BASISPRINCIPES VAN KANKER

Transcriptie

1 BASISPRINCIPES VAN KANKER Prof.dr. D.J. Ruiter Afdeling Pathologie Cursus Introductie in de Fundamentele en Klinische Oncologie

2 HET BEGRIP KANKER? a.alle gezwelgroei b.alle kwaadaardige gezwelgroei c.alle kwaadaardige woekeringen

3 IS KANKER ÉÉN ZIEKTE? a.ja b.nee c.niet duidelijk

4 HET BEGRIP TUMOR? a.gezwel b.zwelling c.woekering

5 IS DE SAMENSTELLING VAN EEN GEZWEL HOMOGEEN? a.neoplastische cellen b.stroma Cellen Tussenstof c.ontstekingsinfiltraat DUS: TUMOR HETEROGENITEIT!

6 ESSENTIEEL BIOLOGISCH VERSCHIL GOED-/KWAADAARDIG? a.doodsoorzaak b.uitzaaiing c.groeisnelheid

7 STAPPEN BIJ ONTSTAAN KANKER? a.initiatie en promotie; progressie b.hyperplasie Dysplasie CIS Carcinoom Metastase c.opeenvolgende veranderingen in oncogenen en suppressorgenen; acceleratie

8 ONTSTAAN VAN KANKER IN DE TIJD Kohn en Liotta (1995)

9 GENETISCHE VERANDERINGEN? a.oncogenen b.suppressorgenen c.opeenvolgende veranderingen; acceleratie

10 IS KANKER ERFELIJK? a.kankercel dochtercel b.erfelijke tumorsyndromen c.erfelijke aanleg

11 PERIODE VOOR DIAGNOSTIEK Kohn en Liotta (1995)

12 DIAGNOSTIEK VAN KANKER: HOE? Klinisch: anamnese en lichamelijk oz Laboratorium: bepalingen in lichaamsvloeistoffen Beeldvorming: Ro, CT, MRI, PET, PET/CT, echografie Endoscopie: directe visualisatie Pathologie: diagnose op cellen en weefsels

13 HOOFDGROEPEN GEZWELLEN? a.weefseltype waarmee grootste gelijkenis bestaat b.weefseltypes: epitheel, bindweefsel, spierweefsel, zenuwweefsel, neuroendocrien weefsel c.goedaardig epitheliaal: Papilloom, adenoom, epithelioom d.kwaadaardig epitheliaal: Plaveiselcelcarcinoom, adenoca, kleincellig ca, ongedifferentieerd ca

14 UITBREIDING VAN KANKER? a.directe doorgroei (per continuitatem) b.verspreiding in lichaamsholte c.metastasering (uitzaaiing)

15 STAPPEN BIJ METASTASERING? a.invasie b.versleping c.aanslaan en uitgroei tot dochtergezwel N.B. Passeren van basale lamina

16 PATRONEN BIJ METASTASERING? a.lymfogeen b.haematogeen Filter Zaad/akker (Paget)

17 PERIODE VAN TUMOR PROGRESSIE Kohn en Liotta (1995)

18 IN WELK STADIUM IS DE ZIEKTE? T: Uitbreiding primaire tumor (T0,T1-4, afhankelijk van grootte en relatie met omgevend weefsel) N: Metastase(n) in lymfklieren (N0, N1-3, afhankelijk van localisatie, aantal en grootte) M: Metastase(n) op afstand (M0, M1)

19 肿 瘤 TNM 分 期 法

20 HOE WERKT HET IN DE PRAKTIJK? Naslag met illustratie: TNM Atlas, 5th ed., Wiley, 2005, UICC Let op: Er kunnen verschillen bestaan tussen T en pt en tussen N en pn De C (certainty) factor geeft de mate van zekerheid aan (C1-5) (Optioneel) De R (residue) classificatie geeft de mate van resttumor aan (Rx, R0, R1,2), zowel primair als metastatisch

21 PROGNOSEBEPALING: HOE? TNM-stadium b.v. T1N0 M0 Bijkomende factoren: Histologische parameters: tumorgraad, vaatrijkdom Tumorrest Genetisch profiel primaire tumor

22 STRATEGIEËN TER PREVENTIE? a.primair: risico op kanker Voorlichting/gedragsbeïnvloeding Beschikbaarheid producten die risico beïnvloeden b.secundair: vroege opsporing, voordat er klachten zijn Screening N.B.: Methodisering van besluitvorming is gewenst!

23 PERIODES VOOR PREVENTIE EN BEHANDELING Kohn en Liotta (1995)

24 PRINCIPES VAN KANKERBEHANDELING? a.tumor verwijderen (Chirurgie) b.tumor onschadelijk maken: Tumorcellen en stroma Voornamelijk tumorcellen Voornamelijk stroma (incl. vaatbed) N.B. Verschillende modaliteiten (Radiotherapie, Chemotherapie, Immunotherapie,Combinaties)

25 MULTIDISCIPLINAIRE BESPREKING EN VOORSTEL TOT BEHANDELING Hoe gaat het met de patient? Wat kan deze patient aan? Welke klachten kunnen behandeld worden (pijn?) T1 N0 M0: curatieve opzet : om te genezen T4 N2 M1: palliatieve opzet: om klachten te verlichten Snijden: Chirurgie Bestralen: Radiotherapie Medicijnen: chemo of hormonale therapie; Psychosociale begeleiding