg et al., 2014, Annu Rev Genomics Hum Genet

7 Voorbeeld NIPT data: trisomie 21 Onderzoek van alle chromosomen behalve geslachtschromosomen! Geen geslacht, geen geslachts-chromosomale afwijkingen en geen triploidie

8 Andere afwijkingen dan trisomie 21, 18 en 13 =Nevenbevindingen Bepaald door: techniek en analyse methode: alle chromosomen de oorsprong van het onderzochte cel-vrije DNA: placenta en moeder

9 Nevenbevindingen Groep 1: Foetale chromosoomafwijkingen, anders dan trisomie 21, 18 en 13 Trisomieën (anders dan 21, 18, 13) Deletie of duplicatie Meestal ziektebeelden die grote gevolgen kunnen hebben voor gezondheid van het kind. Diagnose is alleen met zekerheid te stellen ná invasief vervolgonderzoek!

10 Foetale chromosoomafwijkingen anders dan trisomie 21, 18 of 13 del(4)(p15.3) ~ Wolf-Hirschhorn syndroom klein hoofd, typisch gelaat, schisis, slappe spieren, vertraagde groei, verstandelijke beperking (IQ gem 45), ontwikkelingsachterstand, nauwelijks taalontwikkeling, hartafwijking, nierproblemen, epilepsie etc.

11 Nevenbevindingen Groep 2: Placenta-afwijkingen (confined placental mosaicism (CPM) ofwel placentamozaïek) NIPT test niet foetaal DNA maar placentair DNA Indien placenta afwijkend, leidt dat tot afwijkende uitslag NIPT

12 Meestal placenta = foetus N N Meestal identiek, maar soms chromosoomafwijking wél in placenta, maar niét in foetus

13 Confined placental mosaicism (CPM) ~1-2 % mosaicisme (in hoog risico zwangerschap) Gegeneraliseerd mozaïek CPM ( fout positieve NIPT) CFM ( fout negatieve NIPT)

14 Placenta mozaïek Placenta-onderzoek Vervolgonderzoek in vruchtwater: normaal

15 Placenta mozaïek Kan effect hebben op groei van foetus en gezondheid kind Monitoring zwangerschap en goede obstetrische zorg!

16 Afwijkende NIPT Invasieve diagnostiek (vlokkentest of vruchtwaterpunctie) nodig om zekerheid te krijgen Soms zit een chromosoomafwijking wel in de placenta, maar niet in de foetus

17 Nevenbevindingen Groep 3: Chromosoomafwijkingen bij de zwangere In heel zeldzame gevallen vindt de NIPT ook chromosoomafwijkingen bij de moeder zelf < 1 van de 1000 zwangeren Twee typen maternale afwijkingen: - Moederlijk (mozaïek) copy number variation (CNV) - Moederlijke maligniteit

18 Chromosoomafwijkingen bij de NIPT zwangere Array CMT: groep erfelijke Polyneuropathieën De meest voorkomende erfelijke aandoeningen van zenuwen naar benen en armen. Zwakte van de spieren in de onderbenen, de voeten en de handen

19 Chromosoomafwijkingen bij de zwangere

20 Nevenbevindingen NIPT Aanwijzing nevenbevinding: ~4 van de 1000 zwangeren Drie groepen nevenbevindingen mogelijk: Groep 1: chromosoomafwijkingen bij de foetus anders dan trisomie 21, 18 of 13. Groep 2: chromosoomafwijkingen in de placenta. Groep 3: (heel zeldzaam) chromosoomafwijkingen bij zwangere. Voor onderscheid tussen afwijkingen uit groep 1 en groep 2 is invasieve diagnostiek nodig. Om zekerheid te krijgen, geldt dat voor alle nevenbevindingen vervolgonderzoek nodig is.

21 Nevenbevindingen NIPT De zwangere kan zelf kiezen of zij nevenbevindingen wenst te weten of niet. o Geen nevenbevindingen: het laboratorium analyseert het bloed van de zwangere op chromosoom 21, 18 of 13. Alle andere chromosomen worden bedekt met een analysefilter. o Wel nevenbevindingen: ook naar andere chromosoomafwijkingen dan trisomie 21, 18 en 13 wordt gekeken (zonder analysefilter). Let op: geslacht wordt niet geanalyseerd/gerapporteerd. NIPT geeft dus geen informatie over het geslacht van het kind.

22 Zwangere kiest geen nevenbevindingen Bij uitzondering kunnen deze toch worden meegedeeld: kleine duplicatie/deletie chromosoom 21, 18 of 13 Nevenbevindingen die kunnen wijzen op een behandelbare ziekte van de zwangere zelf (bijvoorbeeld kanker)

23 Zwangere kiest geen nevenbevindingen

24 Zwangere kiest geen nevenbevindingen

25 Nevenbevinding Een nevenbevinding gevonden, wat dan? Bij het vinden van een nevenbevinding: Belt een deskundige, nl. de klinisch geneticus de zwangere

26 Nevenbevindingen Voor meer informatie zie DIN 2.1 via:

27 Uitslagtermijn Uitslag binnen 10 werkdagen (na ontvangst lab) In de beginperiode duurt het langer!