Fietsongevallen en Infrastructuur

Transcriptie

1 Fietsongevallen en Infrastructuur demonstratie van verrijkte ongevalsanalyse in Politiezone Antwerpen Tim Asperges

2 Vlaanderen Fietsland! 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 - risico fietsgebruik Maar veiligheid blijft achter

3 Verkeersveiligheid en de fiets Fietsslachtoffers in Vlaanderen in 2009: 87 doden, 919 zwaar gewonden, licht gewonden 88% van de fietsdoden in België valt in Vlaanderen (90% fietskilometers in Vlaanderen) daling aantal fietsdoden met 26% tov 2000 daling aantal doden (algemeen) met 35% tov 2000

4 Fietsers zijn kwetsbaar! Zwaar Fietsdoden gewonde in Nederland fietsers Nederland In heel Europa daalt het aantal verkeersslachtoffers maar niet onder fietsers

5 Wat te doen? maatregelen: wat? autogordel airbag veiligheidskooi duurzaam veilig & wegencategorisering Engineering Education Enforcement E1: voertuigtechniek E1: infrastructuur verkeersonderwijs rijopleiding permanente verkeerseducatie E2: verkeerseducatie politiecontroles E3: handhaving

6 Aanleiding onderzoek NIS-gegevens ontoereikend voor oorzaakanalyse Coderingsfouten Gedateerde gegevens Beperkingen beschrijving kenmerken infrastructuur Rechtstreeks werken met ongevallengegevens politiezones (PV s) Verrijking ongevallengegevens met wegkenmerken en kruispuntkenmerken

7 Verrijkte ongevallendata ongevalregistratie verrijkte gegevens slachtoffers locatie bestuurders leeftijd geslacht vervoerwijze onder invloed etc ongeval tijdstip locatie betrokkenen toedracht manoeuvre afloop omstandigheden etc wegvak kruispunt wegencategorie voorrang fietsvoorzieningen max. snelheid verkeerslichten etc verkeer auto intensiteit fiets intensiteit

8 Type ongevallenanalyses 1. CASUÏSTIEK = probleemoplossend Op zoek naar ongevallenconcentraties waar? zwarte punten verdwijnen en vervagen 2. STATISTIEK = van probleemoplossende naar preventieve aanpak Op zoek naar patronen: welke typen infrastructuur kent veel fietsongevallen? Gerichte vervolganalyses op terrein

9 Dichtheden versus Risico Relevante gegevens ongeval bestuurders / slachtoffers locatie : weg en kruispuntkenmerken verkeer: intensiteit van het verkeer

10 ongevalsdichteid versus risico koppeling aan ongevalgegevens: kenmerken infrastructuur: ongevallen / wegendatabank = dichtheid voorbeeld: per km weglengte op voorrangswegen meer ongevallen dan wegen zonder voorrang verkeersgegevens: ongevallen / intensiteiten = risico voorbeeld: per gefietste kilometer meer ongevallen op hoofdwegen dan in woonstraten

11 demonstratiestudie Antwerpen Vlaanderen: Selectie verrijkte ongevallendatabanken PZ s 15 PZ s gecontacteerd (GIS: EDL, ViaStat, SATtool, etc.) Enkel PZ Antwerpen heeft verrijkte data Analyse op ongevallendata PZ-Antwerpen: Ongevallen ongevallen (10%) ongevallen met fietsers

12 resultaten Antwerpen (1) ongevallen met fietsers dalen minder snel dan zonder fietsers aantal fietsslachtoffers stagneert, de overige dalen

13

14 resultaten Antwerpen (2) Correlatie geslacht/leeftijd en infra? GESLACHT: 57% van de fietsongevallen gebeurt bij mannen, 43% bij vrouwen GEEN correlatie met bepaalde infra-kenmerken LEEFTIJD: Kinderen (0-11) vaker slachtoffer op woonstraten, minder vaak op hoofdverkeersaders Beperkte verschillen tussen leeftijdsgroepen

15 resultaten Antwerpen (2) op fietspaden veel eenzijdige ongevallen Eenzijdige fietsongevallen en soort fietsvoorziening eenzijdig meerzijdig alle fietsongevallen geen fietsvoorziening 31,6% 41,5% 51,4% fietsstrook of markering 8,9% 9,1% 9,1% fysiek gescheiden fietspad 59,5% 49,4% 49,6% totaal 100% 100% 100%

16 resultaten Antwerpen (3) hogere snelheid betekent zwaarder letsel Letselernst van fietsers naar maximumsnelheid maximum snelheid dood/zwaar gewond lichtgewond totaal 20 km/uur 3,8% 96,2% 100% 30 km/uur 7,1% 92,9% 100% 50 km/uur 8,1% 91,9% 100% 70 km/uur 11,3% 88,7% 100% 90 km/uur 12,2% 87,8% 100% totaal alle fietsslachtoffers 8,2% 91,8% 100%

17 resultaten Antwerpen (4) fietsers extra kwetsbaar op kruispunten Aandeel fietsongevallen in alle verkeersongevallen: 9,8% fietsaandeel bij ongevallen op: Wegvakken 7,1% Kruispunten 15,1% voor het overige gelijk op met overige ongevallen, behalve

18 Fietsersongevallen met zware voertuigen vooral op kruispunten met gescheiden fietspaden Fietsongevallen met zware voertuigen op kruispunten geen fietsvoorziening fietsstrook of markering gescheiden fietspad 30,9% 7,1% 62,1% Specifieke problematiek voor de in Antwerpse regio

19 resultaten Antwerpen (5) veel fietsongevallen op rotondes Aandeel fietsongevallen op kruispunten 15,1,% Ongeval Dichtheid 1,00 T-kruispunt, 3 takken 15,8% 0,69 X-kruispunt, 4 takken 15,1% 1,14 Complex kruispunt, 5 of meer takken 14,5% 1,64 Rotonde 17,0% 1,74

20 resultaten Antwerpen (6) kruispunten voorrangswegen met VRI ongevallendichtheid op kruispunten naar voorrang en verkeerslichten geen VRI VRI totaal gelijkwaardig kruispunt 0,60 0,69 0,60 voorrangskruispunt (B15) 1,40 0,66 1,38 voorrangsweg (B9) 1,26 1,95 1,64 totaal 0,82 1,73 1,00

21 Combinatie verkeerslichten en fietsvoorzieningen heeft grote invloed verdeling van fietsongevallen op kruispunten, naar fietsvoorziening en VRI geen VRI VRI totaal gemengd opstellen: geen fietsvoorziening 43,3% 31,5% 39,3% halfgescheiden opstelling: fietssuggestiestrook, gemarkeerd fietspad of aanliggend fietspad 22,2% 36,2% 27,0% gescheiden opstelling: vrijliggend fietspad 34,4% 32,3% 33,7% Totaal 100% 100% 100% Geen tussenoplossingen bij verkeerslichten!

22 resultaten Antwerpen (7) Ongevalsdichtheid en infrastructuurkenmerken Kenmerken categorieën wegfunctie Primaire wegen Secundaire wegen Lokale I Lokale II lokale III 0,74 1,46 1,48 1,89 0,47 snelheid 20/ ,16 0,97 0,80 0,46 geen Fietsvoorzieningen suggestiestrook gemark eerd fietspad aanliggend enkel fietspad vrijliggend enkel fietspad aanliggend dubbel fietspad vrijliggend dubbel fietspad 0,76 2,79 1,07 1,50 1,02 2,56 1,55 Logische combinatie functie snelheid - inrichting is noodzakelijk

23 resultaten Antwerpen (8) snelheid leidt niet altijd tot ongevallen ongevaldichtheid fietsongevallen naar wegfunctie en toegestane snelheid snelheid wegfunctie 20/ Totaal Primaire weg: snelverkeersweg - * 0,41 0,05 0,46 Secundaire weg: hoofdverkeersweg 6,23 1,83 0,67 1,00 1,46 Lokale weg type I: wijkverzamelweg 5,94 1,06 1,74 * 1,48 Lokale weg type II: hoofdstraat * 1,86 * - 1,89 Lokale weg type III: woonstraat 0,35 0,50 3,07-0,47 Totaal 1,16 0,97 0,80 0,46 1,00 - : komt niet voor; *: vijf of minder waarnemingen Wegfunctie en snelheid moeten overeenstemmen

24 resultaten Antwerpen (9) fietspaden niet altijd veiliger ongevaldichtheid naar fietsvoorzieningen en toegestane snelheid snelheid fietsvoorzieningen 20/ Totaal geen (gemengd verkeer) 0,61 0,81 1,04 0,18 0,76 fietssuggestiestrook 6,70 1, ,79 gemarkeerd fietspad 2,90 0,87 1,11-1,07 aanliggend enkel fietspad 3,88 1,36 0,96 0,99 1,50 vrijliggend enkel fietspad 3,79 0,99 0,55 0,33 1,02 aanliggend dubbel fietspad - 1,86 1,18-3,56 vrijliggend dubbel fietspad - 1,14 1,10-1,55 Totaal 1,24 0,91 0,80 0,46 1,00 - : komt niet voor. logische combinatie wegfunctie, inrichting en snelheid!

25 Aanbevelingen A. FIETSNETWERK B. LOCATIES C. METHODE

26 Aanbevelingen: fietsnetwerk Het ontvlechten van fiets- en autoroutes biedt de meeste verbetermogelijkheden voor de veiligheid van fietsers: Hoofdfietsroutes door verkeersluwe gebieden Bundelen fietsstromen bij kruisingen met hoofdverkeersaders Langeafstandsroutes Hoofd- en primaire wegen Bovenlokale routes Secundaire wegen Stedelijke routes Lokale wegen type I en II Lokale buurt/wijkroutes Lokale wegen type III Aantal fietsverplaatsingen Aantal autoverplaatsingen

27 Aanbevelingen: fietsnetwerk Wijk Bovenlokale autoroute Lokale autoroute Hoofdfietsroute (lokaal) Bovenlokale fietsroute Extra aandacht voor verkeersveiligheid

28 Aanbevelingen: fietsnetwerk Consequente uitvoering van wegencategorisering Logisch combinatie functie snelheid fietsvoorzieningen Lage snelheid + lage intensiteit = conflictpresentatie (menging) Hoge snelheid + hoge intensiteit = conflictscheiding (vrijliggende fietspaden) SECOND BEST OPLOSSINGEN GEVEN HOGE ONGEVALSDICHTHEDEN

29 Aanbevelingen: locaties Een greep uit de locatiespecifieke alarmbellen: kruispunten op voorrangswegen met verkeerslichten (inmiddels in opvolging) (vb. Münster : aparte groenfasen voor fietsers) kruispunten op voorrangswegen met fietspaden Verhogen fietspaden langs de voorrangsweg ten opzicht van de zijweg (Nederland, Denemarken)

30 Aanbevelingen: locaties Rotondes!? Tegenstrijdige vaststellingen ten opzichte van het buitenland. Vergelijken ontwerprichtlijnen / controle toepassing Zwaar verkeer / kruispunten met vrijliggende fietspaden!? Tegenstrijdige vaststellingen ten opzichte van België, buitenland Voldoende uitbuigen (2-5 m) is veiligste eenzijdige ongevallen op fietspaden

31 Aanbevelingen: locaties Vrijliggend of aanliggend Ongevalsdichtheid is laagste bij menging Ongevalsdichtheid van vrijliggende is STEEDS lager dan bij aanliggende fietspaden VERMIJDEN VAN CONFLICTEN HEEFT VOORKEUR OP PRESENTATIE VAN CONFLICTEN

32 Aanbevelingen: methode verrijking van ongevalregistratie verdient navolging in andere politiezones wegenbestand opbouwen in samenwerking met de wegbeheerders kostbaar en tijdrovend veldwerk niet meer nodig snel actuele analyses van recente ontwikkelingen Preventieve aanpak wordt mogelijk introductie nieuwe software PZ biedt momentum voor nieuwe aanpak Koppeling met ongevallen-gis Vlaams Gewest

33 Aanbevelingen: methode Registratie aanvullen Uitwerking classificatieprotocol voor manoeuvres maakt statische analyse van manoeuvre-diagrammen mogelijk

34

35

36

37

38

39

40

41