TITEL I: INLEIDING... 1

Transcriptie

1 Inhoudstafel Fiscaal Recht TITEL I: INLEIDING... 1 Hoofdstuk I: Begrippen a. Algemeen begrip van de belasting b. Essentiële kenmerken b.1. Publiekrechtelijke schuldvordering: dwang - tot belastingheffing bevoegde overheden b.2. Financieel doel bestemmingsheffing - parafiscaliteit b.3. Afwezigheid van individuele tegenprestatie vergoedingretributie Artikel 173 G.W. Omschrijving van de vergoedingretributie Rechtstreekse en individuele tegenprestatie 4 - verhaalbelasting c. Kwalificatie door de overheid zelf...5 Hoofdstuk II: Indeling van de belastingen 1. Vaste, evenredige en progressieve belastingen Vaste belastingen 1.2. Evenredige belastingen 1.3. Progressieve belastingen 2. Directe en indirecte belastingen 1) Economisch criterium...7 2) Administratief-juridisch criterium Hoofdstuk III: Overzicht van de voornaamste belastingen Afdeling 1: Directe belastingen 1. De inkomstenbelastingen : Analytisch stelsel : synthetisch stelsel 2. Met inkomstenbelasting gelijkgestelde belastingen... 9 Afdeling 2: Indirecte belastingen 1. Belastingen geheven door de administratie van de B.T.W., Registratie en Domeinen 2. Belastingen geheven door het bestuur van douane en accijnzen Hoofdstuk IV: Grondbeginselen van het Fiscaal Recht Afdeling 1: Het Legaliteitsbeginsel - Art. 170 G.W. - Gevolgen 1

2 Afdeling 2: Het Gelijkheidsbeginsel (art. 10 en 172 G.W.) Afdeling 3: Het annualiteitsbeginsel (art. 171 G.W.) Gevolg - Voorbeeld - Noot Afdeling 4: De belastingwet is van openbare orde - Gevolgen. 12 Hoofdstuk V: Bijkomende principes Afdeling 1: Interpretatie van de Fiscale Wet - strikte interpretatie - verhouding tussen fiscaal recht en andere rechtstakken...15 Afdeling 2: Is de fiscus een derde? - vestiging van de belasting - invordering van de belasting...16 TITEL II: DE INKOMSTENBELASTINGEN Hoofdstuk I: Inleiding 1. Wezen van de Inkomstenbelasting historiek 2. Grondslag - Algemene theorieën - Civielrechtelijk inkomensbegrip Vier inkomstenbelastingen voor vier soorten belastingplichtigen Principe - Werkelijkheid 4. Immorele of illegale inkomsten Hoofdstuk II: De Personenbelasting Inleiding 1. Definitie - betekenis van de begrippen woonplaats of zetel van fortuin - weerlegbaar vermoeden - onweerlegbaar vermoeden - bijkomende opmerking over begrip rijksinwoner 2. Uitzonderingen Belasting op wereldinkomen Overzicht structuur van de personenbelasting 1. Grondslag van de personenbelasting 2. Gezinssituatie ) Historiek 2) Principes a) Decumul b) Huwelijksquotiënt 3. Aftrekken van art W.I.B. op de 2 inkomensmassa s 4. Berekening van de belasting

3 - gewoon stelsel - bijzondere stelsels - dit alles gebeurt op jaarbasis - verhouding aanslagjaar belastbaar tijdperk - plaats van de voorheffingen in dit systeem.25 HOOFDSTUK I: De grondslag van de personenbelasting Afdeling 1: Inkomsten uit onroerende goederen I. Stadia in de belastingheffing II. Het begrip Kadastraal Inkomen a. Definitie b. Vaststelling van het KI c. Tijdstip van vaststelling d. Geschillenprocedure III. De heffing van de onroerende voorheffing a. Grondslag en tarief b. Wie is de schuldenaar van de onroerende voorheffing? c. Het aanslagjaar en heffing van de onroerende voorheffing IV. Globale personenbelasting op inkomsten uit onroerend goed Algemene regels a. Niet in huur gegeven onroerende goederen a.1. In België gelegen a.2. In het buitenland gelegen b. In huur gegeven onroerende goederen b.1. In België gelegen b.2. In het buitenland gelegen Bijzondere opmerkingen - gemengde verhuring aan natuurlijk persoon - begrip nettohuurwaarde, -huurprijs en huurvoordelen c. Erfpacht, opstal en gelijkaardige onroerende rechten Bijzonderheden verhuring aan een natuurlijk persoon - inkomensbegrip - probleem van de niet-betaling van een huurprijs verhuring aan een vennootschap Vrijstellingen en verminderingen 2.a. Vrijstelling voor goederen zonder winstoogmerk voor bepaalde liefdadigheidsdoeleinden - toepassingsvoorwaarden 2.b. Loopbaanpacht c. Proportionele vermindering wegens improductiviteit - gevallen - onvrijwilligheid Vrijstelling van KI van eigen woning - meerdere woningen - uitbreiding - gedeeltelijke vrijstelling - gehuwden en wettelijk samenwonenden 4. Aftrek van interesten en van erfpacht- en opstalvergoedingen

4 a) Interesten b) Erfpacht- en opstalvergoedingen c) Gemeenschappelijke opmerkingen 5. Gebruik van een onroerend goed voor beroepsdoeleinden Afdeling 2: Inkomsten en opbrengsten uit roerende goederen en kapitalen Inleiding - het inkomensbegrip - inkomen in natura - heffing in twee stadia: complicatie I. Brutobedrag van de belastbare inkomsten Dividenden Belastbare inkomsten a. Het civielrechtelijk inkomen: de dividenden Gevolgen: behoren niet tot het inkomen uit aandelen - bonusaandelen - opbrengst van de verkoop van een inschrijvingsrecht b. Uitbreiding van het inkomensbegrip door fictie van de wet b.1. Terugbetaling van kapitaal b.2. Terugbetaling van uitgiftepremies en participatiecertificaten...46 b.3. Opbrengsten uit de gehele of gedeeltelijke verdeling het maatschappelijk vermogen en uit verkrijging van eigen aandelen - waarover gaat het? - regeling tot vóór de Hervorming vennootschaps- Belasting hervorming vennootschapsbelasting c. Herkwalificatie van interesten in dividenden door fictie van de fiscale wet 2. Interesten en daarmee samenhangende inkomsten...49 a. Niet alle interesten zijn belastbaar Gevolgen: behoren niet tot het belastbaar inkomen - moratoire en gerechtelijk interesten - vergoeding voor inpandgeving van aandelen..50 b. Niet alleen interesten zijn belastbaar - Het civielrechtelijk inkomensbegrip is ruimer dan alleen interesten - Indexeringsclausules - Sommige niet-periodieke opbrengsten - Sommige meerwaarden (1) Kapitalisatiebons en vastrentende effecten (2) Swaps (3) Sommige levensverzekeringscontracten (4) Beleggingsvennootschappen Tijdstip van belastbaarheid van interesten - Vrijstelling van interesten 3. De opbrengsten van de verhuring van roerende goederen...54 Bijzonderheden - onderscheid tussen cessie en concessie 4

5 - modaliteiten en grootte v/d opbrengst uit verhuring - praktijk 4. Sommige renten principe - voorbeelden - grondslag II. De roerende voorheffing a. Definitie en werking b. Schuldenaar van de R.V.: op welke inkomsten moet ze worden ingehouden? c. Grondslag van de R.V. d. Tarief van de R.V III. Opname van de roerende inkomsten in de grondslag van de globale P.B. en netto-bedrag a. Stelsel : globalisatie algemeen - toevoeging R.V. b. Bevrijdende R.V principe - vrijwillige aangifte toestand van de roerende inkomsten waarop geen R.V. is ingehouden c. Fiscale hervorming Wet van 7 december 1988 IV. Pro memorie: het forfaitair deel van de buitenlandse belasting V. De woonstaatheffing Afdeling 3: Beroepsinkomsten Inleiding - basisartikel: art. 23 W.I.B. - het W.I.B. geeft geen algemene definitie van beroepsinkomsten - gemeenschappelijke kenmerken - voorbeelden.65 - gevolg - toepassingsveld - professionalisatie van de roerende en onroerende inkomsten ) Inkomsten uit onroerende goederen 2) Inkomsten uit roerende goederen en kapitalen - begrip beroepsvermogen Onderafdeling 1: Bruto-beroepsinkomsten Ondernemingswinst - begrip onderneming - begrip winst 1. De klassieke conceptuele benadering, geïnspireerd het vennootschapsrechtelijk begrip van de uitkeerbare winst De dynamische benadering aan de hand van de winstbestanddelen - cijfervoorbeeld - ander voorbeeld belang van het boekhoudrecht.70 - bestanddelen van de winst volgens de wet

6 1. De exploitatiewinst of winsten Art. 25 W.I.B.: niet-limitatieve opsomming Het loon van de ondernemer 2 Voordelen van alle aard - twee systemen 1. Toevoeging aan het resultaat 2. Verwerping als beroepskost 73 3 Baten van speculaties 4 Betalingen van leningen en ondernemingsuitbreidingen 5 Reserves en voorzieningen , a Vergoedingen voor activiteitsvermindering 6, b Herstel van tijdelijke winstderving Art. 48 W.I.B.: voorzieningen voor risico s en kosten en waardeverminderingen Voorzieningen voor risico s en kosten 2 Waardeverminderingen op dubieuze debiteuren uitgangspunt - historische evolutie Art. 26 W.I.B.: abnormale of goedgunstige voordelen Art. 29 en 364 W.I.B.: lichamen zonder RP Art W.I.B. 1 Kapitaalsubsidies 2 Disconto De meerwaarden 1. Wat is een meerwaarde? 2. Technische omschrijving van de meerwaarde De meerwaarde moet betrekking hebben op de bedrijfsactiva 4. Gunststelsels voor meerwaarden a. Vrijstelling enkel uitgedrukte MW b. Vrijstelling ten belope van inflatie c. Definitieve vrijstelling mits wederbel. d. Voorlopige vrijstelling met teruggrijping naar de oorspronkelijke waarden.. 86 e. Afzonderlijke belasting tegen lager tarief f. Gespreide en uitgestelde belasting 3. Verdoken reserves Recuperatiemeerwaarden

7 a. Voor b. In 1973 c. Definitieve regeling in Bezoldigingen 1. De bezoldiging van werknemers...92 a. Bedoelde personen b. Bedoelde inkomsten - toepassingsgevallen - bewijslast - art. 31, al. 2 W.I.B Wedden, lonen, commissies,... 2 Voordelen van alle aard 3 Stopzettingsvergoedingen 4 Tijdelijke vervanginginkomsten Achterstallen - artikel 31bis W.I.B.1992 *terugbetaling van kosten eigen aan de werknemer...92 *meerwaarden *schadevergoedingen *onverschuldigde betaling c. Tijdstip van belastbaarheid - bijzonder probleem: aandelenopties Bezoldigingen van bedrijfsleiders...97 a. Bedoelde personen: twee groepen 1 een opdracht als bestuurder, zaakvoerder, vereffenaar of gelijksoortige functies uitoefent - probleem: bestuurders met dubbele hoedanigheid 98 2 in de vennootschap een leidende functie of... uitoefent buiten een arbeidsovereenkomst uitsluitingen b. Belastbare inkomsten b.1. Gemeenschappelijk voor beide groepen van bedrijfleiders bijzonderheid bij voordelen van alle aard - Premies polis gewaarborgd inkomen ten laste genomen door de vennootschap - Pro memorie b.2. Eigen aan de eerste groep: herkwalificatie van huurinkomsten in bezoldigingen c. Tijdstip van belastbaarheid slotopmerking betreffende de bezoldigingen van werknemers en bedrijfsleiders 3. Bezoldigingen van medewerkende echtgenoten zonder eigen sociaal statuut: art. 33 W.I.B a. Bedoelde personen 7

8 b. Bedoelde inkomsten Opmerkingen 3. Baten van vrije beroepen, ambten, posten en andere winstgevende bezigheden a. Bedoelde personen b. Bedoelde inkomsten - ontvangsten en voordelen van alle aard - meerwaarden verwezenlijkt op activa gebruikt voor... - art. 27, al. 2, 4 a W.I.B. - art. 27, al. 2, 4 b W.I.B. - art. 27, al. 2, 5 W.I.B. 4. Winsten en baten van een vroegere beroepswerkzaamheid a. Bedoelde personen b. Bedoelde inkomsten 1. Stopzettingsmeerwaarden - voorbeelden onderscheid - tarief 2. Winsten en baten uit de vroegere uitoefening van de beroepswerkzaamheid Vergoedingen verkregen na de stopzetting c. Gunststelsels voor stopzettingsmeerwaarden 1. Stopzetting met voorlopige vrijstelling - vrijstelling - fiscale neutraliteit - voorbeeld 2. Stopzetting met belasting tegen verlaagd tarief Pensioenen, renten en als zodanig geldende toelagen Bedoelde inkomsten a. Eerste categorie: art. 34, 1, 1 en 1 bis W.I.B historiek - oplossing arbitragehof wet van 19 juli arbitragehof b. Tweede categorie: prestaties levensverzekeringen..114 c. Derde categorie: aanvullende zelfstandigenpensioenen d. Vierde categorie: pensioensparen Belastingstelsel 3. Geen verdeling onder echtgenoten Onderafdeling 2: Vrijstellingen van beroepsinkomsten De meerwaarden 2. De sociale en culturele vrijstellingen 3. Pensioenen Onderafdeling 3: Nettoberoepsinkomsten 1. Aftrek van beroepskosten

9 1. Principe, bewijslast en toepassingsgevallen a. Principe - twee aftrekbaarheidsvoorwaarden - opmerkingen a.1. Noodzakelijk verband met het beroep a.2. Eenjarigheidsprincipe zekere en vaststaande schuld als zodanig geboekt b. Bewijslast c. Toepassingsgevallen uitsluitingen - bijzondere vereisten van bewijs Afschrijvingen a. Methode a.1. Lineaire afschrijving a.2. Degressieve afschrijving b. Vertrekpunt van de afschrijving c. Voorwaarden voor afschrijving d. Grondslag van de afschrijvingen 4. Stelsel van de kosten gedaan of gedragen na de stopzetting van de beroepswerkzaamheid voorbeelden - oplossing - besluit 126 Worden deze redeneringen niet in het gedrang gebracht door rechtspraak van het Hof van Cassatie? a. Cass. 27 oktober arbitragehof b. Cass. 27 april Forfaitaire beroepskosten a. Toepassingsgebied b. Bedrag c. Praktisch probleem: toepassing forfait bij gelijktijdige uitoefening van verschillende beroepen c.1. Enkel toepassing van het forfait c.2. Combinatie met werkelijke beroepskosten speciaal geval: Cass., 1 juni Economische vrijstellingen 1. Wetenschappelijk onderzoek en uitvoer 2. Investeringsaftrek a. Toepassingsgebied - personen - investeringen b. Methode en percentage c. Gespreide investeringsaftrek d. Overdracht van de investeringsaftrek 9

10 e. Extra-comptabele aftrek 3. Beroepsverliezen 1. Aftrek van beroepsverliezen binnen één belastbaar tijdperk 2. Aftrek van vroegere beroepsverliezen Onderafdeling 4: Toekenning en toerekening van een deel van de beroepskomsten aan de echtgenoot Toekenning aan de medehelpende echtgenoot met eigen soc. Statuut - verband met art. 33 W.I.B. 2. Toerekening aan de echtgenoot: huwelijksquotiënt - achtergrond van het huwelijksquotiënt fiscale fictie Afdeling 4: Diverse inkomsten 1. Occasionele winsten en baten a. Bedoelde inkomsten - moeilijker omschrijving bewijslast -voorbeelden van art. 90, 1 W.I.B..137 b. Grondslag c. Tarief d. Tijdstip van belastbaarheid 2. Prijzen en subsidies a. Bedoelde inkomsten b. Tarief c. Tijdstip van belastbaarheid Onderhoudsuitkeringen a. Bedoelde inkomsten b. Belastbaar bedrag c. Belastingstelsel d. Tijdstip van belastbaarheid 4. Zekere onderverhuringen en verhuring van plaatsen voor reclame a. Bedoelde inkomsten b. Belastbaar bedrag c. Tarief d. Tijdstip van belastbaarheid e. Roerende voorheffing 5. Loten van effecten en leningen a. Belastbaar bedrag b. Roerende voorheffing c. Belastingstelsel d. Tijdstip van belastbaarheid 6. Opbrengst uit de verhuring van jacht-, vis- en vogelvangstrecht a. Belastingstelsel b. Tijdstip van belastbaarheid 7. Grondmeerwaarden a. Bedoelde inkomsten b. Tijdstip van belastbaarheid c. Tarief 10

11 d. Samenhang met art. 90, 1 W.I.B. 8. Meerwaarden op de overdracht van belangrijke deelnemingen Meerwaarden op gebouwde onroerende goederen 10. Vergoedingen voor ontbrekende coupon Slotopmerking in verband met het netto-bedrag van de diverse inkomsten HOOFDSTUK II: De globalisatie Afdeling 1: De brutogrondslag van het globaal belastbaar inkomen Onderafdeling 1: Samentelling van de vier categorieën netto-inkomsten Onderafdeling 2: In aanmerking nemen van de gezinstoestand 1. Historiek 2. Huidige regeling principe - vaststelling inkomen van elke echtgenoot 3. Niet erkenning van het huwelijk of de wettelijke samenwoning door fictie van de fiscale wet Verliesverrekening tussen echtgenoten en wettelijk samenwonenden Afdeling 2: De nettogrondslag van het globaal belastbaar inkomen % van de alimentatierenten 2. Mecenaats-, liefdadigheids- en ontwikkelingshulpgiften Uitgaven voor huispersoneel 4. Kosten voor kinderoppas 5. Uitgaven op geklasseerde gebouwen of landschappen toegankelijk te Mecenaatsgiften die rechtstreeks of onrechtstreeks worden gedaan.. musea 7. Hypothecaire lening voor de enige eigen woning - tijdstip van de in art. 104 W.I.B. toegelaten aftrekken toepassing van art. 104 bij echtgenoten HOOFDSTUK III: De berekening van de personenbelasting Afdeling 1: Het gewoon stelsel van aanslag Onderafdeling 1: Berekening van de basisbelasting Tarief 2. De belastingvrije som Onderafdeling 2: De verminderingen en de vermeerdering - situering algemene opmerking van technische aard 1. Vermindering voor het lange termijn-sparen 2. Vermindering voor uitgaven betaald voor prestaties... PWA Vermindering voor energiebesparende uitgaven 4. Verminderingen Programmawet van 8 april Vermindering voor verwerving van een milieuschone auto 6. Vermindering voor pensioenen en vervangingsinkomsten 7. Vermindering voor inkomsten uit het buitenland 11

12 1. Regel voor buitenlandse inkomsten die bij verdrag zijn vrijgesteld - opmerkingen - voorbeeld onverenigbaarheid met Europees recht - H.v.J., 12 december 2002, 2. Regel voor buitenlandse inkomsten die niet bij verdrag zijn vrijgesteld Vermeerdering ingeval geen of ontoereikende voorafbetalingen zijn gedaan Voor wie geldt de voorafbetalingsregeling? Stortingsschema om aan de vermeerdering te ontsnappen 3. Wat is de grondslag van de vermeerdering? 4. Berekening van de vermeerdering Uitzondering op het vermeerderingstelsel Onderafdeling 3: Belastingkrediet voor lage activiteitsinkomens Afdeling 2: Bijzondere stelsels van aanslag Onderafdeling 1: Afzonderlijke aanslagen Onderafdeling 2: Omzetting van sommige vergoedingen, kapitalen en afkoopwaarden in een fictieve rente Afdeling 3: Bonificatie wegens voorafbetaling van de belasting - opmerkingen cijfervoorbeeld HOOFDSTUK IV: Aanvullende gemeente- en agglomeratiebelasting HOOFDSTUK V: Verrekening van voorheffingen en credits De onroerende voorheffing 2. De roerende voorheffing 3. Forfaitair deel van de buitenlandse belasting 4. Bedrijfsvoorheffing Voorafbetalingen 6. Belastingkrediet 7. Woonstaatheffing HOOFDSTUK VI: Korting Vlaams Gewest 12