Nederlandse economie in zicht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse economie in zicht"

Transcriptie

1 Nederlandse economie in zicht Nog niet verslagen Economisch Bureau: - Macro Research - Sector & Commodity Research 7 juni 2012 Economische groei in voorbije decennia Index; 1990-K1 = Nederland Eurozone Thema: Zwakke en sterke punten van de economie De Nederlandse economie presteert momenteel zwak. Ze zit in een recessie die nu al drie kwartalen duurt. Het te grote begrotingstekort moet flink worden teruggedrongen en dat zal de economische groei in 2013 drukken. Daar staat tegenover dat de overheidsschuld, die weliswaar te hoog is, naar Europese maatstaven níet fors is. Verder blijkt uit internationale ranglijsten dat het inkomen per hoofd van de bevolking heel hoog is en dat Nederland er qua concurrentiekracht vrij goed voor staat. Tegenover de zwakke punten staan dus ook positieve factoren. Wel zijn er deelterreinen waar de concurrentiepositie wat te wensen overlaat. Conjunctuur In het eerste kwartaal kromp de economie opnieuw, ondanks het herstel van de (weder)uitvoer. Voorlopende economische indicatoren doen vermoeden dat het tweede kwartaal, net als elders in de eurozone overigens, ook nog zwak zal zijn. In de loop van het tweede halfjaar kan de groei terugkeren dankzij de uitvoer. Sectoren Ook voor veel sectoren geldt dat ze er niet goed voorstaan. Maar niet alles is kommer en kwel. Zeker niet als we wat verder kijken dan de korte termijn. We nemen in dit verband een drietal sectoren onder de loep die het moeten hebben van de uitvoer (agrifood, industrie en transport & logistiek), inclusief enkele onderliggende branches - met best practices voor de toekomst.

2 2 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 Nog niet verslagen Nico Klene De Nederlandse economie presteert de laatste tijd ondermaats. Al drie kwartalen op rij is de economie gekrompen. Met name de huizenmarkt doet het slecht. De overheidsfinanciën zijn door de terugval van de economie opnieuw verslechterd. Het begrotingstekort leek in 2013 veel hoger uit te komen dan de met Europa voor dat jaar afgesproken (maximale) 3% van het BBP. Ratingbureaus repten al van een (op termijn) mogelijke verlaging van de Nederlandse AAA-rating. Staat de Nederlandse economie er zo slecht voor? Er is reden voor enige nuancering. Matige prestaties Onmiskenbaar kampt de Nederlandse economie met problemen. Net als veel andere Europese landen is de economie vrij snel na de recessie van 2008-midden 2009 opnieuw in een recessie beland. Het opmerkelijke is dat Nederland het nu zo duidelijk slechter doet dan de eurozone als geheel (zie grafiek). Daarbij is de werkloosheid sinds midden vorig jaar flink opgelopen. Ten opzichte van het laagste niveau in 2011 (april en juni) is het aantal werklozen met ruim een kwart toegenomen (april 12). In de eurozone als geheel liep het aantal werklozen op met 11½% bezuinigingsmaatregelen van het nu demissionaire kabinet. De nieuwe economische terugval deed die verbetering echter haperen. Het tekort was vorig jaar zelfs hoger dan het eurozonegemiddelde. Inmiddels is door vijf partijen in de Tweede Kamer overeenstemming bereikt over een bezuinigingspakket van ruim EUR 12 miljard, waarmee het tekort volgend jaar zou moeten dalen naar 3% van het BBP. Gezegd moet worden dat verhoging van de belastingen meer bijdraagt aan het pakket dan verlaging van de uitgaven. Hoe dit pakket uitwerkt op de economie in de eerstkomende jaren is nog niet bekend. Nu meer krimp in Nederland % k-o-k 1,5 0,0-1,5-3, Nederland Eurozone Een nadere blik op de groeicijfers wijst uit dat de krimp van de particuliere consumptie de voornaamste verklaring vormt voor de relatief magere prestatie van de economie. Oorzaken zijn de daling van het reëel beschikbaar inkomen en het sterk afgenomen consumentenvertrouwen. Hierbij speelt ook de malaise op de woningmarkt een rol. De prijzen laten al sinds augustus 2008 een daling zien en het lijkt er nog niet op dat daaraan spoedig een einde komt. Velen - niet alleen de Europese Commissie - wijzen erop dat (meer) maatregelen moeten worden genomen om de werking van de woningmarkt (zowel koop- als huursector) te verbeteren. Zolang hier echter onvoldoende duidelijkheid over bestaat, kan het vertrouwen onder druk blijven staan. De Nederlandse overheidsfinanciën zijn door de vorige recessie fors verslechterd. Het begrotingssaldo sloeg om van een klein overschot naar een stevig tekort van 5,6% van het BBP in De daarna ingezette tekortdaling had meer vaart moeten krijgen dankzij het pakket van EUR 18 miljard aan Veel hervormingen zitten niet in het pakket. Zo wordt met de aanpak van de huizenmarkt niet meer dan een wel zeer voorzichtig begin gemaakt. De (geleidelijke) verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, die volgens het nieuwe akkoord nu al in 2013 ingaat, is een ingrijpender maatregel. Volgens het oude plan ging de pensioengerechtigde leeftijd pas in 2020 in één keer omhoog naar 66 jaar. Groot begrotingstekort % BBP Nederland Eurozone Verder is het de vraag hoe lang dit pakket overeind blijft. De vijf partijen van het akkoord zullen (in de aanloop naar de verkiezingen van september) ongetwijfeld in hun verkiezingsprogramma s andere prioriteiten gaan stellen. Er kunnen dus vraagtekens worden geplaatst bij het huidige ombuigingspakket. Dit neemt echter niet weg dat het positief is dat politieke partijen hun verantwoordelijkheid hebben genomen. Het lijkt deze en anderen partijen in elk geval menens te zijn om het begrotingstekort terug te dringen. Daaraan voegen wij toe: hopelijk met een scherp oog voor de

3 3 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 langeretermijngevolgen van de (eventueel nieuw te nemen) maatregelen vooral met het oog op het versterken van de economische groei in ons land. Schuld flink lager dan eurozonegemiddelde % BBP Nederland Eurozone Duitsland Bron: Eurostat en ramingen ABN AMRO (2012) Bij alle commotie rond de in april nog dreigende overschrijding van het tekort in 2013 lijkt soms te worden vergeten dat de schuld van de overheid relatief laag is. Weliswaar ligt het cijfer dit jaar met naar schatting bijna 70% van het BBP duidelijk boven de 60%-grens, maar dat is veel lager dan de schuld van de eurozone. Ook het Duitse cijfer ligt flink hoger. Wat de gevolgen zijn van het ombuigingspakket voor het begrotingstekort na 2013 is nog niet bekend. (Enkele onderdelen van het akkoord worden trouwens pas na de verkiezingen van 12 september in de Tweede Kamer behandeld.) We gaan ervan uit dat de schuld nog wat verder zal oplopen en in kan pieken op een niveau van bijna 71,5%. Ondanks het tekort van de overheid kent Nederland een fors spaaroverschot. We zien dat terug in het grote overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans. In de voorbije vijf jaar bedroeg dit overschot gemiddeld ruim 6% van het BBP. Meer groei in Nederland in voorbije decennia Index (1 e kwartaal 1990=100) Nederland Eurozone Economie is concurrerend We onderschrijven dat maatregelen nodig zijn om het tekort terug te dringen, niet alleen richting 3% van het BBP in 2013 maar vooral naar een lager niveau in de jaren daarna. Daardoor moet de schuld over enkele jaren weer kunnen gaan afnemen (in % BBP). Van groot belang is dat ook maatregelen worden genomen die - via structurele hervormingen - bijdragen aan meer economische groei. Dat brengt ons bij de vraag hoe de Nederlandse economie er wat dat betreft momenteel voorstaat. Op basis van de ontwikkelingen in de voorbije decennia is de welvaart in ons land flink gestegen. Dat zien we terug in de gemiddelde economische groei vergeleken met die van andere landen. Ook is het BBP per hoofd van de bevolking harder is gestegen dan in veel andere landen, waardoor Nederland is geklommen op de ranglijst. BBP per hoofd van de bevolking Ita Port Grie Spa Bron: Eurostat Jap EMU Fra EU15 EU-27 = 100 VK Fin Dui Ier Bel Zwe Oost Den Ned Zwits VS Noor Daarnaast kunnen we kijken hoe de concurrentiekracht van Nederland ervoor staat. Hierbij maken we gebruik van internationale ranglijsten van meest concurrerende economieën zoals die van The Global Competitiveness Report van World Economic Forum 1 en IMD World Competiveness Yearbook Op de eerste ranglijst is Nederland ten opzichte van een jaar geleden geklommen van de achtste naar de zevende plaats (zie grafiek op volgende blz.). Binnen de eurozone staat het zelfs op de derde plaats. Op de andere ranglijst scoort Nederland met een elfde plaats (gestegen van veertien) wat lager. Vooral enkele niet-europese landen zijn verantwoordelijk voor deze lagere plaats. De beide rapporten stellen niet exact vast hoe sterk de concurrentiepositie van een land is. De uitkomsten van beide onderzoeken zijn immers deels gebaseerd op enquêtes en zijn 1 2

4 4 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 daarmee deels subjectief. Toch geven de beide onderzoeken wel een indruk wat de sterkere en zwakkere punten van een land zijn. Ter illustratie van de Nederlandse positie maken we gebruik van het onderzoek van WEF. Ranglijst mondiale concurrentiekracht Europese landen in de top 50 plus VS, Japan, Singapore 4,0 4,5 5,0 5,5 6,0 Zwits Sing Zwe Fin VS Dui Ned Den Jap VK Bel Noor Fra Oost Lux Ier Est Spa Tsjec Pol Ita Lit Port Cypr Hong Bron: World Economic Forum Zoals gezegd, behaalt Nederland bij de algehele index een zevende plaats. WEF onderscheidt echter een aantal deelindices. Tussen haakjes staat de positie van Nederland op de ranglijst van die specifieke concurrentiefactor. 1. instituties 3 (10) 2. infrastructuur (7) 3. macro-economische stabiliteit (36 4 ) 4. gezondheid en basisonderwijs (7) 5. hoger onderwijs en training (8) 6. efficiëntie goederenmarkt (9) 7. efficiëntie arbeidsmarkt (23) 8. ontwikkelde financiële markten (23) 9. technologische alertheid (5) 10. marktomvang (18) 11. ontwikkeld bedrijfsleven (5) 12. innovatie (12). economie. Dat neemt niet weg dat op deelterreinen wel degelijk verbeteringen wenselijk zijn. Bij de zogeheten efficiencyverhogende factoren (de factoren 5 t/m 10 in bovenstaand overzicht) staat Nederland op de achtste plaats. Maar daarbinnen bestaan flinke verschillen. Zwak tot matig doet Nederland het bijvoorbeeld vooral bij factor 7, de efficiëntie van de arbeidsmarkt. Zo scoort het bij de flexibiliteit van de loonvorming 3,5 op een schaal van 1 tot 7. Bij regelgeving ten aanzien van werkgelegenheid (aantrekken en ontslaan van werknemers; hanteren van vaste arbeidscontracten en minimumlonen voor o.a. starters; nachten weekendwerk en lengte van de werkweek; speciale behandeling boventallig personeel) is de score nog lager (= minder flexibel). Ranglijst efficiencyverhogende factoren Factoren 5 t/m 10 4,0 4,5 5,0 5,5 6,0 Zwits Sing Zwe Fin VS Dui Ned Den Jap VK Bel Noor Fra Oost Lux Ier Est Spa Tsjec Pol Ita Lit Port Cypr Hong Bron: World Economic Forum In Europees verband zijn ooit afspraken gemaakt dat de EU een van de meest concurrerende regio s ter wereld zou moeten worden. Ook ons land heeft in het kader van het nieuwe innovatiebeleid een dergelijke ambitie uitgesproken. Nederland scoort volgens het WEF niet slecht, maar verbetering is zeker mogelijk. Over het algemeen blijkt Nederland vrij goed tot (soms zeer) goed te scoren. De meeste Europese landen weet het achter zich te laten. Dat tekent de concurrentiekracht van de 3 Denk bijvoorbeeld aan: eigendomsrechten, vertrouwen in politici, onafhankelijkheid rechtspraak, bureaucratie, corruptie, ethisch gedrag bedrijfsleven, accountants- en verslagleggingregels enz. 4 Deze 36 e plaats wordt vooral veroorzaakt door het tekort en de schuld van de overheid.

5 5 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 Ranglijst innovatievermogen Factor 12 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0 5,5 6,0 Zwits Sing Zwe Fin VS Dui Ned Den Jap VK Bel Noor Fra Oost Lux Ier Est Spa Tsjec Pol Ita Lit Port Cypr Hong Zwakkere punten zijn er echter toch ook. Dat is geen verrassing. Kijkend naar onder meer de ontwikkeling van de opkomende economieën zijn dus verdere hervormingen noodzakelijk om de concurrentie in de toekomst goed aan te kunnen. Bron: World Economic Forum Conclusie De Nederlandse economie presteert momenteel ondermaats. Zorgen bestaan zorgen over de overheidsfinanciën. Dankzij de nu voorziene ombuigingsmaatregelen kan het tekort flink worden teruggebracht, maar dit gaat duidelijk ten koste van de economische groei in 2013 en waarschijnlijk ook in Daarnaast zit de huizenmarkt vast. Ook wordt bezorgd gekeken naar de hoge hypotheekschuld van gezinshuishoudens. Inderdaad is deze schuld heel hoog. Wel staan tegenover deze schuld omvangrijker financiële en materiële bezittingen (o.a. pensioenvoorzieningen en eigen woningen). 5 Zonder iets af te willen doen aan de hiervoor genoemde minpunten, lieten we ter nuancering zien dat de huidige slappe ontwikkeling echter na een periode van relatief sterke groei is gekomen, waarbij het BBP per hoofd van de bevolking flink is toegenomen. Nederland zit hier in de top van de eurozone. Uiteraard betekent een goede uitgangspositie beslist niet dat Nederland niets kan overkomen. Nog niet eens zó lang geleden werd Spanje gezien als een van de betere leerlingen van de klas Verder blijkt dat Nederland op internationale-concurrentieranglijsten goed scoort. Dat suggereert dat het nu goed in staat is zijn partij mee te blazen in de internationale economie. Ook deze nuancering willen we aanbrengen bij het zorgelijke beeld dat soms wordt geschetst van de Nederlandse economie. 5 Zie Nederlandse economie in zicht, april 2012

6 6 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 Nederlandse conjunctuur Recessie duurt nu al drie kwartalen In het eerste kwartaal is het BBP opnieuw gedaald. Dat betekent dat de recessie in ons land nu al drie kwartalen duurt. Wel was de krimp met 0,2% kwartaal op kwartaal (k-o-k) flink minder dan in de voorgaande periode en ook iets minder dan was verwacht. Vergeleken met begin vorig jaar is het BBP met ruim 1% gedaald. Opmerkelijk was de flinke stijging van de uitvoer (+4,2% k-o-k), die overigens samenging met een bijna even sterke procentuele toename van de invoer. Dit heeft te maken met de sterke groei van de wederuitvoer, die suggereert dat de situatie in het buitenland weer wat is verbeterd. Volgens ons zijn de k-o-k-cijfers geflatteerd door het feit dat het eerste kwartaal een (schrikkel)dag méér telde. Maar ook wanneer hiermee rekening wordt gehouden, was de groei stevig. Economie opnieuw gekrompen % mutatie 2,5 1,5 0,5-0,5-1,5-2, % k-o-k (l.a.) % j-o-j (r.a.) Ook de particuliere consumptie steeg iets (0,2%) vergeleken met eind Hier moet de plus waarschijnlijk helemaal worden toegeschreven aan de extra koopdag in het eerste kwartaal, terwijl bovendien in februari vanwege de kou het energieverbruik flink hoger was. De conclusie moet dan ook luiden dat de consumptie nog altijd zwak is. Dat blijft een belangrijke verklaring voor het feit dat de Nederlandse economie nu zwakker presteert dat de eurozone als geheel. Consumptie flink afgenomen sinds 2008 EUR mld, in prijzen De particuliere investeringen zijn in de eerste drie maanden wel afgenomen. Dat gold vooral voor de bouwinvesteringen die, zo meldde het CBS, te maken hadden met meer vorstverlet dan normaal en het feit dat een groter deel van de kerstvakantie in januari viel Het beeld van de bestedingscomponenten lijkt al met zo slecht nog niet (de voorraden droegen ook licht positief bij). Dat het BBP desondanks (k-o-k) toch licht is gekrompen, komt doordat het CBS dat cijfer wél heeft gecorrigeerd voor (het positieve effect van de) de schrikkeldag. Op korte termijn nog geen herstel De tekenen voor het lopende kwartaal zijn evenmin gunstig. De voorlopende indicatoren zijn in mei (evenals elders in de eurozone) duidelijk verder verslechterd. We moeten er dan ook rekening mee houden dat de economie in het tweede kwartaal opnieuw krimpt. Dat geldt overigens ook voor de eurozone. De particuliere consumptie lijdt onder de daling van het beschikbaar inkomen en het lage consumentenvertrouwen. Ook de overheidsconsumptie daalt dit jaar als gevolg van de bezuinigingen. Consumentenvertrouwen en koopbereidheid zijn laag Indices Koopbereidheid Consumentenvertrouwen

7 7 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 De uitvoer doet het beter. Niet alleen lijkt het dal al enkele maanden geleden te zijn gepasseerd, ook wezen de voorlopende indicatoren in de eerste vier maanden van het jaar op (verdere) groei. De PMI (inkoopmanagersindex) voor de exportorders lag in die maanden steeds boven de 50, de waarde die de grens markeert tussen groei en krimp. In mei dook deze index echter toch ook onder de 50. Dat neemt niet weg dat we ervan uitgaan dat de uitvoer, zoals gebruikelijk na een dip, de Nederlandse economie in het tweede halfjaar uit de recessie zal halen. Volgend jaar zal de economische groei dan gemiddeld weer in de plus zitten. Maar het cijfer blijft aan de lage kant. De ombuigingsmaatregelen van het vijfpartijenakkoord (waaronder de BTW-verhoging in oktober a.s.) zullen de economische groei flink drukken. Om die reden en omdat het buitenlandbeeld voor ons land is verslechterd, hebben we onze groeiprognose voor 2013 verlaagd naar ¾%. Begrotingstekort omlaag Dankzij de ombuigingen ter grootte van ruim EUR 12 miljard kan het begrotingstekort volgend jaar waarschijnlijk dalen richting 3% van het BBP. Het is echter goed denkbaar dat het ombuigingsbedrag straks nog niet voldoende blijkt te zijn nu de groei (ook) lager dreigt uit te vallen door de tegenvallende conjunctuur in het buitenland. Werkloosheid weer omhoog Na enkele maanden van stabilisatie liet de werkloosheid in april opeens weer een sprong zien. Al met al is het aantal werklozen sinds april 2011 met meer dan een kwart gestegen. Op zich is een flinke stijging geen verrassing bij een economie die al drie kwartalen in een recessie zit. Aanvankelijk (in zomer 2011) liep de werkloosheid nog vooral op door nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Maar inmiddels neemt ook de werkgelegenheid af. Gegeven de matige economische vooruitzichten zal aan de stijging van de werkloosheid nog niet gauw een einde komen. Inflatie omlaag De inflatie is in mei flink gedaald van 2,4% naar 2,1%, onder meer door lagere benzineprijzen. Dankzij de dalende trend van de olieprijzen én door de zwakke conjunctuur kan het prijsstijgingstempo de komende maanden verder afnemen. In oktober zal het prijspeil echter een sprong maken als gevolg van de BTW-verhoging van 2%-punt (alleen het normale tarief). Gemiddeld zal de inflatie daardoor in 2013 boven de 2% liggen. Herstel uitvoer - en nu? % j-o-j PMI >50 - groei; <50 - krimp Uitvoer goederen (% j-o-j, 3-m v.g.; l.a.) PMI exportorders (index; r.a.) Bron: CBS en Thomson Reuters Datastream Werkloosheid stijgt x 1000 personen Kerncijfers Nederlandse economie % mutaties BBP 1,7 1,2-0,6 0,8 Particuliere consumptie 0,4-1,1-0,7-0,3 Overheidsconsumptie 1,0 0,2-0,5-0,5 Investeringen -4,4 5,8-2,4 2,0 Uitvoer 10,8 3,8 3,4 4,3 Invoer 10,6 3,5 2,9 3,9 Consumentenprijzen (CPI) 1,3 2,3 2,1 2,2 Lonen 1,0 1,4 1,7 1,5 Niveaus Werkloosheid (% beroepsbevolking) 5,4 5,4 6,4 7,0 Lopende rekening (% BBP) 7,1 9,2 8,1 8,2 Saldo overheid (% BBP) -5,1-4,7-4,2-3,1 Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau

8 8 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 Sectoren De Nederlandse economie staat er niet florissant voor. De huizenmarkt zit nog in een dal, de crisis in de eurozone duurt voort en de wereldhandel heeft ook betere tijden gekend. De consument is onzeker en haalt de broekriem verder aan. Maar toch is niet alles kommer en kwel. Zeker niet als we wat verder kijken dan de korte termijn. We nemen in dit verband een drietal sterk van de export afhankelijke sectoren onder de loep (agrifood, industrie en transport & logistiek), inclusief enkele branches - met best practices voor de toekomst. Agrifood De agrarische en food sector behoren tot de sterkere Nederlandse sectoren en putten hun economische kracht uit hun innovatieve karakter en het hoge kennisniveau. Technische innovaties ten behoeve van het bedrijfsproces voeren de boventoon, maar niet-technologische innovaties doen het ook goed. Ondanks dat de groei van de export van sommige agrarische producten sterk afneemt (en zelfs bij de uitvoer van groenten en fruit daalt), kunnen we in deze sector toch een aantal succesfactoren signaleren. Jaarmutaties uitvoer agrarische producten % j-o-j Uitvoer groenten en fruit Uitvoer graan(producten) Uitvoer vlees(producten) 20% 10% 0% -10% Uitvoer vis Uitvoer zuivel(producten) Het Masterplan Duurzame Noordzeevisserij, waarbij nieuwe kotters worden ontwikkeld die op een duurzame wijze vissen, kan de branche in de toekomst nieuw elan geven. In de kottervisserij is er daarom veel aandacht voor brandstofbesparende visserijtechnieken, die een gunstige uitwerking hebben op het rendement. Op de lange termijn is ook de uitgangspositie van de Nederlandse champignonteelt goed. Op de industriële markt dragen mechanisering, een grote productie per vierkante meter, een uniforme en hoge kwaliteit en een goed georganiseerde verwerkende industrie hieraan bij. En het Nederlandse productenpakket wat betreft bewerking en handel in groente en fruit heeft op internationale markten een sterke positie door het brede, diepe en hoogwaardige assortiment, de goede en uniforme kwaliteit, de grote aandacht voor voedselveiligheid, het gebrek aan en de controle op residuen van gewasbeschermingsmiddelen en een snelle en efficiënte logistiek. Transport & Logistiek Het Nederlandse transport kent een goede uitgangspositie. We hebben een fijnmazig netwerk als het gaat om spoor-, wegenen waternet en we staan internationaal bekend als de Gateway to Europe. Maar ondanks deze goede uitgangspositie is de tweede recessie binnen korte tijd erg hard aangekomen in de sector. Opnieuw wordt de continuïteit van vele bedrijven op de proef gesteld en is er sterke behoefte aan een structurele en substantiële groei van omzet en resultaat om als sector te herstellen. De sector heeft het niet breed, lijdt onder margedruk, hoge brandstofkosten en een sterk wisselende vraag. De omzetvooruitzichten zijn dan ook niet gunstig. Maar toch kunnen we een aantal kritische succesfactoren aanwijzen die de basis leggen voor een goede toekomst. Bron: CBS 2011 (jan + feb) 2012 (jan + feb) Omzetgroei transport & logistiek % j-o-j De markt voor zuivel ziet er voor 2012 gezond uit. Er zijn nog genoeg uitdagingen, maar de branche heeft positieve vooruitzichten. Zo blijft de vraag naar zuivel de komende jaren toenemen. Op exportgebied neemt de invloed van Europa af en de afzetmarkten in Azië worden belangrijker. India streeft China als grootste bevolking voorbij en de BRIC-landen zijn straks goed voor de helft van de mondiale economische groei. Daarnaast heeft de Nederlandse zuivel een voorsprong met betrekking tot ketenverduurzaming. Hiermee heeft de branche een onderscheidende troef in handen voor de langere termijn. De dominante positie van Nederland in de mondiale bloembollenteelt is verkregen door gunstige fysiologische en klimatologische omstandigheden, het aansprekende assortiment, het hoge kennisniveau, de clustering van activiteiten en de eveneens sterke positie van Nederland in de mondiale bloementeelt. Omzet expediteurs Omzet opslag Omzet vervoer per spoor 10% 5% 0% -5% Omzet goederenw egvervoer Omzet binnenvaart Bron: CBS, ABN AMRO Sector & Commodity Research Voor de binnenvaart geldt dat een fijnmazig netwerk met strategisch geplaatste overslaglocaties ervoor kan zorgen dat verladers eerder voor de binnenvaart kiezen dan voor het wegvervoer. Alleen dan kan de binnenvaart op tegen de flexibiliteit van het wegtransport. Verder zullen de innovaties

9 9 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 die al plaats vinden, vooral op het gebied van zuiniger en minder belastende brandstofmotoren, de duurzaamheidpropositie van de binnenvaart versterken. Met het openen van de Maasvlakte II zullen de binnenvaart en de containerstromen een stevige impuls krijgen. Het spoorvervoer is dan ook goed gepositioneerd om de komende jaren marktaandeel te winnen op andere vervoersmodaliteiten. Het gebruik van het spoor om goederen te vervoeren heeft een aantal voordelen ten opzichte van andere modaliteiten: snelheid en vervoer van grote volumes. Ontwikkelingen die op deze succesfactoren inspringen, stellen de toekomst van deze modaliteit veilig. Daarnaast verwacht de klant steeds meer op het gebied van duurzaamheid van zowel de transporteur als de expediteur. Voor de opslag van olie speelt de hubfunctie van Rotterdam in de mondiale oliehandel een grote rol. De verwachte groei van de aanvoer van olie en gas stimuleert de nieuwbouw en uitbreiding van opslagfaciliteiten in deze deelmarkt. Compactere opslagfaciliteiten, lager energieverbruik en technologiesering van de faciliteiten spelen in op duurzaamheid en leveren ook efficiëntieslagen op. Het blijft echter van groot belang dat de sector serieuze investeringen blijft doen in personeel, IT, en innovatie. Omzet, orders en productie industrie % j-o-j Industriele productie 30% Continue productverbetering en innovatie in de metaalbewerkingindustrie hebben geleid tot bedrijven die met recht als hightech kunnen worden bestempeld. Ook nemen ondernemers in deze branche taken van afnemers over (het zogenaamde ontzorgen), ze ontwikkelen samen met de afnemer producten, laten zich leiden door processen bij de afnemer of dragen bij aan efficiencyverbeteringen in de keten. Dit leidt tot meer samenwerking met leveranciers en opdrachtgevers. Nederlandse machinebouwers profileren zich door innovatie en flexibiliteit. Een substantieel aantal bedrijven behoort tot de wereldtop. Bij de productontwikkeling vormt total cost of ownership van de afnemer een belangrijk uitgangspunt. Denk hierbij aan afvalreductie, lagere instel- en omsteltijden, energiezuinigheid (hybride machines) en onderhoudsvermindering. De kunststofindustrie is goed gepositioneerd om in te spelen op zowel de demografische trends (vergrijzing, zorg en mobiliteit) als duurzaamheid (lichtgewicht, bio-based en recycling). Nieuwe technologieën zoals rapid prototyping en 3D-printing in combinatie met flexibel inzetbare productiemachines zorgen ervoor dat de time-to-market van veel nieuwe producten sterk verkort wordt en dat zelfs kleine series winstgevend geproduceerd kunnen worden. Orderontvangsten buitenland 20% 10% 0% -10% Omzet binnenland De Nederlandse offshore-industrie is vooraanstaand op het gebied van ontwerp en exploratie en staat bekend om haar innovatieve karakter, hoge efficiency en vakkundigheid. Nederland is het enige gasexporterende land binnen de EU, en speelt dus een belangrijke rol in de Europese energievoorziening. Orderontvangsten binnenland Omzet buitenland kwartaal kwartaal 1 Bron: CBS Industrie De Nederlandse industrie staat bekend om haar kwalitatief hoogwaardige producten en innovatieve kracht. Zonder de innovaties in de industrie zijn technologische efficiencyverbeteringen voor bedrijfsprocessen in andere bedrijfstakken moeilijk realiseerbaar. Maar ook geldt dat zonder industriële productie andere sectoren tot stilstand zullen komen. In dit verband zijn de dienstensector en transportsector gebaat bij een sterke industrie. Nederland zit al drie kwartalen in een recessie en ondanks haar goede exportpositie zal ook de industrie te maken krijgen met uitdagende marktomstandigheden. Dit blijkt ook uit de omzet, orders en productiecijfers van het tweede kwartaal. Maar ook in deze sector zijn enkele goede voorbeelden te noemen waarmee een goede basis voor de toekomst is gelegd. Efficiency, snelheid en flexibiliteit zijn kritische succesfactoren in de metaalproductenindustrie. In deze branche wordt gestreefd naar zo weinig mogelijk machinestilstand en reductie van doorlooptijden, afval en afkeur. Een bijkomend voordeel hiervan is dat het ook aansluit bij het duurzaam ondernemen. Uiteraard heeft het automatiseren van processen een centrale rol bij het verhogen van de efficiency. Technieken als rapid prototyping en rapid manufacturing worden ook hier steeds meer toegepast. Hierbij worden modellen en (kleine) series van producten vervaardigd door middel van 3Dprintingtechnieken. De eurozone blijft de belangrijkste exportmarkt voor de Nederlandse industrie. De economische groei in de eurozone zal zich geleidelijk aan herstellen. Duitsland, als belangrijkste handelspartner van Nederland, fungeert als aanjager. Toch zal het moeilijk zijn om op de korte termijn substantiële exportgroei te bewerkstelligen in de eurozone. Het langetermijnperspectief is door genoemde succesfactoren echter gunstig te noemen.

10 10 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 APPENDIX 1: TABEL MACRO INDICATOREN Kerncijfers Nederlandse economie r 2013r Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 Kwartaal 2 % mutaties k-o-k k-o-k k-o-k k-o-k BBP -3,5 1,7 1,2-0,4-0,6-0,2-0,6 0,8 Particuliere consumptie -2,6 0,4-1,1-0,5-0,9 0,2-0,7-0,3 Overheidsconsumptie 4,8 1,0 0,2-0,3-0,1-0,5-0,5 Investeringen -10,2-4,4 5,8-1,0-0,5-2,4 2,0 Uitvoer -8,1 10,8 3,8-0,9-0,5 4,4 3,4 4,3 Invoer -8,0 10,6 3,5-1,6-0,4 4,3 2,9 3,9 Consumentenprijzen (CPI - % j-o-j)) 1,2 1,3 2,3 2,6 2,5 2,5 2,1 (mei) 2,1 2,2 Lonen (% j-o-j) 2,7 1,0 1,4 1,6 1,6 1,6 1,7 1,5 Niveaus Werkloosheid (% beroepsbevolking) 4,8 5,4 5,4 5,4 5,8 5,9 6,2 (apr) 6,4 7,0 Producentenvertrouwen (ultimo) -8,1 2,6-1,3-0,5-1,3-2,6-5,0 (mei) Consumentenvertrouwen (ultimo) (mei) Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau Macro Research Kerncijfers internationale economie r 2013r Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 Kwartaal 2 % mutaties k-o-k k-o-k k-o-k k-o-k BBP eurozone -4,1 1,8 1,5 0,1-0,3 0,0-0,5 0,5 BBP Duitsland -5,1 3,7 3,0 0,6-0,2 0,5 0,9 1,5 BBP Verenigde Staten -3,5 3,0 1,7 0,5 0,7 0,5 2,2 2,2 Ultimo s en gemiddelde prijs USD per EUR (ultimo) 1,43 1,34 1,29 1,35 1,29 1,33 1,24 (mei) 1,25 1,15 Korte rente eurozone (%, 3m-euribor, ultimo) 0,5 1,0 1,4 1,8 1,4 0,8 0,7 (mei) 0,7 0,8 Lange rente, 10jr Bund (%, Duitsland, ultimo) 3,4 3,0 1,8 1,9 1,8 1,8 1,2 (mei) 2,0 2,4 Lange rente, Nederland (%,10jr staats, ultimo) 3,5 3,1 2,2 2,3 2,2 2,4 1,6 (mei) 2,4 2,6 Olieprijs Brent (USD/barrel, gemiddelde) 61,6 79,6 111,4 113,1 109, (mei) Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau Macro Research

11 11 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 APPENDIX 2: TABEL MESO INDICATOREN Kerncijfers Nederlandse economie naar sector v 2013v Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Algemeen k-o-k k-o-k k-o-k k-o-k PMI (ultimo,index > 50 = groei) 53,1 57,5 46,2 49,6 (mrt) 47,6 (mei) Faillissementen (totaal uitgesproken) Index Wereldhandel, ultimo 147,3 162,4 165,9 167,4 Agrifood Omzet voedings- en genotmiddelenind. -6,9% 1,1% 9,0% -0,8% Productie voedings- en genotmiddelenind. -1,3% 1,8% 1,6% 0,7% Export voedings- en genotmiddelen -4,6% 12,6% 8,0% 2,9% (t/m feb) Producentenprijzen voedingsmiddelen -5,3% 5,4% 10,1% 1,0% (mrt) Bouw en onroerend goed Omzet bouw excl. proj. ontw. (% j-o-j) -4,4% -8,9% 3,7% -9,3% -5,0% Verleende nieuwbouwvergunningen ( mrd) 16,0 13,0 12,1 0,5(jan) 11 Bouwproductie (volumes, % j-o-j) -1,1% -8,9% 4,3% -10.8% -3,5% 1,0% Aant. maanden productie in portefeuille 6,2 5,9 6,2 6,0(feb) 6,4 Aantal woningtransacties (apr) Prijs koopwoningen (in %, j-o-j) -3,3% -2,0% -2,3% -3,8% -5,2% (apr) -5,0% -3,0% Detailhandel Retail verkopen (waarde, in %, j-o-j) -3,9% -0,2% 0,2% 1,4% -1,5% Retail prijs (in %, j-o-j) 1,2% 0,2% 1,5% 1,9% 1,5% Omzet supermarkten (in %, j-o-j) 1,3% 1,8% 2,1% 5,2% 1,0% Autoverkopen (aantallen, ultimo) Industrie Productie (in %, j-o-j) -8,7% 7,0% 3,3% 0,0% Bezettingsgraad (%, ultimo) 77,5% 80,6% 79,6% 79,0 (jan) 77,9 (apr) Oordeel orderpositie, ultimo** -30,3-11,1-13,6-14,9 (mrt) -19,8 (mei) Oordeel voorraden, ultimo** 2,1 2,0 2,3 3,1 (mrt) 4,2 (mei) Technologie, Media & Technologie Omzet telecommunicatie (in %, j-o-j) -4,9% 0,6% -0,7% Omzet reclamebureaus (in %, j-o-j) -14,2% -1,7% -4,0% Omzet IT dienstverlening (in %, j-o-j) -1,4% -0,6% 3,2% Omzet softwareontwikkeling (in %, j-o-j) -5,2% 1,2% 1,6% Transport & Logistiek Omzet Transport & Logistiek (in %, j-o-j) -12,5% 2,6% 4,5% -1,0% Baltic Dry Index (ultimo) (mei) Goederenvervoer Schiphol (tonnen x1.000) (tm mrt) 482 (apr) Sentiment transport (ultimo) -24,1 1,8-28,9-3,0 (feb) 18,9 (apr) Zakelijke dienstverlening Omzet uitzendbranche (in %, j-o-j) -13,7% -2,7% 8,5% -2,0% (per. 3) -3,0%( per.4) -3,0% Dienstenprijsindex (in %, j-o-j) 0,4% 1,3% 1,0% Eurozone Services PMI (ultimo) 53,7 53,7 48,3 48,7(mrt) 46,7 (mei) JP Morgan Global Services PMI (ultimo) 51,8 56,6 53,1 54,9 (mrt) 52,5 (mei) Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau Sector & Commodity Research

12 12 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 Overige publicaties van ABN AMRO Economisch Bureau: De Nederlandse Economie in zicht verschijnt elke maand en gaat in op macro- en meso-economische ontwikkelingen. Overige periodieke publicaties van het Economisch Bureau zijn onder meer: Macro Weekly Wekelijkse publicatie over actuele mondiale ontwikkelingen op het terrein van macro-economie en financiële markten. De publicatie komt uit in het Nederlands en het Engels. Visie op rente en euro Macro Visie Emerging Markets Outlook Sector Monitoren Visie op Sectoren Quarterly Commodity Outlook (joint venture met Research & Strategy van ABN AMRO Private Banking) Maandelijkse update over renteontwikkelingen in eurozone en Nederland en de koers van de euro. Kwartaalpublicatie over conjuncturele ontwikkeling in industrielanden en opkomende markten. Tevens worden prognoses gegeven van onder meer BBP-groei, inflatie, werkloosheid en begrotingstekort. Zowel Nederlands- als Engelstalig. Kwartaalpublicatie over opkomende economieën (Engels). Rapport met sector specifieke economische ontwikkelingen. Op dit moment zijn er zeven Sector Monitoren: Agrifood, Bouw, Industrie, Retail, TMT (Technologie, Media & Telecommunicatie), Transport & Logistiek en Zakelijke dienstverlening. Jaarlijkse sectorupdate waarin Sector & Commodity Research zijn visie geeft op brancheontwikkelingen en omzetverwachtingen. In de VOS 2012 worden 9 sectoren en circa 75 branches besproken in factsheets van twee pagina s. Eind mei 2012 is de nieuwe VOS gepubliceerd. Kwartaalrapport dat de prijsvooruitzichten voor grondstoffen van ABN AMRO weergeeft voor zowel de korte (3 maanden) als de lange termijn (tot en met 2014). In het rapport wordt in gegaan op grondstoffen zoals olie, gas, goud, zilver, aluminium, koper, staal, kolen, graan en suiker. De meest recente uitgave is van 2 mei. Contactgegevens ABN AMRO Economisch Bureau: Primair aandachtsgebied: Telefoonnummer: adres: Han de Jong Chief economist Wilma Schelvis Research assistent Macro research: - Nick Kounis (Hoofd) Wereld, eurozone, ECB, Italië, Denemarken, Griekenland Aline Schuiling Eurozone, Duitsland, Spanje, Portugal, Noorwegen Joost Beaumont Frankrijk, VK, Ierland, Zweden Nico Klene Nederland, België, Zwitserland, Oostenrijk Peter de Bruin VS, Australië, Nieuw-Zeeland Ruben van Leeuwen Fixed income research Project Research: - Hein Schotsman (Hoofd) Projecten, bankwezen, Japan Philip Bokeloh Projecten, huizenmarkt Emerging Markets: - Marijke Zewuster (Hoofd) Emerging markets, sovereign risk, Brazilië, Latijns-Amerika Arjen van Dijkhuizen Rusland, Emerging Europa Maritza Cabezas China, Emerging Azië Sector & Commodity Research: - Jacques van de Wal (Hoofd) Sectoroverschrijdend Eric Huliselan Industrie Casper Burgering Delfstoffen, zakelijke dienstverlening Hans van Cleef Energie Nadia Menkveld Transport Thijs Pons Agrifood en agrarische grondstoffen Otto Schell Bouw en gerelateerde sectoren Mathijs Deguelle Retail Theo de Kort Informatie analist Ingrid Kroeze Research ondersteuning

13 13 Nederlandse economie in zicht - Nog niet verslagen - 7 juni 2012 Blijf altijd op de hoogte van onze visie op de economie en sectoren en download nu de Market Insights app via abnamro.nl/marketinsights of direct in de App Store. Of lees meer over het Economisch Bureau op: Dit document is samengesteld door ABN AMRO. Het heeft uitsluitend als doel om financiële en algemene informatie te verstrekken over [ONDERWERP DOCUMENT]. ABN AMRO behoudt zich alle rechten voor met betrekking tot de informatie in het document en het document wordt uitsluitend aan u verstrekt voor uw informatie. Het is niet toegestaan dit document (geheel of deels) te kopiëren, distribueren, door te geven aan een derde of om het voor enig ander doel te gebruiken dan hier boven bedoeld. Dit document is informatief bedoeld en vormt geen aanbieding van effecten aan het publiek, of een uitnodiging om een aanbod te doen. U mag niet om welke reden dan ook vertrouwen op de informatie, meningen, beramingen, en aannames in dit document noch dat het compleet, accuraat of juist is. Er wordt geen garantie gegeven, uitdrukkelijk of stilzwijgend, door of uit naam van ABN AMRO, haar directeuren, functionarissen, vertegenwoordigers, gelieerde partijen, groepsmaatschappijen of werknemers met betrekking tot de juistheid of volledigheid van de informatie in dit document, en geen enkele aansprakelijkheid wordt geaccepteerd voor enig verlies als direct of indirect gevolg van het gebruik van deze informatie. De opvattingen en meningen opgenomen hierin kunnen op enig moment aan verandering onderhevig zijn en ABN AMRO heeft geen enkele verplichting om de informatie in dit document na de datum hiervan te herzien. Voordat u in enig product van ABN AMRO investeert, dient u zich te informeren over de verschillende financiële en andere risico s, alsmede mogelijke beperkingen voor u en uw investeringen als gevolg van toepasselijke wetgeving en regels. Indien u, na lezing van dit document, overweegt een investering te doen in een product, raadt ABN AMRO aan om een dergelijke investering met uw relatiemanager of persoonlijke adviseur te bespreken om nader te bezien of het relevante product met inachtneming van alle mogelijke risico s past bij uw investeringen. De waarde van beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garanties voor de toekomst. ABN AMRO behoudt zich het recht voor wijzigingen in dit materiaal aan te brengen. Alle rechten voorbehouden.

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Groei boven 2% Economisch Bureau Nederland 2 juni 2015 Groei versnelt tot meer dan 2% in 2015 en 2016 De Nederlandse economie heeft de laatste twee kwartalen een behoorlijke

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitblik 214-215 Economisch Bureau Nederland december 21 Barometer wijst op herstel van economie 6 12 15 9-75 -6 91 9 95 97 99 1 5 7 9 11 1 BBP (% j-o-j; l.a.) Economisch-sentimentindicator

Nadere informatie

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013 De kracht van Nederland Joop Wijn, 10 april 2013 Cultuurverandering (1/3) Accepteer dat het feest voorbij is } Denk in lange termijn } Het wordt hard werken om baten te genereren dus wees kostenbewust

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Herstel na aarzelend begin 14 Economisch Bureau Nederland 1 juli 14 Economie krimpt in eerste kwartaal % k-o-k 1-1 - -3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 14 BBP-groei Herstel na aarzelend

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economie nog op herstelkoers Economisch Bureau Nederland 7 oktober 214 6 3-3 -6 Indicator signaleert verdere groei 91 93 95 97 99 1 3 5 7 9 11 13 133 123 113 13 93 83 73 63

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economie maakt inhaalslag Economisch Bureau Nederland 1 september 215 Nederlandse economie is bezig met een inhaalslag De Nederlandse economie doet het goed en groeit harder

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Het regent meevallers Economisch Bureau Nederland 8 april 14 Begrotingssaldo weer onder 3%-Maastrichtnorm % BBP - -5-6 8 7 64 56 48 4 Begrotingssaldo (l.a.) Overheidsschuld

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economisch Bureau Nederland 24 november 2016 Groei zet komende jaren door Nico Klene Tel: +31 (0)20 628 4204 nico.klene@nl.abnamro.com De Nederlandse economie doet het dit

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Verder herstel in 15-1 Economisch Bureau Nederland november 1 Nederlandse economie doet het geleidelijk beter BBP-groei in % j-o-j 1-1 - 11 1 1 1 15 1, ABN AMRO (ramingen)

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht BBP-groei krijgt bredere basis Economisch Bureau Nederland 22 april 215 Aandeel flexibele arbeidscontracten groeit 1% 8% 6% 4% 2% % 3 4 5 6 7 8 9 1 11 12 13 14 Werknemer vast

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Ruimte voor export Economisch Bureau: - Macro Research - Sector & Commodity Research 16 augustus 212 Exportpotentieel lang niet benut Eur miljard Zakelijke dienstverlening

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economisch Bureau Nederland Internationale onrust tempert vertrouwen 11 september 214 ECB stuurt koers euro omlaag 1.4 1.38 1.36 1.34 1.32 1.3 1.28 1.26 13 14 USD/EUR Internationale

Nadere informatie

Economische visie op 2015

Economische visie op 2015 //5 Economische visie op 5 Nieuwjaarsbijeenkomst VNO-NCW regio Zwolle Björn Giesbergen januari 5 Inhoud Visie op 5 Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver? (conjunctuur/financiële markten)

Nadere informatie

Focus op Prinsjesdag 2017

Focus op Prinsjesdag 2017 Focus op Prinsjesdag 2017 Economisch Bureau Nederland 19 september 2017 Nico Klene Tel: +31 (0)20 628 4204 nico.klene@nl.abnamro.com Macro Economische Verkenning 2018 Het CPB verwacht 3,3% economische

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Evenwichtiger groei Economisch Bureau Nederland 5 januari 5 Groei niet meer alleen afhankelijk van uitvoer Bijdrage aan BBP-groei in %-punten - - Uitvoer Part. consumptie

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Onderdeel Economische groei Inflatie Producentenvertrouwen Consumptie Omzet detailhandel Consumentenvertrouwen Hypotheken Hypotheek- en kapitaalmarktrente

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Conjunctuur lijkt te verbeteren Economisch Bureau 6 november 213 Barometer signaleert weer groei 6 12 3 15 9-3 75-6 91 93 95 97 99 1 3 5 7 9 11 13 6 BBP (% j-o-j; l.a.) Economisch-sentimentindicator

Nadere informatie

Branche Update: Wegvervoer

Branche Update: Wegvervoer Branche Update: Wegvervoer Economisch Bureau Sector & Commodity Research Nadia Menkveld +31 26 286441 Financiële weerbaarheid wegvervoer onder druk Het goederenvervoer over de weg heeft het al een tijd

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Werkloosheid stijgt voorlopig verder Economisch Bureau 2 mei 213 Stijgende werkloosheid x1 65 55 45 35 25 3 4 5 6 7 8 9 1 11 12 13 Thema: Verder stijgende werkloosheid (p.2)

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Ramingen hoger na herzien BBP Economisch Bureau Nederland 8 juli 215 BBP-groei boven gemiddelde eurozone 8 6 4 2-2 -4-6 5 1 15 Nederland Eurozone Meest recente conjunctuurcijfers

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

Visie op de Nederlandse economie in 2014

Visie op de Nederlandse economie in 2014 Visie op de Nederlandse economie in 2014 De economie lijkt in de tweede helft van 2013 de bodem te hebben bereikt. Het is sinds 2008 niet de eerste keer dat dit gebeurt. Na het aanvankelijke herstel gedurende

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 30 oktober Fig. 1: Gerealiseerde prijsontwikkelingen Prijzen grondstoffen dalen verder De absolute winnaar van

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

De economische omgeving. Een cruciaal jaar voor Nederland en Europa

De economische omgeving. Een cruciaal jaar voor Nederland en Europa De economische omgeving Een cruciaal jaar voor Nederland en Europa Inhoud Wereldeconomie Traag herstel Verengde Staten Europa Nederland Ook 2017 een conjunctureel goed jaar Ons land staat er heel goed

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 29 januari Economische groei is smeerolie voor de vraag naar cyclische grondstoffen Noot: i K1-3-maands WTI l

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Miljoenennota Helmer Vossers

Miljoenennota Helmer Vossers Helmer Vossers Helaas niet helemaal waar 8 5 1/2 2010 2011 69,5 66,0 0 1 3/4 Groei Werkloosheid Saldo 2010 Saldo 2011 Schuld 2011 (% bbp) (% beroepsbevolking) (% bbp) (% bbp) (% bbp) -4,0-6,3-5,8-5,6

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 11 Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 3-5-11 :36 Economisch herstel zet door Horeca en detailhandel haken aan Na een lichte afzwakking in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Prinsjesdag Uitdagingen voor Nederland. Menno Middeldorp Hoofd RaboResearch Nederland

Prinsjesdag Uitdagingen voor Nederland. Menno Middeldorp Hoofd RaboResearch Nederland Prinsjesdag 2017 Uitdagingen voor Nederland Menno Middeldorp Hoofd RaboResearch Nederland Overzicht Conjunctuur Nederlandse economie in bloei Uitdagingen voor Nederland Van Miljoenennota naar regeerakkoord

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economie krimpt 4,5 procent in eerste kwartaal 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economie krimpt 4,5 procent in eerste kwartaal 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-038 15 mei 2009 9.30 uur Economie krimpt 4,5 procent in eerste kwartaal 2009 Grootste krimp na de Tweede Wereldoorlog Export en investeringen vallen

Nadere informatie

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09 HAAGSE MONITOR ECONOMISCHE RECESSIE 7 Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend zijn, in de

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persconferentie De Nederlandse economie vierde kwartaal 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persconferentie De Nederlandse economie vierde kwartaal 2009 Persconferentie De Nederlandse economie vierde kwartaal 2009 Sheet 1: Opening Goedemorgen dames en heren. Welkom op het Centraal Bureau voor de Statistiek bij de presentatie van de cijfers over het vierde

Nadere informatie

Conjunctuurtest voorjaar 2012

Conjunctuurtest voorjaar 2012 Conjunctuurtest voorjaar 0 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 0 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag zonder bronvermelding

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Economische outlook Nederlandse regio s 2 e kwartaal 2011

Economische outlook Nederlandse regio s 2 e kwartaal 2011 Economische outlook Nederlandse regio s 2 e kwartaal 2011 Verwachtingen in West-Nederland positiefst De productie van industriële bedrijven in Nederland groeide in april 2011 met 0,8% nauwelijks ten opzichte

Nadere informatie

Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009.

Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009. Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009. Sheet 1: Opening Het CBS publiceert vandaag het eerste cijfer van de economische groei over het vierde kwartaal en de voorlopige

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

De Wereldeconomie van Morgen: Op Zoek naar Groei

De Wereldeconomie van Morgen: Op Zoek naar Groei De Wereldeconomie van Morgen: Op Zoek naar Groei Jan Van Hove Chief Economist, KBC Group NV Bolero Tips & Trends 2016 10 september 2016 Globalization presumes sustained economic growth. Otherwise, the

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Effecten BTW-verhoging Economisch Bureau: - Macro Research - Sector & Commodity Research 4 oktober 212 Inflatie onder invloed van BTW-verhoging % j-o-j 5 4 3 2 1 1 2 3 4 5

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Nulgroei in 2014: opluchting, maar geen opleving

Nulgroei in 2014: opluchting, maar geen opleving Persconferentie 12/02/2014 Nulgroei in 2014: opluchting, maar geen opleving Internationale conjunctuur en economische toestand 2 Verbetering ondernemersvertrouwen in 2013, maar terugval in 2014 30,00 NBB-barometer

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Conjunctuur

Hoofdstuk 14 Conjunctuur Hoofdstuk 14 Conjunctuur Open vragen 14.1 CPB: groei Nederlandse economie valt terug naar 1% in 2005 In 2005 zal de economische groei in Nederland licht terugvallen naar 1% ten opzichte van een groei van

Nadere informatie

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010 Pagina // Bijlage HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS uari Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 BIJLAGE II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit in 1 naar verwachting met 1¼%. Voor komend jaar wordt een groei van 1¾% voorzien. De toename van

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

CEP 2009 Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis

CEP 2009 Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis Persconferentie CEP CEP Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis Coen Teulings Opzet Persconferentie CEP I II III Oorzaken en gevolgen kredietcrisis Gevolgen voor NL Wat betekent dit voor beleid? Persconferentie

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Inleiding Lorette Ford De economische ontwikkeling van een land kan door middel van drie belangrijke economische indicatoren

Nadere informatie

Herstel in de industrie zet door. Samenvatting. Totale industrie. Omzet stijgt. Eerste kwartaal 2014

Herstel in de industrie zet door. Samenvatting. Totale industrie. Omzet stijgt. Eerste kwartaal 2014 Eerste kwartaal 214 Herstel in de industrie zet door Samenvatting Totale industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context CRB 2016-0510 SR/LVN 03.02.2016 Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context 2 CRB 2016-0510 Overzicht groei sinds 1996 Onder invloed van de conjuncturele

Nadere informatie

Economische vooruitzichten

Economische vooruitzichten Economische vooruitzichten Is het herstel nu al in gevaar? Han de Jong Chief Economist 16 & 17 september 2015 Agenda Divergentie in de mondiale economie Eurozone in herstel Nederlandse economie loopt voorop

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Omzet industrie daalt door lagere prijzen

Omzet industrie daalt door lagere prijzen Eerste kwartaal 21 Omzet industrie daalt door lagere prijzen Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

sectormonitor transport en logistiek

sectormonitor transport en logistiek sectormonitor transport en logistiek januari 12 > Recessie laat transportsector niet ongemoeid in eerste helft 12 1 Sectormonitor Transport & Logistiek januari 12 Macro economisch beeld 2 Sector Transport

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Rente fors omlaag dankzij ECB Economisch Bureau Nederland 5 februari 215 Tienjaars rente flink gedaald % 5 4 3 2 1 8 9 1 11 12 13 14 15 Economie: Beleid ECB drukt rente en

Nadere informatie

Productiegroei industrie afgenomen in derde kwartaal

Productiegroei industrie afgenomen in derde kwartaal Derde kwartaal 214 groei industrie afgenomen in derde kwartaal Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Economische vooruitzichten

Economische vooruitzichten Economische vooruitzichten Joost Beaumont Economisch Bureau 31 oktober 211 Waar gaan we heen? Double-dip? Blijft de euro(zone)? 1 Wereldeconomie koelt af 8 4-4 -8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 11 1 5-5 -1-15 Mondiaal

Nadere informatie

sectormonitor transport en logistiek

sectormonitor transport en logistiek sectormonitor transport en logistiek 1 Sectormonitor Transport November 212 ABN AMRO Economisch Bureau INHOUDSOPGAVE Macro economie 2 Transportsector 3 Binnenvaart 5 Wegvervoer 5 Logistieke diensten 6

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

Thermometer economische crisis

Thermometer economische crisis 11 Thermometer economische crisis november 2013 afdeling Onderzoek - gemeente Utrecht Inleiding In deze elfde Thermometer economische crisis worden de recente ontwikkelingen op belangrijke gemeentelijke

Nadere informatie

Energiemonitor. Wikken en wegen. Economisch Bureau. 12 april Insights.abnamro.nl

Energiemonitor. Wikken en wegen. Economisch Bureau. 12 april Insights.abnamro.nl Energiemonitor Economisch Bureau 12 april 2017 Wikken en wegen Hans van Cleef Sr. Sector Econoom Energie Tel: 020 343 4679 hans.van.cleef@nl.abnamro.com De olieprijzen zitten nog steeds gevangen tussen

Nadere informatie

Thermometer economische crisis

Thermometer economische crisis 6 Thermometer economische crisis oktober 20 /11/20 1 Inleiding In deze zesde Thermometer economische crisis worden de recente ontwikkelingen op belangrijke gemeentelijke thema s gevolgd (economie, arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Woningmarkthervormingen Economisch Bureau 11 juli 2013 Krimp economie lijkt ten einde te lopen; toch ramingen verlaagd 6 120 3 105 0 90-3 75-6 91 93 95 97 99 01 03 05 07 09

Nadere informatie

Visie op Wankel perspectief. 18 november 2013

Visie op Wankel perspectief. 18 november 2013 Visie op 2014 Wankel perspectief 18 november 2013 Inhoud Blik op de wereld Eurozone Nederlandse Economie Woningmarkt Regeringsbeleid Conclusies Blik op de wereld Achteroverleunen beleidsmakers ongewenst

Nadere informatie

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Welkom bij Visie op 216 Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Visie op 216 Stabiele groeivooruitzichten omgeven door onzekere wereldeconomie Tim Legierse 28 januari 216 Agenda Wereldeconomie Nederland Achterhoek

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011 PERSBERICHT EMBARGO TOT DINSDAG, 13 SEPTEMBER 2011, 00.01 UUR Contact: Irene Bieszke ManpowerGroup Nederland +31 (0) 6 41 05 96 62 irene.bieszke@manpower.nl Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Productie licht gedaald in vierde kwartaal

Productie licht gedaald in vierde kwartaal Vierde kwartaal 14 Productie licht gedaald in vierde kwartaal Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Hoofdstuk 27 Landenrisico

Hoofdstuk 27 Landenrisico Hoofdstuk 7 Landenrisico Open vragen 7. Het IMF verdeelt de wereldeconomie in industrielanden, opkomende industrielanden en ontwikkelingslanden. Binnen de opkomende industrielanden en ontwikkelingslanden

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economisch Bureau 7 juni 1 Sectorprognoses 1-14 Volumemutatie toegevoegde waarde 14 Thema: Sectorprognoses (p.) In 1 zit er maar voor weinig sectoren groei in het verschiet.

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios

Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios Economisch Bureau Peter de Bruin 2-343 5619 Nick Kounis 2-343 5616 Hans van Cleef 2-343 4679 13 augustus 214 Scenario s Oekraïne-crisis. Door de crisis

Nadere informatie

Verder in deze editie:

Verder in deze editie: Economie Monitor Brabant Vierde kwartaal 4 Eurocrisis raakt ook de Brabantse economie De economie van Brabant krijgt in het laatste kwartaal van te maken met de gevolgen van de eurocrisis en dit is goed

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Focus op export. Export - motor van de Nederlandse economie

Focus op export. Export - motor van de Nederlandse economie Focus op export Economisch Bureau Nederland Nico Klene 020 628 4204 Export - motor van de Nederlandse economie Nederland is een groot exportland. De omvang van de uitvoer van goederen en diensten bedraagt

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

Transport & Logistiek

Transport & Logistiek Transport & Logistiek Sectormonitor december 21 Herstel transportsector versnelt in derde kwartaal 21 Tarieven verbeteren, maar zijn nog lang niet volledig hersteld Vooruitzichten 211 zijn gematigd positief

Nadere informatie

Overall conclusie. Vacatures. beeld opleveren. van de economie van 3,5%, voor ,25%. De consumptie blijft naar verwachting stabiel, maar de

Overall conclusie. Vacatures. beeld opleveren. van de economie van 3,5%, voor ,25%. De consumptie blijft naar verwachting stabiel, maar de he Ontwikkelingen taal 29 Overall conclusie In de tweede helft van 28 sloeg de kredietcrisis ook in Nederland over naar de rest van de economie. De vooruitzichten voor 29 en 21 zijn in recordtempo verslechterd.

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie