HANDBOEK SUCCESSIERECHTEN

Transcriptie

1 Fiscale Handboeken HANDBOEK SUCCESSIERECHTEN Dirk DE GROOT intersentia Antwerpen - Cambridge

2 INHOUD I. Inleiding: kenmerken en toepassingsgebied 1 1. Kenmerken Indirecte belasting Belasting op de overgang van goederen door overiijden Ontstaan van defiscaleschuld op het moment van het overlijden Verkrijgingsbelasting Progressieve belasting Fiscale saisine Gewestelijke belasting 3 2. Onderscheid successierecht - recht van overgang bij overlijden 4 3. Onderscheid overgang door het overiijden - overgang naar aanleidingvan 8 II. de belasting onderworpen verkrijgingen De wettelijke erfopvolging Algemeen Bijzonderheden Verwerping Onwaardigheid Inkortingen inbreng Terugkeer Erfrecht de Staat Testamentaire erfopvolging geldigheid Herroeping Verwerping Opschortende en ontbindende voorwaarde; tijdsbepaling; machtiging de overheid Alternatief en facultatief legaat Beding van aangroei of van terugvalling van legaat en erfstelling over hand Dadingen met betrekking tot de erfopvolging 16

3 Handboek successierechten 2.8. Ten gunste van derden bedongen lasten Inbreng en inkorting Contractuele erfstellingen Met verkrijgingen door overlijden gelijkgestelde verkrijgingen onder de levenden 20 III. Met verkrijgingen door overlijden gelijkgestelde verkrijgingen De afwezige Schuldbekentenissen Alleen bij testament erkende schulden Schuldbekentenis onder de levenden Sommige schenkingen van roerende goederen onder opschortende voorwaarde Huwelijksovereenkomsten Schenkingen in de loop van de drie jaar voor het Algemeen Toepassingsvoorwaarden Schenking Schenking binnen de drie jaar voor het overlijden Schenking niet onderworpen aan het evenredig schenkingsrecht Geen andere fictiebepaling van toepassing Begiftigde nog in leven Een verdachte periode van zeven jaar in Vlaanderen Bewijs van de schenking Schuldenaar van de rechten Bedingen ten behoeve van een derde Algemeen Toepassingsvoorwaarden Voorwaarden in hoofde van de bedinger Voorwaarden in hoofde van de derde-verkrijger 37 A. De derde-verkrijger moet bepaald of bepaalbaar zijn 37 B. De verkrijger moet uiteraard nog in leven zijn: een dode komt niet tot de nalatenschap 38 C In principe is de verkrijger geen partij bij de overeenkomst Tijdstip van opeisbaarheid van het beding Gratis voorded Sommen, renten of waarden 40

4 Inhoud I 6.3. Uitzonderingen Evenredig schenkingsrecht Wettelijke verplichting Groepsverzekeringscontract of voorzorgsfonds Derde persoon als bedinger Levenslange rechten beschouwd als volle eigendom Algemeen De bedoelde handelingen nader bekeken Verkrijgingen onder bezwarende titel van roerende of onroerende goederen of inschrijving van effecten, door de overledene voor het vruchtgebruik en door een derde voor de blote eigendom Verdeling of met verdeling gelijkstaande akte waarin aan de overledene een vruchtgebruik, een rente of elk ander levenslang recht wordt toebedeeld Verkoop of afstand bezwarenden titel door de overledene met voorbehoud van vruchtgebruik of een ander levenslang recht De medecontractant van de overledene Medecontractant nog in leven Erfgenaam, legataris, begiftigde of tussenpersoon Tegenbewijs Tempering 52 IV. Samenstelling de belastbare grondslag Successierecht Actief Begrip en overzicht Implicaties van het huwelijksvermogensrecht Voorwaardelijke, betwiste en eventuele rechten 56 A. Voorwaardelijke goederen 57 B. Betwiste goederen 57 C. Eventuele rechten Achtereenvolgende overgangen door overiijden Overige specifieke bepalingen Passief De op de dag van het overlijden bestaande schulden van de overledene 59 A. Begrip en overzicht 59 B. betwiste en eventude schulden 60

5 Handboek successierechten C. Schulden die voor onbestaande worden gehouden 61 D. Bijzonder geval: belastingschulden Begrafeniskosten Recht van overgang bij overüjden 63 V. Raming het actief het passief Principe: verkoopwaarde Voorafgaande schatting Uitzonderingen Waarde op het moment van een latere gebeurtenis Bijzondere waarderingsregels Raming van genoteerde effecten Forfaitaire raming Nominale waarde 72 VI. Aangifte Verplichting tot aangifte en vorm Termijn voor het indienen van de aangifte Personen die de aangifte moeten indienen Overlijden van een rijksinwoner Overlijden van een niet-rijksinwoner Bijkomende aangifte Bijzondere gevallen Bevoegd kantoor Overüjden van een rijksinwoner Overüjden van een niet-rijksinwoner Bijzondere gevallen Inhoud van de aangifte Identificatie van de overledene De aangevers Woonstkeuze Weergave van de devolutie Wettelijke devolutie Testament of contractuele erfstelling Opgave van het actief en passief van de nalatenschap Indeling Actief 85 A. individuele aangifte 85 B. globale aangifte 86

6 Inhoud C. Afzonderlijke opgave van handels-, nijverheidsof landbouwbedrijf bij grote nalatenschappen 87 D. Artikel 60/1 W.Succ Passief Schenkingen binnen drie jaar voor het overlijden Fictiebepalingen Vruchtgebruik of fideï-commis Verzekeringspolissen met betrekking tot lichamelijke roerende goederen Onregelmatigheden in de aangifte 90 VII. Vereffening van de rechten 93 Vlaams Gewest - Algemeen Vlaams gewest - Bepaling van de nettogrondslag Omslag het passief Bijdrage in het passief De regel van het netto-overschot De omslag van het passief concreet Lasten die als legaten te beschouwen zijn De waarde van renten, pensioenen, vruchtgebruik en blote eigendom die van de nalatenschap afhangen Schenkingen binnen drie jaar voor het overlijden Overlijden van de verkrijger van een vruchtgebruik, rente of pensioen De verwerping van de nalatenschap Vlaams Gewest - Tarief Algemeen en samenwonenden Tariefstructuur Verkrijgingen waarvoor dit tarief geldt 100 A. 100 B. Gehuwden C. Samenwonenden 101 D. Stiefouders en stiefkinderen 102 E. Sommige gewezen partners 103 F. Zorgkinderen Toepassing van dit tarief Tussen broers en zussen Tussen anderen Bijzondere regels Vlaams Gewest verrninderingen Vrijstelling de nettowaarde de gezinswoning 106

7 Handboek successierechten Algemeen Opmerkingen Vrijstelüng voor bepaalde gehandicapte verkrijgers Omschrijving van de gehandicapte persoon Bedrag van de vrijstelling Aanvraag van de vrijstelling Legaten aan het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Gemeen Maatschappelijke rechten in vennootschappen opgericht met doel het financieren en realiseren van serviceflats 4.5. De vrijstelling van VEN-gronden De vrijstelüng voor bossen De vermindering voor familiale ondernemingen en familiale vennootschappen Begrippen Voorwaarden voor de toepassing van het verlaagde tarief Waarop is het verlaagde tarief van toepassing? 4.8. De verminderingen voor kleinere nalatenschappen en jonge erfgenamen In rechte lijn en tussen echtgenoten en samenwonenden Tussen broers en zusters Alle anderen Vermindering wegens nieuwe overdracht binnen het jaar Vermindering wegens legaten aan welbepaalde besturen, instellingen en rechtspersonen Vermindering wegens elders betaalde successierechten Brussels Hoofdstedelijk Gewest - Algemeen 6. Brussels Hoofdstedelijk Gewest - Tarief Overzicht Belangrijkste verschillen inzake de toepassing van de tarieven Brussels Gewest - en verminderingen VrijsteUingen Abattementen en bij-abattementen (art. W.Succ.) Vrijstelüng voor legaten aan bepaalde instellingen Verminderingen kinderlast Artikel de vermindering voor de KMO 122

8 Inhoud Artikel het bijzondere tarief voor de verkrijging van de woning van de overledene 124 VIII. Betaling van de rechten en boeten bijdrage Verplichting Bijdrage Termijn van betaling Regel Uitzonderingen Moratoire interesten Wijze van betaling Algemeen Bijzondere wijze van betaling 131 IX. Waarborgen van de Staat Algemeen voorrecht Wettelijke hypotheek Borgstelling. 135 X. Aan derden opgelegde teneinde de juiste heffing van de rechten te verzekeren Verplichting tot kennisgeving tot informatieverstrekking Verplichtingen in hoofde van houders van gesloten koffers, omslagen of colli's en de verhuurders van brandkasten 3.1. Het bijhouden van registers Inventarisatie Verplichtingen opgelegd aan de gemeenten 141 XI. Bewijs- en controlemiddden Bewijslast Bewijsmiddelen Algemeen Proces-verbaal De algemene antimisbruikbepaling Inleiding Tekst van de bepaling Algemene bespreking 146

9 Handboek successierechten Specifieke in de sfeer van het successierecht Overlegging van handelsboeken Wettelijke vermoedens van eigendom van roerende en onroerende goederen Artikel 108 W.Succ Artikel 109 W.Succ Artikel 110 W.Succ Controleschatting Bewijs van de schulden Algemeen Uitzonderingen 152 XII. Sancties Fiscale boeten Correctionele straffen 157 XIII. Teruggave Gevallen waarin teruggave kan worden verkregen Onregelmatig geheven Bewijs van schulden Terugkeer van een afwezige In het buitenland betaalde rechten Ten onrechte aangegeven goederen Vermindering van de actieve samenstelling van de nalaten Verandering in de devolutie Misslag in de aangifte Onzekerheid overeenkomstig artikel 49 W.Succ Familiale ondernemingen of vennootschappen (Vlaams Gewest) 162 Attest van gehandicapte erfgenaam Latere vervulling van de voorwaarden voor de vrijstelling van bosgronden 162 Bepaling van het bedrag van schuldvorderingen Ambtshalve begroting Kind, verwekt bij het overlijden Nieuw overiijden binnen het jaar Toepassing van artikel 67 W.Succ Modaliteiten van de teruggave 163

10 Inhoud XIV. Vervolgingen en gedingen Administratieve procedure Gerechtelijke procedure 165 XV. Verjaring Algemeen Verjaringstermijnen Invordering twee jaar Termijn van Termijn van tien jaar Gemeenrechtehjke verjaringstermijn Teruggave 3. Stuiting van de verjaring Invordering Teruggave 170 XVI. Taks tot vergoeding van de successierechten Begrip en belastingschuldigen Belastbare grondslag Aangifte Tarief Betaling Diversen 173 XVII. kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen 175 XVIII. Taks op de coördinatiecentra 177