Vallen & Syncope. Dr. Nathalie van der Velde

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "Vallen & Syncope. Dr. Nathalie van der Velde"

Anita Groen
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Vallen & Syncope Dr. Nathalie van der Velde Internist Klinisch Geriater LOAG CGA

2 Definities Val: onverwacht terecht komen op lagere positie zonder bewustzijnsverlies Syncope: voorbijgaand bewustzijnsverlies door cerebrale hypoperfusie Wegraking: inclusief andere oorzaken bewustzijnsverlies

3 Overlap vallen & syncope 50% wegrakingen geen herinnering aan bewustzijnsverlies Presyncope bij minder ernstige afwijking Anoxia reservetijd 5-6 s Davies AJ, Age Ageing 1996;25:362-6; Wieling W. Brain :

4 Vallen als symptoom Vallen ziekte Vallen = symptoom Vallen = atypische ziektepresentatie Vele risicofactoren Meestal multifactorieel

5 Hoe vaak vallen ouderen >65 jr?

6 Vallen bij ouderen 33% 65+-ers valt jaarlijks >50% 80+ers valt jaarlijks Gemiddeld 2/jr

7 Is dit erg? Hoe vaak is er letsel?

8 Gevolgen Letsel bij 20-70% valincidenten Medische hulp nodig bij 20% 10% ernstig letsel (fractuur, hoofdtrauma, overlijden, ea) Na 9 mndn: Kwal. leven Mn ADL problemen en problemen dagelijkse activiteiten Hartholt et al; J of Trauma 2010 Summary score EQ-5D Hip # Time (months) Heup# Norm score

9 Valrisicofactoren Vrouwelijk geslacht Visus/gehoor Leeftijd Incontinentie Geheugen/stemming Mobiliteitsstoornis Omgevingsfactoren Angst voor een val Ziekte -zenuwstelsel -hart&vaten Medicatie Eerdere val

10 Oorzaken vallen Extrinsieke oorzaak (struikelen ed) Intrinsieke oorzaak Met bewustzijnverlies Zonder bewustzijnverlies Syncope Met prodromen: Presyncope, vertigo Epilepsie Loop- of balansstoornis Andere oorzaken (metabool, intoxicatie) Zonder prodromen

11 Welke cardiovasculaire valrisicofactoren kennen jullie?

12 Vasculair Cardiovasculaire oorzaken vallen/syncope Orthostase Postprandiale hypotensie Sinus carotis overgevoeligheid Vasovagale collaps Cardiaal Ritme/geleidingsstoornissen Structurele cardiale afwijkingen

13 Aanpak valpreventie Multifactoriële interventie rate RaR % CI trials; N=9503 Studies erg heterogeen, afhankelijk van onderdelen, setting en gezondheidszorgsysteem Cochrane review Inteventions Falls Prevention: community; Gillespie LD et al; 2012

14 Best bewezen onderdeel valpreventie?

15 Training/fysiotherapie Optimaliseren mobiliteit Balans, kracht, conditie Groepstraining (valangst) Fysiotherapie Activiteiten, revalidatie Goed schoeisel RR % CI trials; N=5333

16 De (juiste) hulpmiddelen

17 Overige effectieve interventies Visus: Cataract OK/aparte vertebril buiten RaR % CI Vitamine D suppletie Mits deficient Medicatie afbouw Door huisarts of specialist (vs apotheker) RaR % CI

18 Welke medicatie is valrisico verhogend?

19 Psychotrope medicatie Sedativa/anxiolytica (benzodiazepines) Reactievermogen/concentratie (sedatie) Orthostase Antipsychotica (typisch en atypisch) Reactievermogen/concentratie (sedatie) Orthostase Parkinsonisme/stijfheid Aritmieën Antidepressiva (TCA, MAO-remmers en SSRI/SNRI) Orthostase Reactievermogen/concentratie (sedatie)

20 Cardiovasculaire medicatie Antihypertensiva Orthostase, hypotensie, bradycardie Anti-arrhythmica Brady- arrytmieen Vasodilatoren Orthostase, hypotensie

21 Overige medicatie β blokker oogdruppels (timolol) Orthostase, bradycardie Analgetica (opioïden, NSAIDs) Sedatie Orthostase, bradycardie Anti-hystaminica Anticholinerge bijwerkingen (duizelig, wazig zien) Sedatie Vertigo medicatie Sedatie Duizeligheid Parkinsonisme

22 Risicomedicatie: evaluatie Wees alert op bijwerkingen sufheid, stijfheid, verwardheid, duizeligheid, orthostase, hypotensie en spierzwakte Relatie medicatie-inname Evalueer werking en bijwerkingen, evt. sanering Medicament noodzakelijk? En in deze dosering? Veiliger alternatief? Tijdstip inname? Voorzorgsmaatregelen

23 Anamnese passend bij cardiale oorzaak?

24 Suggestief voor CVD oorzaak Presenterende symptoom: dyspneu Voorgeschiedenis cardiale aandoening Symptomen tijdens inspanning of liggend Precipiterende palpitaties Familie-anamnese acute hartdood Galizia G, JAGS 2009;57:18-23 Cronin H, Clin Geriatri Med 2010;26:539-67

25 Oorzaken orthostase?

26 Orthostase Autonome insufficientie Primair (puur autonoom falen, multiple system atrophy, M. Parkinson, e.a.) Secundair (diabetische neuropathie, amyloïd neuropathie) Na inspanning Postprandiaal Medicatie (cvd, psychotroop, e.a.) Alcohol Volume depletie dehydratie, bloeding, diarree, M. Addison

27 Wanneer sinus caroticus overgevoeligheid?

28 Sinus caroticus overgevoeligheid Situationeel (Strakke boorden, stropdas, omhoog/zijwaarts kijken) Medicamenteus (cardiovasculair, psychotroop e.a.) Baroreceptor overstimulatie bradycardie hypotensie

29 Sinus caroticus massage 5-10 sec stimulus liggend/staand Bradycardie 3 sec en/of RR daling systolisch 50 mmhg Klachtherkenning Contra: <3 mnd MI, CVA, TIA souffle carotis Complicaties: TIA: 4/1000; CVA 1/6000 Munro JAGS 1994; Kenny Am J Cardiol 2002;Parry 2002

30 Vasovagale collaps Situationeel (drukte, warmte, prikangst e.d.) Medicamenteus (cvd, psychotroop e.a.) Hoesten, niezen Wieling, W. et al. Brain :awp179v1-179; doi: /brain/awp179

31 Vasovagale collaps Gastro-intestinale stimulatie (slikken, defecatie, viscerale pijn) Mictie (post-mictie) Postprandiaal Acute bloeding Overige (gewichtheffen, blaasinstrument spelen, e.a.)

32 Postprandiale hypotensie RR maaltijdcurve (post-prandiale hypotensie) Gestandaardiseerde maaltijd (koolhydraten) RR, P 1/2 uur voor t/m 3 uur na maaltijd Daling 20 mmhg systolisch Daling 10 mmhg diastolisch

33 VRAGEN?

Vergelijkbare documenten

Ketenzorg Arnhem. Vallen bij ouderen

Ketenzorg Arnhem. Vallen bij ouderen Vallen bij ouderen Casus Vrouw, 82 jaar Voorgeschiedenis: hypertensie Medicatie: 1 dd 12,5 mg hydrochloorthiazide Bericht CHRA: gevallen, wond behaarde hoofd is geplakt. Verder geen letsel. RR 140/70.