HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013"

Transcriptie

1 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale rol van de leraar globale aanpak op schoolniveau ZORGBELEID 1

2 visie en doelgerichtheid hoge betrokkenheid personeelsleden samenwerking responsief vermogen reflecterend vermogen BELEIDSVOEREND VERMOGEN zorg voor het vernieuwingsproces professionalisering verantwoordelijkheden afbakenen en leiding leren van de leerlingen bevorderen BELEIDSVOEREND VERMOGEN Onderwijsbehoeften van de leerling 2

3 De onderwijsbehoeften staan centraal: Wat heeft deze leerling nodig? (i.p.v. Wat heeft deze leerling?) Stellen we de juiste vragen: Wat heeft deze leerling nodig om een bepaald doel te bereiken? Welk onderwijsaanbod past hierbij? Vertalen we het beeld van de leerling steeds in de gewenste aanpak die we toepassen in onze lessen. Onderwijsbehoeften van de leerling Indien we ondersteuningsbehoeften hebben maken we die dan bekend in het team. Afstemming en wisselwerking Het gaat over deze leerling, in deze klas, bij die leerkracht, op deze school en van deze ouder(s). Collega s praten met elkaar over de aanpak van deze leerling(en): wat gaat daarin goed, wat lukt, wat kan misschien anders? We observeren onze leerlingen in de klas, in groep, buiten de klas, Afstemming en wisselwerking We observeren wat goed gaat, wat stimulerend werkt, 3

4 De leraar doet ertoe! Door mijn aanpak kan het beter gaan met deze leerling in mijn klas. Leerkrachten trachten meester te worden in het stimuleren, sturen en steunen van hun leerlingen in hun klassen. Leerkrachten zijn zich bewust van hun cruciale bijdrage aan de positieve ontwikkeling van al hun leerlingen. De leraar doet ertoe! Leerkrachten vragen collega s om feedback (collegiale consultatie) Leerkrachten durven hun eigen ondersteuningsbehoeften te verwoorden. Positieve benadering 4

5 Leerkrachten zoeken naar krachten en kansen van hun leerlingen, de ouder(s), de school en collega s en trachten hiermee oplossingsgericht te werken. Leerkrachten kunnen pos. punten en sterktes benoemen/omschrijven van hun leerlingen. Leerkrachten noteren ook het positieve in verslagen, agenda s, rapporten, Positieve benadering Leerkrachten durven het positieve uit te spreken tegen hun leerlingen, de ouders, hun collega s, Leerkrachten benutten de positieve aspecten in hun aanpak. Er is een open, positieve en veilige sfeer in het team. Constructieve samenwerking We betrekken alle partijen van bij de inschrijving of vanaf het eerste contact. We praten met onze leerlingen, hun ouders, onze collega s, de directieleden en niet over hen. Leerkrachten zien hulpvragen, ideeën en wensen van hun leerlingen, hun ouders en collega s als een uitgangspunt. Constructieve samenwerking Bij de analyse van de situatie betrekken we de betrokken leerling(en) en hun ouders. Samen met de leerling en zijn ouder(s) denken we na over mogelijke doelen en oplossingen. Samen bouwen we een plan van aanpak uit. In gesprekken met leerlingen en ouders gaan we uit van constructieve communicatie. 5

6 Doelgerichtheid Waar willen wij naar toe met deze leerling, wat is ons doel met deze leerling? De doelen zijn sturend en worden gebruikt bij het geven van gerichte feedback. Doelen worden systematisch geëvalueerd. Doelgerichtheid Wij formuleren (samen) ambitieuze maar haalbare doelen. Voor sommige leerlingen formuleren wij aangepaste doelen. In geval van klassenraad: We streven naar haalbare adviezen waar alle betrokkenen achter staan. Systematisch en transparant 6

7 Ik zeg wat ik doe en ik doe wat ik zeg. We werken met stappenplannen, we structureren overleg en communiceren. Systematiek in observatie en begeleiding door duidelijke formulieren en checklists bij de uitbouw van een goede zorgstructuur leiden tot systematiek in begeleiding. Ik maak steeds duidelijk waarom ik iets wel/niet doe. Systematisch en transparant Als team werken we met een duidelijk stappenplan in de zorgstructuur: het is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is en we nemen die verantwoordelijkheid op. We werken met eigen formulieren, evalueren ze en stellen ze in overleg met betrokkenen bij. We geven aan wat we wel en wat we niet kunnen bieden. Kiezen voor HGW Een schoolteam kan ervoor kiezen om volgens deze uitgangspunten te werken! We spreken pas van een succesvolle implementatie van HGW als álle uitgangspunten werkelijk tot hun recht komen. Past HGW bij onze waarden en opvattingen? Het gaat hierbij om reflecteren en keuzes maken: wat doen we al handelingsgericht, wat zouden we handelingsgerichter willen doen en waarom? Hoe kunnen we met HGW ons onderwijs en de begeleiding voor alle leerlingen verder ontwikkelen? Op welke wijze kan HGW ons helpen bij het realiseren van onze visie en missie? Het is belangrijk dat de leidinggevende samen met het team een bewuste keuze voor HGW maakt, passend bij de schoolvisie en andere ontwikkelingen in de school. 7

8 Gesprekken met leerlingen zijn belangrijk. Het stellen van uitdagende doelen geldt voor alle leerlingen. Een kind ontwikkelt zich in interactie met zijn omgeving. Leerkrachten passen overigens al veel van deze uitgangspunten toe. In die zin is HGW niet iets geheel nieuws! 8

De HGW-bril toegepast in de cel leerlingenbegeleiding

De HGW-bril toegepast in de cel leerlingenbegeleiding De HGW-bril toegepast in de cel woensdag 20 februari 2013 Kris Loobuyck 1 2 3 VVKSO 1 Uitgangspunten van HGW 4 HGW biedt kansen! 5 We zijn gericht op het geven van haalbare en bruikbare adviezen. We werken

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

Handelingsgericht werken in het secundair onderwijs. Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Artevelde

Handelingsgericht werken in het secundair onderwijs. Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Artevelde + Handelingsgericht werken in het secundair onderwijs Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Artevelde + Inspiratiebronnen + Algemeen Reflecties over HGW + Uitgangspunten HGW We zijn gericht op het geven

Nadere informatie

Box 4: Evaluatie HGW in het handelen van de student tijdens stage

Box 4: Evaluatie HGW in het handelen van de student tijdens stage Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 4: Evaluatie HGW in het handelen van de student tijdens stage U kunt dit schema gebruiken om

Nadere informatie

2/09/15 DOEL INHOUD. Hoe kunnen we met HGW concreet aan de slag in het secundair onderwijs?

2/09/15 DOEL INHOUD. Hoe kunnen we met HGW concreet aan de slag in het secundair onderwijs? Hoe kunnen we met HGW concreet aan de slag in het secundair onderwijs? Mieke Meire Kris Loobuyck DOEL Je ontwikkelt een handelingsgerichte attitude. Je gaat op een concrete manier aan de slag met de uitgangspunten

Nadere informatie

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe.

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe. 1. Uitgangspunten HGW 2. Reflectie 3. Communicatie Implementatie HGW-OGW Leerkrachten Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 1.1. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten van HGW niet maar passen deze (gedeeltelijk)

Nadere informatie

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Simeacongres 12 december Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Programma Welkom en toelichting: interactie!!!! Inventarisatie

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

Ontmoetingsdag HGW. HGW en gedrag: een uitdaging? 15 september 2011 te Gent Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog

Ontmoetingsdag HGW. HGW en gedrag: een uitdaging? 15 september 2011 te Gent Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog Ontmoetingsdag HGW HGW en gedrag: een uitdaging? 15 september 2011 te Gent Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog 1 Doel en werkvormen Hoe is HGW toe te passen bij gedrag? doen we al Nu ook nog Theorie met

Nadere informatie

SOK - congres* 5 juni Handelingsgericht Samenwerken in Scholengemeenschap Beveren Bazel. SOK-congres 5 juni

SOK - congres* 5 juni Handelingsgericht Samenwerken in Scholengemeenschap Beveren Bazel. SOK-congres 5 juni S Handelingsgericht Samenwerken in Scholengemeenschap Beveren Bazel SOK-congres 5 juni 2015 1 Scholengemeenschap Beveren Bazel Vier scholen drie schoolbesturen 3300 leerlingen Staf: codi + anderhalve werkkracht

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Inspiratie-dag Motor-Motivatie-Mogelijkheden. 27 november 2015

Inspiratie-dag Motor-Motivatie-Mogelijkheden. 27 november 2015 Inspiratie-dag Motor-Motivatie-Mogelijkheden 27 november 2015 Doel Ik krijg inspiratie om HGW tastbaar/zichtbaar/voelbaar te maken op school Ik reflecteer en deel ervaringen uit over de verschillende scenario

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Handboek Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD)

Handboek Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD) Handboek Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD) Schooljaar 2012/2013 Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD) Binnen Stichting Op Kop is sinds enkele jaren op alle basisscholen het handelingsgericht

Nadere informatie

Handelingsgericht werken

Handelingsgericht werken Handelingsgericht werken 16-09-2013 Waarom en hoe Door: Jose Oosterheert Uitgangspunten van HGW 1. Onderwijsbehoeften 2. Systematisch en transparant 3. Doelgericht werken 4. Transactioneel kader 5. Constructieve

Nadere informatie

Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten

Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten 15 september 2010 9.00 16.00 Berber Klein Henk Logtenberg & Liesbeth van Well Agenda (1) 1. Introductie 1.1: Voorstellen 1.2: Warming

Nadere informatie

Handelingsgericht werken

Handelingsgericht werken Handelingsgericht werken HGW en Passend Onderwijs: kansen en belemmeringen? De week van de IB-er 5 november 2012, Zwolle Noëlle Pameijer, school/kinderpsycholoog, SWV Annie M.G. Schmidt 1 Doelen bijdrage

Nadere informatie

Werksessie HGD in CLB Ervaringen en ontwikkelingen in de vijf fasen

Werksessie HGD in CLB Ervaringen en ontwikkelingen in de vijf fasen Werksessie HGD in CLB Ervaringen en ontwikkelingen in de vijf fasen Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog 15 september 2011 Doel en werkvormen De 5 fasen als theoretisch kader: - Recente ontwikkelingen in

Nadere informatie

Bijlage I: Formulieren en checklists HGW

Bijlage I: Formulieren en checklists HGW Bijlage I: Formulieren en checklists HGW Met formulieren en checklists bewaken we de uitgangspunten van HGW en voorkomen we dat ze verwateren. Ze fungeren als een leidraad en steun. Vanuit een inhoudelijke

Nadere informatie

Gesprekkencyclus IOT, EOT

Gesprekkencyclus IOT, EOT Gesprekkencyclus IOT, EOT Bijeenkomst 1 Gemma Verdiesen Nadine Machielsen Hoe ziet jullie gesprekkencyclus HGW/HGA eruit? -Heb je een IOT en EOT op school? -Heb je een groeps- en leerlingbespreking op

Nadere informatie

Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject geformuleerd:

Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject geformuleerd: projectplan professionaliseringstraject Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Mendelcollege Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject

Nadere informatie

Handelingsgericht werken

Handelingsgericht werken Handelingsgericht werken Dat doen we toch allang! Studiedag SPPOH 9 november 2016-11.15 12.30 uur - 13.30 14.45 uur Noëlle Pameijer, school-, kinder- en GZ-psycholoog, SWV Unita en Annie M.G. Schmidt school

Nadere informatie

Voorwoord. Wat betekent handelingsgericht werken voor een schoolteam?

Voorwoord. Wat betekent handelingsgericht werken voor een schoolteam? Voorwoord Wat betekent handelingsgericht werken voor een schoolteam? De laatste jaren is er in het onderwijs veel belangstelling voor Handelingsgericht werken (HGW). HGW beoogt de kwaliteit van het onderwijs

Nadere informatie

Wat hee' de leerling.nodig?

Wat hee' de leerling.nodig? Wat hee' de leerling.nodig? Alyce Zandbergen Spring, scholen in de prak6jk www.burospring.nl Waarom deze focus? Wat levert het ons op? Hoe weten we wat een leerling nodig heeft? Wat zijn de gevolgen van

Nadere informatie

Van barrière naar redelijke aanpassing

Van barrière naar redelijke aanpassing Van naar redelijke aanpassing Inspiratiedag Vrijdag 25 november 2016 Jan Coppieters Pedagogisch begeleider binnen het project competentieontwikkeling 1. Je weet wat redelijke aanpassingen zijn 2. Je kan

Nadere informatie

Gewijzigde regelgeving. Greet Vanhove VVKBaO 13/12/12 1. Waarom een nieuw vademecum zorg?

Gewijzigde regelgeving. Greet Vanhove VVKBaO 13/12/12 1. Waarom een nieuw vademecum zorg? VADEMECUM ZORG 2012 Greet Vanhove VVKBaO Greet Vanhove pedagogisch begeleider VVKBaO Waarom een nieuw vademecum zorg? Verander(en)de leerlingenpopulatie Gewijzigde maatschappelijke context Onderwijsvernieuwingen

Nadere informatie

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Met handelingsgericht werken opbrengstgericht aan de slag 1. Inleiding Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Wat is de samenhang tussen handelingsgericht werken (HGW) en opbrengstgericht werken (OGW)?

Nadere informatie

MISSIE EN VISIE ZORG Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen

MISSIE EN VISIE ZORG Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen De manier om succes te bereiken is op de eerste plaats een definitief, duidelijk, praktisch ideaal te hebben een doel, een doelstelling. Ten tweede moet men over de noodzakelijke middelen beschikken om

Nadere informatie

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen Leerlingen met een opvallende ontwikkeling Hoe ga je om met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften? Cruciaal in de zorgstructuur is de kwaliteit van instructie. Maar inspelen op onderwijsbehoeften

Nadere informatie

G.V.Basisschool Hamont-Lo

G.V.Basisschool Hamont-Lo G.V.Basisschool Hamont-Lo Zorg onze schooleigen visie op BREDE zorg Als school hebben we de opdracht om met brede zorg te werken aan de ontplooiing van iedere leerling. Dat is één van de pijlers van het

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Opbrengst-en handelingsgericht werken Ad Kappen, Gerdie Deterd Oude Weme Programma 16.00 16.15 17.30 17.45 18.30 20.30 opening Marielle lezing ogw

Nadere informatie

Om dit te realiseren hebben we in het Strategisch Beleidsplan de volgende beleidsvoornemens geformuleerd:

Om dit te realiseren hebben we in het Strategisch Beleidsplan de volgende beleidsvoornemens geformuleerd: Beleidsplan opbrengstgericht werken aan Onderwijs en Kwaliteit Beleid en doelen voor het thema Onderwijs en Kwaliteit voor de jaren 2013 2016 Vastgesteld juli 2013 Inleiding Onderwijs is onze kerntaak.

Nadere informatie

2: Continuüm (regulier separaat tussenvormen) Rechten van het Kind. Knelpunten. Historie en wetgeving. Uitgangspunten.

2: Continuüm (regulier separaat tussenvormen) Rechten van het Kind. Knelpunten. Historie en wetgeving. Uitgangspunten. Rechten van het Kind Passend Onderwijs Handelingsgericht Werken & Ouders Kind heeft recht om samen te leren Kinderen mogen niet uitgesloten worden vanwege een beperking Geen wettelijke reden om kinderen

Nadere informatie

Conferentie Handelingsgericht werken Vriend of vijand? Inleiding: Sonja de Lange, NTO-Effekt

Conferentie Handelingsgericht werken Vriend of vijand? Inleiding: Sonja de Lange, NTO-Effekt Conferentie Handelingsgericht werken Vriend of vijand? Inleiding: Sonja de Lange, NTO-Effekt bron: Handelingsgericht werken: een handreiking voor het schoolteam Acco ISBN nr. 9 789033475993 Actuele thema

Nadere informatie

Van overzicht naar inzicht naar uitzicht

Van overzicht naar inzicht naar uitzicht Handelingsgericht en oplossingsgericht werken in een ondersteuningsteam Van overzicht naar inzicht naar uitzicht 10 juni 2015 c.kooistra@inschoolacademie 06-47808101 Een uur inzoomen op het verkrijgen

Nadere informatie

Bijlage 2. Uitwerking van de Basisondersteuning 1, inclusief interventies binnen ons samenwerkingsverband

Bijlage 2. Uitwerking van de Basisondersteuning 1, inclusief interventies binnen ons samenwerkingsverband Bijlage 2. Uitwerking van de Basisondersteuning 1, inclusief interventies binnen ons samenwerkingsverband A. Basiskwaliteit Met ingang van 1 augustus 2017 wijzigt de wijze waarop inspectie toezicht houdt.

Nadere informatie

Ondersteuning van uw kind Ouderversie school-ondersteuningsplan

Ondersteuning van uw kind Ouderversie school-ondersteuningsplan Ondersteuning van uw kind 2016-2017 Ouderversie school-ondersteuningsplan 1 Het school ondersteuningsprofiel Het ondersteuningsprofiel is geschreven voor ouders zodat ouders weten welke ondersteuning een

Nadere informatie

Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Wat is verbeterd sinds 2004? 1. Meer evidence-based 5-9-2014. maar wat voor evidentie (Van Yperen, 2014)?

Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Wat is verbeterd sinds 2004? 1. Meer evidence-based 5-9-2014. maar wat voor evidentie (Van Yperen, 2014)? Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Ontmoetingsdag 2014, Antwerpen Recente ontwikkelingen HGD & relatie met handelingsgericht werken (HGW) Noëlle Pameijer, school/kinderpsycholoog, stichting Elan & samenwerkingsverband

Nadere informatie

Groeidocument en OPP 09-03-2015 01-04-2015

Groeidocument en OPP 09-03-2015 01-04-2015 Groeidocument en OPP 09-03-2015 01-04-2015 Passend Onderwijs in SWV Rijn & Gelderse Vallei Van Handelingsgericht Werken (HGW) naar Handelingsgericht Arrangeren (HGA) 4 en 9 maart en 1 april 2015, 14.00-16.30

Nadere informatie

Bijzonder Begaafd. Doelen workshop. Eigen casus. Juni 2016. Passende ondersteuning voor 'dubbel bijzondere' leerlingen

Bijzonder Begaafd. Doelen workshop. Eigen casus. Juni 2016. Passende ondersteuning voor 'dubbel bijzondere' leerlingen Bijzonder Begaafd SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Passende ondersteuning voor dubbel bijzondere leerlingen /thema/dubbel-bijzonder Doelen workshop Je weet... wat de term dubbel bijzonder

Nadere informatie

De opbrengst van Opbrengstgericht Werken

De opbrengst van Opbrengstgericht Werken De opbrengst van Opbrengstgericht Werken 21 september 2011 Yvonne Leenders Juffrouw Marieke, op weg naar school.. Iedere landelijke onderwijsvernieuwing of - verandering vraagt van leraren. Meerdere landelijke

Nadere informatie

waarbij de leerkracht er toe doet

waarbij de leerkracht er toe doet Een geïntegreerde socioemotionele leerlingenbegeleiding waarbij de leerkracht er toe doet Workshop Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Gent Karen Jacobs, Universiteit Antwerpen 1. De SEG-vragenlijst WERKMOMENT

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen. Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek. Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs

Doorlopende leerlijnen. Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek. Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs 8 Doorlopende leerlijnen Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Handelingsgericht werken Marnix Academie vrijdagmatinee

Handelingsgericht werken Marnix Academie vrijdagmatinee Handelingsgericht werken Deel 1: Recente ontwikkelingen & ervaringen Deel 2: Ouderbetrokkenheid Marnix Academie vrijdagmatinee 24/1/2014, 13.00 16.00 uur Noëlle Pameijer, school/kinderpsycholoog, SWV en

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN (HGW)

HANDELINGSGERICHT WERKEN (HGW) HANDELINGSGERICHT WERKEN (HGW) MASTERCLASS VOOR SIMEA HGW & leerlingen met een communicatieve beperking 15 april 2016, 10.45 14.45 Congrescentrum De Werelt te Lunteren Noëlle Pameijer, GZ-, school-, kinderpsycholoog

Nadere informatie

Constructieve samenwerking. Communiceren met ouders en kinderen

Constructieve samenwerking. Communiceren met ouders en kinderen Constructieve samenwerking Communiceren met ouders en kinderen Uitgangspunten 1. Onderwijsbehoeften en ondersteuningsbehoeften centraal 2. Transactioneel kader (context) 3. De leraar doet ertoe 4. Positieve

Nadere informatie

ONDERWIJS LOOPBAAN BEGELEIDING, DE WEG NAAR VERRIJKEND ONDERWIJS

ONDERWIJS LOOPBAAN BEGELEIDING, DE WEG NAAR VERRIJKEND ONDERWIJS ONDERWIJS LOOPBAAN BEGELEIDING, DE WEG NAAR VERRIJKEND ONDERWIJS HGW-studiedag Antwerpen 11-9-2014 Vera Van Heule, Patricia De Backer, Valérie de Smet Oorsprong en toekomst Motivatie: 2011 onvrede met

Nadere informatie

Schipper mag ik overvaren. Zeg. Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal.

Schipper mag ik overvaren. Zeg. Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal. Zeg Zeg dat ik fantastisch ben, briljant, gevat, sociaal, gevoelig, handig, grappig en bijzonder geniaal. Zeg dat je zo n wonderkind als ik maar zelden ziet, zeg dat je me super vindt, maar liegen mag

Nadere informatie

UTRECHT, 13/11/2015. Monique Baard. Noëlle Pameijer

UTRECHT, 13/11/2015. Monique Baard. Noëlle Pameijer SWPBS HGW UTRECHT, 13/11/2015 Monique Baard Noëlle Pameijer Overeenkomsten SWPBS & HGW Startopdracht: Waar zien jullie overeenkomsten? Hoe kunnen zij elkaar versterken? Het SWPBS kader: vijf pijlers 1.

Nadere informatie

Werking kijkwijzer beleidsvoerend vermogen:

Werking kijkwijzer beleidsvoerend vermogen: Werking kijkwijzer beleidsvoerend vermogen: WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De kijkwijzer kan gebruikt worden om een algemeen beeld van

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. van de 4 2. Missie en Visie van de 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal

Nadere informatie

Handelingsgericht werken 1

Handelingsgericht werken 1 Handelingsgericht werken 1 De schoolinterne zorgpraktijk bepaalt in sterke mate de context waarin de diagnostische protocollen gebruikt worden. De visie en methodiek van handelingsgericht werken (HGW)

Nadere informatie

SWV Zaanstreek PO. Handelingsgericht arrangeren Wat merken de ouders (en kind) ervan dat zij er toe doen? In uw handelen als IB-er

SWV Zaanstreek PO. Handelingsgericht arrangeren Wat merken de ouders (en kind) ervan dat zij er toe doen? In uw handelen als IB-er SWV Zaanstreek PO Handelingsgericht arrangeren Wat merken de ouders (en kind) ervan dat zij er toe doen? In uw handelen als IB-er Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Arrangeer samen. De regie-rol van de school. WIB oktober-november 2015

Arrangeer samen. De regie-rol van de school. WIB oktober-november 2015 Arrangeer samen De regie-rol van de school WIB oktober-november 2015 Den Haag: Simone van Dijk Zw olle, Utrecht, Eindhoven: Annetta Klaassen en Caroline Kooistra Inhoud workshop Wat is arrangeren? Doel?

Nadere informatie

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO Aan de hand van deze checklist kunnen school en schoolbestuur vaststellen in hoeverre

Nadere informatie

Handelingsgericht arrangeren (HGA)

Handelingsgericht arrangeren (HGA) Handelingsgericht arrangeren (HGA) Toewijzing van onderwijs en jeugdhulparrangementen, op basis van de behoeften van kind en opvoeders. Dit voorbeeld van een scenario voor ondersteuningstoewijzing is ontleend

Nadere informatie

Bijlage I: Hulpmiddelen HGW: formulieren

Bijlage I: Hulpmiddelen HGW: formulieren Bijlage I: Hulpmiddelen HGW: formulieren Uit het boek Handelingsgericht werken: een handreiking voor de interne begeleider. Samen met leraar, ouders en kind aan de slag van Noëlle Pameijer en Tanja van

Nadere informatie

Uitwerking basisondersteuning (concept)

Uitwerking basisondersteuning (concept) Uitwerking basisondersteuning (concept) Auteur Versie Datum 1 Overzicht besluitvormingstraject Datum: 19-3-2015 bestuur (concept) Datum: 20-5-2015 bestuur (definitieve versie) 2 Inhoudsopgave Wat verstaan

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Deze kaart biedt een aantal indicatoren om bij de uitvoering van de stappen uit 1-zorgroute op groepsniveau en op schoolniveau de kwaliteit te monitoren en te

Nadere informatie

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs

Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Visie op zorg voor leerlingen in het secundair onderwijs Joost Laeremans Stafmedewerker Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Edegem 15 november 2011 1. Inleiding Het is mei 2011. Robbe

Nadere informatie

ZORGBELEID. De zorgcoördinator wordt steeds gesteund en bijgestaan door het zorgteam.

ZORGBELEID. De zorgcoördinator wordt steeds gesteund en bijgestaan door het zorgteam. ZORGBELEID Dit document is een samenvatting van alle zorginitiatieven die op schoolniveau genomen worden om kinderen die extra aandacht vragen, om welke reden ook, met de beste zorgen te omringen. Het

Nadere informatie

Doelen werksessie HGW

Doelen werksessie HGW Handelingsgericht Samenwerken: ieder in zijn kracht! Ontmoetingsdag 12 september 2013 Werksessie HGW in de klas 13.30 15.30 Noëlle Pameijer, school/kinderpsycholoog www.swvunita.nl 1 Doelen werksessie

Nadere informatie

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De

Nadere informatie

onderwijs, de ontwikkelingen op een rij

onderwijs, de ontwikkelingen op een rij onderwijs, de ontwikkelingen op een rij Veel scholen zijn begonnen met het werken met groepsplannen. Anderen zijn zich aan het oriënteren hierop. Om groepsplannen goed in te kunnen voeren is het belangrijk

Nadere informatie

in onze school is elk kind een ster!

in onze school is elk kind een ster! 2 Kom er bij en zoek het niet te ver, in onze school is elk kind een ster! Een kort fragment uit ons schoollied dat perfect weergeeft waar wij met onze school willen voor staan. Een school die elk kind

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Visie 3. Kernwaarden. 4. Zorgstructuur. 5. Zorgniveau 1 6. Zorgniveau Zorgniveau 3 9. Zorgniveau Zorgniveau 5.

Inhoudsopgave. Visie 3. Kernwaarden. 4. Zorgstructuur. 5. Zorgniveau 1 6. Zorgniveau Zorgniveau 3 9. Zorgniveau Zorgniveau 5. Zorgstructuur 1 Inhoudsopgave Visie 3 Kernwaarden. 4 Zorgstructuur. 5 Zorgniveau 1 6 Zorgniveau 2... 7 Zorgniveau 3 9 Zorgniveau 4 11 Zorgniveau 5. 13 Bijlagen.. 15 2 Visie De visie van de Fonkelsteen:

Nadere informatie

Handelingsgericht integraal arrangeren

Handelingsgericht integraal arrangeren Handelingsgericht integraal arrangeren Schoolpsychologen congres 15 maart 2013 Mirella van Minderhout Senior onderwijs adviseur CED-groep NVO-orthopedagoog-Generalist Cognitief gedragstherapeut VCGt Bureau

Nadere informatie

Een leerling heeft niet langer een probleem, wel een oplossing Een eerste kennismaking voor CLB-medewerkers en leerlingenbegeleiders

Een leerling heeft niet langer een probleem, wel een oplossing Een eerste kennismaking voor CLB-medewerkers en leerlingenbegeleiders Het gemotiveerd verslag Een leerling heeft niet langer een probleem, wel een oplossing Een eerste kennismaking voor CLB-medewerkers en leerlingenbegeleiders Het gemotiveerd verslag 2 3 Een gemotiveerd

Nadere informatie

Protocol Multidisciplinair Overleg

Protocol Multidisciplinair Overleg Protocol Multidisciplinair Overleg Samenwerkingsverband VO Amstelland en de Meerlanden Mei 2015 Patricia Lampe Jolanda van Veen 1 Inleiding Bij het in kaart brengen van de zorgstructuur op alle scholen

Nadere informatie

Kennismaking met Handelingsgericht Werken in het

Kennismaking met Handelingsgericht Werken in het Kennismaking met Handelingsgericht Werken in het José Oosterheert Wouter Camps Nico van der Meer VO Woensdag 28 januari 2015 - HCO Agenda Welkom en inhoudelijke toelichting De kerngedachten en 7 uitgangspunten

Nadere informatie

Wat kan ik, wat moet ik en wat wil ik met Passend Onderwijs? Presentatie voor twijfelaars, nieuwsgierigen en sceptici, door Simone van Dijk

Wat kan ik, wat moet ik en wat wil ik met Passend Onderwijs? Presentatie voor twijfelaars, nieuwsgierigen en sceptici, door Simone van Dijk Wat kan ik, wat moet ik en wat wil ik met Passend Onderwijs? Presentatie voor twijfelaars, nieuwsgierigen en sceptici, door Simone van Dijk drs. Simone van Dijk s.vandijk@oog.nl 06 20405712 Doelen Passend

Nadere informatie

Onze zorgboom staat symbool voor groei en ontwikkeling. We willen onze boompjes zo goed mogelijk verzorgen zodat ze verder kunnen groeien en

Onze zorgboom staat symbool voor groei en ontwikkeling. We willen onze boompjes zo goed mogelijk verzorgen zodat ze verder kunnen groeien en ZORGVISIE Onze zorgboom staat symbool voor groei en ontwikkeling. We willen onze boompjes zo goed mogelijk verzorgen zodat ze verder kunnen groeien en ontwikkelen. Zo groeien we samen naar een mooie toekomst!

Nadere informatie

De Piramide van Pavlov, de interactiedriehoek en de rubrics

De Piramide van Pavlov, de interactiedriehoek en de rubrics De Piramide van Pavlov, de interactiedriehoek en de rubrics Hoe kunnen we gedragsproblemen in het onderwijs substantieel verminderen? Een integrale benadering voor op de werkvloer leidt tot minder ervaren

Nadere informatie

Handelingsgericht werken in passend onderwijs: gedragsvraagstukken

Handelingsgericht werken in passend onderwijs: gedragsvraagstukken 13 mei 2015 Knapzakdag Almere Erik van Meersbergen Handelingsgericht werken in passend onderwijs: Contact via e-mail h.vanmeersbergen@fontys.nl 1 Programma 1. HGW in passend onderwijs (PO) 2. PO en de

Nadere informatie

Bijlage 2: De indicatoren van beleidsvoerend vermogen

Bijlage 2: De indicatoren van beleidsvoerend vermogen Bijlage 2: De indicatoren van beleidsvoerend vermogen 1 2 3 4 1. Wat is beleidsvoerend vermogen? De scholen die een succesvol beleid voeren, gebruiken hun beleidsruimte maximaal zodat de onderwijskwaliteit

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

Na de transformatie: perspectief van het onderwijs

Na de transformatie: perspectief van het onderwijs Na de transformatie: perspectief van het onderwijs Onderwijs en Jeugdzorg: Samen Sterk 8/10/2015, De Reehorst te Ede Drs. Noëlle Pameijer, GZ/school/kinderpsycholoog SWV Unita en SBO Annie M.G. Schmidtschool

Nadere informatie

Competentiemeter docent beroepsonderwijs

Competentiemeter docent beroepsonderwijs Competentiemeter docent beroepsonderwijs De beschrijving van de competenties in deze competentiemeter is gebaseerd op: - de bekwaamheidseisen uit de Algemene Maatregel van Bestuur als uitwerking van de

Nadere informatie

Handelingsgericht werken: Signaleren en ouderbetrokkenheid

Handelingsgericht werken: Signaleren en ouderbetrokkenheid Programma Handelingsgericht werken: Signaleren en ouderbetrokkenheid Op de lijn HGW in vogelvlucht Onderwijsbehoeften Signaleren adhv casus Samenwerken met ouders Wat werkt? Tirza Bosma Onderwijscentrum

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Handelingsgericht werken / 1-Zorgroute Aanbod Transfer Educatie

Handelingsgericht werken / 1-Zorgroute Aanbod Transfer Educatie Handelingsgericht werken / 1-Zorgroute Aanbod Transfer Educatie Inleiding op implementatie HGW/1-Zorgroute De 1-zorgroute (1-ZR) is een project wat gericht is op zorg aan leerlingen in de groep, in school

Nadere informatie

Handelingsgericht en opbrengstgericht werken

Handelingsgericht en opbrengstgericht werken Handelingsgericht en opbrengstgericht werken 1 e Schoolpsychologencongres! 15 maart 2013 Hotel Casa 400 Amsterdam Noëlle Pameijer, schoolpsycholoog, SWV Annie M.G. Schmidt te Hilversum 1 Stelling 1 HGW

Nadere informatie

Zorgbeleid in het gewoon basisonderwijs en secundair onderwijs in Vlaanderen:

Zorgbeleid in het gewoon basisonderwijs en secundair onderwijs in Vlaanderen: Zorgbeleid in het gewoon basisonderwijs en secundair onderwijs in Vlaanderen: kenmerken, predictoren en samenhang met taakopvatting en handelingsbekwaamheid van leerkrachten OBPWO project 09.05 http://www.ond.vlaanderen.be/obpwo/projecten/2009/0905

Nadere informatie

Handelingsgericht werken in de rebound Joy Bijleveld en Marjoke Laan

Handelingsgericht werken in de rebound Joy Bijleveld en Marjoke Laan Handelingsgericht werken in de rebound Joy Bijleveld en Marjoke Laan Inhoud Actuele ontwikkelingen Doorlopende zorglijn Handelingsgerichte werken Casus Ad 1: Actuele ontwikkelingen Passend onderwijs Zorg

Nadere informatie

Een geïntegreerd zorgbeleid wordt gedragen door een gedeelde visie op zorg.

Een geïntegreerd zorgbeleid wordt gedragen door een gedeelde visie op zorg. Onze visie op zorg Vanuit ons pedagogisch project hebben wij de opdracht om met brede zorg te werken aan de ontplooiing van elk kind. We bekommeren ons om elk kind vanuit zijn talenten en mogelijkheden

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Evoluties in maatschappij en onderwijs Achtergrond (Toekomstige) leraren voelen zich niet voorbereid (o.a. Cook 2001, Loreman e.a., 2005) Handelingsverlegenheid

Nadere informatie

WELKOM! Mentoren D2 Sessie 1 Dinsdag 11 oktober 2016

WELKOM! Mentoren D2 Sessie 1 Dinsdag 11 oktober 2016 WELKOM! Mentoren D2 Sessie 1 Dinsdag 11 oktober 2016 INHOUD D2 sessie 1 1. Welkom 2. Praktisch 3. HGW tempel 4. OSOB 5. HOV en het Orthodidactisch schema 2 Welkom! Steffie Dhuyvetter Greet Rogge Sophie

Nadere informatie

SWV Unita. Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt

SWV Unita. Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt SWV Unita Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige Cognitief gedragstherapeut VGCt Mirella van Minderhout m.vanminderhout@cedgroep.nl 06-41115798 Uitgangspunt bijeenkomst:

Nadere informatie

Hieronder wordt de procedure voor de beoordeling van de bekwaamheid van de student in de beroepspraktijk kort weergegeven.

Hieronder wordt de procedure voor de beoordeling van de bekwaamheid van de student in de beroepspraktijk kort weergegeven. Procedure en criteria voor het beoordelen van studenten in de beroepspraktijk Hieronder wordt de procedure voor de beoordeling van de bekwaamheid van de student in de beroepspraktijk kort weergegeven.

Nadere informatie

Er is een gericht plan van aanpak; met instemming van team en MR op de onderdelen: - Zorgstructuur - Verhogen van de opbrengsten

Er is een gericht plan van aanpak; met instemming van team en MR op de onderdelen: - Zorgstructuur - Verhogen van de opbrengsten Ambitie Doel Strategie Metingen Begroting Dashboard Actieplan (wie, wanneer) I De inspectie heeft vlak voor de zomervakantie van 2014 de school bezocht. Het bestuur heeft de inspectie toegezegd dat er

Nadere informatie

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK:

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK: In de Review Wat Werkt? van Kim Bellens en Bieke De Fraine (2012) lezen we in verband met de CIPO Proces Instructiestijl dat het vooropstellen van duidelijke doelen door de leerkracht en deze communiceren

Nadere informatie

Handelings- en opbrengstgericht werken op de Calvijnschool. Vertrouwd onderwijs vanuit een nieuwe benadering

Handelings- en opbrengstgericht werken op de Calvijnschool. Vertrouwd onderwijs vanuit een nieuwe benadering Handelings- en opbrengstgericht werken op de Calvijnschool Vertrouwd onderwijs vanuit een nieuwe benadering Zeilen verzetten Onderwijs blijft in beweging. De kranten staan vol met discussies over identiteit,

Nadere informatie

ook dát nog? Handelingsgericht Werken:

ook dát nog? Handelingsgericht Werken: Opbrengstgericht Werken door Handelingsgericht Werken Nico van der Meer en hebben alles met elkaar te maken Hoe kun je vasthouden aan wat je als school zelf belangrijk vindt? Wat past bij de school die

Nadere informatie

De missie en de visie van CNS Zomerland

De missie en de visie van CNS Zomerland De missie en de visie van CNS Zomerland Omdat de missie en de visie samen de kern van onze school vormen, staan deze aan het begin van het schoolplan 2011-2015. Missie CNS Zomerland: onderwijs met Z NKRACHT

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

5 oktober 2010 ZORGTRAJECT DE POELJEUGD

5 oktober 2010 ZORGTRAJECT DE POELJEUGD Schema 1 zorgroute: Er zijn 3 niveau s te onderscheiden: Zorg op groepsniveau, zorg op schoolniveau en bovenschoolse zorg. In het bovenstaande model zijn deze als volgt weergegeven: De rode cirkel (linksbovenin

Nadere informatie