Wat maakt het verschil in een zorgbeleid? Ludo Heylen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat maakt het verschil in een zorgbeleid? Ludo Heylen"

Transcriptie

1 Wat maakt het verschil in een zorgbeleid? Ludo Heylen

2 Pietje en Puk doen fiese dinge in de tuin van de kleuterschool ut sein farkes dandere kleutes staan eromheen en ook mufrau de Paidagogos kijk toe ba wat un grote farkes ze greipt naar papier en scherpe pen en sreift golfend van woede: Geëchte Auderz! Maak de folgende keer betere kindere. En de auderz antwoorde: Beste Mufrau de Paidagagas! We traue en scheite almaar door we esperimentere met fersielende soorte kindere. Sandor Weöres 29/01/2015 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 2

3 Doelen basisonderwijs? Behouden of vergroten van de exploratiedrang/leergierigheid bij (meer) kinderen (Meer) kinderen brengen tot sociaal en emotioneel vol functionerende persoonlijkheden in balans met zichzelf (Meer) kinderen wapenen met life skills (Meer) kinderen brengen tot een respectvolle houding van verbondenheid met hun omgeving

4 Daarvoor heb je zorg nodig Zorg = begrip in evolutie Verpleegkunde van zorg voor zieke naar respectvolle aandacht voor de persoon Sociale sector van zorg naar samen op stap gaan Aandacht voor motivatie en daarbinnen sterktes van personen

5 Motivatie (Deci& Ryan,2006) Werken aan drie basisbehoeften (ZelfDeterminatieTheorie,Deci&Ryan, 2006) A - Autonomie (zelf doen) B Banden, relaties (samen op stap) C - Competentie (competent voelen)

6 Motivatie = luisteren naar de basisbehoeften (kinderen en Lkr) Veel autonomie (psychologische vrijheid) (Zelf in handen hebben, zelf keuzes maken, zelf willen ) Gesteund door anderen (in een veilige sfeer) (Ik kan rekenen op anderen, ik ben niet alleen, ik krijg erkenning) Voelen dat je vooruitgaat en competenter wordt (Ik kan iets, ik heb succeservaringen, ik kan zelf het verschil maken, ik ben de moeite)

7 Ppt Vansteenkiste Leren in functie van communicatiestijl Conceptueel leren 6,8 6,6 6,4 6,2 6 5,8 5,6 5,4 5,2 5 Autonomie-ondersteunend Type communicatiestijil Controlerend Willen & kunnen Moeten & verwachten

8 Ppt Vansteenkiste Persistentie in functie van communicatiestijl Persistentie 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Autonomie-ondersteunend Type communicatiestijil Controlerend

9 Zorg - Motivatie Cruciale verbinding tussen motivatie en zorg Zolang motivatie in orde is, kan alles! Maar is bij zorg de motivatie van het kind altijd in orde? Motivatie = welbevinden én betrokkenheid

10 De wijze man Wat zijn de grote stenen van jouw school??? 29/01/2015 CEGO, Ludo Heylen 10

11 Grote stenen Welbevinden Betrokkenheid Verbondenheid Positief kijken Het kind centraal 29/01/2015 CEGO, Ludo Heylen 11

12 29/01/2015 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 12

13 Zorgbeleid 1. Ondersteuning schoolniveau 2. Ondersteuning leerkrachtniveau 3. Ondersteuning kindniveau 3. Leiderschap bij implementatie

14 1. SCHOOLNIVEAU

15 Waarom een zorgbeleid op onze school? Als zorg het antwoord is in jullie school, wat was dan ook weer de vraag? Waarom doen jullie het zoals jullie het nu doen? Wat zijn jullie ambities? (Wanneer ben je geslaagd in je opzet? Volg je deze doelen ook op?)

16 Zorg is zoveel meer dan herstellen/bijspijkeren Zorg = voorkomen! Zorg = unieke en rijke condities creëren voor alle kinderen! Is afstemmen op noden van kinderen om optimale groei te krijgen! Stimuleren grenzen te verleggen. Iedereen! Is oog voor de totale ontwikkeling van een kind! Zorg = goed onderwijs vanuit een maatschappelijke verantwoordelijkheid!

17 1.1. ZORG VANUIT EEN MAATSCHAPPELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID!

18 A. Schleicher, OECD Sterke invloed van sociale afkomst op toetsresultaat Hoge gemiddelde score op wiskunde Durchschnittliche Hong Kong-China Finland Schülerleistungen Korea im Bereich Mathematik Vlaanderen Hoog gemiddelde sterke sociale ongelijkheid Hoog gemiddelde 540 Netherlands Liechtenstein grote gelijkheid Japan Canada Belgium Switzerland Australia New Zealand 520 Czech Republic Iceland France Denmark Sweden Austria Beperkte invloed van Germany Ireland 500 sociale afkomst op Slovak Republic toetsresultaat Hungary Norway Luxembourg Poland United States 480 Spain Latvia Laag gemiddelde sterke sociale ongelijkheid Portugal 460 Russian Federation Italy Laag gemiddelde grote gelijkheid 1/29/2015 Kansarmoede - CEGO, Ludo Lage gemiddelde Heylen score op wiskunde Greece 18

19 Kinderen in armoede Variërend van 1 op 10 tot 2 op 10; Vlaanderen beter dan Brussel en Wallonië Maar armoede barometer stijgt jaarlijks en we gaan de decenniumdoelen 2017 niet halen We gaan er niet op vooruit

20 Kansarmoede en gezondheid Een man met diploma blijft gezond tot hij 70 jaar is. Een man zonder diploma tot 53 jaar. Bron: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, Gezondheidsenquête Bron: ISEG en OSA 2002

21

22

23

24

25 Kinderen van laaggeschoolde moeders hebben 5 x méér kans op vertraging in het eerste leerjaar dan kinderen van hooggeschoolde moeders; hebben 8 tot 10 maal méér kans om in het BLO te belanden dan kinderen wier moeder hooggeschoold is. (zie o.a. Groenez e.a., 2003; Hirtt e.a., 2007; Nicaise & Desmedt, 2008)

26 Onderwijs

27 Onderwijs Armoede en sociale uitsluiting bestrijden begint bij kinderen Wij (onderwijs) zijn niet de bron van de problemen, maar wel deel van de oplossing. Ook in jouw school???

28 Mindset van leerkrachten

29 We have a dream!

30 HET LEVEN ONTWIKKELING LIGT NIET VAST

31

32 Wat de natuur ons leert

33

34

35 1.2. ZORG VANUIT EEN BEKOMMERNIS VOOR DE OMGEVING VAN HET KIND EN ZIJN TOTALE ONTWIKKELING!

36 De omgeving? In welke mate nemen we de buurt mee? In welke mate zijn we brede school en kunnen we brede ondersteuning vinden vanuit andere partners? In welke mate willen we als school de buurt mee optillen?

37 De totale persoon Een kind is meer dan de bovenste 10 centimeter! Een taalprobleem pak je niet noodzakelijk aan vanuit een taalprobleem. Het is de hele persoon.

38 Interviews 5 de leerjaar Heylen, 2012 Eilanden Waar kom je graag Waar kom je niet graag Denkeiland 9 (22,5%) 22 (55%) Taaleiland 3 (7,5%) 27 (67,5%) Muziekeiland 3 (7,5%) 4 (10%) Fijneiland 5 (12,5%) 2 (5%) Beeldeiland 14 (35%) 5 (12,5%) Sameneiland 11 (27,5%) 4 (10%) Natuureiland 11 (27,5%) 5 (12,5%)) Beweegeiland 20 (50%) 1 (2,5%) Wil en durf eiland 11 (27,5%) 1 (2,5%)

39 1.2. ZORG MET KRITISCHE KIJK OP HET SYSTEEM!

40 Expansie problemen Taalproblemen Culturele verschillen Leerstijlverschillen Rekenproblemen Depressieve kinderen Spraakproblemen Stressproblemen Ongeïnteresseerde kinderen Sociaalgestoorden ADHD ers Allochtonen Verwende kinderen Waar zal het eindigen??? Waar is de gemiddelde leerling?? Moet iedereen hetzelfde worden? Zijn die verschillen ook niet boeiend?

41 Is niets mis met het systeem waarin we zitten? Dreigt het leerstofjaarklassensysteem met klassikale opstart en aanpak niet helemaal te ontsporen??

42 Wat is normaal?

43 Over de talrijke kinderen met problemen vandaag de dag Vanuit evolutionair oogpunt is het volstrekt onlogisch dat een stoornis zo vaak zou voorkomen, redeneert Paul Andrews. Het is normaal dat er bij een enkeling iets spaak loopt in het psychisch functioneren, maar het zou heel raar zijn als na honderdduizenden jaren van evolutie het brein van zo n grote groep mensen nog steeds lamgelegd kan worden door een Deze stoornissen zijn signalen van andere stoornis. Die had er op die schaal allang uitgefilterd moeten zijn. Andrews en zijn collega problemen: Thomson beschouwen een sociaal depressie als probleem, een ingenieus mechanisme dat door de evolutie is ontworpen als reactie op complexe levensproblemen, waarvoor we maar eengeen sociaal-economisch oplossing vinden: we worden aan probleem, de grond gehouden om ons volledig te kunnen focussen op de oplossing van die problemen. In een mijn directe sociaal-emotioneel leefomgeving nemen de gediagnosticeerde probleem, kinderen eenhand over hand toe. Het zal ongetwijfeld leeftijd- en beroepsgerelateerd zijn, maar de etiketten moraliteitsprobleem, en bijbehorende gedrags- en opvoedingsproblemen organisatorisch komen dagelijks ter sprake, door zuchtende, ongeruste ouders en leerkrachten. In de meeste gevallen probleem...

44 Beroemde ADHD ers Ludwig van Beethoven Napoleon Bonaparte Herman Brood Simon Carmiggelt Lewis Carroll - Schrijver Jim Carrey - Acteur Bill Clinton - President Kurt Cobain Muzikant Bill Cosby - acteur John Lennon Salvator Dali Walt Disney Da Vinci Tolstoi, Rodin, Picasso, Mozart, Galileo, Hemingway, Dustin Hoffman, Bart Peeters, Van Gogh, Elvis Presley, Stevie Wonder, Spielberg, Jules Verne,

45 Arne - ADHD hyperactieve jongeren in België met amfetamines-behandeling. Op 6 jaar tijd Rilatine of Concerta X 4. (7,5 miljoen dagdosissen Rilatine) creatief. 3 tot 5% van kinderen heeft ADHD. Arne is vaak ondernemend en Arne moeten bewegen om te kunnen denken!! Maar het Rilatineverbruik ligt veel hoger.

46

47 2. LEERKRACHTNIVEAU

48 Geïntegreerde zorg vraagt om Schoolinterne samenwerking

49 Maak de leerkracht sterker Sterker in visie. De waarom-vraag voorop. Sterker in doen. Iedereen gaat mee volgens eigen tempo (dus de snelle hoeven niet te wachten ). Concreet iets doen waar al snel succeservaringen volgen Ervaringen delen met collega s. De deuren open. Bij mekaar gaan kijken!

50 Maak de leerkracht sterker Geen techniekjes, wel vanuit een visie De lat hoog ook voor de leerkrachten Hun welbevinden ondersteunen Hun verbondenheid vergroten Samen leren is makkelijker Motivatie (Deci& Ryan, 2000) Autonomie Competentiegevoel verbondenheid

51 2.1. DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE LEERKRACHT!

52 Effect op resultaten van kinderen Leerling zelf 50% De leerkracht 30% Hattie, 2006 Schoolhoofd 5% School/Klasgrootte 5% Manzano, 2003 Effect van de school: 33% Effect van de leerkracht: 67% Ouders 5% Leeftijdsgenoten 5%

53 Effect van de leerkracht Mc Kinsey, 2007 Gemiddelde jaarlijkse leerwinst 34% Bij expert leerkracht 53% Bij minst effectieve leerkracht 14% Zonder onderwijs 6% +19% -20%

54 Vooraf vastgelegde thema s

55 Leerkracht kan sociale status verbeteren Eigil Pedersen, 1978 Chetty, Friedman & Rockoff, 2011

56 John Hattie, 2003 Expert leerkracht ervaren leerkracht veranderen, combineren en toevoegen volgens noden van de kinderen..

57 Durf in het proces te duiken! En ga samen met kinderen op stap! E.G.O. AANPAK PROCES Welbevinden betrokkenheid EFFECT

58 2.2. METHODIEKEN!

59 Evidence based teaching Actie Test vooraf Controle groep Experimentele groep Test nadien 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 59

60 Geoff Petty Marzano Hattie 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 60

61 Effect verschil 0,2 = klein Lager dan 0.4 = laag 0.4 = ok/medium (proberen waard) 0.6 = goed (sterk) 1.0 = excellent (verbetering met 50%) 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 61

62 Marzano s beste teaching methods Medal and mission feedback (1.13) (Wat zijn de doelen (explicit criteria), hoe ver sta je nu(medal- aanmoedigen), waar gaan we naartoe en wat moet je dan nog doen (missie)-?) Same and different (1.32) Graphic organizers (1.24) Note making (0,99) Card sorting activities (0.89) Generating and hypothesis testing (0.79) 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 62

63 Medal and mission feedback Voorbeeld Vanherpen Stijn (10 jaar) vertelt me dat hij de tafel van 7 nog niet goed kent. Ik vind hem moeilijk, zegt hij, moeilijker dan de andere. Welke andere? vraag ik. Die van 1, 2, 5, 6, 9 en 10 vind ik makkelijk. Hoe komt dat? wil ik weten. 1 keer is 1 keer, 10 keer is met een nul erachter, 2 keer is 2 keer, 5 keer is de helft van 10, 6 keer is één keer meer dan 5 en 9 is één keer minder dan 10. Dat is knap geredeneerd, zeg ik, maar als je die weet hoef je alleen toch nog maar 3x7, 4x7, 7x7 en 8x7 te leren. Stijn loopt weg, schrijft ze onder elkaar op en vult in wat hij al weet. Daarna rekent hij de vier overgebleven sommen snel uit en oefent ze. Dan komt hij naar mij met de mededeling dat hij ze kent.

64 2.3. GEEN TECHNIEKJES, WEL EEN BASISHOUDING

65 Differentiatie = complex Differentiatie is GEEN TECHNIEK Technische ingrepen op zich niet genoeg Differentiatie begint vanaf de eerste minuut Niet eerst een instructie dan differentiatie Er zijn geen gewoon lessen en dan differentiatie Het is alles! Differentiatie = kijk op kinderen!!

66 BEDENKINGEN BIJ GEKENDE DIFFERENTIATIEMODELLEN

67 Differentiatiemodel 1 Homogene groepen Leerlingen in niveaugroepen voelen vaak minder druk lijken zich beter te voelen.

68 Onderzoek (1990,1992, 2001, 2004, 2008) Het is bewezen dat homogeen zwakkere klassen meer aanleiding geven tot zwakkere resultaten. (Terwel &Van den Eeden, 1990; Dupriez & Draelants, 2004; Gamaron, 1992, Marzano e.a., 2001; Vernooy, 2008).

69 Werken met drie niveaugroepen Sterke groep 0.14 Middengroep Zwakke groep 0.09 Binnenklasgroepering 0.16 Klasoverstijgend /01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 69

70 Guldemond (1994) onderzoek in Nederland Laagpresteerders in homogene groepen deden het slechter dan de laagpresteerders in heterogene groepen.. Alle zwakke lezers bij elkaar zetten is eenvoudigweg 'dodelijk' voor deze kinderen, omdat ze dan doorgaans langzamere en minder goede instructie krijgen dan de kinderen in de andere groepen.

71 Onderzoek (1997, 1995, 2008) Alle kinderen halen voordeel uit de aanwezigheid van sterkere leerlingen in de groep: de sterke én de zwakke. (Terwel, 1997; Allington, 1995; Barta& Allen, 1995, Vernooy, 2008)

72 Verwachtingen in homogeen zwakke groepen Verwachtingen van de leerkracht hebben doorslaggevend invloed Als de leerkracht de lat laag legt, ga je niet goed presteren

73 The winner takes it all The loser standing small (Abba)

74 Differentiatiemodel 2 Basis-extra Waar zit de beweegruimte? Toch sterk inhoudelijk Wat is verbredingsleerstof? verdiepingsleerstof? Probleem = aanbod van de zwakkeren Wat met de motivatie? Wat met de evaluatie? Gedifferentieerd, toch?

75 Frea Jansen-Vos Frea Jansen-Vos (2004) het stelt : Het verminderen van (interessante en betekenisvolle) activiteiten om tegemoet te komen aan (vermeende) tekorten bij kinderen, zou wel eens eerder de (mede)oorzaak kunnen zijn van gedrags- en leerproblemen, dan een oplossing.

76 The winner takes it all The loser has to fall It's simple and it's plain Why should I complain? (Abba)

77 Differentiatiemodel 3 Individueel werken Zelfstandig werken als alternatief Leerlingen gaan op eigen niveau aan de slag

78 Onderzoek Sterk geïndividualiseerd onderwijs blijkt geen betere leerlingresultaten te geven dan groepsonderwijs met een klassikale instructie (Fraser et al, 1987; Slavin; Allington). Er kan zelfs gesteld worden dat onderzoek vrijwel zonder uitzondering de relevantie van groepsinstructie ondersteunt (Vernooy, 2008). Het gebrek aan of de beperkingen in groepsinstructies zouden immers ook hier vooral in het nadeel spelen van de zwakke leerlingen. De instructietijd is voor hen vaak te beperkt.

79 The gods may throw the dice Their minds as cold as ice And someone way down here Loses someone dear (Abba)

80 Conclusies Klassikaal is belangrijk om iedereen uit te dagen; maar is niet de standaard voor elke dag varianten in instructie Individueel werken is belangrijk maar een wijgevoel is sterker op termijn; Dus altijd voldoende oog en terugkoppeling naar de groep Homogene groepen kan maar heterogene groepen zijn sterker; maar mogen geen vaste homogene groepen maken

81 In elke lessenreeks Verschillende insteken en opdrachten met een andere cognitieve lading Matery learning (Bloom ) Oordeel geven Creatief antwoord geven/ synthese maken Iets analyseren/uiteen rafelen Begrijpen Kennen Effect 0,58

82 3. KINDNIVEAU

83 Extra begeleiding Wat is extra begeleiding? = ondersteuning om je eigen grenzen naar boven en beneden te kunnen verleggen = effectieve feedback die je uitdaagt = ondersteuning in je geloof in jezelf Hoe gebeurt het? Door wie? Wanneer? Hoe?

84 3.1. INBREKEN IN DE BEELDVORMING

85 Beeldvorming Start met goede observatie! KIJKEN VANUIT DE MOTIVATIEBEHOEFTEN HET HELE KIND ZIEN! (Balans van positieve punten en werkpunten) DE VOLLE WERKELIJKHEID ZIEN! (Bewust van eigen referentiekader, eigen gevoeligheden... )

86 Breed en nauwkeurig blijven kijken Na de diagnose valt de vanzelfsprekendheid van de ontwikkeling van het kind weg en vernauwt het zicht zich enigszins tot de koker van de diagnose. Dr. Martine Delfos, 2010

87 Etiketten plakken we alleen op confituurpotten

88

89 3.2. INBREKEN IN DE KLASWERKING

90 Joshua Bell Stradivarius 1713 ( $) 7 mensen gestopt Verdiend: 32$ Context Tijd

91 Context van fouten maken = groeien

92 Instructies Is de instructie nodig? Instructie = passie overbrengen! Vormen van instructie Pre-instructie/ VIP-behandeling Verlengde instructie Kinderen geven les aan mekaar (lezen over de klassen heen)

93 4 sporen in vierde leerjaar geen instructie nodig enkel een korte Instructie instructie + de eerste oefeningen individuele begeleiding

94 Groeiblaadjes

95 Geloven in groeikracht AF- REKENEN DEFICITMODEL van fouten, problemen en gemiste kansen van wat de leerling niet kan achterstandsdenken gevaar van negatieve beeldvorming REKENEN OP GROEIMODEL motivatiekrachten in de leerling Van wat de leerling kan ontdekkingsdenken Breed beeld van totale persoon en zijn competenties

96 Kevin

97 Leren van mekaar Naar heterogene groepen Je hebt vanuit de groep uitdagingen nodig Rijke taal Goede strategieën Gemotiveerde ontdekkers Leeftijdsoverschrijdend? Kleuterklassen Berlijn Hoe ver durven we gaan?

98 Mekaar helpen als het moeilijk gaat Tutor-systeem bij juf Hilde klas3/4 Helpdesk Peer tutoring (Hilde Van Keer)

99 Coöperatief differentiëren Spelling Rekenen Begrijpend lezen Vaste teksten versus eigen teksten

100 FIXIE Ik moet altijd laten zien -dat ik slim ben -wie de macht heeft -dat mijn gedacht belangrijkste is -dat ik niet afga Want falen = afgaan = mislukking =gezichtsverlies GROWIE -ik geef mijn fouten toe -ik leef me in de ander in -ik verbind me met de ander Want falen = een leermoment =ik kan groeien

101

102 4. LEIDERSCHAP BIJ IMPLEMENTATIE

103 Hoe stel je je op? Je wil dat iedereen zich achter de visie schaart? Je werk je te pletter aan deze visie. En je geeft iedereen de nodige tijd om mee in te stappen. Effect verschil 0,11 (Hattie) Je vertrekt vanuit de impact van het handelen op alles in de school: leerlingen, hoge verwachtingen, andere aanpak. Je bezoekt de klassen en bespreek met leerkrachten de resultaten van onderwijs op het leren van de kinderen Effect verschil op leerling niveau 0,42 (Hattie) Effect verschil op het leren van de leerkracht 0,84 (Hattie)

104 Gooi de deuren open Ga samen met de leerkracht op stap Met duidelijke doelen en evalueer de doelen

105 EPILOOG

106 Joske van de Vlas

107 Eigen school Johnny Lasters Jos Vermeulen Lkr 1 ste Lkr 4 de

108 Over Johnny Lasters Jos Vermeulen Rudi Vandemoer (Rudi van Jules van Doreke Broek)

109 Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal. Zeg dat je zo n wonderkind als ik maar zelden ziet zeg dat je me super vindt maar liegen mag je niet. S. Silverstein

110 Bedankt!

De leerkracht doet ertoe! Ludo Heylen. 7/11/2014 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO

De leerkracht doet ertoe! Ludo Heylen. 7/11/2014 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO De leerkracht doet ertoe! Ludo Heylen 7/11/2014 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 1 Pietje en Puk doen fiese dinge in de tuin van de kleuterschool ut sein farkes dandere kleutes staan eromheen en ook

Nadere informatie

De lat hoog. voor iedereen! WELKOM!

De lat hoog. voor iedereen! WELKOM! De lat hoog. voor iedereen! WELKOM! STEUNPUNT GOK Interuniversitair samenwerkingsverband tussen: - Centrum voor ErvaringsGericht Onderwijs (K.U.Leuven) - Steunpunt Diversiteit & Leren (Universiteit Gent)

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

13/02/2013. www.itinerainstitute.org

13/02/2013. www.itinerainstitute.org 13/02/2013 www.itinerainstitute.org 13/02/2013 Itinera Institute Independent think-tank Fact-based Long Term www.itinerainstitute.org To show, to defend and to build roads for policy reform towards sustained

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Presentatie Smits. Vendor Solutions. Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014

Presentatie Smits. Vendor Solutions. Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014 Presentatie Smits Vendor Solutions Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014 Agenda Wie zijn wij? Wat gaan wij samen doen? Hoe werkt dat? Leasevormen Acties Onze ambitie 2 In het kort Opgericht

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes Doelstelling van de studie De evolutie in het gebruik van het CAF in de Europese administraties nagaan sinds de herfst van 2003 1. kijken hoe het CAF wordt gepromoot

Nadere informatie

Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument

Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument PATRICK MAGGI SAM DELYE PROF. CHRISTIANE GOSSET OUDERENZORG BEST PRACTICES UIT DE EUROMETROPOOL LILLE-KORTRIJK-TOURNAI 16/09/2014 Komt uit

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Aanpak criminaliteit: wat leren we?

Aanpak criminaliteit: wat leren we? Aanpak criminaliteit: wat leren we? Mechelen, 9/12/2015 Eddy De Raedt, Beleidsadviseur van de algemeen directeur Federale Gerechtelijke Politie The boiled frog 1 Context - Jaren 90: - Operationele dossiers

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN 4e Post EAUN Meeting Men s Health Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN Weergave presentatie Ian Banks 14-6-2011 Brussel Men s Health

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

De connected shopper journey

De connected shopper journey Over mij Nienke Smit Director Retail & Shopper TNS NIPO TNS NIPO Grote Bickersstraat 74 PO box 247 Amsterdam 1000 AE Amsterdam 020 5225 444 www.tns-nipo.com 2 Het was ooit heel simpel Behoefte Aankoop

Nadere informatie

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen?

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Bart Schepers UPC Sint-Kamillus Bierbeek Doel 1. Is België een goede leerling? Hoe goed is de zorg voor korsakovpatiënten vandaag georganiseerd? 2. Beschrijven

Nadere informatie

Werken aan zorg binnen duurzaam onderwijs. Kris Van den Branden

Werken aan zorg binnen duurzaam onderwijs. Kris Van den Branden Werken aan zorg binnen duurzaam onderwijs Kris Van den Branden ENERGIE ENERGIE Leren Ontwikkeling Demotivatie Frustratie Spijbelgedrag Ongekwalificeerde uitstroom ENERGIE leren Leren Ontwikkeling demotivatie

Nadere informatie

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen BLUE&ME TOMTOM 2 Parts&Services Accessoire Marketing Fiat Group Automobiles Nertherlands B.V. Accessories Marketing, Mei 2011 20 Novembre, 2010 HUIDIGE STATUS MITO GIULIETTA 500 PUNTO EVO DOBLO QUBO F.L.

Nadere informatie

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte Visible Learning - John Hattie Wat maakt de school tot een succes? Daar is veel onderzoek naar gedaan. Maar wat werkt nu echt? In het baanbrekende boek Visible Learning verwerkt John Hattie de resultaten

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Het zorgbeleid in het Pierenbos

Het zorgbeleid in het Pierenbos Het zorgbeleid in het Pierenbos Indien je als ouder vragen hebt, stap je in de eerste plaats naar de klasleerkracht. Deze zal overleggen met de ondersteuner en/of zorgcoördinator en bekijken welke trajecten

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

Feedback aan leerkrachten

Feedback aan leerkrachten Feedback aan leerkrachten Studiedag Leerlingenparticipatie 24 april 2013 Paleizenstraat Saskia 90 > 1030 Vandeputte Brussel T 02 215 32 29 > F 02 215 41 78 > www.vsknet.be Wie ben ik? Saskia Vandeputte

Nadere informatie

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet

Nadere informatie

Marzano (2003) Scholen maken het verschil

Marzano (2003) Scholen maken het verschil Programma Effectieve directe instructie Opfrismiddag 20 oktober 2010 Dortie Mijs Wat is het IGDI-model? Verdieping op twee aspecten: - Doelen formuleren - Werken met IGDI in een combinatiegroep Voorbereiden

Nadere informatie

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions Service ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions www.besam.be Service van wereldniveau Kiest u voor Besam, dan kunt u rekenen op onze wereldwijde service met lokale, gecertificeerde en deskundige

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Wij Jullie Afstemmen verhaal op jullie vragen Iedereen stopt tijd en vooral energie in het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN 1 NL DE BE UK FR CN USA SE ES PT BR Abonnementskosten FirmTel MOBILE Per maand 5.00 Firmtel SENS Per maand 14.75

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis Motto Excellente scholen zijn

Nadere informatie

Samenwerken rond dak- en thuislozen. De eerste ervaringen met de InterRAI Community Health vragenlijst

Samenwerken rond dak- en thuislozen. De eerste ervaringen met de InterRAI Community Health vragenlijst Samenwerken rond dak- en thuislozen De eerste ervaringen met de InterRAI Community Health vragenlijst 2 Disclosure (PotenDële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relades met bedrijven

Nadere informatie

Visie op het leren van het jonge kind

Visie op het leren van het jonge kind ebook Visie op het leren van het jonge kind Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig, van meet af aan uit op sociale binding en op het verwerven van kennis en vaardigheden. In de motivatieliteratuur

Nadere informatie

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Jeroen Lavrijsen Doctoraatsonderzoeker, HIVA - KU Leuven www.steunpuntssl.be Structuur secundair onderwijs Focus op twee kenmerken van het secundair

Nadere informatie

Klasbetrokkenheid bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl

Klasbetrokkenheid bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl Klas bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl Sofie Lietaert Debora Roorda Bieke De Fraine Karine Verschueren Ferre Laevers Centrum voor Onderwijseffectiviteit

Nadere informatie

STERK VANUIT ELK PERSPECTIEF

STERK VANUIT ELK PERSPECTIEF STERK VANUIT ELK PERSPECTIEF SUPREMIA Nieuwe perspectieven ontwikkelen Voor ieder van ons zijn geluiden belangrijk, maar voor kinderen zijn ze onmisbaar voor hun auditieve en cognitieve ontwikkeling. U

Nadere informatie

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen Studeren in het Buitenland 2016-17 International Office Geesteswetenschappen PROGRAMMA International Office GW: Monique Hanrath (en Gerdien Ramaker) Studieadviseur: Stefan Vuurens Student: Tijn Sinke Vragen,

Nadere informatie

Jouw motivatie. Excellent gemotiveerd. Waarom? Excellent gemotiveerd 2014. Hoe creëer je een omgeving waarin leerlingen willen excelleren?

Jouw motivatie. Excellent gemotiveerd. Waarom? Excellent gemotiveerd 2014. Hoe creëer je een omgeving waarin leerlingen willen excelleren? Excellent gemotiveerd Excellent gemotiveerd Hoe creëer je een omgeving waarin leerlingen willen excelleren? Motivatie volgens Deci en Ryan Feedback geven met 3 vragen Zelf oefenen Sandra Elzinga Sandra@betaonderwijsopmaat.nl

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Wees zoals je wil zijn (Socrates)

Wees zoals je wil zijn (Socrates) Wees zoals je wil zijn (Socrates) Over jezelf vinden en worden, ook op school elkegovaerts@ppw.kuleuven.be Programma - Verkenning identiteitsontwikkeling - Opbouw kader identiteitsontwikkeling - Resultaten

Nadere informatie

14-7-2012. Carol Dweck. Wat is Intelligentie?

14-7-2012. Carol Dweck. Wat is Intelligentie? Carol Dweck Wat is Intelligentie? 1 Wat is Intelligentie? Wat is Intelligentie? Meervoudige Intelligentie - Gardner 2 Voorlopige conclusie In aanleg aanwezig potentieel (50% erfelijk bepaald) Domeinspecifiek

Nadere informatie

Diversiteit in de zorg

Diversiteit in de zorg www.otiz.be Diversiteit in de zorg EXPO60+ 9 oktober 2015 Josephine Roos & Wim Sucaet www.otiz.be Overzicht Diversiteit in de zorg: - Diversiteit: Wat? Belang? - Zelfdeterminatietheorie als kapstok - Organisatiecultuur

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Integrale Visie op Zorg

Integrale Visie op Zorg Basisschool De Luchtballon Freinetschool Holven Lebonstraat 45, 2440 Geel Velodroomstraat 33, 2440 Geel Directeur: Gert Van Herle Directeur: Gert Van Herle Tel: 014/586046 Tel: 014/588758 Fax: 014/583507

Nadere informatie

Zo licht als een. Anke Thoen (huisarts) en Charlotte Haarsma (psycholoog) Inwooncursus 2015

Zo licht als een. Anke Thoen (huisarts) en Charlotte Haarsma (psycholoog) Inwooncursus 2015 Zo licht als een Anke Thoen (huisarts) en Charlotte Haarsma (psycholoog) Inwooncursus 2015 1 Energiegevers en energievreters Op elke plaats ligt een opdracht ivm het inventariseren van energiegevers en

Nadere informatie

CREATIEF VERMOGEN. Andrea Jetten, Hester Stubbé

CREATIEF VERMOGEN. Andrea Jetten, Hester Stubbé CREATIEF VERMOGEN Andrea Jetten, Hester Stubbé OPDRACHT Creativitief vermogen meetbaar maken zodat de ontwikkeling ervan gestimuleerd kan worden bij leerlingen. 21st century skills Het uitgangspunt is

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Motiverende beoordelingsvormen in de Lichamelijke Opvoeding. Project 4/05/2015. Missie onderzoeksgroep sportpedagogiek UGent

Motiverende beoordelingsvormen in de Lichamelijke Opvoeding. Project 4/05/2015. Missie onderzoeksgroep sportpedagogiek UGent Motiverende beoordelingsvormen in de Lichamelijke Opvoeding Met dank aan Project ENW project binnen doctoraat Sport Pedagogiek UGent Samenwerking tussen partnerinstellingen die opleiding tot leraar lichamelijke

Nadere informatie

Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be

Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be Inclusief onderwijs? beno.schraepen@ap.be Nieuwe inzichten Kennis, rechten, beeldvorming 21 ste eeuw: Andere beeldvorming Vn-verdrag Gelijke rechten van personen in een handicapsituatie Apart zetten =

Nadere informatie

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat?

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? GP goes OGW Met OGW willen we de ontwikkeling van leerlingen zo goed mogelijk stimuleren. Dat vraagt van de docent én school

Nadere informatie

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas

Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Formatief toetsen: Randvoorwaarden & concrete handvaten voor in de klas Kim Schildkamp Contact: k.schildkamp@utwente.nl Programma Formatief toetsen Voorwaarden voor formatief toetsen Voorbeelden van technieken

Nadere informatie

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN De meeste mensen, en dus ook leerlingen, praten niet alleen met anderen, maar voeren ook gesprekken met en in zichzelf. De manier waarop leerlingen over, tegen en in zichzelf

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel.

Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel. Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel. Werkgroep: 2 Werkgroepbegeleider: Jan Bonne Verslaggever: Marjolein Lassuyt Inleiding Tijdens het eerste referaat brengt Simon Boone ons op de

Nadere informatie

Credit Risk Management in een internationale omgeving

Credit Risk Management in een internationale omgeving in een internationale omgeving 5 e Jaarcongres Credit Management Algemeen LeasePlan Corporation: Historie Profiel Internationale omgeving Risk Management Historie LeasePlan Corporation 1963 - Start LeasePlan

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

Onderwijs voor iedereen in de 21 ste eeuw

Onderwijs voor iedereen in de 21 ste eeuw New Zealand Finland Japan Korea Australia Canada Flanders Hong Kong- Belgium United States France Sweden Iceland Norway Switzerland Germany Israel Poland Ireland Hungary Italy Greece Czech Portugal Denmark

Nadere informatie

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015 IMPORT IN MILLION DOLLAR Factsheet RUSSIA cut flowers FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com RUSSISCHE IMPORT SNIJBLOEMEN BEGIN DIT

Nadere informatie

WORKSHOP LOOQIN PO. Kennismaking met een procesgericht kindvolgsysteem voor het primair onderwijs. Barbara van der Linden (Onderwijs maak Je Samen)

WORKSHOP LOOQIN PO. Kennismaking met een procesgericht kindvolgsysteem voor het primair onderwijs. Barbara van der Linden (Onderwijs maak Je Samen) WORKSHOP LOOQIN PO Kennismaking met een procesgericht kindvolgsysteem voor het primair onderwijs Barbara van der Linden (Onderwijs maak Je Samen) PROCESGERICHT WERKEN DOELEN VAN DE WORKSHOP - Aanleiding

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

Plan van aanpak. Verdringing van Henk? 10-12-13. Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector?

Plan van aanpak. Verdringing van Henk? 10-12-13. Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector? Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen EU-transportsector? Context sinds 2004: hoge en lage lonen lidstaten 271 2008 GDP per inhabitant Index where the average of the 27 EU-countries is 100 137 135 123

Nadere informatie

WORKSHOP Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat

WORKSHOP Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Partner in de Hogeschool-Universiteit Brussel - Huart Hamoirlaan 136-1030 Brussel WORKSHOP Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat Joris Lambrechts Hans

Nadere informatie

Draadloos verbonden met de wereld www.bernafon.com

Draadloos verbonden met de wereld www.bernafon.com SoundGate 2 Draadloos verbonden met de wereld www.bernafon.com De mogelijkheden om verbonden te zijn, zijn beter dan ooit tevoren. Via allerlei elektronische apparaten maken we contact met familie, vrienden

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde

Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Het Europese perspectief van de oncologieverpleegkunde Erik van Muilekom MANP, OCN, RN Verpleegkundig specialist Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis- Nederlands Kanker Instituut Amsterdam President European

Nadere informatie

Invend bespaart klanten geld

Invend bespaart klanten geld Invend bespaart klanten geld Het verminderen van verbruik zonder afbreuk van beschikbaarheid Invend maakt een beter beheer van industriële verbruiksartikelen met een hoge omloopsnelheid mogelijk, wat een

Nadere informatie

Trend Control Systems Ltd

Trend Control Systems Ltd Trend Control Systems Ltd Trend Approved Partner Network: Australia Germany ** Malaysia * Portugal Sweden ** Austria * Belgium China ** Croatia Czech Republic Denmark ** Estonia Faroe Islands Finland *

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

Loopbaanontwikkeling wie is aan zet?

Loopbaanontwikkeling wie is aan zet? Loopbaanontwikkeling wie is aan zet? Jan Coupé, advies & consult P&O oefening Associatie : welke 5 woorden komen eerst naar boven bij de term loopbaanontwikkeling? 2 1 In een driehoek : wie zijn de spelers?

Nadere informatie

Binnenklasdifferentiatie Leerkansen voor alle leerlingen

Binnenklasdifferentiatie Leerkansen voor alle leerlingen Binnenklasdifferentiatie Leerkansen voor alle leerlingen Katrien Struyven Vrije Universiteit Brussel Vakgroep Educa;ewetenschappen In memoriam Georges Tibau 1 Getting started Geef voor elke vraag aan,

Nadere informatie

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be

Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs. Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Het belang van een evidence based benadering in het onderwijs Martin Valcke Martin.Valcke@UGent.be Structuur Vlaanderen aan de top versus Vlaanderen in de problemen Even kwaliteit testen Complexer benaderen

Nadere informatie

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK Wat is feedback? Alle informatie die ons gedrag stuurt in de richting van een bepaald doel is feedback (veel en dikwijls onbewust). Voor onderwijs:

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Juf Teatske Juf Marleen Juf Judith Het informatieboekje voor groep 5/6 In dit boekje willen wij u in t kort vertellen hoe

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

RALFI. Aanpak voor (zeer) zwakke lezers.

RALFI. Aanpak voor (zeer) zwakke lezers. RALFI Aanpak voor (zeer) zwakke lezers. Jan-Dirk Anderhalf jaar geleden was Jan-Dirk (11) voor geen goud een bibliotheek ingestapt. Hij zat met lezen muurvast op AVI-1 niveau. Althans: ogenschijnlijk.

Nadere informatie

1. Onze visie op zorg

1. Onze visie op zorg 1. Onze visie op zorg In onze school is het belangrijk dat elk kind zich goed voelt en graag naar school komt. Dit is het essentiële uitgangspunt van onze schoolorganisatie. Als schoolteam willen we een

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontwikkelingsgericht onderwijs Leren op de John F. Kennedyschool De basisschool van onze zoon, de John F. Kennedyschool te Zutphen, is dit schooljaar begonnen met een nieuwe manier van werken. Ze zijn

Nadere informatie

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Prof. Dr. B. Deforche en Dr. A. Hublet Health Behaviour in School-Aged Children: WHO Collaborative

Nadere informatie

P e r s o n a l C a r e e r P l a n

P e r s o n a l C a r e e r P l a n P e r s o n a l C a r e e r P l a n If you can dream it, you can do it. Walt Disney First comes thought; then organization of that thought, into ideas and plans; then transformation of those plans into

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Wat Werkt? Voor het team is duidelijk geworden dat zij als leerkrachten de belangrijkste schakel zijn om opbrengsten te verhogen. Ze onderschrijven dat ze in staat moeten zijn om een goede instructie te

Nadere informatie

Cutflowers: Export Netherlands and other countries - 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

Cutflowers: Export Netherlands and other countries - 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 in million euro Factsheet cutflowers export worldwide november 2015 FACTSHEET CUTFLOWERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com WERELDHANDEL SNIJBLOEMEN: 7 MILJARD EURO

Nadere informatie

Mijn visie; mijn manier van handelen en

Mijn visie; mijn manier van handelen en Mijn visie; mijn manier van handelen en ideeën over hoe kinderen ontwikkelen, leren en zouden moeten leren op school. Mariska Gerritsen, Docent beeldende vorming Fontys Tilburg Onderwijs Mijn visie op

Nadere informatie

Stellingen en normering leerlingvragenlijst

Stellingen en normering leerlingvragenlijst Stellingen en normering leerlingvragenlijst Expertsysteem ZIEN! voor het primair onderwijs 2.0 juli 2012 ZIEN! is een product van, in samenwerking met ParnasSys ZIEN!PO leerlingvragenlijst 2.0 Stellingen

Nadere informatie

Scenarioplanning voor pensioenfondsen

Scenarioplanning voor pensioenfondsen Scenarioplanning voor pensioenfondsen Expected Returns 2013-2017 Pensioenbestuurders.nl Erasmus Universiteit Rotterdam, 14 mei 2013 Ronald Doeswijk, Chief Strategist Roderick Molenaar, Portfolio Strategist

Nadere informatie

Vertrouwen op ervaring

Vertrouwen op ervaring Vertrouwen op ervaring D66-notitie over de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt Notitie Juli 2012 Fatma Koser Kaya Tweede Kamerlid D66 I. Samenvatting Nederland ontgroent en vergrijst. Daardoor ontstaat

Nadere informatie

Zittenblijven: de pijn rendeert niet

Zittenblijven: de pijn rendeert niet http://www.klasse.be/archief/zittenblijven-de-pijn-rendeert-niet/ Zittenblijven: de pijn rendeert niet 1 april 2011 Nieuw onderzoek: zittenblijven in basisonderwijs heeft negatief effect op lange termijn

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Jolan. Jolanda Omvlee (42),

Jolan. Jolanda Omvlee (42), Jolan Jolanda Omvlee (42), getrouwd met Ron (48), moeder van Lise (10) en Emmely (6) is directeur van Compassion. Ze geeft leiding aan 38 personen, haar contacten gaan internationaal. 22 tekst Wieteke

Nadere informatie

SOK-congres 27 november 2015 "De leraar en kwaliteitszorg" Wie is leraar? Bao? SO? Andere onderwijsniveaus?

SOK-congres 27 november 2015 De leraar en kwaliteitszorg Wie is leraar? Bao? SO? Andere onderwijsniveaus? SOK-congres: De leraar en kwaliteitszorg Affligem 27 november 2015 Een kader voor kwaliteit van onderwijs op klasniveau aanreiken over: wat werkt en wat werkt niet? Wat maakt dat een leraar kwaliteitsvol

Nadere informatie