SCREENING NAAR COLORECTALE KANKER

Transcriptie

1 SCREENING NAAR COLORECTALE KANKER

2 Screenen POEP-SIMPEL? Achtergrond - epidemiologie Aanbeveling Domus Medica Het Vlaams bevolkingsonderzoek

3 Waarom? Epidemiologie Klinische studies

4 Epidemiologie: incidentie Incidentie colorectale kanker (CRC) Vlaanderen 5000 per jaar Kankers: Man: prostaat>long>colorectaal Vrouw: borst > colorectaal Huisartsenpraktijk: 1 per 4-5 jaar

5 Epidemiologie: sterfgevallen 1700 Vlamingen per jaar 2de kankerdoodsoorzaak bij mannen (na longkanker) 3de kankerdoodsoorzaak bij vrouwen (na borst- en longkanker) Mortaliteit-incidentieratio: 34%

6 RCT s Als we Gedurende 10 jaar Om de twee jaar Fecaal Occult Bloed Test (FOBT) > 50 jaar Dan daalt sterfte tgv CRC: in de doelgroep met 16% (95% CI 7-23%) bij de gescreenden met 23% (95% CI 11-43%) Op voorwaarde dat elke positieve test opgevolgd wordt door een coloscopie!

7 Als participatie in Vlaanderen > 67% bereikt, vermijden we jaarlijks 272 sterfgevallen tgv CRC

8 Concreet: de aanbeveling Welke test? Bij wie? Hoe vaak? Wat moet de patiënt weten?

9 Welke test? FOBT Guaic Immunochemische Optische coloscopie Digitale colografie Sigmoidoscopie Dubbel contrast barium RX

10 (g)fobt Sterkste wetenschappelijke onderbouw Minst invasief Eerste keus bij huisartsen Sensitiviteit 46-92% Negatief predictieve waarde 99.7% Vals positieven Medicatie (ASA/NSAID s) Waar zit het letsel?

11 Bijwerkingen en complicaties Psychologisch 19% ernstige ongerustheid 18% verstoring dagelijks leven Positieve test: 60% ernstig ongerust Risico s van de coloscopie 1 op 1000 perforatierisico 2 op 1000 bloedingsrisico 1 op kans op overlijden

12 Bij veralgemeende screening Om 272 sterfgevallen tgv CRC te vermijden 8000 extra coloscopies nodig 8 perforaties 16 bloedingen < 1 overlijden

13 Screenen met coloscopie? Verdachte letsels onmiddellijk verwijderen Incidentie CRC daalt Negatief: dan screening 10 jaar later herhalen

14

15 Casus 1 Pierre, 43 jaar, één jaar geleden vanuit het buitenland in je gemeente komen wonen. Hij vroeg een grote check-up. Welke gegevens heb je nodig voor een gepersonaliseerde preventie van colorectale kanker?

16 Geen FOBT voor: Genetische vormen: FAP en HNPCC Familiale belasting 1 graad: 1 diagnose < 60 jaar > 1 Persoonlijke antecedenten CRC Poliepen Crohn en Colitis Ulcerosa > 8 jaar (Acromegalie) (Ureterosigmoidostomie)

17 Richtlijn Bij iedere patiënt ouder dan 40 jaar gaan we na of er familiale of persoonlijke risicofactoren zijn.

18 Alarmsymptomen = coloscopie Rectaal bloedverlies zonder anale klachten Veranderingen van stoelgangspatroon > 6 weken Rectaal bloedverlies + Lossere stoelgang of Verhoogde stoelgangsfrequentie > 6 weken

19 gfobt of ifobt? Gebruiksgemak Arts patient Respons Wetenschappelijke onderbouw In kabinet? Beschikbaarheid Kostprijs Kost/effect

20 Gebruiksgemak patiënt gfobt 3*2 stalen Uitsmeren Dieetinstructies Geen contact met urine ifobt 1 staal Tube Geen dieet Geen reacties met: Dierlijk bloed Vitaminepreparaten Medicatie Peroxidase in voeding Urine

21 Beschikbaar gfobt Hemoccult II Hemoccult Sensa Coloscreen Coloscreen ES ColoCare Hemocare ifobt OC-sensor (BVO) Actim fecal blood ColonCare ImmoCare Immocare-C Clearview

22 Kostprijs gfobt Hemoccult II /40 sets voor 3 staalnames 1.4 aflezing door huisarts, 0.35 remgeld Terugbetaling idem ifobt OC Sensor (gratis in BVO) Actim fecal blood test 20 tests Terugbetaling idem

23 gfobt versus ifobt Gebruiksvriendelijk -heid gfobt 3 staalnames, uitsmeren van stoelgang ifobt 1 staalname, geen dieet of medicatierestrictie Detectiegraad Lager Hoger (OC sensor 2x zo hoog) participatie lager Hoger (10%) Laboprocedure Omslachtiger Eenvoudig, ondubbelzinnig objectief resultaat cf. advies HGR mei 2013 Kostprijs Goedkoop Duur (7 euro) Beschikbaarheid Alle labo s?? Meeste labo s?

24 Leeftijdsgrenzen Nagaan risicofactoren vanaf 40 jaar FOBT vanaf 50 jaar Niet stoppen voor 75 jaar Man jaar Vrouw jaar Incidentie stijgt met leeftijd

25 Interval? Jaarlijks 33% tumoren ontdekt sterftereductie 32% (95% CI 15-45%) Compliance: 46% NNS 268 (95% CI ) Tweejaarlijks 29% tumoren ontdekt Sterftereductie 17% (95% CI -3 tot 34%) Compliance 60% NNS 499 (95% CI 234- ) Minder belastend Lagere kostprijs Vlaams bevolkingsonderzoek

26 Advies We bevelen aan om de 2 jaar FOBT uit te voeren.

27

28 Casus vervolg 1 Pierre's vader kreeg de diagnose colorectale kanker te horen op zijn 70ste Bij zijn moeder, 4 broers en 3 zusters (allemaal ouder dan Pierre) is nog geen CRC vastgesteld We overwegen een ifobt mee te geven Wat moet Pierre allemaal weten?

29 Informatie aan de patiënt Doel FOBT: tumoren vroegtijdig stadium CRC: 1/20 mannen en 1/25 vrouwen (CI) 34% komt te overlijden (1 op 3) gfobt Effect van FOBT 14-21% sterfte reductie CRC? Kans op positieve FOBT Kans op kanker bij positieve FOBT Kans op vals negatief ifobt 2,5% (1 op 40) 3-5% (1 op 20) 1 op op %-65%, bij herhaling <20% 10%-55%

30 Wat is de meerwaarde van de huisarts? Tijdens contacten voor andere redenen GMD+ (gezondheidsgids) Andere benaderingen

31 het Vlaams bevolkingsonderzoek Wat is een bevolkingsonderzoek? Wie wordt aangesproken? Welke test wordt er gebruikt? Hoe worden de mensen aangesproken? Waar wordt het staal geanalyseerd? Hoe moeten positieve resultaten opgevolgd worden?

32 Wie wordt aangesproken inclusie op basis van leeftijd: jaar Exclusie: o.b.v. screeningsstatus (FOBT < 2 j) o.b.v. risico-inschatting Definitief: colectomie Tijdelijk: gewone coloscopie < 10 jaar Keuze van de persoon om niet deel te nemen hoog risicogroep Klachten Weigert deel te nemen

33 Geboorte jaar leeftijd leeftijd leeftijd leeftijd leeftijd leeftijd leeftijd / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / uitrolschema

34 Wat ontvangt de doelgroep om de 2 jaar 1. uitnodigingsbrief met uitleg 2. folder met informatie over darmkanker en het onderzoek 3. afnameset = ifob-test met opvangpapier en gebruiksaanwijzing OC sensor automatische analyse 4. antwoordformulier Geen deelname: => Na 8 weken ontvangt deelnemer herinneringsbrief zonder afnameset 51

35 Uitnodigingsbrief 52

36 Folder 53

37 54

38 Antwoordformulier

39 Afnameset 56

40 Gebruiksaanwijzing 57

41 resultaat in 14 kalenderdagen Antwoordformulier en staal in bubbelenveloppe Analyse in 1 Centraal labo CMA Herentals Resultaat naar huisarts: - electronisch of per brief - bij positief resultaat: - Resultaat eerder dan pt - Sowieso per brief Resultaat naar deelnemer binnen 14 kalenderdagen

42 Resultaat vervolg ifobt negatief Geen verder onderzoek Deelnemer ontvangt na 2 jaar opnieuw FOBT ifobt ifobt positief (5%) Coloscopie idealiter binnen de 31 dagen (Europese norm) Kanker 1/10 Coloscopie negatief: deelnemer ontvangt na 10 jaar opnieuw FOBT *afwijkend resultaat: > 75 ng/ml bloed in stoelgang

43 Casus 2 Julien (58 jaar) werkt in beschutte werkplaats Komt op raadpleging want hij heeft een brief gekregen maar begrijpt er niet veel van Wat vertel je hem allemaal?

44 Aandachtspunten 1 Geen dieetadvies Alleen voor kannibalen Medicatie? NSAID's Anticoagulantia: +/- Eerst plassen en doorspoelen dan opvangpapier plaatsen (anders zinkt het opvangpapier)

45 Aandachtspunten 2 Staalname door langs het oppervlak te strijken Staafje terug in flesje tot klik gevoeld wordt Speciale envelop gebruiken OC-sensor zo snel mogelijk op de post of in koelkast bewaren Positieve test = coloscopie! Alarmsymptomen blijven belangrijk

46 Geen FOBT voor Genetische vormen: FAP en HNPCC Familiale belasting 1 graad: 1 diagnose < 60 jaar > 1 Persoonlijke antecedenten Crc Poliepen Crohn en CU > 8 jaar (Acromegalie) (Ureterosigmoidostomie)

47 Het Vlaams programma zal Voor hen te laat aangeboden worden! of/en Niet de meest aangewezen test aanbieden!

48 Welke taak hebben we hier als huisarts in?

49 Casus 3: Francine Je ontvangt een brief van het CVKO. Bij Francine B. werd een afwijkend resultaat vastgesteld van de ifobt je kijkt in je EMD je hebt haar 2 jaar geleden één keer gezien met een conjunctivitis je ziet ook dat de digitale versie van de brief al enkele dagen bij je ontvangen brieven zat

50 Wat doe je?

51

52 Take home messages: -1 op 20 hebben risico op CRC -ifobt: 1 op 20 positief (5%) ook vals negatief! - all screeningprograms do harm, some do good. -risicofactoren nagaan vanaf 40 jaar - FOBT niet voor iedereen -aandacht voor hoogrisicogroepen

53 Addendum: screening app voor ipad 2Zud-mVI&feature=c4- overview&list=uutgqzx8adiyofo3fu8c FAaA