Vallen en valreductie

Transcriptie

1 Vallen en valreductie Inhoudelijke nascholing in kader ouderen module 3 juni 2014 Opzet avond Uitleg vallen en gevolgen Interactief verschillende items: zie verder Plenaire terugkoppeling Wie doet wat: patient, mantelzorger, ha. Wvk poh Welke interventies zijn mogelijk Aanvullende informatie Handout RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 1

2 De afbeelding kan momenteel niet worden weergegeven. 3 juni 2014 Variaties in vallen! Doel Hoe meer interventies hoe kleiner de kans op recidief vallen. Maar ook een enkelvoudige interventie geeft reductie van recidief. RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 2

3 Gevolgen vallen WHO: zijn letsels als gevolg van een valpartij, de derde belangrijkste oorzaak van ongezonde levensjaren bij ouderen. Vallen heeft grote consequentie op kwaliteit van leven. Incidentie 30% van zelfstandig wonende 65+ valt 1x per jaar 50% van de 80+ valt 1 x per jaar RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 3

4 Incidentie vallen 65+ peildatum Aantal 65+ valincidenten ,4 miljoen ,9 miljoen Cijfers 10% van vallen -> serieus letstel : Heupfractuur 1-2% Andere fractuur 3-5% Letsel weke en hoofdletsel 5% RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 4

5 Heupfractuur 15-25% overlijdt binnen een jaar 25% blijvende invalide 50% valt in huiselijke omgeving. Kosten agv vallen 460 miljoen euro per jaar (2008) Uit de praktijk 2013 aantal nieuwe kwetsbare ouderen geïncludeerden Valincident(en) Mannen 7 3 vrouwen 12 7 totaal Meer dan 50% 30% van valincidenten bekend. RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 5

6 Gevolgen Relevantie onderwerp Fracturen Sociaal isolement Angst Uiting van acute ziekte of decompensatie Uiting van kwetsbaarheid Recidiverend vallen Preventieve maatregelen Osteoporose Vit D, calcium en bisfosfanaten RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 6

7 Uit boek geriatrie Casus ter illustratie Groepen aan het werk Delen van de casus worden door de groepen behandeld RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 7

8 Verschillende benaderingen Duizeligheid: Koos Jansen, huisarts Voetproblemen: Monique van der Kaa, podotherapeut Medicatie: Annemarie van Gorp, apotheek ADL/ IADL: Judith Hamers, ergotherapeut Mobiliteit: Patricia Bonants, Fysiotherpeut Visus: Marcel de Haas, Opticien/orthoptist Veilgheid in en om huis: Dorien Korthout, ledenservice thebe thuis Antwoord op A: oorzaak vallen en testen: risicofactoren en inventarisatie B: wie onderzoekt C: welke interventies D: verwijzen RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 8

9 Judith Hamers, ergotherapeute Judith Hamers, ergotherapeute ADL IADL RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 9

10 Adviezen aan huisartspraktijken In kaart brengen van valrisico door checklist in te vullen. Na valincident oorzaak achterhalen om tot oplossing te komen. Vragen naar belasting/belastbaarheid tijdens uitvoering adl/iadl. Koos Jansen Duizeligheid RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 10

11 Duizeligheid is een syndroom Goede anamnese belangrijkste! Aard van de duizeligheid, onderscheid vertigo en andere typen Vaak multifactorieel bepaald! : zijn alle factoren duidelijk? Onderzoek gericht op type duizeligheid bloeddruk en pols altijd, auscultatie (hartgeruis) op indicatie Onderzoek orthostase, postprandiaal op indicatie Dix-Hallpike, neurologisch onderzoek (coördinatie) bij vertigo Bij bewegingsonzekerheid : visus, kracht, balans, coordinatie, reflexen, gewrichten Meestal zijn anamnese en onderzoek voldoende Wie doet wat? Signaleren Evaluatie Actie wvp/ass/poh/ha ha/wvp/poh ha/wvp/poh/ass RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 11

12 Beleid bij duizeligheid Symptomatische behandeling? Medicatie beoordelen/bijstellen Leefstijladviezen Valrisico analyse Verwijzing Follow up ha ha ha/poh/wvp poh/wvp ha ha/poh/wvp Voorkom sociaal isolement en vallen Leefstijladviezen Neem de tijd met omhoog komen en draaien Slapen met hoofdeinde omhoog (bij orthostase) Eet kleinere maaltijden verspreid over de dag Matig het alcoholgebruik Drink voldoende vocht (uitdroging voorkomen) Blijf actief bewegen (met goede ondersteuning) Zorg voor een veilige omgeving Zoek afleiding en contact RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 12

13 Experts bij duizeligheid Medicatie beoordeling/sanering Instructie Oefeningen BPPD Leefstijladviezen/aanpassingen Visusverbetering Conditie, kracht Bestrijden sociaal isolement Psychologische ondersteuning Verwijzing bijzondere problemen apotheek, huisarts, specialist ouderen fysiotherapie ergotherapie opticien, oogarts ouderenwerk (gymnastiek, eetclub) FT, diëtist ouderenwerk POH-GGZ, psycholoog KNO (Meniere) neurologie (CVA, Parkinson, MS), cardiologie (ritmestoornis, hartinfarct, klepgebrek) geriatrie (complexe problematiek, valpoli) Take home messages Duizeligheid bij ouderen is een geriatrisch syndroom. Vaak dragen meerdere oorzaken bij aan de duizeligheid. Goede anamnese en gericht onderzoek bieden meestal voldoende basis voor beleid. Aanvullende diagnostiek is zelden nodig. Verwijzing is zelden nodig (3%), alleen bij alarmsymptomen (neurologisch, cardiaal). Besteed altijd aandacht aan mogelijke cardiovasculaire aandoeningen (meer dan 50% van de oorzaken) Beoordeel altijd de medicatiestatus (25 % bijdragend) Denk aan valrisico en sociaal isolement RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 13

14 Veiligheid in en om het huis Dorien Korthout - Ledenvereniging Thebe Extra Veiligheid in en om het huis Gids in zorg & welzijn Denken in mogelijkheden Zelfstandig thuis blijven wonen Preventie RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 14

15 Patricia Bonants Mobiliteit Test voor HA - POH - WV Mobiliteit TGUGtest: indicatie over mobiliteit-spierkracht en balans: 3x herhalen en het gemiddelde telt ( bij >20 sec. oorzaak achterhalen evt. mbv expertise van de Fysio) Algemene mobiliteitstest : reiken met de armen naar een kastje hoog en laag 6 minuten wandel test (of 2 MWT bij slechte conditie/mobiliteit RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 15

16 Mobiliteit Testjes voor HA - POH - WV Rollator - Testen van de remmen-zitplankje en banden - Gebruik controleren op goed gebruik remmen en plaatsen van de rollator tov de stoel/bed Mobiliteit Adviezen voor HA - POH - WV Uitleg/inzicht geven van het belang van bewegen voor de algemene gezondheid: beter bewegen met hulpmiddelen dan niet bewegen zonder hulpmiddel RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 16

17 Monique van der Kaa Voetproblemen Voetproblemen Anamnese Hoe vaak bent u afgelopen jaar gevallen. Draagt u schoenen in huis? Heeft u pijnklachten aan uw voeten? Heeft u een doof gevoel in de voeten? RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 17

18 Voetproblemen Onderzoek Hallux valgus, hamertenen; inspectie Pijn door eelt, ingegroeide nagels of overbelasting. Verminderde gevoeligheid; sensibiliteitstest Verminderde flexibiliteit van de enkel; functie onderzoek Zwakte van de teenspieren; weerstandstest Stabiliteit bepalen; drukmeetsysteem Voetproblemen Risico factoren schoeisel: Open aan de achterkant; Instabiel door scheve hak; Hoge hak, te smalle hak; Gladde zool; Antislipzool die te veel hecht aan de vloer Op kousen lopen; Op blote voeten lopen; Instabiel lopen door geen goede afwikkeling. RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 18

19 Schoenadvies Juiste pasmodel Juiste lengte- en breedtemaat Sluiting om de hiel Hakhoogte mag maximaal 3 cm bedragen Brede hak, niet afgesleten Schoenen met veter of andere wreefsluiting Koop aan het eind van de middag schoenen Met uitneembaar voetbed indien er podozolen nodig zijn. Voetproblemen - Medisch maatwerk podoschoeisel waarin de therapiezolen zijn verwerkt in het voetbed. - Schoenen voor onder de douche - Sluiting mediaal voor zelfredzaamheid - Sandalen en sloffen gemaakt door podotherapeuten. RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 19

20 Annemarie van Gorp Medicatie Medicatie Stap 1: Farmacotherapeutische anamnese Stap 2: Farmacotherapeutische analyse Stap 3: Overleg tussen apotheker en HA Stap 4: Overleg patient Stap 5: Follow up en monitoring RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 20

21 Medicatie stap 1 Ervaringen patient Duizeligheid/vallen Gebruik medicatie START criteria STOP criteria Medicatie stap 2 Alle antihypertensiva nodig Middelen met centrale bijwerkingen (nog) geindiceerd RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 21

22 Medicatie stap 3 In overleg medicatie optimaliseren Antihypertensiva mogelijk dosering verlagen Centrale middelen heroverwegen (benzodiazepines) Medicatie stap 4 Overleg met patient over mogelijke wijzigingen Uitleg Staat patient erachter RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 22

23 Medicatie Stap 5 Follow up en monitoring Hoe gaat met duizeligheid / vallen Marcel de Haas Visus RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 23

24 Visus Alles wat plotseling komt is verdacht. Wanneer je minder dan 50% ziet, kun je de krant niet meer lezen. Optometristen zijn 1 e lijns zorgverleners die kennis hebben van oog pathologie, brillen maken, lenzen aanmeten en low vision hulpmiddelen leveren. Visus Stenopeische opening en visustest. Oogleeftijd RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 24

25 Visus Amslerkaart Visus Blocnote met stenopeische bril en instructie RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 25

26 Samenvatting Terugkoppeling vanuit groepen Terug naar het kernteam, wie doet wat, afspraken maken. RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 26

27 De afbeelding kan momenteel niet worden weergegeven. 3 juni 2014 Laat maar komen! RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 27

28 Algemeen Oefenprogramma s (alleen of in groep) verminderen valrisico (fysiotherapeuten met aantekening ouderen) Loophulpmiddelen en schoeisel (adequaat gebruikt) Saneren medicatie (mn antipsychotica, antidepressiva, sedativa, morfinomimetica en cardiovasculaire medicatie) Orthostatische hypotensie (volume verlagende middelen en bloeddrukverlagend middelen) Advies mbt gaan staan, langzaam aan, eerst zitten, steunkousen, verhogen van lichamelijke activiteit (kuitspieren) Ergotherapie (niet louter ergotherapie!) Psychosociale gevolgen van valangst Osteoporose-behandeling VALINCIDENTEN, ZELDEN ERNSTIGE OORZAAK, ALLE BEETJES HELPEN Fysiotherapeuten met aantekening ouderen Netwerk kaart, Aangesloten fysiotherapeuten RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 28

29 literatuur Probleemgeorienteerd denken in de geriatrie. Olde Rikkert ea 2008 Personalized primary care for older people, Nienke Bleijenberg Toolkit U-care, Nienke Bleijenberg, 2013 Strategies in preventive care for older people, Yvonne Drewes, 2013 NHG praktijkwijzer ouderenzorg. Mededelingen Vilans minisymposium 17 juni Colorectaal carcinoom project September juridsche aspecten. RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 29

30 Dank voor uw aandacht en samenwerking. vragen of opmerkingen RCH Ouderenzorg: Vallen en Valreductie 30