CONCEPT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "----------------------------------------------CONCEPT----------------------------------------------"

Transcriptie

1

2

3 Van: Jeroen Bos, John Bovenlander Aan: Rob Kampman Datum: 20 februari 2007 Onderwerp: Memo PC tentamens MB hallen CONCEPT MB hallen De Begane grond van het M gebouw wordt momenteel hoofdzakelijk gebruikt voor het afnemen van tentamens. Verdeeld over drie ruimten is de maximale capaciteit 1078 plaatsen. Gedurende ca. 35 weken per jaar worden deze hallen ingezet voor het afnemen van tentamens (niet alleen door EUR, maar ook door Geneeskunde, RSM BV en de HES). In de overige weken worden de hallen ingezet voor beurzen en evenementen (o.a. kunstbeurs, accountantsbeurs, masterdag, etc.). Ook wordt MB-5 veel gebruikt als cateringruimte bij grote congressen (vanaf 300 personen) in het M gebouw. De externe opbrengsten (door verhuur) van de hallen zijn als volgt: (excl opbrengsten ivm cateringruimte) Tentamens Commercieel/Beurzen TOTAAL Ook voor 2007 en 2008 zijn al contracten afgesloten voor beursactiviteiten en grote evenementen. Capaciteit MB Hallen In totaal zijn er momenteel 1078 tentamenplaatsen (zie bijlage: tekening tentamenindeling). De afmeting van de tafels is 70X80 cm. Voor een PC opstelling, incl. ruimte voor boeken wordt een tafel met afmeting 80X120 cm voorgesteld. Dit heeft gevolgen voor de capaciteit van de hallen: (grove inschatting, rekening houdend met vluchtwegen, voorkomen afkijken en globale blokindeling) Grootte Huidige opstelling PC opstelling MB m² MB4 834 m² MB m² TOTAAL m² 1078 plaatsen 730 Plaatsen

4 De capaciteit loopt terug van 1078 plaatsen nu naar 730 plaatsen bij een PC opstelling. Op basis van collegejaar 2006/2007 zou dit betekenen dat er voor 108 dagdelen onvoldoende tentamencapaciteit is. Op deze dagen zullen dus maximaal 350 plaatsen elders gerealiseerd moeten worden. In Ahoy zou dit ca per dag kosten; omgerekend dus per jaar (afhankelijk van aantal aaneengesloten tentamenblokken) De opbrengsten uit verhuur zullen vanwege de beperkte capaciteit dalen. De HES en de Geneeskunde huren regelmatig capaciteiten van 600 plaatsen en het is de vraag of dat nog ingepast kan worden. Mogelijk zijn zij wel geïnteresseerd in PC tentaminering. Bij een aanpassing van alleen MB5 (pilot) vervallen zo n 100 examenplaatsen. Dit zou betekenen dat er voor 37 dagdelen onvoldoende capaciteit is. De afmetingen van 80X120 voor de tafel en de uitvoering van een bureaustoel zijn gebaseerd op minimale werkplek eisen. Het is niet helemaal duidelijk of deze eisen ook van toepassing zijn op tentamenplekken. Volgens diverse leveranciers van onderwijsmeubilair ligt er voor tentamen-/onderwijsplekken niets specifiek vast in de Arbo richtlijnen. Het is aan de onderwijsinstantie zelf om een risico inventarisatie te maken. Er zou bijvoorbeeld gekozen kunnen worden om 10% van alle plekken uit te voeren met hogere tafels en stoelen; mogelijk kan de EUR zich hiermee voldoende indekken. Het verdient zeker aanbeveling dit nader uit te zoeken en te onderzoeken. Bij een combinatie tentamenplek/studieplek ligt het voor de hand dat hogere eisen gesteld worden. Als een tafelafmeting van 70 X 80 cm voldoet, vervalt het probleem van de capaciteit. Er zijn tafels op de markt waarbij een ingebouwd TFT scherm, het toetsenbord en de muis eenvoudig in het meubilair kunnen worden weggewerkt (zie voorbeeld hieronder). Beoordeeld moet worden of de beoogde apparatuur in deze opstelling past. Het blijft met dit meubilair mogelijk om reguliere schrijf tentamens te houden. Groot aandachtspunt is de opslag van het meubilair indien de hallen vrij moeten worden gemaakt voor een beurs/evenement (afgebeelde tafels zijn niet inklapbaar). Er is nu voldoende capaciteit voor de huidige klaptafels en stoelen. Indien ander meubilair en stoelen gebruikt gaan worden is de bestaande opslagcapaciteit onvoldoende. In de huidige situatie wordt binnen een dag de gehele verdieping opgebouwd. Verwacht mag worden dat dit in het geval van PC meubilair langer gaat duren en dus de tentamencapaciteit verder terugloopt.

5 Uitgangspunten Op basis van bovenstaande gelden vanuit het perspectief van EFB de volgende uitgangspunten: 1. Continueren commerciële verhuuractiviteiten - Flexibele oplossing - Beperkte mogelijkheden als PC werkplekken (35 weken tentamen+beursen/evenementen) - Complete op en afbouw ca. 4 á 7 keer per jaar 2. Handhaven huidige tentamencapaciteit - Tafels 70X80 cm - Losse opstelling (=huidige tentamenopstelling) - PC s moeten wegklappen in meubel of frequent neergezet/weggehaald worden om schrijf tentamens niet te hinderen. Bouwkundige aanpassingen Op basis van bovenstaande uitgangspunten worden de volgende werkzaamheden voorzien: a. Aanvullende koelcapaciteit Indien alleen gebruik wordt gemaakt van TFT schermen en er geen computerkasten op de werkplek noodzakelijk zijn, is er naar verwachting geen extra koelcapaciteit nodig. b. Aansluitmogelijkheden E en data Een verhoogde vloer is, bij het hanteren van de uitgangspunten, het enige realistische alternatief om de PC s aan te sluiten. In verband met gebruik als beursruimte zal de hele hal aangepakt moeten worden, omdat er anders hoogteverschil ontstaat. De kwaliteit van de vloer moet hoog zijn in verband met vloerbelastingen bij evenementen. Totale kosten (inclusief nieuwe vloerafwerking (rubber) voor de hele hal worden geraamd op Hierbij komen nog kosten voor het maken van vloerputten of sparingen t.b.v. de doorvoer van bekabeling. Deze putten dienen voorzien te zijn van vlakke deksel. De kosten voor het maken van 1076 vloerputten worden ruwweg geschat op c. Bekabeling Elektra Totale kosten worden geraamd op ca Uitgangspunt is dat huidige capaciteit voldoende is. d. Aanvullende Fysieke beveiligingsmaatregelen Vanwege grote aantal computers krijgt het M gebouw een hoger veiligheidsprofiel. Het beter beveiligen van de nooduitgangen en het plaatsen van camera s bij de uitgangen is in ieder geval noodzakelijk. De apparatuur zelf wordt niet beveiligd en is bij toepassing van een geïntegreerd meubel ook overbodig. Totale kosten ca

6 e. Meubilair Kosten meubilair 700 per opstelling (excl. stoel en TFT scherm). Totale kosten voor pilot (MB5) Voor het inrichten van de gehele MB hal: Uitgangspunt is gebruik van huidige klapstoelen. Opbouw en afbouw van de hal zal naar verwachting 4-7 keer per jaar noodzakelijk zijn. De kosten hiervan en eventuele opslag van het meubilair is niet meegenomen. f. Noodstroom Geen noodstroomvoorziening g. Bouwkundige aanpassingen Er zullen wat kleine bouwkundige aanpassingen noodzakelijk zijn. Er worden nadrukkelijk geen kosten opgenomen voor het verfraaien van de zalen en/of het inrichten van de zalen als PC ruimte. Raming: Bouwkundige maatregelen ten behoeve van een serverruimte/computerruimte zijn hierin niet meegenomen. h. Datanetwerk Voor de realisatie van het datanetwerk (voor 1078 aansluitpunten, standaard EURnet beschikbaarheid) moet rekening worden gehouden met de volgende kostencomponenten: Infrastructuur delen Kosten Aanleg outlets onder verhoogde vloer Kabelwegen onder verhoogde vloer Aanpassing stijg- en hoofdgoten naar SER Patch/apparatuurkasten 4 stuks Patchkabels aan SER-zijde Schakelapparatuur t.b.v. zaalaansluitingen (switches) Extra glasvezelverbinding naar MER-ruimte Aanpassing building switch (uitbr. trunkpoorten) Diverse installatiekosten Bouwkundige aanpassing SER-ruimte M1C Koelunit in Ser-ruimte Totaal Voor de realisatie van een pilotdeel (MB5, 200 aansluitpunten) is ca nodig. Aandachtspunten bij eventuele verbouwing Tentamens zijn, met enkele tussenposen, vrijwel gehele jaar gepland (m.u.v. medio augustus- eind september). Als er verbouwingswerkzaamheden plaatsvinden moet goed gekeken worden naar de overlast. Werkzaamheden uitvoeren tijdens de tentamens is geen optie en voor het verplaatsen van tentamens zijn op de EUR momenteel geen alternatieven.

7 Totaal dient rekening te worden gehouden met een investering van ca: incl. BTW voor bouwkundige werkzaamheden en meubilair. Dit zijn de kosten voor het omvormen van alle tentamenplakken. Voor de pilot (MB5, 200 pc opstellingen) zullen de meeste activiteiten toch noodzakelijk zijn (verhoogde vloer alle hallen, beveiliging) De kosten voor alleen de pilot worden geraamd op ca. M 1.1 incl. BTW. In de genoemde bedragen zijn geen indirecte kosten opgenomen, zoals: Verlies in opbrengsten uit verhuur Eventuele huur van (aanvullende) tentamenruimte buiten de EUR (als gekozen wordt voor grote maat tafels) Kosten voor installatie van meubilair en pc-voorzieningen Kosten van weghalen, opslag en herinstallatie van meubilair en pcvoorzieningen (voor zover een vaste opstelling niet haalbaar is) Energiekosten Kosten voor service/onderhoud aan het netwerk (HW/SW servicecontract) Conclusie De kosten voor het aanpassen van MB hallen zijn aanzienlijk. Dit wordt mede veroorzaakt door het uitgangspunt dat de zalen geschikt moeten blijven als evenement en beursruimte. Dit is dan ook een belangrijke bron van inkomsten voor de EUR (opbrengst in 2006: , waarvan voor beursen). Het multifunctionele gebruik van de PC s zal bovendien beperkt zijn, omdat er gedurende ongeveer 35 weken per jaar examens plaatsvinden. Het eventuele verlies aan tentamenplaatsen (als grotere tafels moeten worden ingezet t.o.v. het huidige pc-loze tentamineren) kan mogelijk worden opgevangen door in het G- gebouw (extra) tentamenopstellingen te creëren. Vanaf 2010/2011 zouden hier de 2 e en 3 e verdieping beschikbaar kunnen komen. Het geschikt maken van deze omgeving zal hier (per werkplek bekeken) wat goedkoper uitvallen dan berekend voor het M-gebouw. Er hoeft hier geen rekening te worden gehouden met evenementen zodat de kosten van de aan te brengen verhoogde vloeren lager kunnen uitvallen.

8

9 MEMO Aan : College van Bestuur Van : D. Mentink en C. Lansbergen Datum : 9 augustus 2007 Kenmerk : EFB/CL/RvD/ Betreft : Tentamineren op de PC 1. Inleiding Eind 2005 is binnen de Faculteit Rechtsgeleerdheid het plan ontstaan te gaan onderzoeken of het gebruik van computers bij examinering praktisch mogelijk is en of hiervoor onder studenten en docenten ondersteuning bestaat. De overwegingen waren de volgende: Massaliteitsprobleem m.n. voor docenten: honderden handgeschreven tentamens nakijken. Bij take home tentamens en creditsystemen blijkt steeds op grote schaal fraude plaats te vinden. De examencommissie kan hier onvoldoende tegen optreden. Vreemde setting voor studenten: niet meer gewend op papier te schrijven. Betere mogelijkheden voor computerondersteund nakijken en het controleren van afwijkingen. Verlichting van het administratieve proces rond de tentamencorrectie. Onderzoeken van de mogelijkheden van e-tentaminering met name voor flexibele toetsing en beoordeling, toetsing op maat. Het belang van bovenstaande overwegingen werd bevestigd door de opgedane ervaringen bij een 4-tal tentamens (mei en juni 2006 met steeds tussen de 40 en 80 deelnemende studenten) 1. Extra argumenten zijn naar voren gekomen om de ingeslagen weg voort te zetten. De volgende overwegingen kunnen worden genoemd: De behoefte aan meer aandacht voor zelf formuleren en schrijven. Per computer kan mogelijk een eerste selectie van opvallend slechte uitwerkingen worden gezocht. Aan deze uitwerkingen zouden docenten dan minder tijd kunnen besteden. Multiple choice zou ook makkelijker gaan op de computer. Het hebben van een dergelijke voorziening kan het prestige van de EUR ten goede komen. Door de aantoonbare bestrijding van fraude (past ook goed in het integriteitsbeleid van de EUR) zal het imago versterkt worden. Dit kan nog extra cachet krijgen als de ruimte fraai wordt ingericht ( eye catcher ). In tijden dat de werkplekken niet worden ingezet voor tentamens, zouden studenten vrij kunnen werken. Dit bevordert de uitgesproken wens om van de EUR een echte campusuniversiteit te maken, waar studenten graag en veelvuldig vertoeven. 1 Computertentamens van IBA in februari en maart 2007 ondersteunen deze inzichten wederom 1

10 Ook externe partijen zouden geïnteresseerd kunnen zijn in deze voorzieningen. Met name buiten de reguliere tijden (avonden en weekeinden) zouden marktpartijen hier weleens graag gebruik van kunnen willen maken. Het OECR heeft uitgebreid verslag gedaan in Onderzoeksverslag Pilot Computertentamens (Stegers-Jager, Kampman, De Mulder en Van de Ven, 14 oktober 2006). Op basis hiervan heeft de onderwijsdecaan Nederlands Recht (Mentink) de wens geuit om de pilot uit te breiden naar een substantiëlere groep (B2-cohort FRG; ca studenten). Binnen de EUR bestaat geen voorziening om dergelijke aantallen te accommoderen. Een eerste inventarisatie naar benodigde faciliteiten is verricht door medewerkers van EFB, DIA, LIA (L-gebouw I&A) en BIT (I&A RSM). Ook is de behoefte bij een aantal faculteiten gepeild. Om een eerste stap voor het collegejaar mogelijk te maken is het noodzakelijk om het besluitvormingsproces op te starten. 2. Benodigde faciliteiten en kosten Op Woudestein is maar een plek te vinden waar op grote schaal PC-tentamens afgenomen kunnen worden en dat is het M-gebouw. Daar zijn op dit moment al 1078 werkplekken ingericht voor reguliere tentamens. Zaken die aan de orde komen als hier tentamens op de computer moeten plaatsvinden zijn oa. het aanleggen van datanetwerk en elektriciteitsvoorzieningen, het vervangen van meubilair (multifunctioneel inzetbaar) en het aanschaffen van hardware en software. Daarnaast zal er rekening moeten worden gehouden met het feit dat de begane grond nu met enige regelmaat wordt verhuurd voor beurzen en evenementen. Met het realiseren van computerwerkplekken t.b.v. tentamens zullen deze beursactiviteiten niet of slechts in beperkte mate voortgezet kunnen worden. Ervan uitgegaan wordt dat verhuur van een ruimte met computers deze inkomsten compenseert. Als de gehele begane grond van het M gebouw ingericht gaat worden met computers dan zullen de investeringen naar schatting M 3,5 zijn. De jaarlijkse exploitatiekosten bedragen ongeveer Zie de bijlage voor een overzicht. Het is mogelijk om de examenhal gefaseerd te voorzien van bovengenoemde faciliteiten. Gedacht wordt om met ongeveer 300 examenplekken te starten. 3. Draagvlak Naast FRG heeft ook RSM expliciet aangegeven een voorziening te wensen om (met name) tussentijdse toetsen af te nemen in een gecontroleerde omgeving. Erasmus MC heeft aangegeven geïnteresseerd te zijn. FEW en FSW zijn nog aarzelend hieromtrent. Het is zinvol om deze vraag formeel bij de decanen van de faculteiten neer te leggen om het oordeelsvormings- en besluitvormingsproces over dit onderwerp af te ronden. Het uitgangspunt m.b.t. de financiën is als volgt: - het CvB neemt de initiële investering voor haar rekening (zie ook de mogelijk fasering) - Faculteiten dragen zorg voor de dekking van de exploitatiekosten. De wijze van tariferen moet nog nader bepaald worden. 2

11 4. Besluitvorming Gevraagd wordt aan het CvB het volgende: - Oordeel over E-tentaminering - Bereidheid om dit voorstel neer te leggen bij de decanen en hen te vragen zich binnen een maand uit te spreken of zij positief staan tegenover dit initiatief en in welke mate zij hierin gaan participeren. 3

12 Overzicht financiele gegevens computertentamens en computergebruik(1078 werkplekker) Investeringen Bouwkundige aanpassingen: Aanvullen koelcapaciteit Aansluitmogelijkheden E en data Bekabeling elektra Aanvullende fysieke beveiligingsmaatregelen Meubilair Bouwkundige aanpassingen Datanetwerk Onvoorzien 10% subtotaal Hard- en software: Beeldschermen Thin Clients Software Servers Plaatsings-projectkosten 5% subtotaal 1.039,000 Totale investering 3.505,000 Exploitatiekosten Afschrijvingen bouwkundig Afschrijvingen computers Software abonnement Bijdrage aan software investering Onderhoudskosten bouwkundig + datanetwerk 5% Extra huuropbrengsten Verlies verhuur opbrengsten Energiekosten Personele kosten t.b.v. beheer Totale exploitatiekosten per jaar Op basis van het aantal ingeschreven studenten zou, bij participatie van alle faculteiten (EMC is 'externe' partij), de verdeling er als volgt uitzien in K : RSM 260 FEW 186 FRG 184 FSW 108 FW 11 FHKW 30 ibmg 21 Totaal

13 Onderzoekverslag Pilot Computertentamens Datum 14 oktober 2006 Auteurs Drs. K.M. Stegers-Jager Drs. R. Kampman Prof. Mr. R.V. De Mulder MBA Dr. M.J.J.M. van de Ven Opdrachtgever Onderwijsdecaan FR ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

14 Inhoudsopgave 1. Samenvatting, conclusies en advies 2. Inleiding 1.1 Resultaten van het onderzoek 1.2 Voortzetting pilot 3. Onderzoeksopzet 4. Overzicht van de onderzoeksresultaten 5. Bijlagen 4.1 Deelnemersaantallen 4.2 Enquête vooraf 4.3 Enquête achteraf 4.4 Onderwijsevaluatie 4.5 Tentamencijfers 4.6 Docentenpanel Bijlage 1. Vragenlijst voorafgaand aan een computertentamen Bijlage 2. Vragenlijst na afloop van een computertentamen Bijlage 3. Lijst met suggesties ter verbetering van de computertentamens Bijlage 4. Voorbeelden van berichten aan studenten 2

15 1. Samenvatting, conclusies en advies 1.1 Resultaten van het onderzoek Een herkenbare groep studenten ziet belangrijke voordelen in het afleggen van een tentamen per computer in plaats van op papier. Hun motieven hebben vooral te maken met tekstverwerken: zij schrijven teksten liever met een computer dan met pen en papier. Voordelen die zijn zien in elektronisch tekstverwerken zijn een hogere snelheid van schrijven, een netter schrijfresultaat en betere mogelijkheden om teksten te redigeren. Verder zijn het vaak studenten die geïnteresseerd zijn in nieuwe ontwikkelingen. De omvang van deze groep is af te leiden uit de deelname aan de computertentamens: ongeveer 10% van de studenten die binnen dit onderzoek tentamen hebben gedaan, deden dat middels de computer. Een andere groep studenten ziet juist belangrijke nadelen in het afleggen van een tentamen per computer in plaats van op papier. Hun motieven om niet aan de computertentamens deel te nemen zijn in drie categorieën onder te verdelen. De eerste categorie motieven heeft te maken met het vermijden van risico (bijvoorbeeld omdat met bang is voor op optreden van computerstoringen of omdat men geen proefkonijn wil zijn). De tweede categorie heeft betrekking op het elektronisch verwerken van teksten (bijvoorbeeld omdat men sneller schrijft dan typt, omdat men liever schrijft dan typt of omdat men beter overweg kan met papier dan met een computerscherm). De derde categorie heeft te maken met onzekerheid over mogelijke problemen die zich in een computerzaal kunnen voordoen (bijvoorbeeld storende typegeluiden van andere studenten, problemen met het kijken naar het scherm of het bedienen van het toetsenbord, of gebrek aan werkruimte voor het raadplegen van toegestane boeken). Het aantal studenten achter de verschillende categorieën van motieven is lastig vast te stellen. De procedure voor het afleggen van het tentamen per computer is voor de betrokken studenten, docenten en begeleiders duidelijk. Bij het eerste vak waarbij een computertentamen werd afgenomen, het vak PFE, was de instructie over de werkwijze niet meteen duidelijk. Dit leidde tot een wat rommelige start en uiteindelijk tot minder hoge tevredenheid bij studenten. Bij de drie daaropvolgende computertentamens was de instructie over de werkwijze wel duidelijk. De tevredenheid van de studenten over de afname per computer was bij die vakken dan ook positiever. De studenten kunnen daarom op toekomstige gelegenheden adequaat over de werkwijze bij het computertentamen geïnstrueerd worden. Computerstoringen of andere technische storingen hebben zich niet voorgedaan. Het bewaren en opslaan van antwoorden leverden de studenten geen problemen op. Alle gegeven antwoorden zijn in het computersysteem adequaat verwerkt en aan de docenten overgedragen. De techniek van het afnemen van tentamens per computer lijkt onder controle te zijn. Grote problemen met het gebruik van de computerzaal hebben zich niet voorgedaan. Studenten zijn enigszins positief over de afwezigheid van storende geluiden binnen de computerzaal, bijvoorbeeld typegeluiden van medestudenten. Verder is de werkruimte 3

16 om de computer heen voldoende voor het raadplegen van meegebracht studiemateriaal (voor zover toegestaan). De manier waarop het tentamen is afgelegd blijkt niet van invloed te zijn op de behaalde tentamenresultaten. De tentamenresultaten van de studenten die aan een computertentamen hebben deelgenomen, zijn gelijk aan de tentamenresultaten van de studenten die aan het pen-en-papier tentamen van hetzelfde vak hebben deelgenomen. Het gebruik van computer-tentamens in deze pilot heeft de docenten nog geen direct voordeel in tijdsinspanning opgeleverd. Een volgende stap is het gebruik van software als ondersteuning van de docent bij het nakijken van de elektronisch ingeleverde tentamens, bijvoorbeeld om op voorhand eventuele zware onvoldoendes te selecteren. 1.2 Voorzetting pilot Pilot 1 e fase geslaagd In de inleiding van dit rapport zijn de belangrijkste aanleidingen tot het uitvoeren van dit project aangegeven. De overwegingen variëren van: docenten kunnen handschriften niet goed lezen; de schaalvergroting in het onderwijs; docenten moeten soms veel sorteren en kopiëren voor het nakijken; voor studenten is het heel raar om plotseling weer met papier en pen te moeten werken; tot overwegingen als: je kunt weinig computerondersteuning bij het nakijken en evalueren inzetten als het werk handgeschreven is. Deze overwegingen zijn tijdens het project alleen maar ondersteund. In de loop van het project zijn andere argumenten naar voren gekomen om de ingeslagen weg voort te zetten. De volgende overwegingen kunnen worden genoemd: - De behoefte aan meer aandacht voor zelf formuleren en schrijven - Bij take home tentamens en creditsystemen blijkt steeds op grote schaal fraude plaats te vinden. De examencommissie kan hier onvoldoende tegen optreden. - Per computer kan mogelijk een eerste selectie van opvallend slechte uitwerkingen worden gezocht. Aan deze uitwerkingen zouden docenten dan minder tijd kunnen besteden. - Multiple choice zou ook makkelijker gaan op de computer De pilot mag geslaagd worden genoemd. M.b.t. techniek en organisatie zijn de kinderziekten overwonnen, terwijl studenten en docenten tevreden zijn. Het project is rijp voor verder uitbouw, gevolgd door implementatie. Suggesties voor verbetering zijn: print de tentamens uit volgens een vast format dat voor alle ingeleverde tentamens hetzelfde is (bijvoorbeeld met de naam van de student op alle geprinte pagina s). Op die manier kan een docent op basis van de bladspiegel snel voor iedere student diens antwoord op een bepaalde vraag vinden. Voorts is het aan te bevelen de betreffende wetsvoorstellen digitaal beschikbaar te stellen. 4

17 1.2.2 Perspectief Aan het volgende kan gedacht worden:. Een vaste infrastructuur van grote zalen met computers, mogelijk niet alleen voor tentamens en opdrachten maar ook als uitbreiding van de PC-labs. Alle tentamens vinden op de computer plaats. Computer ondersteunde evaluatie van de beoordelingen wordt mogelijk. Computer ondersteund nakijken, althans het selecteren van duidelijk onvoldoende tentamenuitwerkingen wordt misschien mogelijk. Regelmatig opdrachten uitvoeren, met de mogelijkheid van opdrachten voor de gehele groep in een vak als er risico is dat de vragen uitlekken. Pilots met op voor de student geschikte tijden voor bijvoorbeeld multiple choice uit vragenbanken Voorstel op hoofdlijnen pilot 2 e fase In samenspraak met de onderwijsdecaan NR wordt voor de kortere termijn voorgesteld de pilot voort te zetten. Het voorstel is in de komende 2 e fase de thans opgedane ervaring met het afnemen van computer-tentamens uit te bouwen door (a) het plaatsen van PC in vooralsnog enkele blokken in het M-gebouw en (b) het afnemen van tentamens op door studenten zelf meegebrachte laptops. Bij de opzet en evaluatie wordt wederom gebruik gemaakt van de diensten van het OECR. Als het bestuur daartoe een principebeslissing neemt kan vervolgens op korte termijn een projectplan worden opgesteld en ter goedkeuring en financiering aan het Dagelijks Bestuur Onderwijs worden aangeboden. De verwachting is dat na een succesvolle afronding van deze 2 e fase binnen de faculteit een beslissing kan worden genomen over een structurele inzet van de computer bij het afnemen van tentamens. 2. Inleiding In december 2005 is binnen de commissie ICT in het onderwijs het plan ontstaan te gaan onderzoeken of het gebruik van computers bij examinering een praktisch mogelijk was en of hiervoor onder studenten en docenten ondersteuning zou bestaan. De overwegingen waren de volgende: o Massaliteitsprobleem m.n. voor docenten: honderden handgeschreven tentamens nakijken. o Vreemde setting voor studenten: niet meer gewend op papier te schrijven. o Betere mogelijkheden voor computerondersteund nakijken en het controleren van afwijkingen. o Verlichting van het administratieve proces rond de tentamencorrectie. 5

18 o Onderzoeken van de mogelijkheden van e-tentaminering met name voor flexibele toetsing en beoordeling, toetsing op maat. In januari 2006 werd door middel van een pop-up enquête in SIN-Online getracht een eerste indruk te krijgen van de mogelijke belangstelling bij studenten. Hun werd de volgende vraag gesteld: Ik zou bij een open vraag tentamen liever gebruik maken van een PC dan van pen en papier. Op deze vraag kwamen meer dan 2000 antwoorden, waarvan 39 % ja en 61% neen. In februari 2006 werden in overleg met de onderwijsdecaan Nederlands recht van de FRG de contouren van het project nader bepaald in het kader van het zgn. Massaliteitsproject (vernieuwingsthema Facilitering 1 ). Het project zou tezamen met OECR, met name t.b.v. het evaluatieve aspect, moeten worden uitgevoerd. De beschikbare computerfaciliteiten konden van RSM worden betrokken. Nadere invulling van te hanteren techniek en van de te kiezen vakken kon later plaatsvinden, maar een inzicht in de beschikbare middelen was van direct belang. In maart 2006 kwam een projectplan gereed en zegde het FRG-bestuur de benodigde middelen toe voor de financiering van o.a. de huur van PC-zalen en extra surveillanten. Daarna zegden de verantwoordelijke docenten van alle vier in aanmerking komende grote vakken: PFE, personen-, familie- en erfrecht(24 mei) Rechtsfilosofie (30 mei) Staatsrecht (12 juni) Arbeidsrecht (17 juni) zeer snel en met enthousiasme hun medewerking aan de pilot toe. In het T-gebouw konden tegelijk op de tentamentijdstippen steeds 100 PC werkplekken worden gereserveerd. In april 2006 was er nadere besluitvorming over enkele technische aspecten. Besloten werd dat studenten geen beschikking zouden moeten hebben over een internetverbinding, at aparte inlog-accounts voor de RSM-zalen noodzakelijk waren en dat mede op grond van de beschikbare tijd een standaard desktopomgeving met het Word tekstverwerkingsprogramma voor de hand lagen. In mei 2006 verschenen de eerste channelberichten voor de deelneers aan de vier gekozen tentamens. De enquêtes voor voor en na de tentamen werden opgesteld en er werden voor ieder vak een extra channel alsmede en extra channelmet discussieforum onder de titel Exameninnovatie gestart. Voor ieder vak werd twee dagen voor het tentamen een nader bericht gestuurd (zie bijlagen). Het eerste vak, PFE, kreeg 53 aanmeldingen. Uiteindelijk namen 46 personen aan het 1 Doel van dit instellingsproject is het scheppen van noodzakelijke randvoorwaarden om de massaliteit op termijn te bestrijden door het ontwikkelen van nieuwe vormen van beoordeling en toetsen. 6

19 computerexperiment mee (in het M-gebouw zaten 582 deelnemers). Er waren enkele duidelijke kinderziekten. Zo was de zaalnummering in het T-gebouw onduidelijk, was de zaal pas om 13:30 uur leeg, was er te veel tijd nodig voor uitleg, waren de surveillanten onvoldoende voorgelicht. Er waren ook te weinig surveillanten (men denke aan begeleiding bij toiletbezoek), was er te veel inloop van niet-deelnemers. Ook waren er boorwerkzaamheden in het T-gebouw en was in sommige gevallen het programma Workpace niet uitgeschakeld. Tenslotte bleek de woordenlimiet voor de beantwoording van de vragen te krap opgegeven, ook in vergelijking met het het handgeschreven tentamen. Voor het tweede tentamen werd voor verbeteringen gezorgd voor deze problemen. Duidelijker werdt aangeven EXAMEN, de inlogprocedure werd vooraf duidelijker en op schrift uitgelegd, er was een duidelijker instructie voor surveillanten, er was in ieder zaaltje een extra surveillant, de zaal was eerder beschikbaar, Workpace was uitgeschakeld en de studenten werd gevraag voorafgaand aan het uitdelen van de tentamenopgavan reeds in te loggen op hun PC. Het tweede tentamen kende 79 inschrijvingen, 69 deelnemers en 560 studenten in M- gebouw. Ook nu was er weer een aantal specifieke problemen. Zo was er in een van de zalen lekkage, zodat van zaal moest worden gewisseld. Ook bleken er enkele opgaven enkelzijdig gekopieerd waardoor sommige vragen ontbraken. Ook was niet voorzien in potloden voor MC-gedeelte. Op de betreffende dag bleek in een aantal gevallen de Internetverbinding open door een fout in de software. Later is bij dit tentamen een fraudecheck per computer uitgevoerd. Tenslotte bleken er verkeerde of niet ingevulde examennummers te zijn. Op 12 juni vond Staatsrecht met 29 deelnemers plaats (419 in M-gebouw) en op 17 juni Arbeidsrecht met 40 deelnemers (449 in M-gebouw). De kinderziekten en de genoemde problemen waren bij deze tentamens goeddeels ondervangen. In de volgende hoofdstukken zijn de resultaten van het onderzoek en met name de studenten- en docentenstandpunten weergegeven. Een zekere blijheid kan men in deze waarderingen beslist aantreffen. Zo zijn docenten blij met geprinte tentamens, en toonden de studenten steeds tevredener bijdragen in de discussieforums. Er kwamen zelfs vragen of het hertentamen ook op de PC kon plaatsvinden. 3. Onderzoeksopzet 2 De pilot met de computertentamens is opgezet om antwoord te krijgen op de volgende vraag: Is het organisatorisch haalbaar om bij een redelijk grote groep studenten (50 tot 100 studenten) op verantwoorde wijze een open-vragen tentamen af te nemen middels computers? 2 Een substantieel deel van het onderzoek, met name het evaluatieve deel is verricht door OECR. Zo heeft OECR de vragenlijsten verzorgd en de resultaten verwerkt. De bijdrage van OECR is gefinancieerd uit het FRG-trekkingsrecht kwaliteitszorg bij OECR (de betreffende middelen zijn door het CvB ter beschikking gesteld). 7

20 Belangrijke aspecten hierbij zijn de ervaringen van studenten met het afleggen van het tentamen, de ervaringen van de docenten met het nakijken van het tentamen en het geven van tentamencijfers onafhankelijk van de wijze waarop het tentamen is afgelegd. Om deze vraag te kunnen beantwoorden is in een reële praktijksituatie een experiment met computertentamens uitgevoerd, dat middels evaluatieonderzoek is geanalyseerd. Bij de pilot ware 4 vakken uit het 2 e jaar van de Bachelor opleiding Nederlands recht betrokken. Bij ieder vak betrof het de 1 e tentamengelegenheid van het lopende studiejaar. Deze tentamenzittingen vielen in een periode van 4 weken (eind mei tot medio juni). Het gaat hierbij om de volgende vakken en tentamendata: Personen, familie en erfrecht (PFE), zitting van 24 mei 2006 Rechtsfilosofie (RF), zitting van 30 mei 2006 Staatsrecht (SR), zitting van 12 juni 2006 Arbeidsrecht (AR), zitting van 17 juni 2006 In het onderzoek zijn per vak drie vragenlijsten aan de studenten voorgelegd. Enkele dagen voorafgaand aan een computertentamen werd de deelnemende studenten via SIN Online een vragenlijst voorgelegd, gericht op het achterhalen van verwachten van studenten over het computertentamen. Vervolgens werd het tentamen afgenomen. Het computertentamen en het pen-en-papiertentamen werden gelijktijdig afgenomen. Enkele dagen na afloop van het computertentamen werd de studenten via SIN Online een vragenlijst voorgelegd, gericht op het achterhalen van ervaringen met en meningen over het computertentamen. Tenslotte werd in de reguliere onderwijsevaluatie een vraag opgenomen, gericht op motieven om al dan niet aan het computertentamen van het betreffende vak deel te nemen. Het tentamen zelf en de onderwijsevaluatie waren de enige onderzoeksinstrumenten waarbij gegevens verzameld zijn over studenten die niet aan het computertentamen deelnamen. 4. Overzicht van de onderzoeksresultaten Dit hoofdstuk start met een overzicht van aantallen studenten bij de verschillende onderzoeksactiviteiten. Vervolgens worden de resultaten van de verschillende onderzoeksactiviteiten gegeven. Achtereenvolgens komen aan de orde de resultaten van de enquête die voorafgaand aan ieder van de computertentamens is afgenomen, de resultaten van de enquête die nà ieder van de computertentamens is afgenomen, de reguliere onderwijsevaluatie van de vakken en de op het tentamen van ieder vak behaalde cijfers. Bij de resultaten van de onderwijsevaluaties en bij de tentamencijfers worden vergelijkingen getrokken tussen enerzijds studenten die bij een bepaald vak aan een computertentamen hebben deelgenomen en anderzijds studenten die bij dat vak aan een papieren tentamen hebben deelgenomen. Het hoofdstuk eindigt met een beschrijving van de ervaringen van de betrokken docenten met het afnemen van deze computertentamens. 8

21 4.1. Deelnemersaantallen Tabel 1 geeft per vak overzichten van studenten die aan de onderzoeksactiviteiten bij dat vak hebben deelgenomen. Tevens wordt in de kolom aantal unieke deelnemers per onderzoeksactiviteit aangegeven hoeveel studenten tenminste één keer aan de betreffende onderzoeksactiviteit heeft deelgenomen, over de vakken heen bekeken. Tabel 1. Aantal deelnemers bij de verschillende metingen voor de verschillende vakken PFE RF SR AR Aantal unieke deelnemers Inschrijvingen vak Gemaakte tentamens Deelnemers computertentamen Vragenlijsten vooraf Vragenlijsten achteraf Onderwijsevaluaties Computertentamen & onderwijsevaluatie In deze pilot is informatie verzameld bij in totaal 1127 studenten. In totaal 1114 van deze studenten hebben aan één of meer van de vier tentamens meegedaan. Van het totaal aantal studenten hebben 129 studenten deelgenomen aan één of meer tentamens per computer. Nadere analyse laat zien dat van deze groep studenten 90 studenten aan één, 27 studenten aan twee, 8 studenten aan drie en 4 studenten aan vier computertentamens meegedaan. Als onderdeel van de pilot zijn verschillende vragenlijsten bij studenten afgenomen. Alle studenten die zich voor een bepaald computertentamen hadden ingeschreven kregen vooraf een vragenlijst (zie bijlage 1) en achteraf een vragenlijst (zie bijlage 2) voorgelegd. De vragenlijsten vooraf zijn ingevuld door in totaal 90 studenten, van wie 6 studenten de vragenlijst 2 keer en 2 studenten de vragenlijst 3 keer invulden. De vragenlijst achteraf is ingevuld door 110 studenten, van wie 14 studenten de vragenlijst 2 keer en 1 student de vragenlijst 3 keer invulden. Naast de vragenlijsten die tijdens de pilot zijn afgenomen hebben alle studenten die zich voor een vak hadden ingeschreven het verzoek gekregen de vragenlijst voor de reguliere facultaire onderwijsevaluatie van FR in te vullen. In totaal 588 studenten hebben één of meer onderwijsevaluaties ingevuld, van wie 360 studenten voor één vak, 108 voor twee vakken, 49 voor drie vakken en 71 voor alle vier vakken. Bij ieder vak is een beperkt aantal studenten dat zowel aan het computertentamen voor het betreffende vak heeft deelgenomen, als de onderwijsevaluaties heeft ingevuld. In totaal zijn dat 76 studenten, waarvan 52 studenten voor één vak, 14 studenten voor twee vakken, 6 studenten voor 3 vakken en 4 studenten voor alle 4 vakken Enquête vooraf De vragenlijsten vooraf zijn ingevuld door in totaal 90 studenten, van wie 6 studenten de vragenlijst 2 keer en 2 studenten de vragenlijst 3 keer invulden. 9

22 Tabel 2 geeft per tentamen een overzicht van de mate waarin de studenten zichzelf ICT-vaardig vinden. Hierbij is een onderscheid gemaakt naar geslacht. Het overzicht maakt duidelijk dat de deelnemers aan de computertentamens zichzelf redelijk tot zeer vaardig vinden in het gebruik van ICT. Geen enkele van de deelnemers geeft van zichzelf aan weinig computerervaring te hebben. Mannen zijn over hun computervaardigheid iets positiever dan vrouwen. Tabel 2: ICT-vaardigheid deelnemers verdeeld naar sekse en naar vak. PFE RF SR AR Redelijk vaardig Zeer vaardig Redelijk vaardig Zeer vaardig Redelijk vaardig Zeer vaardig Redelijk vaardig Zeer vaardig Man Vrouw Totaal De deelnemers zijn middels een open vraag gepolst over hun motieven om aan de pilot met computertentamens deel te nemen (zie tabel 3). De belangrijkste motieven die men noemt zijn gerelateerd aan het gebruik van een tekstverwerker: de studenten verwachten in vergelijking met pen en papier met een tekstverwerker sneller en netter te kunnen werken, terwijl ze bovendien verwachten de teksten gemakkelijker te kunnen verbeteren. Ze vinden het werken met een tekstverwerker makkelijker en prettiger. Daarnaast noemt een aantal studenten als motief dat ze graag eens het afleggen van een tentamen middels een computer willen uitproberen. Tabel 3. Motieven om aan de computertentamens deel te nemen Motief PFE RF SR AR Totaal Sneller Netter Gemakkelijk verbeteren Uitproberen Makkelijker Fysiek prettiger Fijner Overzichtelijker 3 3 In de enquête is gevraagd naar de voordelen die men van computertentamens verwacht (tabel 4). De meest genoemde voordelen die deze studenten verwachten liggen ook in de lijn van tekstverwerking. Het gebruik van een tekstverwerker leidt naar verwachting zowel tot verbetering van de teksten zelf (betere leesbaar, beter na te kijken en overzichtelijker) als tot verbetering van het schrijfproces (sneller, gemakkelijk te verbeteren en fysiek prettiger). Verder valt op dat een aantal studenten bij het 1 e tentamen nog dacht dat het nakijken van het tentamen door de docenten bij een computertentamen sneller zou gaan dan bij een pen-en-papier tentamen. Die verwachting bleek echter niet uit te komen en bij de volgende tentamens speelde dat punt steeds minder. 10

23 Tabel 4. Verwachte voordelen van het afleggen van een tentamen per computer Voordeel PFE RF SR AR Totaal Leesbaarheid Snelheid Gemakkelijk verbeteren Sneller nakijken Fysiek prettiger Fijner 2 2 Omgeving prettiger Overzichtelijkheid 8 8 Betere kwaliteit van antwoorden 4 4 Tenslotte is gevraagd naar nadelen die men van computertentamens verwacht (tabel 5). De belangrijkste nadelen die werden genoemd zijn technische storingen (waardoor bijvoorbeeld ingegeven antwoorden niet worden opgeslagen) en storende geluiden (waardoor men zich moeilijker kan concentreren). Het aantal studenten dat technische problemen verwacht loopt na verloop van tijd terug. De angst voor storende geluiden wordt vooral bij RF genoemd, met als waarschijnlijke oorzaak het feit dat de studenten tijdens het 1 e tentamen last hadden van storende boorgeluiden. In vergelijking met de aantallen voordelen werden er beduidend minder vaak nadelen genoemd. De groep deelnemers ziet waarschijnlijk meer voordelen dan nadelen aan het afleggen van tentamens per computer. Tabel 5. Verwachte nadelen van het afleggen van een tentamen per computer Nadeel PFE RF SR AR Totaal (verwachte) technische problemen Ruimtegebrek Storende geluiden Opstartproblemen/onbekendheid 5 5 Tekeningen maken moeilijker 3 3 ICT-vaardigheden beperkt Formuleren lastiger 2 2 Fysieke problemen Enquête Achteraf De vragenlijst achteraf is ingevuld door 110 studenten, van wie 14 studenten de vragenlijst 2 keer en 1 student de vragenlijst 3 keer invulden. Onderdeel van deze vragenlijst waren 10 stellingen. De studenten werden gevraagd aan te geven in welke mate zij het met deze stellingen eens zijn. Tabel 6 bevat de gemiddelden en standaarddeviaties van de antwoorden, gerangschikt per vak. Tabel 6.Meningen over de computertentamens op basis van stellingen. Stelling PFE RF SR AR M (N=35) SD M (N=56) SD M (N=12) SD M (N=23) SD 1. Het typen van antwoorden kost mij minder tijd dan het schrijven van antwoorden. 2. Het formuleren van antwoorden kost mij op de computer minder tijd dan op papier. 3. Het verbeteren van antwoorden op de

24 computer is gemakkelijker dan op papier. 4. De procedure voor de afname van het tentamen was duidelijk. 5. Mijn werkplek achter de computer was groot genoeg. 6. Ik had geen probleem met het opslaan van de antwoorden. 7. Ik werd afgeleid door storende geluiden in mijn omgeving. 8. Ik vond het maken van een tekening op de Nvt computer lastig. 9. Ik vond de combinatie van het lezen van vragen op papier en het beantwoorden op de computer prettig. 10. Ik zou de volgende keer opnieuw kiezen voor de afname per computer. De schaalverdeling loopt van 1 (meest oneens) tot 5 (meest eens). De eerste drie stellingen hebben betrekking op de motieven om deel te nemen. Deze motieven hebben betrekking op tekstverwerken per computer. De deelnemende studenten zijn het er duidelijk over eens dat het verbeteren van antwoorden met een tekstverwerker gemakkelijk is dan op papier. Daarnaast vinden de studenten die aan de laatste drie computertentamens hebben meegedaan dat typen op de computer minder tijd kost dan schrijven op papier, terwijl ook het formuleren van antwoorden op de computer sneller gaat dan op papier. Over de duidelijkheid van de procedure van de afname waren de studenten bij het 1 e tentamen nog tamelijk negatief. Bij de drie latere tentamens was dat geen probleem meer. Mogelijk heeft dit te maken met gewenning: zowel voor de studenten als voor de begeleiders die de procedure moesten toelichten. Verder valt op dat het opslaan van de gegevens niet als probleem wordt ervaren en dat de studenten in de gebruikte computerzalen voldoende werkruimte hebben. De studenten staan over vrij neutraal tegenover de combinatie van tentamenvragen op papier en antwoorden middels de computer. Bij het 1 e tentamen hadden verschillende studenten moeite met het tekenen van een figuur op de computer, bijvoorbeeld van een schematisch overzicht. Bij de latere tentamens was dat probleem minder, wellicht vanwege het feit dat er bij die tentamens geen figuren nodig waren. Het tekenen van figuren of schema s blijft een aandachtspunt. Tijdens het 1 e tentamen was er een aantal deelnemers dat last had van storende geluiden. Bij de drie daaropvolgende tentamens trad dat probleem nauwelijks op. Bij het 1 e tentamen gaf ruim de helft van de studenten aan dat ze in de toekomst opnieuw zullen kiezen voor het afleggen van tentamens per computer. Bij de drie volgende tentamens was de groep studenten daarover veel explicieter. 3 N=10; zonder niet van toepassing 4 N=7; zonder niet van toepassing 5 N=6; zonder niet van toepassing 12

25 Samenvattend blijkt uit de resultaten dat de studenten bij het 1 e tentamen minder positief waren over het afnemen van tentamens per computer, dan bij de drie daaropvolgende tentamens. Dat is duidelijk te zien in figuur 1, waarin de antwoorden grafisch worden weergegeven. Figuur 1. Meningen over stellingen bij de vier computertentamens Typen kost minder tijd Formuleren computer kost minder tijd Verbeteren computer gemakkelijker Procedure was duidelijk Werkplek groot genoeg Geen problemen opslaan PFE RF SR AR Afgeleid door storende geluiden Combinatie vragen op papier prettig Opnieuw computer tentamen 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0 De enquête achteraf kent ook drie open vragen. Met deze open vragen wordt achtereenvolgens ingegaan op de positieve aspecten van computertentamens, op de negatieve aspecten daarvan en op mogelijke suggesties ter verbetering. Tabel 7 geeft een overzicht van positieve punten. Het gaat om punten die op tenminste 1 van de vier tentamens 2 keer worden genoemd. Uit het overzicht blijkt dat studenten, in overeenstemming met hun verwachtingen vooraf, met name positief zijn over vooral aspecten die met tekstverwerking te maken hebben: op de computer kan men gemakkelijker antwoorden verbeteren, sneller werken, overzichtelijker werken en beter leesbaar schrijven dan op papier. Tabel 7. Het als meest positieve genoemde punt van het afleggen van het tentamen per computer Positief punt PFE RF SR AR Totaal verbeteren antwoorden sneller typen overzichtelijker beter leesbaar typen ipv schrijven zoals in dagelijks leven fijner 2 2 Geen kramp/ rugpijn Gebruik pc als kladblok

26 Ontspannen sfeer/ goede werkomgeving Kleinere groep/zaal Een overzicht van genoemde negatieve punten bevindt zich in tabel 8. De meest genoemde negatieve punten zijn het maximum aantal woorden en de geluidsoverlast. Het maximum aantal woorden heeft betrekking op de beperkte antwoordruimte die in het 1 e tentamen bij een aantal vragen werd gehanteerd. De docent heeft dit gedaan om de studenten te dwingen om kort en bondig te formuleren. Mogelijk is de ruimte te nauw afgemeten. De geluidsoverlast heeft betrekking om boorgeluiden, die juist op het moment van de tentamenafname te horen waren. Dit zou overigens ook bij een papieren afname kunnen gebeuren. Het is aannemelijk dat de kans op storende boorgeluiden bij papieren afnamen net zo groot is als bij afnamen per computer. Tabel 8. Het als meest negatieve genoemde punt van het afleggen van het tentamen per computer Negatief punt PFE RF SR AR Totaal maximum aantal woorden later begonnen/ lange voorbereiding 8 8 onrustig & rumoerig combinatie typen/wettenbundel/ vragen op papier geen vaste layout tijd kwijt aan computer gerelateerde zaken 2 2 surveillanten niet goed voorbereid 2 2 switchen papier/beeldscherm 2 2 procedure onduidelijk overige deelnemers met gebrek aan ICT-ervaring 1 1 geen zekerheid ontvangst tentamen geluidsoverlast mc-vragen op papier 6 6 Ontbreken vragen 5 5 (angst voor) technische problemen Onwennig 2 2 Ruimtegebrek 2 2 Tenslotte is in de enquête achteraf gevraagd naar mogelijke suggesties ter verbetering van de computertentamens. Dit heeft een lange lijst met suggesties opgeleverd. Voorbeelden van gegeven suggesties zijn: Computerzalen eerder open stellen Vragen ook in digitale vorm aanbieden Checken op werkzaamheden rond de tentamenzalen Wettenbundel digitaal beschikbaar stellen Bevestiging van ontvangen antwoorden geven Alle gegeven suggesties zijn integraal overgenomen in bijlage 3. 14

27 4.4. Onderwijsevaluatie In totaal 588 studenten hebben één of meer onderwijsevaluaties ingevuld, van wie 360 studenten voor één vak, 108 voor twee vakken, 49 voor drie vakken en 71 voor alle vier vakken. In de onderwijsevaluaties is aan de studenten die niet aan de pilot hebben deelgenomen gevraagd waarom ze dat niet gedaan hebben. Tabel 9 bevat een lijst van genoemde redenen. De lijst van genoemde redenen is lang. Het is mogelijk om in deze lijst een aantal categorieën te onderscheiden. Een eerste categorie omvat redenen die te maken hebben met het mijden van risico. Voorbeelden van dergelijke redenen zijn dat men bij een tentamen geen proefkonijn wil zijn (120 keer genoemd) en dat men bang is voor mogelijke computerproblemen (62 keer genoemd). Een tweede categorie heeft te maken met het karakter van tekstverwerken. Voorbeelden van deze redenen zijn het sneller kunnen schrijven dan typen (69 keer), het liever schrijven dan typen (53 keer), het beter kunnen concentreren op papier dan op het computerscherm (20 keer), het liever lezen van papier dan van een computerscherm (13 keer) en het beter kunnen schrijven dan typen (10 keer). Een derde categorie bevat redenen die te maken hebben met de fysieke kant van het werken in een computerzaal. Voorbeelden hiervan zijn de angst voor storende geluiden (62 keer genoemd), fysieke problemen met ogen of RSI (28 keer) en ruimtegebrek aan de computertafels (26 keer). Tabel 9. Redenen om niet deel te nemen aan de computertentamens Redenen om niet deel te nemen PFE RF SR AR Totaal Experiment/nieuwigheid/geen proefkonijn Schrijven sneller dan typen Angst voor problemen computer (wissen, vastlopen) Storende geluiden (getik, gezoem) Schrijf liever Fysieke problemen (ogen, rsi) Ruimtegebrek (combinatie met wetboek) Tekenen op papier makkelijker Beter concentreren op papier Niet op de hoogte Lezen op papier fijner Schrijven beter dan typen/ type vaardigheid/ ICT vaardigheid Negatieve ervaringen/ geluiden Duidelijk handschrift Geen nut/ geen probleem huidige vorm Kwaliteit antwoorden op computer lager Beperking aantal woorden op pc Sfeer tentamenzaal ontbreekt Computer niet fijn/ al genoeg achter computer 4 4 Winst bij dit vak niet zo hoog (niet zo veel 3 schrijven) 3 Tijdnood door netter formuleren antwoorden Computerzaal geen relaxte omgeving Onduidelijk Bladeren makkelijker dan scrollen/

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Afdeling ICT&O, Cleveringa Instituut,

Nadere informatie

Regeling centrale tentamenafname TU/e 2014

Regeling centrale tentamenafname TU/e 2014 Het College van Bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), Gelet op artikel 7.10, derde lid, van de Wet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek juncto artikel 7.12b, eerste lid,

Nadere informatie

Opleiding Geneeskunde

Opleiding Geneeskunde Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Opleiding Geneeskunde Nieuwe richtlijnen Bonuspunten toetsing in het AMCurriculum 2010 Team Onderwijsontwikkeling & Kwaliteitszorg Afdeling Onderwijs

Nadere informatie

FRAUDE EN PLAGIAAT REGELING STUDENTEN UvA. Vastgesteld door het College van Bestuur in 2008, laatstelijk gewijzigd mei 2010.

FRAUDE EN PLAGIAAT REGELING STUDENTEN UvA. Vastgesteld door het College van Bestuur in 2008, laatstelijk gewijzigd mei 2010. FRAUDE EN PLAGIAAT REGELING STUDENTEN UvA Vastgesteld door het College van Bestuur in 2008, laatstelijk gewijzigd mei 2010. Artikel 1 Definities 1. Onder fraude en plagiaat wordt verstaan het handelen

Nadere informatie

Periode: CBT examens 15 april t/m 30 april 2014

Periode: CBT examens 15 april t/m 30 april 2014 Periode: CBT examens 15 april t/m 30 april 2014 1. Doet u dit examen voor de eerste keer of gaat het om een herexamen? Eerste keer 279 70% Herexamen 104 26% Niet beantwoord 16 4% Totaal 399 2. Als de voorlopige

Nadere informatie

Erasmus MC. Bindend Studieadvies. Geneeskunde

Erasmus MC. Bindend Studieadvies. Geneeskunde Erasmus MC Bindend Studieadvies Geneeskunde Bindend Studieadvies Geneeskunde De studie Geneeskunde aan het Erasmus MC kent een bindend studieadvies (BSa) voor studenten die studeren in Bachelorjaar-1.

Nadere informatie

Eindrapportage EMP project 2007-2008

Eindrapportage EMP project 2007-2008 Eindrapportage EMP project 2007-2008 Het inzetten van QMP voor afname van digitale tentamens binnen FALW Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen ICTO& Onderwijs Opdrachtgever: Dr. K.S. Kits Projectleider:

Nadere informatie

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN?

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? Evaluatie-onderzoek van het online stemmen Een kwantitatief onderzoek naar het stemmen via internet van burger@overheid. Uitgevoerd door NetPanel in samenwerking

Nadere informatie

SAMENVATTING VOORGESCHIEDENIS

SAMENVATTING VOORGESCHIEDENIS Aan de raad, Onderwerp: Digitale informatieborden Voorstel: 1. De huidige 23 analoge evenementeninformatieborden vervangen door 20 digitale informatieborden 2. Geen gebruik maken van sponsoring en commerciële

Nadere informatie

Van PC-LAB naar PC-landschap

Van PC-LAB naar PC-landschap Van PC-LAB naar PC-landschap 3-4-2001 1 Van PC-LAB naar PC-landschap Vanaf 1 september 2001 zal de nieuwe opleiding Psychologie, onder de vlag van de Faculteit Sociale Wetenschappen, van start gaan. Deze

Nadere informatie

Terugkoppeling testen egeo internetpanel

Terugkoppeling testen egeo internetpanel www.rijksoverheid.nl Terugkoppeling testen egeo internetpanel Inleiding De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft in 2013 een nieuwe versie van de webapplicatie voor het bekijken en wijzigen van

Nadere informatie

Beheerregeling bij het afnemen van tentamens in gemeenschappelijke tentamenruimtes.

Beheerregeling bij het afnemen van tentamens in gemeenschappelijke tentamenruimtes. Beheerregeling bij het afnemen van tentamens in gemeenschappelijke tentamenruimtes. Gemeenschappelijke tentamenruimtes, zoals de tentamenhal de TenT, kunnen worden gereserveerd voor tentamens van alle

Nadere informatie

Raadsvergadering. Inleiding In 2012 is door het cluster Facilitaire Zaken onderzoek gedaan naar de huisvestingskosten in Bunnik;

Raadsvergadering. Inleiding In 2012 is door het cluster Facilitaire Zaken onderzoek gedaan naar de huisvestingskosten in Bunnik; RAADSVOORSTEL Raadsvergadering Nummer 17-07-2014 14-068 Onderwerp krediet t.b.v. realisatie bezuinigingen door Het Nieuwe Werken Aan de raad, Onderwerp Krediet voor de realisatie bezuinigingen door Het

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek De Meentschool - Afdeling SO In opdracht van Contactpersoon De Meentschool - Afdeling SO de heer A. Bosscher Utrecht, juni 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

ICT-route CSPE KB 2010

ICT-route CSPE KB 2010 ICT-route CSPE KB 10 instructie voor de examinator In deze instructie vindt u richtlijnen en aandachtspunten bij de geheimhouding, de voorbereiding, de afname en de herkansing van het cspe. De paragrafen

Nadere informatie

Evaluatie online panel O+S

Evaluatie online panel O+S Evaluatie online panel O+S rapportage Project: 8029 In opdracht van: O+S dr. Clemens Wenneker drs. Elise Bos Eyssen dr. Esther Jakobs Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon

Nadere informatie

o.oos/wl13030 Aan: College van Bestuur Van: Jos. van Wollingen Datum: 12 augustus 2013 Betreft: Inventarisatie elektronisch toetsen

o.oos/wl13030 Aan: College van Bestuur Van: Jos. van Wollingen Datum: 12 augustus 2013 Betreft: Inventarisatie elektronisch toetsen o.oos/wl13030 Aan: College van Bestuur Van: Jos. van Wollingen Datum: 12 augustus 2013 Betreft: Inventarisatie elektronisch toetsen 1. Inleiding Tijdens het laatste bilo met Erasmus MC is onder andere

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2 Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede- fase 2 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Nederlands Engels Rekenen. De inhoud van deze tweede nieuwsbrief: (Pre-)pilots Nederlands en rekenen januari/februari 2012

Nieuwsbrief. Nederlands Engels Rekenen. De inhoud van deze tweede nieuwsbrief: (Pre-)pilots Nederlands en rekenen januari/februari 2012 april 0 Deze nieuwsbrief beoogt om alle docenten Nederlands, Engels en rekenen uit eerste hand te informeren over ontwikkelingen en regelgeving met betrekking tot de drie vakken. De nieuwsbrief kent geen

Nadere informatie

INLEIDING. Namens het managementteam van de SPGH, Mirjam Diderich. Directeur. Hellendoorn 15 januari 2015

INLEIDING. Namens het managementteam van de SPGH, Mirjam Diderich. Directeur. Hellendoorn 15 januari 2015 RESULTATEN OUDER-ENQUÊTE 01 INLEIDING In dit document worden de resultaten besproken van de ouderenquête die is afgenomen in november 01 (schooljaar 01-015). Doelstelling van de enquête is het meten van

Nadere informatie

Engelse taal bachelor psychologie UvT

Engelse taal bachelor psychologie UvT Engelse taal bachelor psychologie UvT Aanleiding Enkele studenten hebben hun teleurstelling uitgesproken over Engelstalige tentamens, zoals Inleiding Psychologie van Arbeid en Economie en Cultuurpsychologie.

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1083956 Datum:19juni 2013 Behandeld door: C.F.J.Mens Afdeling/Team: RO-Beleid Onderwerp: gewijzigd raadsvoorstel: krediet t.b.v. aankoop pand Kerkstraat

Nadere informatie

Beknopte handleiding OSIRIS student Geneeskunde

Beknopte handleiding OSIRIS student Geneeskunde Beknopte handleiding OSIRIS student Geneeskunde 1. Over Osiris Student In OSIRIS verwerkt het DCO je studieresultaten, studieadviezen en behaalde examens. Met OSIRIS student kun je: - Je aanmelden voor

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Studentenhandleiding Osiris, Blackboard en SIN-Online Erasmus School of History, Culture and Communication

Studentenhandleiding Osiris, Blackboard en SIN-Online Erasmus School of History, Culture and Communication Studentenhandleiding Osiris, Blackboard en SIN-Online Erasmus School of History, Culture and Communication Versie augustus 11 Inhoudsopgave I. MyEUR p. 2 II. Osiris p. 4 A. Inschrijven voor cursussen en

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Evaluatie weblectures bij FLOT. aanleiding

Evaluatie weblectures bij FLOT. aanleiding Evaluatie weblectures bij FLOT aanleiding In september 2013 is bij de lerarenopleiding wiskunde van FLOT gestart met het project weblectures. Het plan was om deze in te zetten bij de cursussen calculus

Nadere informatie

Bindend Studieadvies Geneeskunde

Bindend Studieadvies Geneeskunde Erasmus MC Desiderius School van begrijpen naar beslissen Bindend Studieadvies Geneeskunde 2013-2014 Bindend Studieadvies Geneeskunde De studie Geneeskunde aan het Erasmus MC kent een bindend studieadvies

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Regels en Richtlijnen voor de bacheloropleiding Sociale Geografie en Planologie, College Sociale Wetenschappen

Regels en Richtlijnen voor de bacheloropleiding Sociale Geografie en Planologie, College Sociale Wetenschappen Regels en Richtlijnen voor de bacheloropleiding Sociale Geografie en Planologie, College Sociale Wetenschappen I. Regels en Richtlijnen Examens en Tentamens De Examencommissie van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3

1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMENE VRAGEN... 3 2.1 STAAT UW TURBINE IN FRYSLÂN?... 3 2.2 BENT U DE ENIGE EIGENAAR?... 3 2.3 ZO NIET, WELK AANDEEL IS UW EIGENDOM?... 4 2.4 HOEVEEL TURBINES HEEFT

Nadere informatie

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what?. Keuzes maken Wanneer je een computer wilt aanschaffen denk je tegenwoordig niet meteen meer aan de desktop. De desktop is een "grote"

Nadere informatie

Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 13 Onderwerp

Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 13 Onderwerp A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 6 juli 2011 Agendapunt: 13 Onderwerp : Kredietaanvraag project Voldoen en implementeren veiligheidsnormen bestaande rwzi Garmerwolde KORTE SAMENVATTING:

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

GEMEENTERAAD VAN HELMOND

GEMEENTERAAD VAN HELMOND GEMEENTERAAD VAN HELMOND Vergadering 3 oktober 2006, agendapunt 10 Onderwerp : Stemmen in een willekeurig stembureau Raadsvoorstel : 126 B&W vergadering : 5 september 2006 Dienst / afdeling : SE.STW Aan

Nadere informatie

Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd

Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd Werkdocument Montessori voor een nieuwe tijd 1 oktober 2013 (revisie) Versie 2.3 1e Amstelveense Montessorischool Michelina Hoogeveen, Irene Simonis, Frank Versloot Inhoudsopgave Inleiding, doelen en uitgangspunten

Nadere informatie

Examineren bij derden Servicedocument betreffende de afname van centrale examens met ExamenTester buiten de eigen mbo-instelling

Examineren bij derden Servicedocument betreffende de afname van centrale examens met ExamenTester buiten de eigen mbo-instelling Examineren bij derden Servicedocument betreffende de afname van centrale examens met ExamenTester buiten de eigen mbo-instelling Dit servicedocument voor het mbo gaat over de procedurele, organisatorische

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2012 agrarische bedrijfseconomie CSPE KB

landbouw en natuurlijke omgeving 2012 agrarische bedrijfseconomie CSPE KB landbouw en natuurlijke omgeving 2012 agrarische bedrijfseconomie CSPE KB instructie voor de examinator In deze instructie vindt u richtlijnen en aandachtspunten bij de geheimhouding, de voorbereiding,

Nadere informatie

Toetsing en beoordeling en de beperkte opleidingsbeoordeling

Toetsing en beoordeling en de beperkte opleidingsbeoordeling Toetsing en beoordeling en de beperkte opleidingsbeoordeling Conferentie Onderwijsinspectie, Amersfoort, 20 mei 2015 Sietze Looijenga, QANU In deze workshop: Hoe wordt in visitaties aandacht besteed aan

Nadere informatie

Gezondheid, Welzijn & Technologie

Gezondheid, Welzijn & Technologie Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Wmo werkplaats Twente, fase 2 Praktijk 2: Bundeling van diensten op het gebied van welzijn, informele zorg en formele zorg Toegang tot de Wmo Evaluatierapport

Nadere informatie

Fraudereglement. van de. Hogeschool van Amsterdam

Fraudereglement. van de. Hogeschool van Amsterdam Fraudereglement van de Hogeschool van Amsterdam 2011 1 Inhoud Artikel 1 Begripsbepalingen...3 Artikel 2 Reikwijdte...3 Artikel 3 Fraude...3 Artikel 4 Plagiaat...4 Artikel 5 Ernstige fraude...4 Artikel

Nadere informatie

Experience Mathness: Oefen- en ingangstoetsing voor bachelor studenten TUE

Experience Mathness: Oefen- en ingangstoetsing voor bachelor studenten TUE Experience Mathness: Oefen- en ingangstoetsing voor bachelor studenten TUE ONBETWIST Werkpakket 5 Deliverable 5.3.3, April 2012 Dirk Tempelaar & Hans Cuypers Introductie Experience Mathness diende ter

Nadere informatie

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Voorwoord Deze handreiking behoort tot de reeks handreikingen die worden samengesteld ten behoeve van de verwerving en implementatie

Nadere informatie

ICT-route CSPE BB 2010

ICT-route CSPE BB 2010 ICT-route CSPE BB 2010 instructie voor de examinator In deze instructie vindt u richtlijnen en aandachtspunten bij de geheimhouding, de voorbereiding, de afname en de herkansing van het cspe. De paragrafen

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

Kennisdeling op internet tussen leraren in Kennisnet Vakcommunities. De belangrijkste resultaten. Management samenvatting

Kennisdeling op internet tussen leraren in Kennisnet Vakcommunities. De belangrijkste resultaten. Management samenvatting Kennisdeling op internet tussen leraren in Kennisnet Vakcommunities. De belangrijkste resultaten Uwe Matzat/Chris Snijders Technische Universiteit Eindhoven Management samenvatting De grote meerderheid

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Versie augustus 10. Studentenhandleiding Osiris, Blackboard en SIN-Online

Versie augustus 10. Studentenhandleiding Osiris, Blackboard en SIN-Online Versie augustus 10 Studentenhandleiding Osiris, Blackboard en SIN-Online Inhoudsopgave I. MyEUR p. 2 II. Osiris p. 4 A. Inschrijven voor cursussen en tentamens p. 5 B. Bekijken van studieresultaten/-voortgang

Nadere informatie

vaknaam CSPE BB/KB/GL 2015

vaknaam CSPE BB/KB/GL 2015 vaknaam CSPE BB/KB/GL 2015 instructie voor de examinator In deze instructie vindt u richtlijnen en aandachtspunten bij de geheimhouding, de voorbereiding, de afname en de herkansing van het cspe. De paragrafen

Nadere informatie

Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school

Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school Inleiding Je wilt gaan werken met Acadin. Het is aan te raden direct met een collega samen te werken. Ook is het goed Acadin als thema

Nadere informatie

OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014

OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014 OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014 Managementrapportage Scholengemeenschap Veluwezoom wil periodiek meten hoe de tevredenheid is onder haar belangrijkste doelgroepen: leerlingen, ouders, leerkrachten en

Nadere informatie

vaknaam CSPE BB/KB/GL 2016

vaknaam CSPE BB/KB/GL 2016 vaknaam CSPE BB/KB/GL 2016 instructie voor de examinator In deze instructie vindt u richtlijnen en aandachtspunten bij de geheimhouding, de voorbereiding, de afname en de herkansing van het cspe. De paragrafen

Nadere informatie

Verslag van de vragenlijstafname

Verslag van de vragenlijstafname Faculteit: ACTA Opleiding: Bachelor Studieonderdeel: Paradontitis I Docent(en)/Begeleider(s): Prof. dr. B.G. Loos Code: 25.1452 Vakcode: 0 Cursusjaar/studiefase: BA2 Datum afname: 30-1-2013 Datum binnengekomen:

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording rondvraag Lijst Calimero tentameninschrijving

Onderwerp Beantwoording rondvraag Lijst Calimero tentameninschrijving college van bestuur o & s Behandeladvies Ter bespreking Aan UR cie O&O Datum 10 juni 2013 Memonummer memo UR O&O 20 JUNI 2013 Agendapunt 5 nr. 13/044 Onderwerp Beantwoording rondvraag Lijst Calimero tentameninschrijving

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

Digitaal toetsen in de praktijk

Digitaal toetsen in de praktijk Digitaal toetsen in de praktijk Frederiek Peterse-Lammers 11-02-2014 14.00-15.30 1 Onderwerpen Toetscoördinatie Docentenbegeleiding Roostering Maple T.A. E-surveillanten 2 Toetscoördinatie Docent, roosteraar

Nadere informatie

Oplegnotitie Management Overleg/regiegroep

Oplegnotitie Management Overleg/regiegroep Oplegnotitie Management Overleg/regiegroep Onderwerp Portefeuillehouder Doel/vraagstelling Relevante aspecten/ conclusies/samenvatting Afgestemd met Beslispunten Financiële gevolgen, waaronder hoogte bedrag,

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek De Mei In opdracht van Contactpersoon Zaan Primair de heer T. Versteeg Utrecht, februari 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven Anja Schaapman MSc

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 23 900 X Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1995 Nr. 86 BRIEF VAN

Nadere informatie

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN REGELS VOOR HET SCHRIJVEN EN BEOORDELEN VAN BACHELORSCRIPTIES BIJ KUNST- EN CULTUURWETENSCHAPPEN (tot 1 september 2015 geldt dit reglement ook voor de BA Religiewetenschappen)

Nadere informatie

Verslag informatiebijeenkomst centraal examen Duits havo op de computer

Verslag informatiebijeenkomst centraal examen Duits havo op de computer Verslag informatiebijeenkomst centraal examen Duits havo op de computer Donderdag 27 november 2008 vond de eerste informatiebijeenkomst over Duits havo examens op de computer plaats. Een groep van ongeveer

Nadere informatie

Case Medewerkerstevredenheiden betrokkenheidscan

Case Medewerkerstevredenheiden betrokkenheidscan Case Medewerkerstevredenheiden betrokkenheidscan Hoe tevreden zijn de medewerkers met en hoe betrokken zijn zij bij de organisatie en welke verbeterpunten ziet men voor de toekomst? Wat is medewerkerstevredenheid

Nadere informatie

Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 2013

Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 2013 Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek SZMK 21 Oktober 21 1 Inhoudsopgave H1 Inleiding H2 Aantal vrijwilligers per sector/locatie en respons H Resultaten vrijwilligerstevredenheidsonderzoek 21

Nadere informatie

(Format) Jaarverslag Examencommissie

(Format) Jaarverslag Examencommissie (Format) Jaarverslag Examencommissie Presentatie voor examencommissies Technische Universiteit Delft tijdens thematische lunchsessie OC Focus Datum : 20 januari 2015 Locatie : Cultuurcentrum, Pottenbakkerij

Nadere informatie

Onderwerp: Krediet t.b.v. aankoop pand Kerkstraat 20. Subsidie in de huisvestingskosten Duiventil.

Onderwerp: Krediet t.b.v. aankoop pand Kerkstraat 20. Subsidie in de huisvestingskosten Duiventil. Onderwerp: Krediet t.b.v. aankoop pand Kerkstraat 20. Subsidie in de huisvestingskosten Samenvatting: Voorgesteld wordt om een krediet beschikbaar te stellen van 325.000,- voor de aankoop van de benedenverdieping

Nadere informatie

Resultaten tellen Aanmelden

Resultaten tellen Aanmelden Instructie digitaal aanbesteden Registratie Deze aanbesteding zal in digitale vorm plaatsvinden middels een speciaal daartoe ingerichte online account van de opdrachtgever. U hoeft voor deelname niets

Nadere informatie

2012$ ICT$verbetering$Van$Wiggen$ Avance ICT Services. Auteur(s): Joop Heemskerk. Versie: 1.0

2012$ ICT$verbetering$Van$Wiggen$ Avance ICT Services. Auteur(s): Joop Heemskerk. Versie: 1.0 2012$ ICT$verbetering$Van$Wiggen$ Avance ICT Services Auteur(s): Joop Heemskerk : 1.0 18-1-2012 IT Services ICT verbetering Van Wiggen 1 / 7 Inhoud 1$ Inleiding... 2$ 2$ Verbeterpunten... 2$ 2.1$ Updaten

Nadere informatie

Archiveren toetsen. Toetsadviescommissie, Johan Jeuring Faculteit Bètawetenschappen Januari 2012

Archiveren toetsen. Toetsadviescommissie, Johan Jeuring Faculteit Bètawetenschappen Januari 2012 Archiveren toetsen Toetsadviescommissie, Johan Jeuring Faculteit Bètawetenschappen Januari 2012 Moeten we toetsen archiveren? Welke onderdelen? Waarom moeten we dat doen? Hoe lang moeten we dat doen? Wie

Nadere informatie

FUMO deelnemersonderzoek 2015

FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO Projectgroep Tevredenheidsonderzoek 5 november 2015 1 Inleiding Om te achterhalen op welke wijze de deelnemers aankijken tegen de prestaties van de FUMO, heeft de directie

Nadere informatie

Rapport onderzoek Afgevaardigden

Rapport onderzoek Afgevaardigden 1. Inleiding Op 30 november 2012 (herinnering op 12 december) hebben 28 afgevaardigden en 1 oudafgevaardigde van Badminton Nederland een mailing ontvangen met daarin een link naar de enquête Afgevaardigden

Nadere informatie

College van Bestuur Lijst Calimero Dagtekening: 17 december 2014 Notitie Studeren in het buitenland

College van Bestuur Lijst Calimero Dagtekening: 17 december 2014 Notitie Studeren in het buitenland Adresgegevens Oude Kijk in t Jatstraat 39 9712 EB GRONINGEN E: contact@lijstcalimero.nl I: www.lijstcalimero.nl KvK Groningen 50004271 ING Bank NV 5061564 Aan: College van Bestuur Van: Lijst Calimero Dagtekening:

Nadere informatie

EXPLOITATIEBEGROTING DE BLINKERD 2.0

EXPLOITATIEBEGROTING DE BLINKERD 2.0 Concept Door Pirovano Planeconomie en Grondbeleid In opdracht van de Gemeente Bergen 12 januari 2013 Hoofdstuk: Doel en uitgangspunten INHOUD 1 Doel en uitgangspunten... 3 1.1 Doel van dit rapport... 3

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek CBS Paadwizer In opdracht van Contactpersoon Stichting de Tjongerwerven Christelijk Primair Onderwijs de heer H. van Malsen en de heer A. Vos Utrecht, februari

Nadere informatie

Reglement Bachelorscriptie Geschiedenis Vastgesteld op 1-9-2015, verbeterd en goedgekeurd door de examencommissie op 10-9- 2015

Reglement Bachelorscriptie Geschiedenis Vastgesteld op 1-9-2015, verbeterd en goedgekeurd door de examencommissie op 10-9- 2015 Faculteit der Geesteswetenschappen Afdeling Geschiedenis, Europese studies en Religiewetenschappen Spuistraat 134 1012 VB Amsterdam Datum 10-9-2015 Contactpersoon J.J.B.Turpijn@uva.nl Bijlagen Beoordelingsformulier

Nadere informatie

SSC ICT producten & diensten

SSC ICT producten & diensten Editie informatiebijeenkomst 22-8-2006 Auteur: Patrick van der Spank Datum: 22 augustus 2006 Versie: 1.0 Inleiding I n l e i d i n g Voor u ligt het overzicht van Producten en Diensten die project ICT

Nadere informatie

Online onderzoek Uw werknemers

Online onderzoek Uw werknemers Toelichting Online onderzoek In dit bestand vindt u een inspirerende voorbeeldvragenlijst voor een werknemertevredenheid onderzoek! De vragenlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het opstellen van uw eigen

Nadere informatie

Handleiding OSIRIS Self Service. Schermen en procedures in OSIRIS voor docenten en studenten

Handleiding OSIRIS Self Service. Schermen en procedures in OSIRIS voor docenten en studenten Schermen en procedures in OSIRIS voor docenten en studenten Onderhoud en versiebeheer Dit document is eigendom van de projectleider Implementatie Osiris Volg. Wijzigingen aan het document worden geïnitieerd

Nadere informatie

Regeling telewerken. doc.: pz_alle/regelingen/telewerken

Regeling telewerken. doc.: pz_alle/regelingen/telewerken Regeling telewerken Nummer: 09.0003271 Versie: 1.0 Vastgesteld door het DB d.d. 10 februari 2011 Instemming COR d.d. 20 januari 2011 Deze regeling treedt in werking op 1 maart 2011 doc.: pz_alle/regelingen/telewerken

Nadere informatie

2011/ Raadscommissie AZ

2011/ Raadscommissie AZ RAADSVOORSTEL Onderhoud gemeentelijke eigendommen 2012 2016. 2011/ Raadscommissie AZ Auteur: Jan van den Hurk E-mail: j.hurk@uden.nl Raadscommissie PZ Raadscommissie REO Afdeling: Middelen Afd.hoofd: Claus

Nadere informatie

Niveaudrempelbepaling potentiële MCPM-studenten die niet beschikken over een hbo-/bachelordiploma

Niveaudrempelbepaling potentiële MCPM-studenten die niet beschikken over een hbo-/bachelordiploma Niveaudrempelbepaling potentiële MCPM-studenten die niet beschikken over een hbo-/bachelordiploma Inleiding De Master of Crisis and Public Order Management (MCPM) is een opleiding op masterniveau. Om tot

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek De Meander In opdracht van Contactpersoon Zaan Primair de heer T. Versteeg Utrecht, februari 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven Anja Schaapman

Nadere informatie

Examenreglement opleiding AA/RA-Belastingaccountant Inleidende bepalingen

Examenreglement opleiding AA/RA-Belastingaccountant Inleidende bepalingen Examenreglement opleiding AA/RA-Belastingaccountant Inleidende bepalingen Artikel 1 In dit reglement wordt verstaan onder; a. NBA: de Nederlandse Beroepsorganisatie van accountants; b. bestuur: het bestuur

Nadere informatie

Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15

Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15 Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15 In januari is er een tevredenheidsonderzoek gehouden onder de leerlingen van de groepen 6, 7 en 8 van De Dijk. Uiteindelijk hebben

Nadere informatie

In opdracht van De Nieuwste School

In opdracht van De Nieuwste School In opdracht van De Nieuwste School februari 2016 Dit rapport is opgesteld door DUO Onderwijsonderzoek in opdracht van De Nieuwste School. DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven drs. Madelon van

Nadere informatie

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen Bonhoeffer College, Enschede 1.Algemene faciliteiten: Alle leerlingen met een officiële dyslexieverklaring hebben recht op de onderstaande faciliteiten.

Nadere informatie

Project Veilige Data Opslag

Project Veilige Data Opslag 10 goede redenen Sla al uw foto s veilig op Sla al uw films veilig op Sla al uw muziek veilig op Sla al uw documenten, Excel, Word, etc, etc veilig op Deel de data met uw huisgenoten Opslag van alle soorten

Nadere informatie

Algemene voorwaarden voor interim managers

Algemene voorwaarden voor interim managers Algemene voorwaarden voor interim managers 1. Toepasselijkheid algemene voorwaarden 1.1. Iedere interim manager die gebruik maakt van de diensten die worden aangeboden via deze site is gebonden aan onderstaande

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 -

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - Uitgevoerd: september 2007 Onderzoekers: drs. Herman Kiesel, drs. Lic. Rick Coone,

Nadere informatie

Digitaal Studenten Dossier. uitwerking op hoofdlijnen: - processen - impact op huidige situatie - alternatieve scenario s

Digitaal Studenten Dossier. uitwerking op hoofdlijnen: - processen - impact op huidige situatie - alternatieve scenario s Digitaal Studenten Dossier uitwerking op hoofdlijnen: - processen - impact op huidige situatie - alternatieve scenario s Management Samenvatting doel van het overleg (1) Context 1. Om een goed functionerend

Nadere informatie

Gemeente Roosendaal. Klanttevredenheidsonderzoek Wmo over 2013. Concept. 11 augustus 2014

Gemeente Roosendaal. Klanttevredenheidsonderzoek Wmo over 2013. Concept. 11 augustus 2014 Gemeente Roosendaal Klanttevredenheidsonderzoek Wmo over 2013 Concept 11 augustus 2014 DATUM 11 augustus 2014 TITEL Klanttevredenheidsonderzoek Wmo over 2013 ONDERTITEL Concept OPDRACHTGEVER Gemeente Roosendaal

Nadere informatie

Rapportage Dagelijks Bestuur resultaat eerste kwartaal 2012

Rapportage Dagelijks Bestuur resultaat eerste kwartaal 2012 Rapportage Dagelijks Bestuur resultaat eerste kwartaal 2012 t.b.v. AB 28 juni 2012 25 juni 2012 INHOUDSOPGAVE Toelichting 2 Resultaat eerste kwartaal 2012 2 Prognose voor geheel 2012 2 Verwerken aansluitingsverschil

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen

Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen Rijksuniversiteit Groningen - bestuurlijke informatievoorziening Kwaliteitszorg administratieve processen en systemen Applicatie: Document Informatie Systeem (DIS) Eindrapport 6 oktober 2008 Auteur: Henk

Nadere informatie

Onderwerp: exitstrategie De Meerlanden. Datum: mei 2013 (concept)

Onderwerp: exitstrategie De Meerlanden. Datum: mei 2013 (concept) Onderwerp: exitstrategie De Meerlanden Datum: mei 2013 (concept) 1. Vraagstelling: Door de commissie Ruimte is gevraagd een exitstrategie De Meerlanden uit te werken d.w.z. 1. verkoop aandelen De Meerlanden

Nadere informatie