Nederlandse economie in zicht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse economie in zicht"

Transcriptie

1 Nederlandse economie in zicht BBP-groei krijgt bredere basis Economisch Bureau Nederland 22 april 215 Aandeel flexibele arbeidscontracten groeit 1% 8% 6% 4% 2% % Werknemer vast dienstverband Zelfstandige zonder personeel Werknemer flexibel contract Zelfstandige met personeel Bron: CBS BBP-groei vierde kwartaal opwaarts herzien De Nederlands economie groeit harder dan gedacht. Het BBP nam in het vierde kwartaal niet met,5% op kwartaalbasis toe, zoals eerder was bericht, maar met,8%. De gemiddelde BBPgroei over 214 komt daarmee uit op,9%. Zonder beperking van de gaswinning en zachte winter, had het groeitempo zelfs een half procentpunt hoger kunnen liggen. De internationale handel blijft belangrijk. Naar verwachting zal de uitvoer komend jaar verder toenemen. Behalve van de mondiale conjunctuuropleving profiteren bedrijven namelijk ook van de lagere euro. Het ondernemersvertrouwen wordt verder gevoed door de lage olieprijzen en de gedaalde rente. Beide drukken de productiekosten omlaag. Bedrijven huren meer personeel in, al doen zij dit bij voorkeur op flexibele basis. Op 1 juli gaat de Wet werk en zekerheid in. Flexwerkers krijgen eerder een vast contract, en ontslag van vaste medewerkers wordt sneller en goedkoper voor werkgevers. Het is de vraag of de trend naar flexibilisering daarna even sterk doorzet. De extra werkgelegenheid stemt consumenten positief. Het sentiment ligt op het hoogste niveau in meer dan zeven jaar tijd. Het optimisme wordt verder gevoed door de stijging van de aandelenkoersen en de verbetering van de koopkracht als gevolg van de lage inflatie. Tot slot draagt ook de verbetering op de woningmarkt bij aan het consumentenvertrouwen. De hogere consumptie en bedrijfsinvesteringen leiden tot een toename van de binnenlandse vraag. Hierdoor stijgt de invoer uit het buitenland. Hoewel de invoer harder stijgt dan de uitvoer, blijft het overschot op de lopende rekening hoog. Met ruim 1% van het BBP ligt het royaal boven de Europese richtlijnen. Toch maakt de Europese Commissie hier geen halszaak van.

2 2 Nederlandse economie in zicht - BBP-groei krijgt bredere basis - 22 april 215 BBP-groei blijkt hoger dan gedacht De Nederlandse economie groeit harder dan gedacht. De BBP-groei op kwartaalbasis blijkt niet op,5% maar op,8% te zijn uitgekomen in het vierde kwartaal. Ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 213 nam het BBP toe met 1,4% in plaats van met 1%. De opwaartse herziening is toe te schrijven aan de hogere particuliere consumptie en de stijging van de investeringen in de bouw. De bouwsector profiteert van het herstel van de woningmarkt. Na de meest recente aanpassing komt de BBP-groei over 214 uit op,9%. Zonder beperking van de gaswinning, had de groei zelfs een half procentpunt hoger kunnen uitvallen. Naar aanleiding van de aardbevingen in Groningen is de productie met 2% teruggeschroefd. Maar ook als dit niet was gebeurd, zou de economie nog altijd kleiner zijn dan in 28. Het reële BBP was vóór de crisis 2% groter dan vorig jaar. Philp Bokeloh BBP stijgt weer, maar is nog niet op het niveau van 28 EUR mld, totaal vier kwartalen BBP Al met al blijft de onderliggende trend ongewijzigd: de BBPgroei wordt steeds breder gedragen. Aanvankelijk steunde het economisch herstel vooral op de handel met het buitenland. Inmiddels dragen ook de investeringen van bedrijven en de consumptie bij aan de groei. Alleen de aanhoudende bezuinigingen van de overheid zetten een rem op het groeitempo. Lage euro ondersteuning voor uitvoer De handel met het buitenland blijft niettemin belangrijk voor de Nederlandse economie. In het vierde kwartaal nam de uitvoer met 4,5% toe. De Nederlandse bedrijven profiteren van de conjuncturele verbetering in de VS, het VK en, sinds kort, de rest van de eurozone. Wij houden rekening met een verdere toename van de wereldhandel. De uitvoer kan hierdoor komend jaar verder stijgen. Dit geldt eens temeer daar Nederlandse bedrijven profiteren van de daling van de euro. De lage euro maakt Nederlandse goederen en diensten extra concurrerend. Volgens het CPB groeit de uitvoer van goederen en diensten die in Nederland zijn geproduceerd, weer even hard als de relevante wereldhandel. Dat is voor het eerst sinds begin jaren tachtig. Wat opvalt bij de uitvoer, is het toegenomen aandeel van de opkomende markten. Dit komt op het conto van China, dat internationaal steeds meer gewicht in de schaal legt. Hier blijft het echter niet bij. In Afrika bijvoorbeeld beleven diverse landen een economische groeispurt. Als gevolg hiervan is het aandeel van Afrika in de Nederlandse uitvoer gegroeid van 2,6% in 28 naar 3,3% in 214. Wereldhandel groeit vooralsnog voorzichtig % joj, gemiddelde twaalf maanden Wereldhandel Concurrentievermogen verbeterd door goedkope euro Reëel effectieve wisselkoers (index, la) EUR/USD (ra)

3 3 Nederlandse economie in zicht - BBP-groei krijgt bredere basis - 22 april 215 Toename bedrijfsinvesteringen De groeiende afzet in het buitenland heeft bijgedragen aan de verbetering van het ondernemersvertrouwen. In navolging van het sentiment in Duitsland is het ondernemersvertrouwen de laatste maanden echter teruggevallen. Maar wij verwachten dat deze inzinking van korte duur zal zijn. In Duitsland vertonen de vertrouwensindicatoren na een tijdelijke dip alweer verbetering. Ook in Nederland is de PMI-index recent weer gestegen. Dit heeft onder andere te maken met de daling van de olieprijzen, waardoor de productiekosten dalen. De lage rente tempert de financieringskosten voor bedrijven. Mede hierdoor is de daling van de kredietverlening tot stilstand gekomen. Wij houden rekening met een hernieuwde toename van de kredietverlening. Uit de kwartaalenquête van DNB blijkt dat banken meer aanvragen voor krediet krijgen. Het zijn niet langer alleen grote bedrijven die krediet willen. Ook het MKB weet de weg naar het loket te vinden. Met name de vraag naar kortlopend krediet stijgt. Het extra krediet wordt volgens de banken veelal aangewend om schuld te herstructureren en om fusies en overnames te bekostigen. Dat het beter gaat met de niet-financiële bedrijven is terug te zien in de winstgevendheid. De bedrijfswinsten voor belasting zijn vorig jaar met EUR 8 mld gestegen tot EUR 173 mld. Een ander signaal is het aantal faillissementen dat sinds de piek halverwege 213 is afgenomen. Bedrijven maken steeds intensiever gebruik van hun productiecapaciteit. Tot slot stijgt ook de bezettingsgraad in de industrie. De totale industriële productie mag zijn afgenomen na de sluiting van een tabaksfabriek door Philip Morris in Bergen op Zoom. De onderliggend trend van de industriële productie is positief. Dip van het ondernemersvertrouwen slechts tijdelijk Index Producentenvertrouwen Einde aan daling kredietverlening bedrijven EUR mld Uitstaand krediet niet-financiële bedrijven Bron: DNB De verbeterde situatie geeft aanleiding voor bedrijven om weer te investeren. In het vierde kwartaal stegen de investeringen met liefst 5,1%. In vrijwel alle sectoren is meer geïnvesteerd. Mogelijk de belangrijkste bijdrage komt van de bouw. Sinds het herstel van de woningmarkt vinden bouwprojecten eindelijke weer doorgang. De opleving van de bouw straalt bovendien gunstig af op ander sectoren, zoals de binnenvaart. Het binnenwater-verkeer is vorig jaar met 3% gestegen, vooral door het toegenomen vervoer van zand, grind en andere bouwmaterialen. 15 Bouwinvesteringen stijgen sterk % joj Arbeidsmarkt verbetert Het herstel van de bedrijfsinvesteringen werkt door in de arbeidsmarkt. Er zijn minder ontslagaanvragen. Bedrijven huren ook meer mensen in, al doen zij dat bij voorkeur op flexibele basis. Het aandeel werknemers met een flexibel arbeidscontract is gestegen van 15% in 23 naar 22% in 214. Verder zijn er ook meer zelfstandigen. Hun aandeel is gestegen van 13% naar 16%. Deze toename is volledig toe te schrijven aan de groei van het aantal ZZP ers. Of de trend naar flexibilisering doorzet, valt te bezien. Op 1 juli gaat de Bouwinvesteringen

4 4 Nederlandse economie in zicht - BBP-groei krijgt bredere basis - 22 april 215 Wet werk en zekerheid in. In de wet is onder andere geregeld dat flexwerkers eerder een vast contract krijgen. Verder is het de bedoeling dat het ontslag van vaste medewerkers sneller kan verlopen en goedkoper wordt. De toename van de werkgelegenheid komt nog niet duidelijk tot uitdrukking in de werkloosheidscijfers. Dit heeft onder andere te maken met de groei van het arbeidsaanbod. Meer mensen bieden zich aan nu de kansen op werk weer groeien. Hier komt bij dat ouderen langer in het arbeidsproces blijven, omdat zij gemiddeld gezonder zijn dan eerdere generaties en omdat de AOW-gerechtigde leeftijd sinds 213 langzaam omhoog gaat. Niet alle ouderen slagen er evenwel in om hun baan te behouden. Het probleem van langdurige werkloosheid treft vooral oudere werknemers. Groeiend aandeel werknemers heeft flexibel contract Aandeel totaal 1% 8% 6% 4% 2% % Werknemer vast dienstverband Werknemer flexibel contract Zelfstandige zonder personeel Zelfstandige met personeel Bron: CBS De verbetering op de arbeidsmarkt leidt tot een lichte stijging van de uurlonen. Deze lichte loonstijging draagt bij aan de toename van het besteedbaar inkomen. Deze heeft echter nog een lange weg te gaan. Sinds 25 is het reëel besteedbaar inkomen met minder dan 4% toegenomen. Dit is beduidend minder dan het reële BBP, dat met 8% is gestegen. Tegen deze achtergrond is het logisch dat de bijdrage van de consumptie aan de BBP-groei relatief bescheiden is en de BBP-groei vooral op de handel met het buitenland steunt. Winkelstraten voller De gunstige arbeidsmarktberichten stemmen consumenten positief. Het consumentenvertrouwen ligt op het hoogste niveau in ruim zeven jaar tijd. Het hernieuwde optimisme wordt verder geschraagd door de hogere aandelenkoersen en de door lage inflatie verbeterde koopkracht. In maart zijn de consumentenprijzen volgens geharmoniseerde Europese cijfers zelfs gedaald met,3% j-o-j. Als het effect van de olieprijzen wegvalt en het economisch herstel doorzet zal de inflatie geleidelijk weer toenemen. Tot slot krijgt het consumentenvertrouwen een impuls van de verbetering op de woningmarkt. De huizenprijzen dalen niet langer, maar stijgen al enige tijd. Hetzelfde geldt voor het aantal transacties. Die blijven toenemen, ondanks dat de tijdelijke verruiming van de schenkingsregeling met ingang van 1 januari is teruggedraaid en de kredietnormen dit jaar verder zijn verscherpt. Door de sterke toename van de verkopen daalt het aantal huizen dat te koop staat. Nu de woningmarkt in beweging komt, geven gezinnen ook weer geld uit aan woninginrichting. Daarnaast kopen zij meer elektronische apparaten en auto s. De groeiende bereidheid om te kopen blijkt ook uit de verkopen in de detailhandel. Het verkoopvolume lag in februari 3,1% hoger dan in dezelfde maand vorig jaar. De toename van de detailhandelsverkopen suggereert een verdere stijging van de consumptie in het Besteedbaar inkomen blijft achter bij BBP-groei Index (25 =1) BBP Besteedbaar inkomen, CBS Woningaanbod daalt door sterke stijging woningverkopen Duizenden Woningen te koop Transacties (12 maandsgemiddelde) Bron: CBS, huizenzoerker.nl

5 5 Nederlandse economie in zicht - BBP-groei krijgt bredere basis - 22 april 215 eerste kwartaal. Naar verwachting zal de bijdrage van de consumptie aan de groei in het eerste kwartaal extra groot uitvallen. Dit omdat consumenten meer gas hebben verbruikt dan in dezelfde periode vorig jaar doordat het weer minder zacht was. Omvangrijk overschot op lopende rekening Door de hogere consumptie en bedrijfsinvesteringen stijgen de binnenlandse bestedingen. In het verlengde hiervan neemt ook de invoer uit het buitenland toe. Omdat de invoer dit jaar harder toeneemt dan de uitvoer daalt het overschot op de lopende rekening. Maar met bijna 1% van het BBP blijft het overschot omvangrijk. Het overschot ligt ruim boven de Europese richtlijnen. Toch maakt Brussel hier geen halszaak van. De Europese Commissie erkent dat het saldo op de lopende rekening wordt vertekend door structurele factoren zoals de gaswinning, de ruime vertegenwoordiging van multinationals en het pensioenstelsel. Overheidsfinanciën stabiel Het begrotingstekort is vorig jaar uitgekomen op EUR 15 mld. Het tekort komt grotendeels voor rekening van de centrale overheid. Het tekort van de centrale overheid steeg met EUR 2 mld tot EUR 7 mld. Dit kwam onder meer door de lagere aardgasbaten en door de eenmalige inkomensoverdrachten, zoals de afdracht aan de Europese Commissie in verband met de herberekening van het BBP. Bij lokale overheden daalde het tekort tot EUR 2 mld, deels omdat de gemeenten meer geld overhielden aan grondtransacties. Het tekort van de sociale zekerheidsfondsen nam af tot minder dan EUR 6 mld. Hogere Rijksbijdragen en opbrengsten uit werkgeverspremies maakten de hogere uitgaven meer dan goed. Als percentage van het BBP is het begrotingstekort stabiel gebleven op 2,3%. Dat is lager dan wij dachten. Wij hielden namelijk rekening met een tekort van 2,7%. Bovendien blijkt de BBP-groei de komende jaren iets hoger uit te vallen dan wij dachten. Dit vormt voor ons aanleiding om onze raming voor 215 en 216 te verlagen met respectievelijk,2 en,4 procentpunt. Wij hebben de prognoses van de schuld om dezelfde reden bijgesteld. Voor 216 houden wij nu rekening met een overheidsschuld van 67,5% in plaats van 68,5% van het BBP. Detailhandelsverkopen stijgen weer % j-o-j, gemiddelde twaalf maanden Detailhandelsverkopen Lopende rekening vertoont omvangrijk overschot % BBP Saldo goederen en diensten Saldo primaire inkomens Saldo inkomensoverdrachten Saldo lopende rekening Bron: CBS Kerncijfers Nederlandse economie % mutaties BBP -,7,9 1,8 2,3 Particuliere consumptie -1,6,1 1,5 1,5 Overheidsconsumptie -,2 -,3 -,2,2 Investeringen -3,9 3,5 4,5 5,1 Uitvoer 2,2 4, 4,6 5,6 Invoer 1, 4, 5,1 5,9 Consumentenprijzen (CPI) 2,5 1,,6 1,8 Consumentenprijzen (HICP) 2,6,3,1 1,6 Lonen 1,3 1,2 1,4 1,7 Niveaus Werkloosheid (% beroepsbevolking) 7,3 7,4 7, 6,6 Lopende rekening (% BBP) 11, 1,3 9,9 9,6 Saldo overheid (% BBP) -2,3-2,3-1,7-1, Herziene cijfers zijn gecursiveerd. Nieuwe reeks werkloosheid. Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau

6 6 Nederlandse economie in zicht - BBP-groei krijgt bredere basis - 22 april 215 APPENDIX 1. TABEL MACRO-INDICATOREN Kerncijfers Nederlandse economie r 216r Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 % mutaties k-o-k k-o-k k-o-k k-o-k BBP -1,6 -,7,9,7,3,8 1,8 2,3 Particuliere consumptie -1,6-1,6,1,3,2,6 1,5 1,5 Overheidsconsumptie -,7 -,2 -,3 -,2 -,2 -,6 -,2,2 Investeringen -6, -3,9 3,5-1,7 2,4 5,1 4,5 5,1 Uitvoer goederen & diensten 3,2 2,2 4, 1,8,9,5 4,6 5,6 Invoer goederen & diensten 2,8 1, 4,,5 1,6,7 5,1 5,9 Consumentenprijzen (CPI - % j-o-j) 2,5 2,5 1, 1,,9,9,2,6 1,8 Consumentenprijzen (HICP - % j-o-j) 2,8 2,6,3,4,3,2 -,5,1 1,6 Lonen part, sector (% j-o-j) 1,6 1,3 1,2 1,2 1,1 1,2 1,4 1,4 1,7 Niveaus Werkloosheid (% beroepsbevolking)* 5,8 7,3 7,4 7,6 7,2 7,1 7,1 7, 6,6 Producentenvertrouwen (ultimo) -5,6,1 3,4,7 -,2 3,4 1,4 Consumentenvertrouwen (ultimo) *Nieuwe reeks werkloosheid Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau Kerncijfers internationale economie r 216r Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaal 1 % mutaties k-o-k k-o-k k-o-k BBP eurozone -,7 -,4,9,1,2,3 1,8 2,3 BBP Duitsland,6,2 1,6 -,1,1,7 2,2 2,5 BBP Verenigde Staten 2,3 2,2 2,4 1,1 1,2,5 3,2 3,1 Niveaus USD per EUR (ultimo) 1,32 1,38 1,21 1,37 1,26 1,21 1,7 1,5,95 Korte rente eurozone (%, 3m Euribor, ultimo),2,3,1,3,1,1,4,5,5 Lange rente, 1jr Bund (%, Duitsland, ultimo) 1,3 1,9,5 1,3,9,5,2,4 1, Lange rente, Nederland (%,1jr staats, ultimo) 1,5 2,2,7 1,5 1,1,7,3,4 1, Olieprijs Brent (USD/vat, gemiddelde) 111,7 18,7 98,9 19,7 12,1 76,1 54, Ramingen: ABN AMRO Economisch Bureau

7 7 Nederlandse economie in zicht - BBP-groei krijgt bredere basis - 22 april 215 Lees meer over het Economisch Bureau op: https://insights.abnamro.nl/category/economie/ Dit document is samengesteld door ABN AMRO, Het heeft uitsluitend als doel om financiële en algemene informatie te verstrekken over de economie en sectoren, ABN AMRO behoudt zich alle rechten voor met betrekking tot de informatie in het document en het document wordt uitsluitend aan u verstrekt voor uw informatie, Het is niet toegestaan dit document (geheel of deels) te kopiëren, distribueren, door te geven aan een derde of om het voor enig ander doel te gebruiken dan hier boven bedoeld, Dit document is informatief bedoeld en vormt geen aanbieding van effecten aan het publiek, of een uitnodiging om een aanbod te doen, U mag niet om welke reden dan ook vertrouwen op de informatie, meningen, beramingen, en aannames in dit document noch dat het compleet, accuraat of juist is, Er wordt geen garantie gegeven, uitdrukkelijk of stilzwijgend, door of uit naam van ABN AMRO, haar directeuren, functionarissen, vertegenwoordigers, gelieerde partijen, groepsmaatschappijen of werknemers met betrekking tot de juistheid of volledigheid van de informatie in dit document, en geen enkele aansprakelijkheid wordt geaccepteerd voor enig verlies als direct of indirect gevolg van het gebruik van deze informatie, De opvattingen en meningen opgenomen hierin kunnen op enig moment aan verandering onderhevig zijn en ABN AMRO heeft geen enkele verplichting om de informatie in dit document na de datum hiervan te herzien, Voordat u in enig product van ABN AMRO investeert, dient u zich te informeren over de verschillende financiële en andere risico s, alsmede mogelijke beperkingen voor u en uw investeringen als gevolg van toepasselijke wetgeving en regels, Indien u, na lezing van dit document, overweegt een investering te doen in een product, raadt ABN AMRO aan om een dergelijke investering met uw relatiemanager of persoonlijke adviseur te bespreken om nader te bezien of het relevante product met inachtneming van alle mogelijke risico s past bij uw investeringen, De waarde van beleggingen kan fluctueren, In het verleden behaalde resultaten bieden geen garanties voor de toekomst, ABN AMRO behoudt zich het recht voor wijzigingen in dit materiaal aan te brengen, Alle rechten voorbehouden,

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Herstel na aarzelend begin 14 Economisch Bureau Nederland 1 juli 14 Economie krimpt in eerste kwartaal % k-o-k 1-1 - -3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 14 BBP-groei Herstel na aarzelend

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Het regent meevallers Economisch Bureau Nederland 8 april 14 Begrotingssaldo weer onder 3%-Maastrichtnorm % BBP - -5-6 8 7 64 56 48 4 Begrotingssaldo (l.a.) Overheidsschuld

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economisch Bureau Nederland Internationale onrust tempert vertrouwen 11 september 214 ECB stuurt koers euro omlaag 1.4 1.38 1.36 1.34 1.32 1.3 1.28 1.26 13 14 USD/EUR Internationale

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Focus op Prinsjesdag. 16 september 2014. Kernpunten. Economisch Bureau Nederland 020-628 4204 / 383 2657. 15 september 2015

Focus op Prinsjesdag. 16 september 2014. Kernpunten. Economisch Bureau Nederland 020-628 4204 / 383 2657. 15 september 2015 Focus op Prinsjesdag 2015 Economisch Bureau Nederland 020-628 4204 / 383 2657 16 september 2014 15 september 2015 Kernpunten Macro Economische Verkenning 2016 De economische groei loopt in 2016 verder

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003

ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003 Brussel, 10 maart 2003 Federaal Planbureau /03/HJB/bd/2027_n ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003 Veelbelovend herstel wereldeconomie in eerste helft van 2002 werd niet bevestigd in het tweede halfjaar In het

Nadere informatie

Visie op 2010 Hoop op herstel

Visie op 2010 Hoop op herstel Visie op 21 Hoop op herstel Dr. A.E. (Annelies) Hogenbirk 15 december 29 Rabobank Economisch Onderzoek Agenda Terugblik op de recessie Mondiale economische ontwikkelingen Groene loten Waar zit de groei?

Nadere informatie

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015

Presentatie ALV 2015 IBEV. Volendam, 29 april 2015 Presentatie ALV 2015 IBEV Volendam, 29 april 2015 Wie is Care IS? 2009 2011 2013 2014 2015 Begonnen omdat vermogensbeheer beter kon en moest Geen kick backs, 100% transparant, vermogensbehoud Verhuizing

Nadere informatie

Haarlem. Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt

Haarlem. Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt Gemeente Haarlem Haarlem Retouradres Postbus 511, 2003PB Haarlem Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mai] Onderwerp 31 maart 2015 CS//2015/107824

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 364 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie Bodem bereikt in Nederlandse Economie 8 november 213 Every picture tells a story Keijser Capital Research Nico van Geest RBA Nico.vangeest@keijsercapital.nl (1) Het consumenten vertrouwen, zoals door het

Nadere informatie

Focus op Prinsjesdag. 16 september 2014. Kernpunten. Economisch Bureau Nederland 020-628 42 04 / 383 2657

Focus op Prinsjesdag. 16 september 2014. Kernpunten. Economisch Bureau Nederland 020-628 42 04 / 383 2657 Focus op Prinsjesdag 2014 Economisch Bureau Nederland 020-628 42 04 / 383 2657 16 september 2014 Kernpunten Macro Economische Verkenning 2015 De groei van de wereldeconomie en van de wereldhandel trekt

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Economische vooruitzichten

Economische vooruitzichten Economische vooruitzichten Is het herstel nu al in gevaar? Han de Jong Chief Economist 16 & 17 september 2015 Agenda Divergentie in de mondiale economie Eurozone in herstel Nederlandse economie loopt voorop

Nadere informatie

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013 De kracht van Nederland Joop Wijn, 10 april 2013 Cultuurverandering (1/3) Accepteer dat het feest voorbij is } Denk in lange termijn } Het wordt hard werken om baten te genereren dus wees kostenbewust

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Werkloosheid daalt licht / Inflatie blijft laag

Werkloosheid daalt licht / Inflatie blijft laag Werkloosheid daalt licht / Inflatie blijft laag Het voorzichtige herstel houdt in 2014 stand. De uitvoer is in belangrijke mate bepalend voor dit herstel. De energieprijzen dalen sterk en de euro kent

Nadere informatie

Communiqué. Verloop van de Belgische uitvoermarkten

Communiqué. Verloop van de Belgische uitvoermarkten INSTITUT DES COMPTES NATIONAUX INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN BUREAU FÉDÉRAL DU PLAN FEDERAAL PLANBUREAU Communiqué 20.06.2003 Economische Begroting 2004 Overeenkomstig de wet van 21 december 1994

Nadere informatie

Macro-economische Analyse 2013-1

Macro-economische Analyse 2013-1 Macro-economische Analyse 213-1 Macro-economische Ontwikkelingen 1e kwartaal 213 Conclusie Ten opzichte van het laatste kwartaal van 212 staan minder signalen op 'rood', maar van een structureel economisch

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Macro-economisch scorebord 2015K4

Macro-economisch scorebord 2015K4 Macro-economisch scorebord 2015K4 Saldo lopende rekening als % bbp Netto extern vermogen als % bbp Reële effectieve wisselkoers (36 handelspartners) 3-jaars voortschrijdend gemiddelde 3-jaars mutatie in

Nadere informatie

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur We kunnen de vergrijzing betalen Dick Scherjon, bestuursadviseur Duurzaamheidsscore Oost-Groningen Zeeuws-Vlaanderen Groot-Rijnmond Zuidoost-Drenthe Zuid-Limburg Delfzijl en omgeving Overig Groningen Midden-Limburg

Nadere informatie

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Ruilen over de tijd Intertemporele substitutie Bedrijven lenen geld om te investeren

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Focus op Prinsjesdag. 16 september 2014. Kernpunten. Economisch Bureau Nederland 020-628 42 04 / 383 2657

Focus op Prinsjesdag. 16 september 2014. Kernpunten. Economisch Bureau Nederland 020-628 42 04 / 383 2657 Focus op Prinsjesdag 2014 Economisch Bureau Nederland 020-628 42 04 / 383 2657 16 september 2014 Kernpunten Macro Economische Verkenning 2015 De groei van de wereldeconomie en van de wereldhandel trekt

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios

Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios Economisch Bureau Peter de Bruin 2-343 5619 Nick Kounis 2-343 5616 Hans van Cleef 2-343 4679 13 augustus 214 Scenario s Oekraïne-crisis. Door de crisis

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

igg bouweconomie marktanalyse

igg bouweconomie marktanalyse igg bouweconomie marktanalyse indices en prognoses kwartaalbericht, - Het herstel van de bouwmarkt krijgt steeds duidelijker vormen. Na een periode van circa zeven jaar waarin de prijzen eigenlijk continu

Nadere informatie

Technische aannames betreffende de rente, de wisselkoersen, de grondstoffenprijzen en het begrotingsbeleid

Technische aannames betreffende de rente, de wisselkoersen, de grondstoffenprijzen en het begrotingsbeleid Kader DOOR MEDEWERKERS VAN DE SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED Op basis van de tot en met 22 februari 2013 beschikbare informatie hebben medewerkers van de projecties samengesteld

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Eurozone. Trage hervatting van de groei

Eurozone. Trage hervatting van de groei Trage hervatting van de groei Te midden van de onrust rond de Europese schuldencrisis werd de economische groei in de eurozone in het eerste kwartaal van voorzichtig hervat. Voor de komende kwartalen verwachten

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 WERKGEVERS KIEZEN STEEDS VAKER VOOR FLEXWERKERS 5 FLEXWERKERS ZIJN IN ALLE REGIO S IN TREK 6 OMZET FREELANCERS

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Duitsland maart 2014 Ha mb urg B e r l i n e Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (2012, % van bbp) Hoofdstad: Berlijn Diensten: 71 % Regeringsvorm: Parlementaire

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II Opgave 1 CAO-overleg: loon of werk? Bij de CAO-onderhandelingen voor een komend jaar in de industrie wordt uitgegaan van de volgende prognose: inflatie 2,3% stijging arbeidsproductiviteit in de industrie

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 9 december 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat

Nadere informatie

Gezinnen. Overheid. Bedrijven. Buitenland

Gezinnen. Overheid. Bedrijven. Buitenland Hoofdstuk 2 Basisinzichten Opgave 1 NBP fk 990 S = 120 Gezinnen Bg = 50 C = 820 Overheid NBPov = 90 Indir. Bel. = 70 Cov = 50 Iov = 10 NBPb = 900 Bedrijven I = 110 X = 910 M = 930 Buitenland B NBPfk Bg

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

Vooruitzichten op basis van MORKMON

Vooruitzichten op basis van MORKMON De Nederlandse economie in 2009-2011 Vooruitzichten op basis van MORKMON Voorpublicatie uit het Kwartaalbericht van de Nederlandsche Bank van juni 2009 11 juni 2009 De Nederlandse economie in 2009-2011:

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012 7 januari 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-3 (t.o.v.) 2011-4 Opmerking Aantal transacties 25.031 + 31,8% +13,9% Gemiddelde verandering t.o.v. 3 e kwartaal: +3,1%. Totale markt naar schatting

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Projecties betreffende het internationale klimaat. Projecties voor de reële bbp-groei

Projecties betreffende het internationale klimaat. Projecties voor de reële bbp-groei Kader DOOR MEDEWERKERS VAN DE SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED Op basis van de tot 23 augustus 2013 beschikbare informatie, hebben medewerkers van de projecties samengesteld

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Domein E: Concept Ruilen over de tijd

Domein E: Concept Ruilen over de tijd 1. Het bruto binnenlands product is gestegen met 0,9%. Het inflatiepercentage bedraagt 2,1%. Bereken de reële groei van het BBP. 2. Waarmee wordt het inflatiepercentage gemeten? 3. Lees de onderstaande

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 30 oktober Fig. 1: Gerealiseerde prijsontwikkelingen Prijzen grondstoffen dalen verder De absolute winnaar van

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

ING & Tiel. Betrokken bij ondernemend Nederland. Annerie Vreugdenhil 5 juni 2014 VERTROUWELIJK

ING & Tiel. Betrokken bij ondernemend Nederland. Annerie Vreugdenhil 5 juni 2014 VERTROUWELIJK ING & Tiel Betrokken bij ondernemend Nederland Annerie Vreugdenhil 5 juni 2014 Onderliggend herstel Economische groei Nederland BBP in % kwartaal-op-kwartaal 1.0 0.5 0.0-0.5-1.0-1.5 Onderliggende trend*

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie