Economische vooruitzichten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Economische vooruitzichten"

Transcriptie

1 Economische vooruitzichten Is het herstel nu al in gevaar? Han de Jong Chief Economist 16 & 17 september 2015

2 Agenda Divergentie in de mondiale economie Eurozone in herstel Nederlandse economie loopt voorop Miljoenennota loopt vooruit op verkiezingen 2

3 De presentatie begint met korte analyse van de mondiale economie, waarna wordt ingezoomd op de economie van achtereenvolgens de eurozone en Nederland. Aan het eind wordt ingegaan op de op 16 september gepresenteerde Miljoenennota. 3

4 Divergentie in de mondiale economie Inkoopmanagersindex industrie Geïndustrialiseerd Opkomend Bron: Thomson Reuters Datastream 4

5 De Inkoopmanagersindex geeft het vertrouwen van bedrijven weer. Het is daarmee een vrij betrouwbare index die aangeeft hoe de economie er voor staat. De lijnen in de grafiek bewegen zich over het algemeen vrij parallel aan elkaar. Dit is logisch, want we leven in een geïntegreerde wereld. De laatste jaren zien we echter dat de (groene) lijn van de geïndustrialiseerde landen zich boven die van de opkomende landen beweegt. Terwijl de geïndustrialiseerde landen stabiliseren, zakken de opkomende landen terug. De index van het vertrouwen van ondernemers is in opkomende landen zelfs onder 50 gezakt, een indicatie dat veel van deze landen in een recessie zijn geraakt. Een dergelijke divergentie duurt over het algemeen niet zo lang. Het kan daarna twee kanten op: óf de teleurstellende zaken in de opkomende landen trekken ons naar beneden, óf positieve gang van zaken in de geïndustrialiseerde landen stuwen de opkomende landen omhoog. 5

6 Problemen in opkomende economieën Vertraging in China Daling grondstoffenprijzen Politieke onrust Slecht macro-economisch management Verkrapping financiële condities Maar: Positieve impuls vanuit ons soort landen 6

7 China: afkoeling zet door, maar wordt gemanaged % jaar-op-jaar % jaar-op-jaar Industriële productie (l.a.) Investeringen (r.a.) Detailhandelsomzet (l.a.) Bron: Thomson Reuters Datastream 7

8 China is een belangrijke speler in dit geheel. De Chinese economie is behoorlijk afgekoeld. De vraag is dan ook: hoe gaat dit verder? Hoewel we geen gedetailleerd beeld hebben van de Chinese economie, kunnen we wel een paar conclusies trekken. De regering werd bij haar aantreden een aantal jaren geleden geconfronteerd met een fors groeiende economie, maar ook met tal van onzekerheden: een huizenmarkt-bubble, corruptie, onhoudbare situaties in de financiële sector, milieuproblemen, etc. De Chinese regering besloot om al deze problemen tegelijk aan te pakken. Dat is goed. Het nadeel hiervan is evenwel dat door alle genomen noodzakelijke - maatregelen de groei op korte termijn wordt gedrukt. Dit is wel een bron van zorg, maar we hoeven niet in paniek te raken. De afgelopen decennia hebben namelijk geleerd dat als de Chinese economie al te zeer vertraagt, men wat tegengas geeft. Daar heeft China zeker de financiële middelen voor. Bovendien is onze afhankelijkheid van de Chinese groei niet zo groot dat wij sterk worden geraakt. De omringende landen in Azië zijn erg afhankelijk van de industriële bedrijvigheid in China. Die landen ondervinden dus wél de nadelige gevolgen van de teruggelopen Chinese economie. 8

9 Eurozone duidelijk in herstelfase index % k-o-k BBP (% k-o-k, r.a.) Inkoopmanagersindex (PMI, l.a.) Bron: Thomson Reuters Datastream 9

10 De Eurozone-economie draait heel verdienstelijk. De grafiek laat zien dat de economie nu al een paar kwartalen groeit met ongeveer 2% op jaarbasis. 10

11 Waarom groeien wij juist lekker? Lage rente Gedaalde euro Gedaalde grondstoffenprijzen Begrotingsbeleid niet meer restrictief Huizenprijsdaling omgeslagen in stijging Kredietkanaal herstelt zich Maar: Opkomende economieën zetten een rem op onze groei 11

12 De economische groei in de eurozone lijkt houdbaar. We hebben de wind mee. 12

13 Olieprijzen blijven langer laag Brent olie, USD per vat Bron: Thomson Reuters Datastream 13

14 Eurozone: lage rente Rente op leningen aan niet-financiële bedrijven Looptijd tot 1 jaar Looptijd 1-5 jaar Bron: Thomson Reuters Datastream 14

15 Deze meewind komt door een aantal factoren. Ten aanzien van grondstoffen: er wordt meer olie geproduceerd dan er wordt verbruikt. Dat zet de prijs onder een neerwaartse druk. Daarnaast is de rente ongekend laag. 15

16 Eurozone: kredietvoorwaarden soepeler Netto verandering t.o.v. vorig kwartaal krapper gemiddelde , soepeler Grote bedrijven MKB Bron: Thomson Reuters Datastream, ECB Bank Lending Survey 16

17 Ook versoepelen de banken hun kredietvoorwaarden. Deze slide is gebaseerd op een enquête van de Europese Centrale Bank (ECB). Per kwartaal wordt commerciële banken gevraagd hoe het is gesteld met de kredietvoorwaarden. Zijn er meer banken die aangeven dat zij deze voorwaarden verkrappen dan dat er banken zijn die zeggen dat zij de voorwaarden versoepelen, dan komt de waarneming uit boven de '0'. De grafiek laat zien dat banken in de eurozone per saldo momenteel zeggen de kredietvoorwaarden te versoepelen. Dat steunt het economisch herstel. 17

18 Nederlandse economie groeit weer % j-o-j BBP-groei Bron: Thomson Reuters Datastream 18

19 Voor Nederland zien we ongeveer - hetzelfde beeld als voor de eurozone als geheel. De Nederlandse economie groeit momenteel met zo'n 2%. Goed te zien is de diepe recessie van , gevolgd door een licht herstel dat voornamelijk internationaal werd gegenereerd. Daarvan heeft dus met name het grootbedrijf geprofiteerd en niet, of in veel mindere mate, het MKB. Dat MKB kreeg daarna in de jaren ook nog eens te maken met twee jaar negatieve groei. Het is dus goed te begrijpen dat het MKB er nog zwak voorstaat. 19

20 Vergelijking groeiprestaties Nederland -2, België +1,8 Frankrijk +2,0 Duitsland +2,5 Bron: OECD 20

21 We moeten wel constateren dat Nederland het de afgelopen jaren qua groei veel slechter heeft gedaan dan de ons omringende landen. Daarvoor is een aantal oorzaken te noemen: Nederland heeft te maken gehad met een enorme daling op de huizenmarkt; gemiddeld genomen daalden de huizenprijzen met zo'n 20%. Dit is van grote invloed geweest op de economie. Landen om ons heen hadden dat probleem niet of nauwelijks. De dekkingsgraad van de pensioenfondsen daalde. Gevolg: de pensioenpremie werd verhoogd en de uitkeringen verlaagd. Het resultaat: de consument had minder geld te besteden en het vertrouwen nam af. Nederland heeft anders/meer bezuinigd dan de landen om ons heen en wel op een manier die niet altijd even bevorderlijk is voor de economie. Bijvoorbeeld: de verhoging van de BTW met 2%. 21

22 Oorzaken van achterblijvende prestaties Meer cyclische economie Malaise huizenmarkt Bezettingsgraad pensioenfondsen Bezuinigingen 22

23 Vergelijking groeiprestaties * Nederland 13,1-2,9 4,3 België 8,7 +1,8 3,1 Frankrijk 6,7 +2,0 2,8 Duitsland 9,2 +2,5 3,9 Bron: OECD, * = ramingen 23

24 Kijken we echter naar de jaren vóór 2009 en vervolgens naar 2015 en de verwachtingen voor 2016, dan zien we een heel ander beeld. Vóór de crisis deed Nederland het een stuk beter dan de ons omringende landen en de verwachting is dat onze economie de komende periode ook weer wat harder zal groeien. 24

25 Nederland: Herstel van het vertrouwen indices Producentenvertrouwen Consumentenvertrouwen Bron: Thomson Reuters Datastream 25

26 Huizenprijzen stijgen weer en verkopen nemen toe Huizenprijzen (% joj, l.a.) Transacties (*1000, r.a.) Bron: Thomson Reuters Datastream 26

27 Er is een breed herstel van vertrouwen in de economie; zowel bij producenten als bij consumenten. Ook de huizenmarkt trekt weer aan. Het aantal transacties neemt toe en ook de prijzen van de huizen stijgen weer. Misschien niet spectaculair, maar wel gestaag en dat alles zorgt voor een positieve dynamiek. 27

28 Nederland: bezettingsgraad en bedrijfsinvesteringen Bezettingsgraad (%, l.a.) Bedrijfsinvesteringen (% j-o-j, r.a.) Bron: Thomson Reuters Datastream 28

29 Ook bij de bedrijven constateren we een herstel van vertrouwen. De bezettingsgraad vertoont al sinds 2013 een stijgende lijn. En stijgt de bezettingsgraad, dan verbeteren ook de investeringen. Deze bedrijfsinvesteringen groeien met 5 à 7%. Ook dit is misschien geen spectaculair percentage, maar het kan wel worden aangemerkt als 'heel verdienstelijk'. 29

30 Nederland bank lending survey - kredietvraag Netto verandering t.o.v. vorig kwartaal Ondernemingen (l.a.) Consumentenkrediet (l.a.) Hypotheken (l.a.) BBP-groei (% j-o-j, r.a.) Bron: Thomson Reuters Datastream 30

31 De Nederlandsche Bank doet eens per kwartaal onderzoek naar de kredietvoorwaarden van banken én naar de kredietvraag. Als de kolommen in de grafiek omhoog wijzen, dan zeggen banken dat ze meer kredietaanvragen krijgen. De ontwikkeling van de kredietaanvragen llopt mooi in de pas met de BBP-groei. Te zien is dat de kredietvraag al enkele kwartalen verbetert, al bestaat die verbetering wel grotendeels uit aanvragen voor woninghypotheken. Ook bij bedrijfskredieten beginnen we een verbetering te zien. Al met al duidt dit wel op een verbetering van de economische situatie. 31

32 Economische groei breder gedragen Aandeel in BBP-groei in % BBP Uitvoer Bedrijfsinvesteringen Part. consumptie Woninginvesteringen Overheidsbestedingen BBP Bron: Thomson Reuters Datastream, ABN AMRO Economisch Bureau (voor ramingen 2015 en 2016) 32

33 De verwachting is dat we in een groei zullen hebben van tussen de 2 en 2,5%. Het is verheugend te constateren dat álle bestedingscomponenten positief bijdragen aan de groei; er staat niets meer onder de streep. 33

34 Ramingen Nederlandse economie Bron: ABN AMRO Economisch Bureau 34

35 Ramingen voor de verschillende sectoren Productie groei 2016 (%) Food Manufacturing TMT Transport BBP Retail Leisure Zakelijke Dienstverlening Bouw 1 Agrarisch Productie groei 2015 (%) 35 Bron: ABN AMRO Economisch Bureau

36 Het is voor het eerst in jaren dat alle waarnemingen in het eerste kwadrant van de grafiek staan. Al deze sectoren kennen dus productiegroei en deze plussen verwachten we ook voor

37 Pensioenvermogen (als % BBP per eind 2013) Nederland 166,3 IJsland 148,7 Zwitserland 119,0 Australië 103,3 VK 100,7 VS 83,0 Canada 71,3 Chili 62,2 Duitsland 6,2 België 5,2 Frankrijk 0,4 Japan 29,3 Bron: OECD 37

38 Pensioenambitie (uitkering als % laatst verdiende loon) Nederland 103,3 België 63,9 Frankrijk 72,3 Duitsland 57,8 Zwitserland 77,8 VK 48,0 VS 49,9 Bron: OECD 38

39 Nederland heeft een ongekend pensioensysteem en heeft ook enorme pensioenpotten. De slide laat het pensioenvermogen van de verschillende landen zien, als percentage van de omvang van de economie (BBP). Hieruit blijkt dat de Nederlandse pensioenpotten verreweg de grootste zijn van de hele wereld. Nu zijn de pensioensystemen per land wel wat anders georganiseerd en zijn de problemen van sommige landen dus wat minder groot dan deze cijfers suggereren. Toch maakt men zich in Nederland zorgen over onze pensioenen. Redenen: in de balans staan tegenover die grote pensioenpotten, de verplichtingen. Om te weten hoe groot die verplichtingen zijn, moeten die 'contant' worden gemaakt en daarvoor gebruikt men de rente. En die rente is momenteel bijzonder laag. Daardoor zijn de verplichtingen sterk gegroeid en zijn dekkingsgraden van de fondsen gedaald. Daarnaast: de pensioenambitie van Nederland is erg hoog. Hier gaat men bij pensionering (meestal) iets in inkomen vooruit, terwijl in andere landen het besteedbaar inkomen flink daalt en soms zelf wordt gehalveerd. 39

40 Hoogtepunten begroting 2016 Lastenverlichting EUR 5 miljard, inkomstenbelasting Koopkracht +1,4%, voor werkenden +2,5% Maar lasten voor het bedrijfsleven stijgen juist wat Begrotingstekort naar 1,5% BBP Vaderschapsverlof van 2 naar 5 dagen Schenkingsregeling in 2017 verruimd Er wordt zo n EUR 700 miljoen extra geld vrijgemaakt voor zorg, defensie en vluchtelingen Dit is echt een begroting in anticipatie op verkiezingen 40

41 Hoe kunnen we de begroting 2016 taxeren? Het is opvallend en wellicht ook jammer dat op het moment het niet goed ging met de economie, de overheid ging bezuinigen. Dat heeft de bedrijvigheid zeker geen goed gedaan. En nu we er weer wat beter voorstaan, neemt de overheid juist stimulerende maatregelen. Er zou wellicht iets voor te zeggen zijn als de overheid een wat meer anti-cyclisch beleid zou voeren. 41

42 Sociale zekerheidsuitgaven en premies Miljard euro Uitgaven sociale zekerheid Wettelijk sociale verzekeringspremies Bron: CBS 42

43 Rentelasten zijn gedaald Miljard euro Rentelasten Bron: CBS 43

44 Verder zijn ambtenaren op de nullijn gezet Miljard euro Beloning van werknemers Bron: CBS 44

45 Maar aardgasbaten vallen terug Miljard euro Aardgasbaten Bron: CBS 45

46 En de overheidsinvesteringen teruggeschroefd Miljard euro Bruto investeringen in vaste activa 46

47 Een aantal onderdelen nader bekeken. Mede onder invloed van crisis stijgen de zorgkosten al een aantal jaren. Doordat de rente is gedaald, zijn ook de rentelasten naar beneden gegaan. Het ligt niet in de verwachting dat de rente snel weer gaat stijgen. De ambtenaren al een aantal jaren op de nullijn krijgen een loonsverhoging. Deze wordt in hoge mate gefinancierd uit een vermindering van de pensioenopbouw. Door vermindering van de productie, zullen de aardgasbaten in 2015 nog niet zichtbaar op de slide verder teruglopen. De overheidsinvesteringen zijn de laatste jaren aanzienlijk teruggeschroefd. In feite geen positief nieuws, want onze infrastructuur en de groeipotentie van ons land hangt af van deze investeringen. Het is wellicht een 'makkelijke' bezuiniging, omdat het mensen meer indirect treft. Dit geldt uiteraard niet voor de bedrijven. Het zou goed zijn als deze neerwaartse trend de komende jaren zou worden omgebogen. 47

48 Gunstige scores op diverse ranglijsten Ease of Doing Business 2015 (Wereldbank) 27 Global Competitiveness Index 2014 (WEF) 8 Global Corruption Perceptions Index Global Happiness Report 2015 (UN) 7 Global Innovation Index DHL Global Connectedness Index 1 48

49 Alles bij elkaar genomen kun je zeggen dat het met onze economie na zware jaren weer duidelijk beter daait. De groei is terug, de werkloosheid daalt. En de overheidsfinanciën verbeteren, zelfs bij een behoorlijke lastenverlichting in Buiten ons soort landen is de situatie minder gunstig en dat vormt voor ons een bedreiging. Toch denken we niet dat ons herstel nu al weer serieus in gevaar komt. We gaan ervan uit dat de Chinese leiders een harde landing van hun economie weten te voorkomen. Bovendien moeten we onze afhankelijkheid van de Chinese groei ook weer niet overdrijven en heeft ons economisch herstel in de breedte duidelijk aan kracht gewonnen. Dat heeft onze kwetsbaarheid beperkt. Ten slotte dient gezegd dat de Nederlandse economie er op internationale vergelijkingslijstjes meestal behoorlijk goed afkomt. Er wordt nogal eens geklaagd in dit land, maar we zijn ondertussen wel gewoon lekker bezig met z n allen. 49

50 Ontdek Insights: een website waar u al onze macroeconomische en sectorkennis terugvindt Bezoek nu abnamro.nl/insights

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Groei boven 2% Economisch Bureau Nederland 2 juni 2015 Groei versnelt tot meer dan 2% in 2015 en 2016 De Nederlandse economie heeft de laatste twee kwartalen een behoorlijke

Nadere informatie

Economische visie op 2015

Economische visie op 2015 //5 Economische visie op 5 Nieuwjaarsbijeenkomst VNO-NCW regio Zwolle Björn Giesbergen januari 5 Inhoud Visie op 5 Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver? (conjunctuur/financiële markten)

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economie maakt inhaalslag Economisch Bureau Nederland 1 september 215 Nederlandse economie is bezig met een inhaalslag De Nederlandse economie doet het goed en groeit harder

Nadere informatie

Visie op 2010 Hoop op herstel

Visie op 2010 Hoop op herstel Visie op 21 Hoop op herstel Dr. A.E. (Annelies) Hogenbirk 15 december 29 Rabobank Economisch Onderzoek Agenda Terugblik op de recessie Mondiale economische ontwikkelingen Groene loten Waar zit de groei?

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Ramingen hoger na herzien BBP Economisch Bureau Nederland 8 juli 215 BBP-groei boven gemiddelde eurozone 8 6 4 2-2 -4-6 5 1 15 Nederland Eurozone Meest recente conjunctuurcijfers

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht BBP-groei krijgt bredere basis Economisch Bureau Nederland 22 april 215 Aandeel flexibele arbeidscontracten groeit 1% 8% 6% 4% 2% % 3 4 5 6 7 8 9 1 11 12 13 14 Werknemer vast

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013

De kracht van Nederland. Joop Wijn, 10 april 2013 De kracht van Nederland Joop Wijn, 10 april 2013 Cultuurverandering (1/3) Accepteer dat het feest voorbij is } Denk in lange termijn } Het wordt hard werken om baten te genereren dus wees kostenbewust

Nadere informatie

Economic Developments

Economic Developments Economic Developments 11 juni 29 Han de Jong Economisch Bureau 1 Hoe is de kredietcrisis ontstaan? Forse deregulering financiële markten vanaf 198 Rentetarieven te lang te laag na IT-zeepbel Opwaartse

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

Uitkomsten kwartaal sectorrekeningen

Uitkomsten kwartaal sectorrekeningen t7 7 Uitkomsten kwartaal sectorrekeningen tweede kwartaal 28 Publicatiedatum CBS-website: 8 oktober 28 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim = nihil

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Economische conjunctuur

Economische conjunctuur Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. Ontstaat door veel vraag naar producten Trend (Gemiddelde groei over groot aantal jaren) laagconjunctuur

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Conjunctuur

Hoofdstuk 14 Conjunctuur Hoofdstuk 14 Conjunctuur Open vragen 14.1 CPB: groei Nederlandse economie valt terug naar 1% in 2005 In 2005 zal de economische groei in Nederland licht terugvallen naar 1% ten opzichte van een groei van

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Welkom bij Visie op 216 Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Visie op 216 Stabiele groeivooruitzichten omgeven door onzekere wereldeconomie Tim Legierse 28 januari 216 Agenda Wereldeconomie Nederland Achterhoek

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

ECONOMIE IN TIJDEN VAN MONETAIR EXPANSIEVE POLITIEK

ECONOMIE IN TIJDEN VAN MONETAIR EXPANSIEVE POLITIEK ECONOMIE IN TIJDEN VAN MONETAIR EXPANSIEVE POLITIEK Geert Gielens, Ph.D. hoofdeconoom 19 mei 2015 Agenda Het verschil met vorig jaar De euro zone De VS De ECB & haar beleid Besluit 2 Het verschil met vorig

Nadere informatie

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09 HAAGSE MONITOR ECONOMISCHE RECESSIE 7 Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend zijn, in de

Nadere informatie

Agenda. De Rit van Rutte II. De kool en de geit

Agenda. De Rit van Rutte II. De kool en de geit Prinsjesdaglezing Agenda De Rit van Rutte II De kool en de geit 2 Nederlandse economie is tijdens Rutte II weer gaan groeien 5 4 3 2 1 0-1 -2-3 -4-5 % % 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 5 4 3 2 1 0-1

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Het waren weekjes weer wel: 38 en 39

Het waren weekjes weer wel: 38 en 39 aug. okt. dec. feb. april juni aug. aug. okt. dec. feb. april juni aug. aug. okt. dec. feb. april juni aug. Het waren weekjes weer wel: 38 en 39. De nieuwe macrocijfers.5..5. -.5 -. -.5 -. -.5 % -.6 -.6.

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

De grond onder uw bedrijf

De grond onder uw bedrijf 10 maart 2016 De grond onder uw bedrijf Jaarvergadering Bond van Landpachters en Eigen Grondgebruikers Pierre Berntsen Agrarische markt is van belangrijk voor ABN AMRO Leeuwarden 11 Agriteams Internationale

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Herstel na aarzelend begin 14 Economisch Bureau Nederland 1 juli 14 Economie krimpt in eerste kwartaal % k-o-k 1-1 - -3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 14 BBP-groei Herstel na aarzelend

Nadere informatie

UIT groei en conjunctuur

UIT groei en conjunctuur Economische groei. Economische groei drukken we uit in de procentuele groei van het BBP op jaarbasis. De groei van het BBP heeft twee oorzaken. Het BBP kan groeien omdat de prijzen van producten stijgen

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo II

Eindexamen economie vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop DELFI-tool. Gerbert Hebbink VECON Studiedag, 22 maart 2017

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop DELFI-tool. Gerbert Hebbink VECON Studiedag, 22 maart 2017 Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop DELFI-tool Gerbert Hebbink VECON Studiedag, 22 maart 2017 Doel van de workshop Uitleg gebruik van online DELFI-tool en ideeën voor lesprogramma

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

De Wereldeconomie van Morgen: Op Zoek naar Groei

De Wereldeconomie van Morgen: Op Zoek naar Groei De Wereldeconomie van Morgen: Op Zoek naar Groei Jan Van Hove Chief Economist, KBC Group NV Bolero Tips & Trends 2016 10 september 2016 Globalization presumes sustained economic growth. Otherwise, the

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Onderdeel Economische groei Inflatie Producentenvertrouwen Consumptie Omzet detailhandel Consumentenvertrouwen Hypotheken Hypotheek- en kapitaalmarktrente

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Onze diensten Van Santvoort Makelaars helpt al sinds 1976 bij transacties van: Bestaande

Nadere informatie

Persbericht. Huishoudens verliezen koopkracht in Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Huishoudens verliezen koopkracht in Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB04-112 15 juli 2004 9.30 uur Huishoudens verliezen koopkracht in 2003 In 2003 is het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens voor het eerst in tien jaar

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

Focus op Prinsjesdag 2017

Focus op Prinsjesdag 2017 Focus op Prinsjesdag 2017 Economisch Bureau Nederland 19 september 2017 Nico Klene Tel: +31 (0)20 628 4204 nico.klene@nl.abnamro.com Macro Economische Verkenning 2018 Het CPB verwacht 3,3% economische

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 11 Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 3-5-11 :36 Economisch herstel zet door Horeca en detailhandel haken aan Na een lichte afzwakking in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Miljoenennota Helmer Vossers

Miljoenennota Helmer Vossers Helmer Vossers Helaas niet helemaal waar 8 5 1/2 2010 2011 69,5 66,0 0 1 3/4 Groei Werkloosheid Saldo 2010 Saldo 2011 Schuld 2011 (% bbp) (% beroepsbevolking) (% bbp) (% bbp) (% bbp) -4,0-6,3-5,8-5,6

Nadere informatie

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur We kunnen de vergrijzing betalen Dick Scherjon, bestuursadviseur Duurzaamheidsscore Oost-Groningen Zeeuws-Vlaanderen Groot-Rijnmond Zuidoost-Drenthe Zuid-Limburg Delfzijl en omgeving Overig Groningen Midden-Limburg

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

Thermometer economische crisis

Thermometer economische crisis 9 Thermometer economische crisis oktober 20 Bestuursinformatie 07//20 gemeente Utrecht Inleiding In deze negende Thermometer economische crisis worden de recente ontwikkelingen op belangrijke gemeentelijke

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economisch Bureau Nederland 24 november 2016 Groei zet komende jaren door Nico Klene Tel: +31 (0)20 628 4204 nico.klene@nl.abnamro.com De Nederlandse economie doet het dit

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Vooruitzichten economie en financiële markten

Vooruitzichten economie en financiële markten Vooruitzichten economie en financiële markten Bob Homan, ING Investment Office Grip op je Vermogen Den Haag, 9 oktober 2015 Vraag 1 Hoeveel % is de wereldindex (in Euro s) van hoogtepunt (15/4) tot dieptepunt

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Visie op de Nederlandse economie in 2014

Visie op de Nederlandse economie in 2014 Visie op de Nederlandse economie in 2014 De economie lijkt in de tweede helft van 2013 de bodem te hebben bereikt. Het is sinds 2008 niet de eerste keer dat dit gebeurt. Na het aanvankelijke herstel gedurende

Nadere informatie

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010 Pagina // Bijlage HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS uari Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009.

Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009. Persconferentie: De Nederlandse conjunctuur in 2008, d.d. 13 februari 2009. Sheet 1: Opening Het CBS publiceert vandaag het eerste cijfer van de economische groei over het vierde kwartaal en de voorlopige

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Nieuwe horizon voor Nederlandse zuivel

Nieuwe horizon voor Nederlandse zuivel Nieuwe horizon voor Nederlandse zuivel Succesvol ondernemen in de melkveehouderij 14 april 2015 Pierre Berntsen Directeur Agrarische Bedrijven Agrarische markt is van groot belang voor ABN AMRO Leeuwarden

Nadere informatie

Overzicht bijstellingen Sectorrekeningen 2011 Definitief, 2012 Nader voorlopig en 2013 Voorlopig

Overzicht bijstellingen Sectorrekeningen 2011 Definitief, 2012 Nader voorlopig en 2013 Voorlopig Overzicht bijstellingen Sectorrekeningen 2011 Definitief, 2012 Nader voorlopig en 2013 Voorlopig Actualisering van de uitkomsten van eerder gepubliceerde ramingen is noodzakelijk omdat na verloop van tijd

Nadere informatie

Pensioenseminar 2013 speech Joanne Kellermann

Pensioenseminar 2013 speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2013 speech Joanne Kellermann De Nederlandsche Bank ontvangt u vandaag met veel plezier op deze sportieve middag. Pensioenfondsbestuurders en toezichthouders hebben verschillende taken.

Nadere informatie

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop online DELFI-tool

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop online DELFI-tool Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop online DELFI-tool Íde Kearney en Robert Vermeulen LWEO congres, 9 juni 2016 Uitingen in deze presentatie zijn voor rekening van de auteurs

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

CEP 2009 Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis

CEP 2009 Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis Persconferentie CEP CEP Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis Coen Teulings Opzet Persconferentie CEP I II III Oorzaken en gevolgen kredietcrisis Gevolgen voor NL Wat betekent dit voor beleid? Persconferentie

Nadere informatie

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse gezinnen bereikten vlak voor de crisis een naoorlogs dieptepunt. Na de crisis moeten huishoudens fors

Nadere informatie

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Inleiding Lorette Ford De economische ontwikkeling van een land kan door middel van drie belangrijke economische indicatoren

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Verder herstel in 15-1 Economisch Bureau Nederland november 1 Nederlandse economie doet het geleidelijk beter BBP-groei in % j-o-j 1-1 - 11 1 1 1 15 1, ABN AMRO (ramingen)

Nadere informatie

Visie ING Investment Office Oktober 2017

Visie ING Investment Office Oktober 2017 Visie ING Investment Office Oktober 2017 Bob Homan 21 september 2017 Kernfactoren die financiële markten bepalen 3 pijlers + sentiment Economie Sentiment Waardering Liquiditeit Hoe staat de economie ervoor?

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen 3e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis en de in het spoor daarvan vertragende wereldconjunctuur leiden ertoe dat de economische groei scherp terugvalt, tot ¼%

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Economie nog op herstelkoers Economisch Bureau Nederland 7 oktober 214 6 3-3 -6 Indicator signaleert verdere groei 91 93 95 97 99 1 3 5 7 9 11 13 133 123 113 13 93 83 73 63

Nadere informatie

Grensoverschrijdend Nederlandse economie groeit van buitenlandse reis

Grensoverschrijdend Nederlandse economie groeit van buitenlandse reis Grensoverschrijdend Nederlandse economie groeit van buitenlandse reis 2 3 Even toelichten Om maar meteen met de deur in huis te vallen. In de driehoek uitgaand, binnenlands en inkomend toerisme wordt het

Nadere informatie

Crisismonitor. SSC / Onderzoek en Informatie. uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april?

Crisismonitor. SSC / Onderzoek en Informatie. uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april? SSC / Onderzoek en Informatie Crisismonitor uitgave juni Wat is in Breda veranderd ten opzichte van crisismonitor van april? stijgingstempo werkloosheid neemt toe, meer jongeren werkloos fors minder hypotheken

Nadere informatie