Wat maakt het verschil in een zorgbeleid? Ludo Heylen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat maakt het verschil in een zorgbeleid? Ludo Heylen"

Transcriptie

1 Wat maakt het verschil in een zorgbeleid? Ludo Heylen

2 Pietje en Puk doen fiese dinge in de tuin van de kleuterschool ut sein farkes dandere kleutes staan eromheen en ook mufrau de Paidagogos kijk toe ba wat un grote farkes ze greipt naar papier en scherpe pen en sreift golfend van woede: Geëchte Auderz! Maak de folgende keer betere kindere. En de auderz antwoorde: Beste Mufrau de Paidagagas! We traue en scheite almaar door we esperimentere met fersielende soorte kindere. Sandor Weöres 29/01/2015 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 2

3 Doelen basisonderwijs? Behouden of vergroten van de exploratiedrang/leergierigheid bij (meer) kinderen (Meer) kinderen brengen tot sociaal en emotioneel vol functionerende persoonlijkheden in balans met zichzelf (Meer) kinderen wapenen met life skills (Meer) kinderen brengen tot een respectvolle houding van verbondenheid met hun omgeving

4 Daarvoor heb je zorg nodig Zorg = begrip in evolutie Verpleegkunde van zorg voor zieke naar respectvolle aandacht voor de persoon Sociale sector van zorg naar samen op stap gaan Aandacht voor motivatie en daarbinnen sterktes van personen

5 Motivatie (Deci& Ryan,2006) Werken aan drie basisbehoeften (ZelfDeterminatieTheorie,Deci&Ryan, 2006) A - Autonomie (zelf doen) B Banden, relaties (samen op stap) C - Competentie (competent voelen)

6 Motivatie = luisteren naar de basisbehoeften (kinderen en Lkr) Veel autonomie (psychologische vrijheid) (Zelf in handen hebben, zelf keuzes maken, zelf willen ) Gesteund door anderen (in een veilige sfeer) (Ik kan rekenen op anderen, ik ben niet alleen, ik krijg erkenning) Voelen dat je vooruitgaat en competenter wordt (Ik kan iets, ik heb succeservaringen, ik kan zelf het verschil maken, ik ben de moeite)

7 Ppt Vansteenkiste Leren in functie van communicatiestijl Conceptueel leren 6,8 6,6 6,4 6,2 6 5,8 5,6 5,4 5,2 5 Autonomie-ondersteunend Type communicatiestijil Controlerend Willen & kunnen Moeten & verwachten

8 Ppt Vansteenkiste Persistentie in functie van communicatiestijl Persistentie 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Autonomie-ondersteunend Type communicatiestijil Controlerend

9 Zorg - Motivatie Cruciale verbinding tussen motivatie en zorg Zolang motivatie in orde is, kan alles! Maar is bij zorg de motivatie van het kind altijd in orde? Motivatie = welbevinden én betrokkenheid

10 De wijze man Wat zijn de grote stenen van jouw school??? 29/01/2015 CEGO, Ludo Heylen 10

11 Grote stenen Welbevinden Betrokkenheid Verbondenheid Positief kijken Het kind centraal 29/01/2015 CEGO, Ludo Heylen 11

12 29/01/2015 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 12

13 Zorgbeleid 1. Ondersteuning schoolniveau 2. Ondersteuning leerkrachtniveau 3. Ondersteuning kindniveau 3. Leiderschap bij implementatie

14 1. SCHOOLNIVEAU

15 Waarom een zorgbeleid op onze school? Als zorg het antwoord is in jullie school, wat was dan ook weer de vraag? Waarom doen jullie het zoals jullie het nu doen? Wat zijn jullie ambities? (Wanneer ben je geslaagd in je opzet? Volg je deze doelen ook op?)

16 Zorg is zoveel meer dan herstellen/bijspijkeren Zorg = voorkomen! Zorg = unieke en rijke condities creëren voor alle kinderen! Is afstemmen op noden van kinderen om optimale groei te krijgen! Stimuleren grenzen te verleggen. Iedereen! Is oog voor de totale ontwikkeling van een kind! Zorg = goed onderwijs vanuit een maatschappelijke verantwoordelijkheid!

17 1.1. ZORG VANUIT EEN MAATSCHAPPELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID!

18 A. Schleicher, OECD Sterke invloed van sociale afkomst op toetsresultaat Hoge gemiddelde score op wiskunde Durchschnittliche Hong Kong-China Finland Schülerleistungen Korea im Bereich Mathematik Vlaanderen Hoog gemiddelde sterke sociale ongelijkheid Hoog gemiddelde 540 Netherlands Liechtenstein grote gelijkheid Japan Canada Belgium Switzerland Australia New Zealand 520 Czech Republic Iceland France Denmark Sweden Austria Beperkte invloed van Germany Ireland 500 sociale afkomst op Slovak Republic toetsresultaat Hungary Norway Luxembourg Poland United States 480 Spain Latvia Laag gemiddelde sterke sociale ongelijkheid Portugal 460 Russian Federation Italy Laag gemiddelde grote gelijkheid 1/29/2015 Kansarmoede - CEGO, Ludo Lage gemiddelde Heylen score op wiskunde Greece 18

19 Kinderen in armoede Variërend van 1 op 10 tot 2 op 10; Vlaanderen beter dan Brussel en Wallonië Maar armoede barometer stijgt jaarlijks en we gaan de decenniumdoelen 2017 niet halen We gaan er niet op vooruit

20 Kansarmoede en gezondheid Een man met diploma blijft gezond tot hij 70 jaar is. Een man zonder diploma tot 53 jaar. Bron: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, Gezondheidsenquête Bron: ISEG en OSA 2002

21

22

23

24

25 Kinderen van laaggeschoolde moeders hebben 5 x méér kans op vertraging in het eerste leerjaar dan kinderen van hooggeschoolde moeders; hebben 8 tot 10 maal méér kans om in het BLO te belanden dan kinderen wier moeder hooggeschoold is. (zie o.a. Groenez e.a., 2003; Hirtt e.a., 2007; Nicaise & Desmedt, 2008)

26 Onderwijs

27 Onderwijs Armoede en sociale uitsluiting bestrijden begint bij kinderen Wij (onderwijs) zijn niet de bron van de problemen, maar wel deel van de oplossing. Ook in jouw school???

28 Mindset van leerkrachten

29 We have a dream!

30 HET LEVEN ONTWIKKELING LIGT NIET VAST

31

32 Wat de natuur ons leert

33

34

35 1.2. ZORG VANUIT EEN BEKOMMERNIS VOOR DE OMGEVING VAN HET KIND EN ZIJN TOTALE ONTWIKKELING!

36 De omgeving? In welke mate nemen we de buurt mee? In welke mate zijn we brede school en kunnen we brede ondersteuning vinden vanuit andere partners? In welke mate willen we als school de buurt mee optillen?

37 De totale persoon Een kind is meer dan de bovenste 10 centimeter! Een taalprobleem pak je niet noodzakelijk aan vanuit een taalprobleem. Het is de hele persoon.

38 Interviews 5 de leerjaar Heylen, 2012 Eilanden Waar kom je graag Waar kom je niet graag Denkeiland 9 (22,5%) 22 (55%) Taaleiland 3 (7,5%) 27 (67,5%) Muziekeiland 3 (7,5%) 4 (10%) Fijneiland 5 (12,5%) 2 (5%) Beeldeiland 14 (35%) 5 (12,5%) Sameneiland 11 (27,5%) 4 (10%) Natuureiland 11 (27,5%) 5 (12,5%)) Beweegeiland 20 (50%) 1 (2,5%) Wil en durf eiland 11 (27,5%) 1 (2,5%)

39 1.2. ZORG MET KRITISCHE KIJK OP HET SYSTEEM!

40 Expansie problemen Taalproblemen Culturele verschillen Leerstijlverschillen Rekenproblemen Depressieve kinderen Spraakproblemen Stressproblemen Ongeïnteresseerde kinderen Sociaalgestoorden ADHD ers Allochtonen Verwende kinderen Waar zal het eindigen??? Waar is de gemiddelde leerling?? Moet iedereen hetzelfde worden? Zijn die verschillen ook niet boeiend?

41 Is niets mis met het systeem waarin we zitten? Dreigt het leerstofjaarklassensysteem met klassikale opstart en aanpak niet helemaal te ontsporen??

42 Wat is normaal?

43 Over de talrijke kinderen met problemen vandaag de dag Vanuit evolutionair oogpunt is het volstrekt onlogisch dat een stoornis zo vaak zou voorkomen, redeneert Paul Andrews. Het is normaal dat er bij een enkeling iets spaak loopt in het psychisch functioneren, maar het zou heel raar zijn als na honderdduizenden jaren van evolutie het brein van zo n grote groep mensen nog steeds lamgelegd kan worden door een Deze stoornissen zijn signalen van andere stoornis. Die had er op die schaal allang uitgefilterd moeten zijn. Andrews en zijn collega problemen: Thomson beschouwen een sociaal depressie als probleem, een ingenieus mechanisme dat door de evolutie is ontworpen als reactie op complexe levensproblemen, waarvoor we maar eengeen sociaal-economisch oplossing vinden: we worden aan probleem, de grond gehouden om ons volledig te kunnen focussen op de oplossing van die problemen. In een mijn directe sociaal-emotioneel leefomgeving nemen de gediagnosticeerde probleem, kinderen eenhand over hand toe. Het zal ongetwijfeld leeftijd- en beroepsgerelateerd zijn, maar de etiketten moraliteitsprobleem, en bijbehorende gedrags- en opvoedingsproblemen organisatorisch komen dagelijks ter sprake, door zuchtende, ongeruste ouders en leerkrachten. In de meeste gevallen probleem...

44 Beroemde ADHD ers Ludwig van Beethoven Napoleon Bonaparte Herman Brood Simon Carmiggelt Lewis Carroll - Schrijver Jim Carrey - Acteur Bill Clinton - President Kurt Cobain Muzikant Bill Cosby - acteur John Lennon Salvator Dali Walt Disney Da Vinci Tolstoi, Rodin, Picasso, Mozart, Galileo, Hemingway, Dustin Hoffman, Bart Peeters, Van Gogh, Elvis Presley, Stevie Wonder, Spielberg, Jules Verne,

45 Arne - ADHD hyperactieve jongeren in België met amfetamines-behandeling. Op 6 jaar tijd Rilatine of Concerta X 4. (7,5 miljoen dagdosissen Rilatine) creatief. 3 tot 5% van kinderen heeft ADHD. Arne is vaak ondernemend en Arne moeten bewegen om te kunnen denken!! Maar het Rilatineverbruik ligt veel hoger.

46

47 2. LEERKRACHTNIVEAU

48 Geïntegreerde zorg vraagt om Schoolinterne samenwerking

49 Maak de leerkracht sterker Sterker in visie. De waarom-vraag voorop. Sterker in doen. Iedereen gaat mee volgens eigen tempo (dus de snelle hoeven niet te wachten ). Concreet iets doen waar al snel succeservaringen volgen Ervaringen delen met collega s. De deuren open. Bij mekaar gaan kijken!

50 Maak de leerkracht sterker Geen techniekjes, wel vanuit een visie De lat hoog ook voor de leerkrachten Hun welbevinden ondersteunen Hun verbondenheid vergroten Samen leren is makkelijker Motivatie (Deci& Ryan, 2000) Autonomie Competentiegevoel verbondenheid

51 2.1. DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE LEERKRACHT!

52 Effect op resultaten van kinderen Leerling zelf 50% De leerkracht 30% Hattie, 2006 Schoolhoofd 5% School/Klasgrootte 5% Manzano, 2003 Effect van de school: 33% Effect van de leerkracht: 67% Ouders 5% Leeftijdsgenoten 5%

53 Effect van de leerkracht Mc Kinsey, 2007 Gemiddelde jaarlijkse leerwinst 34% Bij expert leerkracht 53% Bij minst effectieve leerkracht 14% Zonder onderwijs 6% +19% -20%

54 Vooraf vastgelegde thema s

55 Leerkracht kan sociale status verbeteren Eigil Pedersen, 1978 Chetty, Friedman & Rockoff, 2011

56 John Hattie, 2003 Expert leerkracht ervaren leerkracht veranderen, combineren en toevoegen volgens noden van de kinderen..

57 Durf in het proces te duiken! En ga samen met kinderen op stap! E.G.O. AANPAK PROCES Welbevinden betrokkenheid EFFECT

58 2.2. METHODIEKEN!

59 Evidence based teaching Actie Test vooraf Controle groep Experimentele groep Test nadien 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 59

60 Geoff Petty Marzano Hattie 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 60

61 Effect verschil 0,2 = klein Lager dan 0.4 = laag 0.4 = ok/medium (proberen waard) 0.6 = goed (sterk) 1.0 = excellent (verbetering met 50%) 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 61

62 Marzano s beste teaching methods Medal and mission feedback (1.13) (Wat zijn de doelen (explicit criteria), hoe ver sta je nu(medal- aanmoedigen), waar gaan we naartoe en wat moet je dan nog doen (missie)-?) Same and different (1.32) Graphic organizers (1.24) Note making (0,99) Card sorting activities (0.89) Generating and hypothesis testing (0.79) 29/01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 62

63 Medal and mission feedback Voorbeeld Vanherpen Stijn (10 jaar) vertelt me dat hij de tafel van 7 nog niet goed kent. Ik vind hem moeilijk, zegt hij, moeilijker dan de andere. Welke andere? vraag ik. Die van 1, 2, 5, 6, 9 en 10 vind ik makkelijk. Hoe komt dat? wil ik weten. 1 keer is 1 keer, 10 keer is met een nul erachter, 2 keer is 2 keer, 5 keer is de helft van 10, 6 keer is één keer meer dan 5 en 9 is één keer minder dan 10. Dat is knap geredeneerd, zeg ik, maar als je die weet hoef je alleen toch nog maar 3x7, 4x7, 7x7 en 8x7 te leren. Stijn loopt weg, schrijft ze onder elkaar op en vult in wat hij al weet. Daarna rekent hij de vier overgebleven sommen snel uit en oefent ze. Dan komt hij naar mij met de mededeling dat hij ze kent.

64 2.3. GEEN TECHNIEKJES, WEL EEN BASISHOUDING

65 Differentiatie = complex Differentiatie is GEEN TECHNIEK Technische ingrepen op zich niet genoeg Differentiatie begint vanaf de eerste minuut Niet eerst een instructie dan differentiatie Er zijn geen gewoon lessen en dan differentiatie Het is alles! Differentiatie = kijk op kinderen!!

66 BEDENKINGEN BIJ GEKENDE DIFFERENTIATIEMODELLEN

67 Differentiatiemodel 1 Homogene groepen Leerlingen in niveaugroepen voelen vaak minder druk lijken zich beter te voelen.

68 Onderzoek (1990,1992, 2001, 2004, 2008) Het is bewezen dat homogeen zwakkere klassen meer aanleiding geven tot zwakkere resultaten. (Terwel &Van den Eeden, 1990; Dupriez & Draelants, 2004; Gamaron, 1992, Marzano e.a., 2001; Vernooy, 2008).

69 Werken met drie niveaugroepen Sterke groep 0.14 Middengroep Zwakke groep 0.09 Binnenklasgroepering 0.16 Klasoverstijgend /01/2015 Make the difference! Ludo Heylen, CEGO 69

70 Guldemond (1994) onderzoek in Nederland Laagpresteerders in homogene groepen deden het slechter dan de laagpresteerders in heterogene groepen.. Alle zwakke lezers bij elkaar zetten is eenvoudigweg 'dodelijk' voor deze kinderen, omdat ze dan doorgaans langzamere en minder goede instructie krijgen dan de kinderen in de andere groepen.

71 Onderzoek (1997, 1995, 2008) Alle kinderen halen voordeel uit de aanwezigheid van sterkere leerlingen in de groep: de sterke én de zwakke. (Terwel, 1997; Allington, 1995; Barta& Allen, 1995, Vernooy, 2008)

72 Verwachtingen in homogeen zwakke groepen Verwachtingen van de leerkracht hebben doorslaggevend invloed Als de leerkracht de lat laag legt, ga je niet goed presteren

73 The winner takes it all The loser standing small (Abba)

74 Differentiatiemodel 2 Basis-extra Waar zit de beweegruimte? Toch sterk inhoudelijk Wat is verbredingsleerstof? verdiepingsleerstof? Probleem = aanbod van de zwakkeren Wat met de motivatie? Wat met de evaluatie? Gedifferentieerd, toch?

75 Frea Jansen-Vos Frea Jansen-Vos (2004) het stelt : Het verminderen van (interessante en betekenisvolle) activiteiten om tegemoet te komen aan (vermeende) tekorten bij kinderen, zou wel eens eerder de (mede)oorzaak kunnen zijn van gedrags- en leerproblemen, dan een oplossing.

76 The winner takes it all The loser has to fall It's simple and it's plain Why should I complain? (Abba)

77 Differentiatiemodel 3 Individueel werken Zelfstandig werken als alternatief Leerlingen gaan op eigen niveau aan de slag

78 Onderzoek Sterk geïndividualiseerd onderwijs blijkt geen betere leerlingresultaten te geven dan groepsonderwijs met een klassikale instructie (Fraser et al, 1987; Slavin; Allington). Er kan zelfs gesteld worden dat onderzoek vrijwel zonder uitzondering de relevantie van groepsinstructie ondersteunt (Vernooy, 2008). Het gebrek aan of de beperkingen in groepsinstructies zouden immers ook hier vooral in het nadeel spelen van de zwakke leerlingen. De instructietijd is voor hen vaak te beperkt.

79 The gods may throw the dice Their minds as cold as ice And someone way down here Loses someone dear (Abba)

80 Conclusies Klassikaal is belangrijk om iedereen uit te dagen; maar is niet de standaard voor elke dag varianten in instructie Individueel werken is belangrijk maar een wijgevoel is sterker op termijn; Dus altijd voldoende oog en terugkoppeling naar de groep Homogene groepen kan maar heterogene groepen zijn sterker; maar mogen geen vaste homogene groepen maken

81 In elke lessenreeks Verschillende insteken en opdrachten met een andere cognitieve lading Matery learning (Bloom ) Oordeel geven Creatief antwoord geven/ synthese maken Iets analyseren/uiteen rafelen Begrijpen Kennen Effect 0,58

82 3. KINDNIVEAU

83 Extra begeleiding Wat is extra begeleiding? = ondersteuning om je eigen grenzen naar boven en beneden te kunnen verleggen = effectieve feedback die je uitdaagt = ondersteuning in je geloof in jezelf Hoe gebeurt het? Door wie? Wanneer? Hoe?

84 3.1. INBREKEN IN DE BEELDVORMING

85 Beeldvorming Start met goede observatie! KIJKEN VANUIT DE MOTIVATIEBEHOEFTEN HET HELE KIND ZIEN! (Balans van positieve punten en werkpunten) DE VOLLE WERKELIJKHEID ZIEN! (Bewust van eigen referentiekader, eigen gevoeligheden... )

86 Breed en nauwkeurig blijven kijken Na de diagnose valt de vanzelfsprekendheid van de ontwikkeling van het kind weg en vernauwt het zicht zich enigszins tot de koker van de diagnose. Dr. Martine Delfos, 2010

87 Etiketten plakken we alleen op confituurpotten

88

89 3.2. INBREKEN IN DE KLASWERKING

90 Joshua Bell Stradivarius 1713 ( $) 7 mensen gestopt Verdiend: 32$ Context Tijd

91 Context van fouten maken = groeien

92 Instructies Is de instructie nodig? Instructie = passie overbrengen! Vormen van instructie Pre-instructie/ VIP-behandeling Verlengde instructie Kinderen geven les aan mekaar (lezen over de klassen heen)

93 4 sporen in vierde leerjaar geen instructie nodig enkel een korte Instructie instructie + de eerste oefeningen individuele begeleiding

94 Groeiblaadjes

95 Geloven in groeikracht AF- REKENEN DEFICITMODEL van fouten, problemen en gemiste kansen van wat de leerling niet kan achterstandsdenken gevaar van negatieve beeldvorming REKENEN OP GROEIMODEL motivatiekrachten in de leerling Van wat de leerling kan ontdekkingsdenken Breed beeld van totale persoon en zijn competenties

96 Kevin

97 Leren van mekaar Naar heterogene groepen Je hebt vanuit de groep uitdagingen nodig Rijke taal Goede strategieën Gemotiveerde ontdekkers Leeftijdsoverschrijdend? Kleuterklassen Berlijn Hoe ver durven we gaan?

98 Mekaar helpen als het moeilijk gaat Tutor-systeem bij juf Hilde klas3/4 Helpdesk Peer tutoring (Hilde Van Keer)

99 Coöperatief differentiëren Spelling Rekenen Begrijpend lezen Vaste teksten versus eigen teksten

100 FIXIE Ik moet altijd laten zien -dat ik slim ben -wie de macht heeft -dat mijn gedacht belangrijkste is -dat ik niet afga Want falen = afgaan = mislukking =gezichtsverlies GROWIE -ik geef mijn fouten toe -ik leef me in de ander in -ik verbind me met de ander Want falen = een leermoment =ik kan groeien

101

102 4. LEIDERSCHAP BIJ IMPLEMENTATIE

103 Hoe stel je je op? Je wil dat iedereen zich achter de visie schaart? Je werk je te pletter aan deze visie. En je geeft iedereen de nodige tijd om mee in te stappen. Effect verschil 0,11 (Hattie) Je vertrekt vanuit de impact van het handelen op alles in de school: leerlingen, hoge verwachtingen, andere aanpak. Je bezoekt de klassen en bespreek met leerkrachten de resultaten van onderwijs op het leren van de kinderen Effect verschil op leerling niveau 0,42 (Hattie) Effect verschil op het leren van de leerkracht 0,84 (Hattie)

104 Gooi de deuren open Ga samen met de leerkracht op stap Met duidelijke doelen en evalueer de doelen

105 EPILOOG

106 Joske van de Vlas

107 Eigen school Johnny Lasters Jos Vermeulen Lkr 1 ste Lkr 4 de

108 Over Johnny Lasters Jos Vermeulen Rudi Vandemoer (Rudi van Jules van Doreke Broek)

109 Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal. Zeg dat je zo n wonderkind als ik maar zelden ziet zeg dat je me super vindt maar liegen mag je niet. S. Silverstein

110 Bedankt!

De leerkracht doet ertoe! Ludo Heylen. 7/11/2014 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO

De leerkracht doet ertoe! Ludo Heylen. 7/11/2014 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO De leerkracht doet ertoe! Ludo Heylen 7/11/2014 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 1 Pietje en Puk doen fiese dinge in de tuin van de kleuterschool ut sein farkes dandere kleutes staan eromheen en ook

Nadere informatie

Professionaliteit 12/11/2015. Wat maakt de leerkracht excellent? Ludo Heylen, De professionaliteit van de leerkracht

Professionaliteit 12/11/2015. Wat maakt de leerkracht excellent? Ludo Heylen, De professionaliteit van de leerkracht Wat maakt de leerkracht excellent? Heylen 1 Klasse april 2012 De professionaliteit van de leerkracht 2 Professionaliteit (Gerdy ten Bruggencate, 2009) Bij mekaar in de klas Samen voorbereidingen maken

Nadere informatie

Opstart nieuwe Gok-cyclus WELKOM!

Opstart nieuwe Gok-cyclus WELKOM! Opstart nieuwe Gok-cyclus WELKOM! STEUNPUNT GOK Interuniversitair samenwerkingsverband tussen: - Centrum voor ErvaringsGericht Onderwijs (K.U.Leuven) - Steunpunt Diversiteit & Leren (Universiteit Gent)

Nadere informatie

De leerkracht maakt het verschil Ludo Heylen. 4/03/2016 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO

De leerkracht maakt het verschil Ludo Heylen. 4/03/2016 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO De leerkracht maakt het verschil Ludo Heylen 4/03/2016 Het verschil maken! Ludo Heylen, CEGO 1 Wat moet school bereiken? Wat moet het opleveren? Exploratiedrang wordt groter Sociaal emotioneel goed in

Nadere informatie

Welbevinden werkt Ludo Heylen. 14/04/2016 Welbevinden werkt Ludo Heylen, CEGO

Welbevinden werkt Ludo Heylen. 14/04/2016 Welbevinden werkt Ludo Heylen, CEGO Welbevinden werkt Ludo Heylen 14/04/2016 Welbevinden werkt Ludo Heylen, CEGO 1 Ervaringsgericht onderwijs Goed onderwijs AANPAK PROCES Welbevinden Betrokkenheid EFFECT 14/04/2016 Ludo Heylen, CEGO 2015

Nadere informatie

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Dirk Van Damme Hoofd van het Centre for Educational Research and Innovation - OECD 1. EEN HO-KWALIFICATIE HEEFT EEN

Nadere informatie

Zittenblijven in het eerste leerjaar en schoolse prestaties in het bisjaar: Maakt extra ondersteuning het verschil?

Zittenblijven in het eerste leerjaar en schoolse prestaties in het bisjaar: Maakt extra ondersteuning het verschil? Zittenblijven in het eerste leerjaar en schoolse prestaties in het bisjaar: Maakt extra ondersteuning het verschil? 30 mei 2013 Mieke Goos Barbara Belfi Jan Van Damme Patrick Onghena Katja Petry Inleiding

Nadere informatie

De lat hoog. voor iedereen! WELKOM!

De lat hoog. voor iedereen! WELKOM! De lat hoog. voor iedereen! WELKOM! STEUNPUNT GOK Interuniversitair samenwerkingsverband tussen: - Centrum voor ErvaringsGericht Onderwijs (K.U.Leuven) - Steunpunt Diversiteit & Leren (Universiteit Gent)

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Doelen Zicht op basisbehoeftes van leerlingen om gemotiveerd te kunnen werken; Zelfdeterminatietheorie

Nadere informatie

Uit: Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? dr. Kees Vernooij

Uit: Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? dr. Kees Vernooij Uit: Omgaan met verschillen nader bekeken. Wat werkt? dr. Kees Vernooij Homogeen groeperen van leerlingen Bij homogeen groeperen worden leerlingen met een vergelijkbaar prestatieniveau bij elkaar gezet.

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

13/02/2013. www.itinerainstitute.org

13/02/2013. www.itinerainstitute.org 13/02/2013 www.itinerainstitute.org 13/02/2013 Itinera Institute Independent think-tank Fact-based Long Term www.itinerainstitute.org To show, to defend and to build roads for policy reform towards sustained

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL www.milo-profi.com 2014 Toerisme in cijfers Tourism in figures XL overnachtingen huurlogies via verhuurkantoren aan de kust 2014 overnight stays in accommodations for rent by rental agencies at the coast

Nadere informatie

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research 15 juni 2010 perspresentatie Bridging the Gap welkom Annemarie Muntz, director Group Public Affairs Randstad Holding toelichting

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 01 aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR LOGIESVORM,

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

VORMINGSAANBOD SECUNDAIR ONDERWIJS. Exploratiedrang Goed in je vel. Verbondenheid. Lifeskills CENTRUM VOOR ERVARINGSGERICHT ONDERWIJS

VORMINGSAANBOD SECUNDAIR ONDERWIJS. Exploratiedrang Goed in je vel. Verbondenheid. Lifeskills CENTRUM VOOR ERVARINGSGERICHT ONDERWIJS VORMINGSAANBOD 2016-2017 SECUNDAIR ONDERWIJS Exploratiedrang Goed in je vel Verbondenheid Lifeskills CENTRUM VOOR ERVARINGSGERICHT ONDERWIJS LEREN EN INSPIREREN Onderwijs is altijd in beweging en jongeren

Nadere informatie

Waar voor je geld 2014

Waar voor je geld 2014 Voka studie Waar voor je geld 2014 Stijn Decock Hoofdeconoom Voka, Vlaams Netwerk van Ondernemingen 47 indicatoren Micro-economische indicatoren: #dagen nodig om onderneming te starten, #start-up procedures,

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Differentiatie en motivatie in de rekenles

Differentiatie en motivatie in de rekenles Starter Ieder heeft een kaartje (hetzij breuk/hetzij kommagetal) Eerste doel: drie rijen: 1x breuken en 2x kommagetallen op volgorde. Eerste stap: Zoek je beide buren Tweede stap: Ga op volgorde van klein

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Feedback aan leerkrachten

Feedback aan leerkrachten Feedback aan leerkrachten Studiedag Leerlingenparticipatie 24 april 2013 Paleizenstraat Saskia 90 > 1030 Vandeputte Brussel T 02 215 32 29 > F 02 215 41 78 > www.vsknet.be Wie ben ik? Saskia Vandeputte

Nadere informatie

Presentatie Smits. Vendor Solutions. Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014

Presentatie Smits. Vendor Solutions. Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014 Presentatie Smits Vendor Solutions Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014 Agenda Wie zijn wij? Wat gaan wij samen doen? Hoe werkt dat? Leasevormen Acties Onze ambitie 2 In het kort Opgericht

Nadere informatie

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte

Visible Learning - John Hattie. Miljoenen leerlingen. Effect van het leerkracht. Effectgrootte Visible Learning - John Hattie Wat maakt de school tot een succes? Daar is veel onderzoek naar gedaan. Maar wat werkt nu echt? In het baanbrekende boek Visible Learning verwerkt John Hattie de resultaten

Nadere informatie

Werken aan zorg binnen duurzaam onderwijs. Kris Van den Branden

Werken aan zorg binnen duurzaam onderwijs. Kris Van den Branden Werken aan zorg binnen duurzaam onderwijs Kris Van den Branden ENERGIE ENERGIE Leren Ontwikkeling Demotivatie Frustratie Spijbelgedrag Ongekwalificeerde uitstroom ENERGIE leren Leren Ontwikkeling demotivatie

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Onze ideologie We zien iedereen als uniek en waardevol. Ieder kind heeft talenten en samen gaan we die ontdekken en ontwikkelen. Hierdoor kunnen

Nadere informatie

TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS

TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS RLLL-RLLL-DOC-1516-029 TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS Dirk Van Damme OECD/EDU/IMEP Schema Demografische, sociaal-economische en onderwijsuitdagingen en trends Het aanhoudende probleem van lage competenties

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen.

Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen. Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen. Langer, leuker en zinvol aan het werk! 27 maart 2015 EU (28 countries) Iceland Sweden Switzerland Norway Germany Estonia Denmark Netherlands

Nadere informatie

Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument

Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument PATRICK MAGGI SAM DELYE PROF. CHRISTIANE GOSSET OUDERENZORG BEST PRACTICES UIT DE EUROMETROPOOL LILLE-KORTRIJK-TOURNAI 16/09/2014 Komt uit

Nadere informatie

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet

Nadere informatie

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes

INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes INFOSHOP Het CAF in Europa Patrick Staes Doelstelling van de studie De evolutie in het gebruik van het CAF in de Europese administraties nagaan sinds de herfst van 2003 1. kijken hoe het CAF wordt gepromoot

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2010

toerisme in cijfers tourism in figures 2010 in cijfers tourism in figures 2010 XL 02 evolutie overnachtingen naar logiesvorm 2006-2010 trend in the number of overnight stays by type of accommodation 2006-2010 planning & onderzoek Juni 2011 (coverfoto:

Nadere informatie

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen?

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Bart Schepers UPC Sint-Kamillus Bierbeek Doel 1. Is België een goede leerling? Hoe goed is de zorg voor korsakovpatiënten vandaag georganiseerd? 2. Beschrijven

Nadere informatie

Het zorgbeleid in het Pierenbos

Het zorgbeleid in het Pierenbos Het zorgbeleid in het Pierenbos Indien je als ouder vragen hebt, stap je in de eerste plaats naar de klasleerkracht. Deze zal overleggen met de ondersteuner en/of zorgcoördinator en bekijken welke trajecten

Nadere informatie

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012

Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Lieke Drukker Ninja van der Honing september 2012 Wij Jullie Afstemmen verhaal op jullie vragen Iedereen stopt tijd en vooral energie in het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN 4e Post EAUN Meeting Men s Health Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN Weergave presentatie Ian Banks 14-6-2011 Brussel Men s Health

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

CREATIEF VERMOGEN. Andrea Jetten, Hester Stubbé

CREATIEF VERMOGEN. Andrea Jetten, Hester Stubbé CREATIEF VERMOGEN Andrea Jetten, Hester Stubbé OPDRACHT Creativitief vermogen meetbaar maken zodat de ontwikkeling ervan gestimuleerd kan worden bij leerlingen. 21st century skills Het uitgangspunt is

Nadere informatie

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN De meeste mensen, en dus ook leerlingen, praten niet alleen met anderen, maar voeren ook gesprekken met en in zichzelf. De manier waarop leerlingen over, tegen en in zichzelf

Nadere informatie

Verhogen van leerlingmotivatie. bij wereldoriëntatie / kernconcepten door motivatie-ondersteunend leerkrachtengedrag

Verhogen van leerlingmotivatie. bij wereldoriëntatie / kernconcepten door motivatie-ondersteunend leerkrachtengedrag Astrid van den Hurk & Kris Verbeeck Verhogen van leerlingmotivatie bij wereldoriëntatie / kernconcepten door motivatie-ondersteunend leerkrachtengedrag Najaar 2013 Programma Opening en welkom Deelname

Nadere informatie

De connected shopper journey

De connected shopper journey Over mij Nienke Smit Director Retail & Shopper TNS NIPO TNS NIPO Grote Bickersstraat 74 PO box 247 Amsterdam 1000 AE Amsterdam 020 5225 444 www.tns-nipo.com 2 Het was ooit heel simpel Behoefte Aankoop

Nadere informatie

Aanpak criminaliteit: wat leren we?

Aanpak criminaliteit: wat leren we? Aanpak criminaliteit: wat leren we? Mechelen, 9/12/2015 Eddy De Raedt, Beleidsadviseur van de algemeen directeur Federale Gerechtelijke Politie The boiled frog 1 Context - Jaren 90: - Operationele dossiers

Nadere informatie

Visiestuk. Waarden. De waarden die ik belangrijk vind op een basisschool zijn:

Visiestuk. Waarden. De waarden die ik belangrijk vind op een basisschool zijn: Visiestuk Deze foto past bij mij omdat ik altijd voor het hoogst haalbare wil gaan. Ook al kost dit veel moeite en is het eigenlijk onmogelijk. Ik heb doorzettingsvermogen, dat heb je ook nodig bij het

Nadere informatie

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen BLUE&ME TOMTOM 2 Parts&Services Accessoire Marketing Fiat Group Automobiles Nertherlands B.V. Accessories Marketing, Mei 2011 20 Novembre, 2010 HUIDIGE STATUS MITO GIULIETTA 500 PUNTO EVO DOBLO QUBO F.L.

Nadere informatie

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij

Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij Excellent onderwijs nader bekeken Kees Vernooij EXCELLENT ONDERWIJS NADER BEKEKEN Dr. Kees Vernooij Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs Kenniscentrum Expertis Motto Excellente scholen zijn

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

Corporate Payment Services. de SEPA opvolger van 'Directe Aanlevering'

Corporate Payment Services. de SEPA opvolger van 'Directe Aanlevering' Corporate Payment Services de SEPA opvolger van 'Directe Aanlevering' 1 Introductie Equens Equens pan-european card & payment processor 2 Jaarlijkse cijfers en middellange termijn doelstelling Iceland

Nadere informatie

14-7-2012. Carol Dweck. Wat is Intelligentie?

14-7-2012. Carol Dweck. Wat is Intelligentie? Carol Dweck Wat is Intelligentie? 1 Wat is Intelligentie? Wat is Intelligentie? Meervoudige Intelligentie - Gardner 2 Voorlopige conclusie In aanleg aanwezig potentieel (50% erfelijk bepaald) Domeinspecifiek

Nadere informatie

Welkom. Tips voor debiteurenbeheer en incasso Hilde Malyster

Welkom. Tips voor debiteurenbeheer en incasso Hilde Malyster Welkom Tips voor debiteurenbeheer en incasso Hilde Malyster Reach the ultimate balance between maximized sales and minimized risks. 4 Weet met wie je zaken doet Controleer klant voor overeenkomst Financïele

Nadere informatie

Visie op het leren van het jonge kind

Visie op het leren van het jonge kind ebook Visie op het leren van het jonge kind Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig, van meet af aan uit op sociale binding en op het verwerven van kennis en vaardigheden. In de motivatieliteratuur

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Werken aan instructievaardigheden

Werken aan instructievaardigheden Werken aan instructievaardigheden Stichting Katholiek Onderwijs Enschede 20 maart 2012 Fred Kramer Voorstellen: Fred Kramer ruim 25 jaar basisschoolervaring in groep 1-8 4 jr bovenschools taalconsulent

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Motiverende beoordelingsvormen in de Lichamelijke Opvoeding. Project 4/05/2015. Missie onderzoeksgroep sportpedagogiek UGent

Motiverende beoordelingsvormen in de Lichamelijke Opvoeding. Project 4/05/2015. Missie onderzoeksgroep sportpedagogiek UGent Motiverende beoordelingsvormen in de Lichamelijke Opvoeding Met dank aan Project ENW project binnen doctoraat Sport Pedagogiek UGent Samenwerking tussen partnerinstellingen die opleiding tot leraar lichamelijke

Nadere informatie

Marzano (2003) Scholen maken het verschil

Marzano (2003) Scholen maken het verschil Programma Effectieve directe instructie Opfrismiddag 20 oktober 2010 Dortie Mijs Wat is het IGDI-model? Verdieping op twee aspecten: - Doelen formuleren - Werken met IGDI in een combinatiegroep Voorbereiden

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 3 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie in instructie Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Wat

Nadere informatie

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Pedagogisch bekwaam P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Resultaat De meeste leerlingen voelen zich veilig en worden gestimuleerd en uitgedaagd om te leren. Ze zijn actief en betrokken

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN 1 NL DE BE UK FR CN USA SE ES PT BR Abonnementskosten FirmTel MOBILE Per maand 5.00 Firmtel SENS Per maand 14.75

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

a. Zorg is een opdracht van het hele team: zorgtaken

a. Zorg is een opdracht van het hele team: zorgtaken a. Zorg is een opdracht van het hele team: zorgtaken De coördinatie van het zorgbeleid ligt in handen van de zorgcoördinator, in overleg en samenwerking met de directie. De verantwoordelijkheid voor de

Nadere informatie

Schipper mag ik overvaren. Zeg. Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal.

Schipper mag ik overvaren. Zeg. Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal. Zeg Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal. Zeg dat je zo n wonderkind als ik maar zelden ziet, zeg dat je me super vindt, maar liegen mag

Nadere informatie

Aangaan. Feedback kan maken maar ook breken

Aangaan. Feedback kan maken maar ook breken Op basis van wetenschappelijk onderzoek is psychologe Carol Dweck tot het inzicht gekomen dat niet iemands IQ, vaardigheden en talenten bepalend zijn voor succesvol leven, maar vooral de waarmee mensen

Nadere informatie

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken

Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Het Vlaamse secundair onderwijs internationaal vergeleken Jeroen Lavrijsen Doctoraatsonderzoeker, HIVA - KU Leuven www.steunpuntssl.be Structuur secundair onderwijs Focus op twee kenmerken van het secundair

Nadere informatie

Het nieuwe Dormer logo een toelichting

Het nieuwe Dormer logo een toelichting Het nieuwe Dormer logo een toelichting Het nieuwe Dormer logo een toelichting In 2014 zijn Dormer Tools en Pramet Tools samen gegaan onder de naam Dormer Pramet. Waardoor een nieuw bedrijfslogo is ontstaan.

Nadere informatie

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions Service ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions www.besam.be Service van wereldniveau Kiest u voor Besam, dan kunt u rekenen op onze wereldwijde service met lokale, gecertificeerde en deskundige

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Stellingen en normering leerlingvragenlijst

Stellingen en normering leerlingvragenlijst Stellingen en normering leerlingvragenlijst Expertsysteem ZIEN! voor het primair onderwijs 2.0 juli 2012 ZIEN! is een product van, in samenwerking met ParnasSys ZIEN!PO leerlingvragenlijst 2.0 Stellingen

Nadere informatie

Het Foto-interview Plein 013 A.de Hoop

Het Foto-interview Plein 013 A.de Hoop Het Foto-interview Een foto brengt in de eigen beleving een interview omdat het kind centraal staat Theoretische onderbouwing Polatajko, H. Zelf-ontdekkend vermogen voor strategieën Begeleid ontdekken

Nadere informatie

Motivatie: Hoe tem je de olifant in de klas? Arnout Prince

Motivatie: Hoe tem je de olifant in de klas? Arnout Prince Motivatie: Hoe tem je de olifant in de klas? Arnout Prince Joey vindt jouw lessen niet leuk. Hij zegt dit regelmatig: Waarom moet ik dit doen? Hij reageert zo op momenten dat hij aan het werk moet maar

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Positieve houding. Hoge verwachtingen. Flexibele planning

Positieve houding. Hoge verwachtingen. Flexibele planning Visie Aanpassingen in de gedragingen van de leerkracht Het vertalen van een politiek besluit zoals het M- decreet in de dagelijkse praktijk is geen gemakkelijke opgave. Als leerlingen met een beperking

Nadere informatie

TGO. Toekomstgericht onderwijs

TGO. Toekomstgericht onderwijs TGO Toekomstgericht onderwijs Onderwijs anno nu 80 van het geleerde verdwijnt met het proefwerk in de prullenbak Bron: David Sousa, How the brain learns Het begin 2012 Klik hier voor film 2012-2014

Nadere informatie

Samenwerken rond dak- en thuislozen. De eerste ervaringen met de InterRAI Community Health vragenlijst

Samenwerken rond dak- en thuislozen. De eerste ervaringen met de InterRAI Community Health vragenlijst Samenwerken rond dak- en thuislozen De eerste ervaringen met de InterRAI Community Health vragenlijst 2 Disclosure (PotenDële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relades met bedrijven

Nadere informatie

Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel.

Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel. Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel. Werkgroep: 2 Werkgroepbegeleider: Jan Bonne Verslaggever: Marjolein Lassuyt Inleiding Tijdens het eerste referaat brengt Simon Boone ons op de

Nadere informatie

Hoe help je leerlingen. hún motivatie. te (her)vinden

Hoe help je leerlingen. hún motivatie. te (her)vinden Hoe help je leerlingen hún motivatie te (her)vinden Programma Methodiek Ervaren Theorie Oefenen Overzicht Jóúw motivatie? Theorie Motivatie Oefening Wat deed je goed? Uitwisselen Theorie Feedback Samenvatting

Nadere informatie

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands FACTSHEET ASARAGUS Areaal Nederland groeit niet meer In 2012 is er een einde gekomen aan het gestaag groeien van het areaal asperges in Nederland. Het CBS registreerde vorig jaar een areaal van 2.890 ha.

Nadere informatie

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat?

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? GP goes OGW Met OGW willen we de ontwikkeling van leerlingen zo goed mogelijk stimuleren. Dat vraagt van de docent én school

Nadere informatie

Inhoud Doelgericht werken Tijd voor spellingonderwijs Het spellingaanbod

Inhoud Doelgericht werken Tijd voor spellingonderwijs Het spellingaanbod Inhoud Voorwoord 7 1 Doelgericht werken 10 1.1 Twee soorten doelen 11 1.2 Inhoudelijke doelen 12 1.2.1 Schoolniveau 12 1.2.2 Leerjaarniveau 13 1.2.3 Lesniveau 14 1.2.4 Leerlingniveau 15 1.3 Toetsbare doelen

Nadere informatie

Klasbetrokkenheid bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl

Klasbetrokkenheid bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl Klas bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl Sofie Lietaert Debora Roorda Bieke De Fraine Karine Verschueren Ferre Laevers Centrum voor Onderwijseffectiviteit

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

WORKSHOP Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat

WORKSHOP Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Partner in de Hogeschool-Universiteit Brussel - Huart Hamoirlaan 136-1030 Brussel WORKSHOP Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat Joris Lambrechts Hans

Nadere informatie

Introductie VVBB-studiedag Situering van de personeelsfactor binnen het efficiëntiedebat. Prof. Dr. Annie Hondeghem Instituut voor de Overheid

Introductie VVBB-studiedag Situering van de personeelsfactor binnen het efficiëntiedebat. Prof. Dr. Annie Hondeghem Instituut voor de Overheid Introductie VVBB-studiedag Situering van de personeelsfactor binnen het efficiëntiedebat Prof. Dr. Annie Hondeghem Instituut voor de Overheid Inleiding VVBB-studiedagen 2009 De efficiënte en effectieve

Nadere informatie

Zo licht als een. Anke Thoen (huisarts) en Charlotte Haarsma (psycholoog) Inwooncursus 2015

Zo licht als een. Anke Thoen (huisarts) en Charlotte Haarsma (psycholoog) Inwooncursus 2015 Zo licht als een Anke Thoen (huisarts) en Charlotte Haarsma (psycholoog) Inwooncursus 2015 1 Energiegevers en energievreters Op elke plaats ligt een opdracht ivm het inventariseren van energiegevers en

Nadere informatie

Breed evalueren en rapporteren Ludo Heylen

Breed evalueren en rapporteren Ludo Heylen Breed evalueren en rapporteren Ludo Heylen 27/11/2014 Ludo Heylen, CEGO 1 Output - evaluatie Wat beogen we met onze evaluatie? 27/11/2014 2 EVALUEREN = MOTIVEREN!!! VASTSTELLEN RAPPORTEREN 27/11/2014 Ludo

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

STERK VANUIT ELK PERSPECTIEF

STERK VANUIT ELK PERSPECTIEF STERK VANUIT ELK PERSPECTIEF SUPREMIA Nieuwe perspectieven ontwikkelen Voor ieder van ons zijn geluiden belangrijk, maar voor kinderen zijn ze onmisbaar voor hun auditieve en cognitieve ontwikkeling. U

Nadere informatie

Brochure. Primair onderwijs. Brochure. Primair onderwijs

Brochure. Primair onderwijs. Brochure. Primair onderwijs Brochure Primair onderwijs Brochure Primair onderwijs Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen Studeren in het Buitenland 2016-17 International Office Geesteswetenschappen PROGRAMMA International Office GW: Monique Hanrath (en Gerdien Ramaker) Studieadviseur: Stefan Vuurens Student: Tijn Sinke Vragen,

Nadere informatie