Ruimte en bevlogenheid

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "Ruimte en bevlogenheid"

Ludo van der Wal
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Ruimte en bevlogenheid Leerstrategieën en hoogbegaafdheid, 21 januari 2015 Wie ben ik? 1

2 Inhoud Kennis maken Leerstrategieën metacognitie Van potentie naar leren, de rol van leerstrategieën Hoogbegaafdheid en metacognitie Ruimte en bevlogenheid in relatie tot metacognitie Schrijf op je naambordje: Naam Vak Belangrijkste leervraag voor vandaag Voorstellen 2

3 Leerstrategieën en leren Brian film Wat doet de film met je? Welke elementen van (hoog)begaafdheid zie je? Hoe reageren leraren/leerkrachten op hem? Wat zou je doen als je Brian moest begeleiden? Hoe zou je pedagogisch tactvol met Brian kunnen omgaan? 3

4 Leerstrategieën Wikipedia: Een Leerstrategie is een aanpak die, naar inschatting van de lerende, het bereiken van leerdoelen vergemakkelijkt. Deze aanpak bestaat uit vaardigheden, leeractiviteiten en leermiddelen die, soms automatisch, door de lerende op een bepaalde manier worden gecombineerd en gereguleerd. Voorbeelden: leerstrategieën voor individueel leren, zoals het activeren van voorkennis, tijd nemen voor reflectie, en het gebruiken van technieken als 3R (read, recite, review), samenvatten, conceptmapping, outlining en zelftoetsing leerstrategieën voor samenwerkend leren zoals peer-tutoring Singer, R.N. (1980). Motor behavior and the role of cognitive processes and learner strategies. Amsterdam: North-Holland Publishing Company. Flavell, J.H. (1978). Metacognitieve development'. Alphen aan de Rijn: Sijthoff en Noordhoff. Rigney, J.W. (1978). Learning strategies: a theoretical perspective'. New York: Academic Press. Gagne, R.M. (1977). Conditions of learning'. New York: Holt, Rinehart & Winston 4

5 Leerstrategie en metacognitie Het verwerven van effectieve leerstrategieën is een voornaam onderdeel van leren leren (metacognitie). Leerstrategieën geven namelijk richting aan de wijze waarop een lerende kennis selecteert, bewerkt, (re)organiseert, integreert en onthoudt. In een onderzoek van Veenman, Elshout en Busato wordt een positieve relatie aangetoond tussen leerstrategieën en leerresultaten. Bron: Simons, P.R.J. (1989). Leren leren: naar een nieuwe didactische aanpak. Heerlen: MesoConsult Veenman, M.V.J., Elshout, J.J. en Busato, V.V. (1992). Metacognitive mediation in learning with computer-based simulations'. Enschede: European Conference omn Educational Research Leerstrategie van veel hoogbegaafde leerlingen: Ik zie het en ik weet het. 5

6 Hoe denken begaafde kinderen? Out of the box Creativiteit Hebben vaak veel ideeën, maken onverwachte zijsprongen Meerdere oplossingen voor problemen Komen met verschillende oplossingen Associërend Vernieuwend Goed geheugen Leggen makkelijk causale relaties Grote denksprongen Voorkeur voor abstractie Maken opmerkingen die niks met het onderwerp te maken lijken te hebben Bedenken vaak verrassende oplossingen, ideeën Weten vaak veel Begrijpen nieuwe leerstof vaak al heel snel Geven een antwoord zonder altijd goed te kunnen aangeven hoe ze dat hebben bedacht Generaliseren makkelijk en hebben goed overzicht over kennisgehelen Hoe komt dat? Waarschijnlijk hebben begaafde kinderen: - Efficiënter werkende hersenen (neurale efficiëntie hypothese) - Minder neurale energie nodig om iets te bereiken - Snellere verwerkingsbanen: transportatie en organisatie van het neurale netwerk - Isolatie van neurale banen - Hogere verwerkingssnelheid - Efficiëntere structuur/opslag van informatie - Voor een groot deel aangeboren (grijze en witte stof is gecorreleerd aan intelligentie- genetisch) Bronnen: How the Gifted Brain works, D.A. Sousa (2009), Klinische Neuropsychologie, Kessels e.a. (2012). 6

7 Dus: Ga bij leerstrategieën uit van het vermogen van het begaafde brein: Opdrachten waarbij leerlingen überhaupt leerstrategieën nodig hebben! Zoals opdrachten waarbij leerlingen moeten associëren bijvoorbeeld door middel van mindmapping Opdrachten die complex zijn, waardoor leerlingen meta-cognitieve vaardigheden nodig hebben Dolores en IQ 7

8 Begaafde leerlingen kunnen hun vermogen vaak niet gebruiken in het onderwijs - Kunnen de opdrachten vaak met hun intelligentie doen - Hebben geen metacognitieve vaardigheden nodig Marcel Veenman (universiteit van Leiden): Metacognitie is de kennis en vaardigheden om het eigen denken en handelen te sturen en te controleren, waaronder: taakanalyse, het activeren van voorkennis, het stellen van doelen, plannen, monitoren, zelf-evaluatie en reflectie. Hoog-intelligente leerlingen hebben in het voortgezet onderwijs niet altijd hun metacognitieve vaardigheden nodig, omdat hun intelligentie voldoende is om leertaken tot een goed einde te brengen. Voldoende uitdaging Marcel Veenman: Het is dan ook belangrijk dat hoog-intelligente leerlingen in het voortgezet onderwijs voldoende uitdaging krijgen, zodat zij toch de metacognitieve vaardigheden ontwikkelen. 8

9 Doen: Complexe opdrachten (bijeenkomst 4) = oefening In gesprek met de leerling over uitdagingen en leerdoelen. Aandacht voor leer-en werkstrategieën in de lessen (plannen/oriënteren, samenvatten, mindmappen (bestaande kennis activeren), evalueren, reflecteren, etc). Training van vaardigheden Proces is belangrijk! Ruimte en bevlogenheid in het onderwijs; de relatie met metacognitie en leerstrategieën Zin in leren Flow 9

10 Deci & Ryan Zelfdeterminatietheorie Competentie: Zich competent voelen in de relatie tot de ander, in opdrachten en in relatie tot de wereld om hen heen. Autonomie Natuurlijke behoefte om een zekere mate van controle, handelingsvrijheid en autonomie te voelen in interactie met de omgeving Relatie De behoefte om ergens bij te horen, een groep, ergens thuis te horen. Behoeften om je verbonden te voelen. Deci & Ryan Zelfdeterminatietheorie Competentie Zoek de match tussen uitdaging en ervaren bekwaamheden Zone van naaste ontwikkeling (flowkanaal) Duidelijke doelen, snelle feedback Autonomie Ruimte om te kiezen, te beslissen en zelf te mogen sturen over het handelen. Controle door de leerling laten uitoefenen (zelfbepaling) verantwoordelijkheid geven Ondersteunen van de zelfbepaling Relatie Vertrouwen in de capaciteiten en groei van de leerling (groeimindset) Loslaten, de leerling serieus nemen als mens Leerling als partner in het leerproces Laat je eigen passie en bevlogenheid zien 10

11 Wanneer is iemand gemotiveerd? Belangrijk: balans tussen uitdaging en capaciteiten Csikszentmihalyi, M., Finding Flow, Deci & Ryan Zelfdeterminatietheorie Vertrouwen Ruimte Authenticiteit en bevlogenheid 11

12 Billy Elliot en bevlogenheid Mindmap maken Doel: Metacognitieve vaardigheden toepassen in vakoverstijgende uitdagende opdracht Ruimte en bevlogenheid toepassen Opdracht: Duo s Maak een mindmap over een vak(overstijgend) onderwerp Waarin speelt je bevlogenheid een rol? Hoe ziet de leerling dat? Verwerk in je mindmap de manier waarop meta-cognitieve vaardigheden aan bod komen Geef aan hoe de leerlingen ruimte/ keuzenvrijheid krijgen 12

13 Dank! Esther de Boer KPC Groep

Vergelijkbare documenten

De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden. Nieuwegein, 10 november 2015

De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden Nieuwegein, 10 november 2015 Geef leerlingen een stuur! Even kennismaken Lineke van Tricht ECHA specialist in gifted education