Colon en rectum : anatomie

Transcriptie

1 Colon en rectum : anatomie

2 Colontumor

3 Colonadenocarcinoma : APO

4 Colonadenocarcinoma : APO

5 Rectumtumor

6 CRC = Belangrijk Gezondheidsprobleem Derde meest frequente tumor in Westen (11%) Tweede doodsoorzaak van kanker in Westen Incidentie : België 8,000 Vlaanderen 5,000 Europa 400,000 Wereld 1,000,000 Mortaliteit : Vlaanderen 2,000

7 Colontumor : Preventie

8 Preventie : Screening Screening : Nut? Waarom? Wie? Hoe? Wanneer?

9 Colon- en rectumcarcinoma : Incidentie in Vlaanderen

10 CRC mortaliteit en tumorstadium

11 Opportuniteit : Lange Preklinische Fase

12 Adenoma-carcinoma sequens

13 Adenoma Carcinoma Sequens

14 Screening kan CRC mortaliteit verminderen door detectie van vroege tumoren en verwijderen van precancereuse letsels (1,2) (1) : Winawer, NEJM, 1993 (2) Ries, LAG, 2007

15 Historiek Screening Europa

16 2 december 2003 : European Code against cancer and EU council recommendation : Men and Women from 50 years of age should participate in colorectal screening. This should be within programmes with built-in quality assurance procedures Fecal occult blood testing is actually the only recommended screening strategy 9 mei 2007 : Brussels Declaration : Europe against Colorectal Cancer 3 februari 2011 :

17

18 Screening Nationaal

19 Screening Opportunistisch

20 Screening Regionaal

21 Screening Piloot Programma >40 % doelgroep in EU :screening aangeboden

22 Vlaams Bevolkingsonderzoek naar Dikkedarmkanker

23 Wie Screenen?

24 Wie screenen? Personen met normaal risico : bevolkingsscreening : j, ifobt / 2 jaar en Coloscopie bij + ifobt Personen met duidelijk verhoogd risico (fam.) : Coloscopie Personen met Erfelijk Syndroom : DNA-test + Coloscopie

25 WIE? : DOELGROEP AARD RISICO LIFETIME RISK of CRC (%) SCREENING METHODE NORMAAL >50 JAAR MATIG VERHOOGD 4-6 FOBT / 2 JAAR FOBT + COLO CU/CROHN 20 COLO FAM. RISICO COLO HOOG RISICO FAP / AFAP 100 GENETISCHE TEST COLO LYNCH 80 GENETISCHE TEST COLO

26 Screening NIET bedoeld voor : Alarmsymptomen colonca of poliepen vastgesteld < 10 j : negatieve colo Lynch (A)FAP 2 eerstegraadsverwanten met colontumor 1 eerstegraadsverwant met colontumor voor 60 j CU M. Crohn

27 Risico op ColonCA en Familiale Anamnese

28 Incidentie ColonCA en Familiale Belasting

29 CRC in Genetische syndromen

30 Screening : Guidelines

31

32

33 Hoe Screenen? Welke test?

34 ifobt = Beste Screeningsmethode 1 staal kwantitatief automatiseerbaar Gevoeligheid : 65 % (- 90 %) Specifieke test : 99 % (Ab voor Humaan Hb) 2,5 maal meer colonca en 3,5 maal meer gevorderde poliepen gevonden Meer VROEGE tumoren : minder invasieve chirurgie, betere overleving Opkomst : (Ned) %(i) % (g)

35 Welke Screeningstest? methode SENS Gevorderd Adenoma SENS tumor PPV Gevorderd Adenoma PPV tumor Complic. zonder colo Complic. incl. colo opkomst COLO > ,7 0,8 0, ? g FOBT , i FOBT , SIGMOIDO ,002 0, Gezondheidsraad Nederland, 2009/13, tabel 4, p.78.

36

37 Opbrengst van coloscopie bij screening, symptomen en na pos. ifobt75 DIAGNOSE COLO SCREENING (n=52.346) (1-4) COLO SYMPTOMEN (n=4.623) (5) COLO NA POS. ifobt75 (n=9.136) (6,7) TUMOR 0,8 6,1 8,2 GEVORDERD ADENOOM 6,7 7,4 43,4 (1) Betes et al. Am J. GE, 2003; 98(12): (2) Regula NEJM, (18): (3) Segnan, Gastroenterology 2007;132(7): (4) Hüppe, Z. Gastroenterol.2008;45:1-8. (5) Terhaar sive Droste, World J GE 2009;15(9): (6) van Rossum LG, Gastroenterology 2008;135(1): (7) Hol, Br. J Cancer 2009;100:

38 Preventie van colontumor en levensstijl

39 Colontumor : risicofactoren

40

41

42 ORGANISATIE van SCREENING POLITIEKE WIL ADMINISTRATIEVE CAPACITEIT SAMENWERKING MET PROFESSIONALS A PREVENTIVE MIND AIM : Reducing suffering and costs

43 Vlaams Bevolkingsonderzoek naar Dikkedarmkanker

44 Politieke wil a preventive mind suggesties voor Uw gezondheid SP a VLD CD&V BLOK NVA GROEN Screenen van Patienten en Aanverwanten Sporten Aanbevolen Vlaanderen Leren Diëten Cholesterolarm, Diabetesdieet & Vermageren Becel, Look en Olijfolie in de Keuken Niet Veel Alcohol -ten eten

45 Vlaams Bevolkingsonderzoek naar Dikkedarmkanker

46 Vlaams Bevolkingsonderzoek naar Dikkedarmkanker Oktober jaar (evt. later jaar?) ifobt / 2 jaar ifobt + COLOSCOPIE

47 Vlaams Bevolkingsonderzoek naar Dikkedarmkanker In 2013 : jaar In 2014 : jaar jaar Eind 2015 : volledige doelgroep bereikt groep 2013 : 2 ifobt

48 Kwaliteitsbewaking bij COLOSCOPIE Sedatie CO 2 Insufflatie 150 maal vluggere absorptie Bij perforatie: veiliger (luchtembool) Patient COMFORT

49 CRC mortaliteit en tumorstadium

50 Prognose vermijden sterfte door colontumor in Nederland

51 Colontumor : Preventie en Diagnostiek

52 Colontumor : Diagnostiek

53 Klacht Onderzoek Diagnose Staging

54 ALARM - Klacht

55 Colontumor : Alarmklachten RBPA of Melena Verandering van stoelgangspatroon Fijnere stoelgang dan voorheen Obstipatie of gevoel van onvolledge lediging na defecatie; tenesmen Algemeen abdominaal ongemak, bijv. Abdominale krampen, opgezet abd. gevoel Vermagering zonder goede reden Slepende vermoeidheid, bleekheid Frequent braken

56 Onderzoek

57 Colontumor : Staging Klinisch onderzoek : Bleekheid Abdominale massa Obstructietekens : klangor, abd. Distensie PPA: rectale massa

58 Technisch Onderzoek

59 Colontumor : Staging Bloedname : anemie, ferriprivie, leverfie, nierfie, CEA Echo abdomen Coloscopie met biopsie : K-RAS, N-RAS, B-RAF CT thorax-abdomen : standaard NMR lever : aanvullend indien levermeta s resecabel lijken op CT en PET-CT PET-CT : aanvullend indien potentieel resecabele metastasen, ter uitsluiting van andere metastasen EUS rectaal : lokale staging van rectumtumor NMR rectaal : CRM, T4? Lokale staging rectumtumor

60 Echografie abdomen

61 Sigmoidtumor

62 Levermetastase

63 Coloscopie

64

65

66 Kwaliteitsbewaking bij COLOSCOPIE Sedatie CO 2 Insufflatie 150 maal vluggere absorptie Bij perforatie: veiliger (luchtembool) Patient COMFORT

67

68

69 Colontumor

70 Acute linker colonobstructie : rol van colon-stent 1. Bridge to Surgery minder definitief stoma (OR = 0.66) gedaalde mortaliteit (OR = 0.84) 2. Definitieve R/ in palliatieve setting MOC Cave: anti-vegf-ab

71 Colonstent

72 Very few kids dream f being a gastronaut

73 APO : Pathologie

74 Colonadenocarcinoma : APO

75 Colonadenocarcinoma : APO

76 Colonadenocarcinoma : APO

77 Differentiatiegraad (Grading) : Goed Matig - Weinig

78 Levermetastase

79 Levermetastase

80 Levermetastase

81 CT-SCAN Thorax - abdomen

82

83 Levermetastasen

84 EUS rectum

85 Lokale Staging Rectumtumor = Echo-endoscopie (EUS)

86

87 NMR

88 NMR : levermetastasen

89 NMR : staging (T3 CRM- en T4)

90 PET - CT

91 PET

92 PET-CT

93 Staging

94 Colontumor : Staging 1. Ziekte beperkt tot primaire tumor? Zo ja : primaire tumor resecabel? 2. Zo metastasen: beperkt tot de lever (of long?) Zo ja : resecabel? 3. Zo niet resecabele lever- (of long-) metastasen : beperkt tot abdomen? Zo ja : kandidaat voor debulking en HIPEC?

95 Colontumor : Staging TNM Primary Tumor (T) TX primary tumor cannot be assessed T0 no evidence of primary tumor Tis carcinoma in situ: intraepithelial or invasion of lamina propria T1 tumor invades submucosa T2 tumor invades muscularis propria T3 tumor invades through muscularis propria into subserosa or into nonperitonealized pericolic or perirectal tissues T4 tumor directly invades other organs or structures and/or perforates visceral peritoneum Regional Lymph Nodes (N) NX regional lymph nodes cannot be assessed N0 no regional lymph node metastasis N1 metastasis in one to three regional lymph nodes N2 metastasis in four or more regional lymph nodes Distant Metastases (M) MX distant metastasis cannot be assessed M0 no distant metastasis M1 distant metastasis

96 Colontumor : T - Staging

97 Colontumor : Staging

98 Colontumor : Staging

99 CRC mortaliteit en tumorstadium

100 Klacht Onderzoek Diagnose MOC Staging

101 D/ Staging MOC Dietist Chirurg GE Patholoog Psycholoog ONCO- PATIENT Radioloog HA Dioverpleging Radio therapeut Oncoloog

102 Colontumor : MOC Lokaal? Meta s? - Lever? - Long? * Resecabel? * Potentieel resecabel? * Niet-resecabel?

103 R/ levermetastasen Resecabel? heelkunde (+/- chemo?) Simultaan/liver first? : Simultaan zo mogelijk +/- RFA? Potentieel resecabel chemo + herevaluatie Niet-resecabel - Chemo-embolis.?:PFS OS - SIRT : PFS OS - SBRT : OS?

104 R/ rectumtumor T2 N0 R/heelkunde T3 en/of N+ R/preop RCT + heelkunde

105

106