ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN"

Transcriptie

1 ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN De meeste mensen, en dus ook leerlingen, praten niet alleen met anderen, maar voeren ook gesprekken met en in zichzelf. De manier waarop leerlingen over, tegen en in zichzelf praten kan van invloed zijn op hun gevoel van eigenwaarde en op hun competentiegevoel. Het maakt bijvoorbeeld een groot verschil of je, als leerling, bij het terugkrijgen van een 8 voor een proefwerk tegen jezelf zegt: Ik ben dus redelijk goed in aardrijkskunde, of dat je in zo n situatie van binnen zegt: Goh, toevallig geluk gehad. Zo kan het ook behoorlijk uitmaken of een leerling, wanneer een klasgenoot een onaardige opmerking maakt, tegen zichzelf zegt: Hij heeft duidelijk een hekel aan me, of dat ze in die situatie zegt: Jeetje, wat is die chagrijnig vandaag. In bovenstaande voorbeelden worden de gedachten die de leerlingen naar boven kregen attributies genoemd. Attributies zijn opmerkingen die iemand in zichzelf maakt n.a.v. een gebeurtenis en die de gebeurtenis verklaren door deze in verband te brengen met een oorzaak. Met andere woorden: Iemand schrijft in zijn hoofd (attribueert) bepaalde gebeurtenissen toe aan bepaalde oorzaken (de 8 voor het proefwerk werd toegeschreven aan geluk). We zijn ons niet altijd bewust van dit attributieproces, maar als je erop let, kun je erachter komen wat voor attributies je gebruikt. Voor sommige leerlingen kan dat handig zijn, want attributies hebben invloed op gevoelens. Ze kunnen maken dat iemand zich onprettig voelt in een situatie waarin hij zich eigenlijk prettig had kunnen voelen ( toevallig geluk gehad bij het halen van een goed cijfer), of ze kunnen een akeliger gevoel geven dan nodig is in een toch al vervelende situatie ( hij heeft duidelijk een hekel aan me bij een onaardige opmerking van een klasgenoot). In beide voorbeelden kan het veroorzaakte gevoel vervolgens weer invloed hebben op het competentiegevoel, en zelfs op het zelfbeeld van de leerling. ( Toevallig geluk gehad, want eigenlijk kan ik er niks van/ ben ik dom, en volgende keer zal ik wel weer een onvoldoende halen of hij heeft duidelijk een hekel aan me, logisch, ik ben ook een stom, saai kind ). Sommige leerlingen volgen een patroon bij hun attributies. Zij denken gewoonlijk negatief over zichzelf. In zo n geval spreekt men van een (negatieve) attributiestijl. In principe kunnen we kiezen welk soort attributie we gebruiken bij een bepaalde gebeurtenis, en als we ons bewust zijn van een attributie die we gebruikt hebben kunnen we deze ook veranderen. Met wat begeleidende hulp zijn de meeste leerlingen daar ook toe in staat. Hiervoor zijn twee stappen nodig: 1. De docent helpt de leerling om zich bewust te worden van zijn attributies en eventueel van zijn attributiestijl. Bijvoorbeeld door de leerling regelmatig een reactie te laten geven op behaalde resultaten. 2. Een leerling met een attributiestijl die een negatieve invloed heeft op zijn competentiegevoel wordt vervolgens geholpen om bewust andere attributies te gebruiken.

2 Welke groepen attributies kunnen we onderscheiden? De oorzaak van een gebeurtenis kan toegeschreven worden aan iets dat extern (buiten de leerling) of iets dat intern (binnen de leerling) ligt. De oorzaak van de gebeurtenis kan als globaal (algemeen geldend) gezien worden of als specifiek (bij één bepaalde situatie horend). De oorzaak kan als stuurbaar of als niet-stuurbaar beschouwd worden. Bij het voorbeeld van het proefwerk is de attributie toevallig geluk gehad : extern, specifiek en nietstuurbaar. De attributie ik ben goed in aardrijkskunde is intern, specifiek en niet-stuurbaar. Een attributie in dit voorbeeld wordt globaal als de leerling de oorzaak van het cijfer in een algemener gebied zoekt, bijvoorbeeld: ik kan goed leren (intern, globaal, niet-stuurbaar). Tenslotte een voorbeeld van een attributie die de oorzaak als stuurbaar ziet: Ik heb dit proefwerk ook goed voorbereid (intern, specifiek en stuurbaar). Leerlingen die hun gevoel van competentie (en daardoor hun motivatie) makkelijk verliezen, wijten onvoldoende resultaten meestal aan interne, niet-stuurbare factoren, die zowel globaal als specifiek kunnen zijn. Juist daardoor kan bij hen het verlammende gevoel ontstaan waardoor ze zich niet competent meer voelen. Ze zoeken de schuld wel binnen zichzelf, maar bij iets dat niet te veranderen is door henzelf. Voldoende resultaten schrijven ze vaak automatisch toe aan externe, niet-stuurbare factoren, die ook weer globaal of specifiek kunnen zijn. En ook bij een voldoende is er dus geen reden om meer in zichzelf te gaan geloven. Om leerlingen te helpen om hun gevoel van competentie vast te houden, en dus gemotiveerd te blijven, zouden we hen moeten leren om de oorzaak van onvoldoende resultaten te zoeken in interne en stuurbare (globale of specifieke) factoren. Op die manier kunnen zij zich gaan afvragen wat zij anders zouden kunnen doen om de kans op een voldoende resultaat te vergroten. Daarnaast zouden de leerlingen voldoende resultaten ook toe moeten schrijven aan interne, stuurbare factoren. Met andere woorden: Geniet volop van je voldoendes, redeneer ze niet weg, en bekijk bij negatieve resultaten nuchter hoe je de situatie kunt verbeteren (door bijvoorbeeld hulp te vragen om op een andere manier te leren of regelmatiger je huiswerk te maken).

3 OEFENING IN ATTRIBUEREN. Opdracht 0. Bedenk een situatie uit je eigen leven waarin er iets echt mis ging of waarin je jezelf voelde falen. Schrijf even kort op wat er aan de hand was, zodat wij allemaal een helder beeld krijgen van wat er zich voordeed. Geef daarna aan waardoor dit veroorzaakt werd volgens jou: VOORVAL: OORZAAK/ OORZAKEN:.. OEFENING IN HET HERKENNEN EN OMZETTEN VAN ATTRIBUTIES VAN LEERLINGEN. Voorbeelden van attributies: 1. Ik heb dit proefwerk verknoeid omdat ik nu eenmaal niet goed ben in Engels. 2. Ik heb een onvoldoende gehaald omdat die man de pik op me heeft. 3. Ik heb een voldoende voor dit werk want het waren toevallig erg makkelijke vragen. 4. Ik heb een onvoldoende omdat ik zo langzaam ben dat ik nooit een proefwerk afkrijg. 5. Ik heb een voldoende voor dit proefwerk omdat iedereen een goed cijfer had. 6. Ik ben blijven zitten omdat ik gewoon lui ben. Opdracht 1. Vermeld achter elke attributie in welke categorie deze valt. Is de attributie globaal of specifiek, intern of extern en stuurbaar of niet-stuurbaar? Opdracht 2. Selecteer die attributies die het competentiegevoel van de leerling zouden kunnen verminderen. Opdracht 3. Zet de in opdracht 2 geselecteerde attributies om in attributies die intern, specifiek en stuurbaar zijn. Opdracht 4. Je wilt leerlingen leren om zelf hun attributies om te zetten. Hoe voer je dat gesprek? Neem als voorbeeld één van bovenstaande attributies en oefen het gesprek. Eén van jullie is de leerling, de ander speelt zichzelf. Aandachtspunt: Je wilt dat de leerling het zélf gaat doen. Stel dus meer vragen dan dat je raad geeft.

4 ATTRIBUTIES N.A.V. EEN ONVOLDOENDE GEMAAKT PROEFWERK FRANS. INTERN INTERN EXTERN EXTERN GLOBAAL SPECIFIEK GLOBAAL SPECIFIEK STUUR- BAAR ik heb nog te weinig woordkennis voor het lezen van een Franse tekst ik heb me te weinig ingezet om het proefwerk voor te bereiden de docent denkt al vanaf het begin dat ik geen aanleg heb voor Frans mijn moeder zou me helpen bij de voorbereiding, maar ze had niet veel tijd NIET- STUUR- BAAR ik heb geen aanleg om talen te leren de futur van de Franse onregelmatige werkwoorden is voor mij niet te begrijpen Frans is een moeilijk vak, en het proefwerk was extra moeilijk ik kon waar ik zat de luistertoets bijna niet horen Hoe kun je in de les werken aan het toeschrijven van succes en falen aan de juiste oorzaken? Meest voor de hand liggend aanknopingspunt: naar aanleiding van een (diagnostische) TOETS. Er zijn dan twee varianten mogelijk: VOOR het maken van de toets: *Laat leerlingen van tevoren op hun blaadje noteren wat ze denken te zullen scoren op grond van hun voorbereiding en de mate waarin ze de stof begrepen hebben *Laat leerlingen na het maken van de toets op het blaadje noteren wat ze denken gescoord te hebben- op grond van bovenstaande én de confrontatie met de echte toets NA het maken van de toets: *Laat leerlingen, voordat je de toets teruggeeft en bespreekt, eerst voor zichzelf noteren welk cijfer ze ervoor denken te krijgen en de reden waarom ze dat denken. Geef de toets terug en laat ze beide cijfers vergelijken. Als er een groot verschil is tussen verwacht en echt behaald cijfer, vraag je ze te noteren hoe dat volgens hen komt (uitgebreid). *Geef de toets terug en laat leerlingen noteren waar ze volgens hen dit cijfer aan te danken/wijten hebben (eenvoudig). Probeer op grond van de verschillende attributies die je van leerlingen hoort een onderwijsleergesprek op te zetten rond de vaardigheid attribueren en leerlingen zelf tot omzetten van hun beweringen aan te sporen. Een persoonlijk gesprek met een leerling die erg slecht inschat wat zijn resultaat zal zijn is daarnaast natuurlijk hét aangewezen middel.

5 REFLECTIEFORMULIER bij toets Naam: ATTRIBUTIES MAKEN betekent dat je de juiste oorzaken weet te geven waarom iets goed of slecht ging. Op dit formulier probeer je te bedenken hoe je de laatste toets gemaakt hebt en - nadat je het resultaat hebt teruggekregen - hoe je tot dit resultaat gekomen bent. Doel: Leren van de dingen die goed en niet goed gegaan zijn, om je aanpak bij de bestudering van leerstof voor de volgende keer te kunnen aanpassen, veranderen en verbeteren. Leren om de oorzaken van je succes en falen zo dicht mogelijk bij jezelf te zoeken. Bijkomend doel van dit formulier: Vastleggen van de punten die je voor de volgende keer opnieuw wilt bestuderen Informatie geven aan je docent over de oorzaken die jij gevonden hebt. Beantwoord voordat je het gemaakte werk terugkrijgt: Welk cijfer denk je gehaald te hebben? Hoe kom je hierbij? Beantwoord nadat je de toets teruggekregen hebt: Welk cijfer heb je gehaald? Hoe verklaar je het (eventuele) verschil tussen wat je dacht gehaald te hebben en het werkelijke cijfer?.. Lees nu de toets goed door, om te kijken wat goed gegaan en waar je fouten te verbeteren hebt: Op welke punten zie jij dat je jezelf kunt verbeteren? Noteer een paar voorbeelden: Wat zeggen deze voorbeelden over de aanpak die je gekozen hebt bij de voorbereiding? Wat ga je doen om je aanpak te veranderen/ bij te stellen / te verbeteren?.. Wat heb je daar precies bij nodig? Noteer op de achterkant van dit blad zinnen, uitdrukkingen e.d. uit de toets, die je wilt vastleggen om te bestuderen voor de volgende toets. Lever dit formulier in bij je docent als je klaar bent met de achterkant. BEDANKT VOOR DE MOEITE!

c) Maak een startschema De titel schrijf je in het midden, daaromheen de kopjes of de belangrijkste woorden en begrippen.

c) Maak een startschema De titel schrijf je in het midden, daaromheen de kopjes of de belangrijkste woorden en begrippen. 1) Hoe lees ik een tekst? Een tekst lezen is iets anders dan een tekst leren. Deze vaardigheid behandelt het zogenaamde oriënterend lezen. Dit noemt men ook wel verkennend of extensief lezen. Je leest

Nadere informatie

HUISWERKTIPS. Hoe kan ik mijn zoon of dochter beter begeleiden bij het maken van huiswerk? Inhoud:

HUISWERKTIPS. Hoe kan ik mijn zoon of dochter beter begeleiden bij het maken van huiswerk? Inhoud: HUISWERKTIPS Hoe kan ik mijn zoon of dochter beter begeleiden bij het maken van huiswerk? Inhoud: Algemene tips voor werkruimte en aanpak Tips per vak Algemene Tips Werkplek Bekijk samen met uw kind wat

Nadere informatie

LESSENSERIE MINDFULNESS GROEP 7/8

LESSENSERIE MINDFULNESS GROEP 7/8 LESSENSERIE MINDFULNESS GROEP 7/8 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 De lessenserie in het kort 3 Doelstellingen 3 Benodigdheden 3 Trefwoorden en kernbegrippen 3 Overzicht lesinhouden 4 Les 1 Confrontatie

Nadere informatie

Studietips leerjaar 1 (locatie Asten)

Studietips leerjaar 1 (locatie Asten) Studietips leerjaar 1 (locatie Asten) 2 Inhoud Inleiding... 4 Hoe maak ik een goede studieplanning?... 5 De inpaklijst... 8 Gebruik huiswerkschema... 10 Huiswerkschema... 11 Gebruik WRTS... 12 Hoe en wat

Nadere informatie

Hoe je nooit meer gepest wordt... Voorgoed!!

Hoe je nooit meer gepest wordt... Voorgoed!! Hoe je nooit meer gepest wordt... Voorgoed!! Door: Izzy Kalman, MS www.bullies2buddie.com [Izzy Kalman is in het Engels te bereiken via email: Izzy@bullies2buddies.com. Binnen Nederland: www.pesten.net

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

AGRESSIE OP JE WERK PRAAT ER EENS OVER!

AGRESSIE OP JE WERK PRAAT ER EENS OVER! AGRESSIE OP JE WERK PRAAT ER EENS OVER! Voel je je veilig? Heb je wel eens te maken met agressie? Hoe ga je ermee om? En wat doe je zoal om agressie te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken? Voel

Nadere informatie

Motivatie om te leren. Introductie. Monique Boekaerts. Eductional Practices Series 10 vertaald uit het Engels door Cordys Onderwijstrajecten

Motivatie om te leren. Introductie. Monique Boekaerts. Eductional Practices Series 10 vertaald uit het Engels door Cordys Onderwijstrajecten Monique Boekaerts Motivatie om te leren Eductional Practices Series 10 vertaald uit het Engels door Cordys Onderwijstrajecten Introductie In de afgelopen veertig jaar is er veel onderzoek gedaan naar de

Nadere informatie

Werkboek. Creëer meer plezier in je werk

Werkboek. Creëer meer plezier in je werk Werkboek Creëer meer plezier in je werk Schouten en Nelissen ontwikkelde, samen met de universiteit van Utrecht, een training die medewerkers bewust maakt van de ruimte die zij zelf hebben om het werk

Nadere informatie

Hoe kun je als leerkracht pesten in je klas voorkomen en bestrijden?

Hoe kun je als leerkracht pesten in je klas voorkomen en bestrijden? Waarom ik werd gepest? Ik was anders dan de rest. Had niks met roze en speelde nooit met poppen. Op de middelbare school werd het pesten zo erg dat ik in de pauzes niet meer de kantine in durfde. Als de

Nadere informatie

1 e HULP BIJ ONGEWENSTE RESULTATEN

1 e HULP BIJ ONGEWENSTE RESULTATEN Trefwoorden Gedragsverandering Verandermanagement Communicatie PIM BOUWMAN EN LOES WOUTERSON 1 e HULP BIJ ONGEWENSTE RESULTATEN Effectiever leidinggeven door reflecteren op eigen handelen Pim Bouwman richtte

Nadere informatie

Leven met dyscalculie Het verhaal van een 23-jarige

Leven met dyscalculie Het verhaal van een 23-jarige Wat betekent het om dyscalculie te hebben? Hoe uit zich dat in de praktijk? Waar loop je zoal tegenaan? Welke dingen zijn voor jou moeilijk waar andere mensen niet eens bij stil staan? Laura Schermer,

Nadere informatie

Wanneer één van je ouders ALS heeft

Wanneer één van je ouders ALS heeft Wanneer één van je ouders ALS heeft Introductie ALS komt niet zo vaak voor en het is onwaarschijnlijk dat je nog iemand kent die een ouder of stiefouder heeft met deze ziekte. Het is gemakkelijk te begrijpen

Nadere informatie

Wat heb je nou aan informatie zonder motivatie?

Wat heb je nou aan informatie zonder motivatie? Wat heb je nou aan informatie zonder motivatie? Een onderzoek onder leerlingen over de overgang en aansluiting van het vmbo-tl naar de havo en het mbo en de rol van loopbaanoriëntatiebegeleiding in dit

Nadere informatie

Wat als mijn kind een eetstoornis heeft?

Wat als mijn kind een eetstoornis heeft? Wat als mijn kind een eetstoornis heeft? Handleiding door ouders voor ouders 2 / Handleiding eetstoornissen voor ouders / Buro PUUR Sponsoren Deze handleiding is gesponsord door : TDS Schiedam www.tds.nu

Nadere informatie

Techniekkaart: Het houden van een interview

Techniekkaart: Het houden van een interview WAT IS EEN INTERVIEW? Een interview is een vraaggesprek. Wat een interview speciaal maakt, is dat je met een interview aan informatie kunt komen, die je niet uit boeken kunt halen. Als je de specifieke

Nadere informatie

Meegaan in de veranderende werkelijkheid, kan ik dat?

Meegaan in de veranderende werkelijkheid, kan ik dat? Meegaan in de veranderende werkelijkheid, kan ik dat? Dilemma's bij dementie. Handleiding voor het gesprek met mantelzorgers. In een viertal films vertellen 10 mantelzorgers over 4 dilemma's die spelen

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

colofon Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 CPS onderwijsontwikkeling en advies, januari 2007

colofon Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 CPS onderwijsontwikkeling en advies, januari 2007 Ken je kwaliteiten! colofon Inhoudsopgave CPS onderwijsontwikkeling en advies, januari 2007 Auteurs: Mandy Evers, Els Loman, Willi Soepboer - CPS, Amersfoort Illustraties: Digitale Klerken, Utrecht Vormgeving:

Nadere informatie

Hoe als school om te gaan met de nasleep van de aanslag in Parijs?

Hoe als school om te gaan met de nasleep van de aanslag in Parijs? Hoe als school om te gaan met de nasleep van de aanslag in Parijs? Suggesties en lesbrieven voor leerkrachten in (vreedzame) basisscholen De aanslag op de redactie van het satirische tijdschrift Charlie

Nadere informatie

Dyslexie, wat nu? Wat moet ik weten om dyslectische kinderen te begeleiden? Saskia van Hugten

Dyslexie, wat nu? Wat moet ik weten om dyslectische kinderen te begeleiden? Saskia van Hugten Dyslexie, wat nu? Wat moet ik weten om dyslectische kinderen te begeleiden? Saskia van Hugten Inhoudsopgave Inleiding H1: Wat is dyslexie? blz. 3 1: Oorzaak van dyslexie blz. 4 2:Dyslexie in de praktijk

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Jij zoekt werk. en je hebt dyslexie. Zo pak je dat aan!

Jij zoekt werk. en je hebt dyslexie. Zo pak je dat aan! Jij zoekt werk en je hebt dyslexie Zo pak je dat aan! 3 e druk 3 e oplage december 2007 ISBN 9789074910446 Copyright 2006 irv, Hoensbroek Uitgever: Auteurs: CrossOver, Woerden Brigitte van Lierop Enid

Nadere informatie

Lekker in je vel in 7 stappen. Life Balance

Lekker in je vel in 7 stappen. Life Balance Lekker in je vel in 7 stappen Welkom bij deze E-cursus Dank je wel voor het aanschaffen van deze E-cursus. Ik ga jou helpen zodat jij weer lekker in je vel komt te zitten. Wat ik zelf heb ervaren en waar

Nadere informatie

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Informatieboekje over de Kindertelefoon Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Landelijk Bureau Kindertelefoon Juli 2014 1 Inhoud 1 Wat is de Kindertelefoon?... 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je?...

Nadere informatie

Een Bijzondere Broer of Zus

Een Bijzondere Broer of Zus Een Bijzondere Broer of Zus Informatiemap voor jongeren met een broer of zus met een handicap, chronische ziekte of psychische stoornis Uitgave: GGNet, regio Apeldoorn Team Preventie Postbus 2003 7230

Nadere informatie

Dyslexie, een praktische gids voor. scholen voor voortgezet onderwijs. [dyslexie]

Dyslexie, een praktische gids voor. scholen voor voortgezet onderwijs. [dyslexie] Dyslexie, een praktische gids voor scholen voor voortgezet onderwijs [dyslexie] [dyslexie] [langs de stippellijn uitknippen voor een boekenlegger] Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige

Nadere informatie

Bespreek je vak man! Waarom een goed gesprek? Een goed gesprek tussen werk nemer en werkgever over thema s als bijblijven

Bespreek je vak man! Waarom een goed gesprek? Een goed gesprek tussen werk nemer en werkgever over thema s als bijblijven bespreek je vak man Bespreek je vak man! Of je nou tractorchauffeur, kraanmachinist of grondwerker bent, ondernemer of werknemer, feit is dat je in een prachtige sector werkt. Natuurlijk wil je dat zo

Nadere informatie

Reflecteren: de basis

Reflecteren: de basis Noordhoff Uitgevers bv Persoonlijke ontwikkeling en professionaliteit Reflecteren: de basis Op weg naar bewust en bekwaam handelen Mirjam Groen Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen Houten reflecteren.indb

Nadere informatie