Mondriaan voor beginners groep 7 en 8. Lees- en verteltekst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mondriaan voor beginners groep 7 en 8. Lees- en verteltekst"

Transcriptie

1 Mondriaan voor beginners groep 7 en 8 Lees- en verteltekst

2 Voor de leerkracht Piet Mondriaan met Broadway Boogie Woogie, foto: Fritz Glarner Museumlesbeschrijving Het Gemeentemuseum Den Haag beheert de grootste collectie werken van Piet Mondriaan ( ) ter wereld met als sluitstuk zijn allerlaatste schilderij, de Victory Boogie Woogie. Mondriaan begon zijn carrière met schilderijen van landschappen. De vraag is hoe hij uiteindelijk tot zijn beroemde composities met primaire kleuren is gekomen. In deze museumles onderzoeken we Mondriaans werk. De kinderen kunnen de geleidelijke veranderingen in zijn werk op de voet volgen: van Molen bij zonlicht, naar de bloeiende (appel)bomen, tot aan de composities. De schilderijen geven aanleiding tot het praten over begrippen als compositie en evenwicht. Iedereen ziet dat het gaat om wikken en wegen met vlakken en lijnen. Dat deed Mondriaan zijn leven lang, want zo eenvoudig is het niet om composities te maken. Het is maar de vraag of je dat zomaar kunt, laat staan je kleine broertje. De kinderen mogen het zelf gaan proberen met magneetborden en geometrische vormen in primaire kleuren. Precies zoals Mondriaan zijn composities eerst uitprobeerde met kleurvlakken op de wanden van zijn atelier of met gekleurd plakband op doek. Op zaal maken de kinderen schetsen van schilderijen uit de verschillende periodes. Deze worden gebundeld en gaan na afloop mee naar school. Het leven van Mondriaan vormt de rode draad van deze les en tegelijkertijd wordt bij de kinderen begrip gewekt voor voorstellingsloze kunst. Afbeelding op de voorkant; Piet Mondriaan, Avond; De rode boom, , olieverf op doek

3 Lesdoelen Kerndoelen Praktische tips De leerlingen kunnen 1 NEDERLANDS > Mon- Deze lees- en vertel- Deze lees- en vertel- iets vertellen over het deling taalonderwijs. De tekst is bedoeld om naar tekst is ook te downloa- leven van Piet Mondriaan. De leerlingen ervaren leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken eigen inzicht ter voorbereiding van de museumles den vanaf onze site: diens ontwikkeling van taal. Ze leren tevens die te gebruiken. De inhoud Ook handig in het geval u figuratie naar abstractie. De leerlingen kunnen informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd ervan is een aanvulling op de inhoud van de muse- in de klas beschikt over een digitaal schoolbord/ de werking van de beeld- weer te geven. umles en valt hiermee smartboard. aspecten kleur, vorm, lijn, 12 NEDERLANDS > Taal- bewust slechts gedeelte- licht en ritme in de werken beschouwing, waaronder lijk samen. U kunt deze van Mondriaan herkennen strategieën. De leerlingen tekst bijvoorbeeld voorle- en beschrijven. De leerlingen kunnen verwerven een adequate woordenschat en strate- zen, navertellen, bespreken of als inspiratie enkele karakteristieken gieën voor het begrijpen gebruiken voor een noemen van de beroemde van voor hen onbekende andersoortige les. Ook composities uit de peri- woorden. Onder woorden- treft u tot besluit sugges- ode van de Nieuwe schat vallen ook begrippen ties aan voor een of Beelding. De leerlingen doen zelfstandig opdrachten op die het leerlingen mogelijk maken over taal te denken en te spreken. meerdere les(sen) na het museumbezoek. Het is voor de leerlin- zaal, o.a. maken zij 52 ORÏENTATIE OP JEZELF gen fijn om bij hun naam schetsen naar beschou- EN DE WERELD > Tijd te worden aangesproken wing en oefenen zij met De leerlingen leren over in het museum. Een het zelf creëren van een kenmerkende aspecten van naambordje op hun evenwichtige compositie. De leerlingen weten dat tijdvakken, o.a.: wereldoorlogen en Holocaust. kleding werkt goed. Het is prettig als u de Mondriaan een belangrijke 54 KUNSTZINNIGE kinderen alvast zou willen schilder is geweest die ORÏENTATIE uitleggen dat kunstvoor- kunstenaars tot op heden De leerlingen leren beel- werpen in een museum beïnvloedt. den, taal, muziek, spel en niet aangeraakt mogen beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen worden. Het is mogelijk dat er mee uit te drukken en om er tijdens de les andere mee te communiceren. schilderijen worden 55 KUNSTZINNIGE bekeken en besproken ORÏENTATIE dan afgebeeld staan in De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te deze lees- en verteltekst. Het is toegestaan reflecteren. tijdens de museumles 56 KUNSTZINNIGE foto s van uw leerlingen te ORÏENTATIE maken zónder flits/ De leerlingen verwerven statief. enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed.

4 Voor de leerlingen Om te weten Van wanneer tot wanneer loopt de 19e eeuw? Van wanneer tot wanneer loopt de 20ste eeuw? Twee eeuwen Piet Mondriaan leefde van 1872 tot Met één been stond hij in de 19de eeuw. Met het andere in de 20ste. Om zijn kunst te begrijpen is het goed om dat te weten hoort bij de 19de eeuw. In deze eeuw leerde Mondriaan schilderen op een manier die bij zijn tijd hoorde. Op de kunstacademie oefenden kunstenaars in het heel goed kijken naar de dingen om hen heen. Die moesten ze daarna zo echt mogelijk overbrengen. Eerst met potlood op papier en daarna met verf op schildersdoek. In de 20ste eeuw kreeg Mondriaan - net als veel andere kunstenaars - heel andere ideeën over kunst. Ook die kun je niet los zien van de tijd waarin hij leefde. Het gaat dan niet meer om zo echt mogelijk, maar om heel andere dingen. Piet Mondriaan, Geschoten haas, 1891, olieverf op doek Een schilderij = een raam Piet Mondriaan was een kunstschilder. Zijn leven lang was hij geïnteresseerd in wat je met verf op doek kunt doen. Een schilderij kan als een soort raam werken. Zo was het in de 19de eeuw. De kunstenaar laat jou in een schilderij een stukje van de wereld zien. Dat kan bijvoorbeeld een landschap zijn of een portret. Iets net echt schilderen was hoe het hoorde in die tijd. In de 20ste eeuw begon dat idee over schilderkunst steeds meer te veranderen. Piet Mondriaan, Het Singel, Amsterdam, 1893, olieverf op doek

5 Parijs De fotografie bestond al weer een poos (sinds 1838) en werd steeds populairder. Foto s zijn heel geschikt om als raam te werken als uitzicht op de wereld. Dat betekende dus dat je met schilderijen iets anders zou kunnen doen. Of misschien moést je wel iets anders met de schilderkunst nu er ook fotografie was! Daarover dachten heel veel kunstenaars na aan het begin van de 20ste eeuw. Vooral in Parijs kwamen kunstenaars uit heel Europa samen om te werken en te discussiëren over kunst. Ze wilden moderne kunst maken. Kunst die paste bij hun eigen tijd. Er was een nieuwe eeuw aangebroken. De oude was voorbij. Weg met alle ouderwetse ideeën! Piet Mondriaan, Schilderij I, 1921, olieverf op doek Om over na te denken Wat vind jij het beste raam met uitzicht op de wereld : een foto of een schilderij? Waarom? Om over te filosoferen Wij leven nu ook aan het begin van een nieuwe eeuw. De 21ste. Denk jij dat er een nieuwe tijd is Piet Mondriaan, Schilderij I, 1921, olieverf op doek, detail aangebroken, waarin veel zal gaan veranderen? Om te bedenken Een schilderij = een schilderij Welke keuzes kunnen kunstenaars maken als het gaat om het schilderen van kleuren? Welke keuzes kunnen kunstenaars maken als het gaat om het schilderen van vlakken? Mondriaan ontdekte voor zichzelf dat een schilderij een wereld op zich is. Het is een vlak waarop je lijnen, vlakken en kleuren ordent. Dat is simpelweg wat een schilderij is. Daarbij heb je veel meer keuzes dan je denkt. Lijnen kunnen dik of dun zijn, horizontaal, diagonaal of verticaal lopen, vlak naast elkaar staan, recht of gekromd zijn, tot aan de rand doorlopen, afgebroken worden of zomaar stoppen, ze kunnen zwart zijn of een kleur hebben, enzovoort. Net zoveel keuzes heb je als het gaat om vlakken of om kleuren.

6 Harmonie Mondriaan zocht naar harmonie in zijn schilderijen. Hij wilde dat alles wat er op het doek stond in evenwicht was. Of dat nou bomen waren in een landschap (in zijn vroege werk) of rechthoekige vlakken tegen een lichtgrijze achtergrond (in zijn latere werk). Hij wilde evenwicht, maar geen saai evenwicht. Dat je bijvoorbeeld links een precies even grote boom of vlak zet als rechts. Dat is symmetrie. Mondriaan vond dat te gemakkelijk en niet spannend genoeg. Hij wilde dat zijn schilderijen boeiend waren om naar te kijken en tegelijk rust uitstraalden. Dat de kijker zou zien en voelen: zo klopt het. Piet Mondriaan, Compositie no. II, 1930, olieverf op doek Om te onderzoeken Kun je symmetrie ontdekken in je eigen gezicht? Piet Mondriaan, Avond aan het Gein, ca. 1906, olieverf op doek

7 Piet Mondriaan, Groot landschap, , olieverf op doek Ontwikkeling Wat moet je doen om dat witte vlak interessant te maken? - dat vraagt een schilder zich steeds af. Elke dag weer. Alles wat je kiest en daarna schildert, geeft een effect - een bepaald beeld. Iedere andere keuze levert een ander beeld op. Is dat het beeld dat je hoopte, waar je naar zocht, of toch niet helemaal? Piet Mondriaan, Rastercompositie 9: Dambordcompositie heldere kleuren, 1919, olieverf op doek De kunstenaar maakt iets, kijkt ernaar, denkt, twijfelt en oordeelt. Vaak zoekt hij/zij verder en maakt opnieuw een kunstwerk. Of de kunstenaar vindt het goed en gaat verder op de ingeslagen weg. Zo ontstaat een oeuvre dat is al het werk van een kunstenaar bij elkaar. Door heel veel kunstwerken van één kunstenaar uit verschillende periodes te bekijken kun je zien hoe het werk verandert - hoe de kunstenaar zich ontwikkelt. Piet Mondriaan, Compositie in ovaal met kleurvlakken 2, 1914, olieverf op doek

8 Zoektocht Mondriaan tekende, schilderde en keek steeds wat er gebeurde op het doek of op het vel papier. Zijn intuïtie gaf hem meestal in wat hij moest doen. Daarna keek hij er kritisch naar en bepaalde hij of het goed was of niet. Kunst maken was voor hem een zoektocht. Hij experimenteerde totdat er iets ontstond waarvan hij het gevoel had dat het klopte. Het is namelijk helemaal niet gemakkelijk om wat je maakt te laten aansluiten bij wat je in je hoofd hebt. Dus na een poos probeerde hij het dan eens een beetje anders of zelfs helemaal anders. Ook lette hij op wat andere kunstenaars deden, bijvoorbeeld Picasso. Tussen hoe de schilderijen uit zijn jonge en oude jaren er uitzien is veel verschil. Alleen als je héél goed kijkt, zie je dat het toch dezelfde schilder is. Piet Mondriaan, Molen bij zonlicht, 1908, olieverf op doek Om te bedenken Wat is experimenteren? Wat is het voordeel ervan? Zijn er ook nadelen? Wat is intuïtie? Om je te herinneren Is het jou wel eens overkomen dat je in gedachten voor je ziet zelfs precies weet wat voor moois of spannends je wilt gaan maken? Maar dat het eindresultaat toch heel anders was? Wat wilde je eigenlijk maken? En hoe zag het er uiteindelijk uit? Hoe voelde je je toen je het verschil zag? Piet Mondriaan, Compositie met gele lijnen, 1933, olieverf op doek

9 Hoe het begon Om te weten Bestaan er nu ook nog kunstacademies? Wat is een kunstacademie precies? Wat Piet Mondriaan werd in 1872 (meer dan 135 jaar geleden) geboren in Amersfoort. Hij hield veel van tekenen. Toen hij pas 17 jaar oud was, slaagde hij voor het diploma van tekenleraar. Schilderen met olieverf leerde hij van zijn oom Frits die kunstenaar was. Samen met hem werkte hij buiten - in de vrije natuur - aan landschappen. Toen hij 20 jaar oud was, verhuisde Mondriaan naar Amsterdam. Hij nam les aan de kunstacademie, want hij liever kunstenaar worden dan tekenleraar zijn. Op de academie leerde hij zo echt mogelijk schilderen. leer je er? Atelier van Piet Mondriaan aan het Rembrandtplein in Amsterdam, 1906

10 lijken, vind jij? Na de kunstacademie Piet Mondriaan, Bomen langs het Gein, 1905, olieverf op doek Hierna begon hij naar een eigen stijl te zoeken. Eerst schilderde hij landschappen in groen-, bruin- en grijstinten. Er was in Nederland een traditie in het schilderen van landschappen. Daar paste Mondriaan goed in. Zijn schilderijen laten de sfeer van dat moment van de dag zien. Veel mensen waren er enthousiast over. Daarna ontstonden er landschappen in fellere kleuren. Mondriaan had door veel buiten te zijn ontdekt dat er soms een ongelooflijke kleurenpracht te zien is. Een knalrode zon, een felroze lucht, oranjerode wolken, blauwe boerderijen het bestaat allemaal. Echt waar. Maar toen hij de kleuren ook zo begon te schilderen, wilden veel mensen dat toch niet geloven. Ze vonden zijn schilderijen heel vreemd. Dat weten we doordat er krantenartikelen bewaard zijn gebleven vol kritiek op Mondriaans werk. Later kon het hem niet eens meer schelen of de kleuren die hij gebruikte opvallend maar toch echt waren. Hij zocht naar een nieuwe manier om de schoonheid van de natuur te laten zien. En koos daarbij voor heel eigen kleuren. Er waren meer kunstenaars die dat deden in die tijd, bijvoorbeeld Jan Toorop en Vincent van Gogh. Om over te discussiëren Moeten schilderijen net echt Waarom wel of niet? Piet Mondriaan, De rode wolk, 1907, olieverf op doek Piet Mondriaan, Oostzijdse molen bij avond, , olieverf op doek

11 Beroemd Mondriaan hoort bij de meest beroemde kunstenaars van Nederland. Zijn werk heeft veel invloed gehad op kunstenaars na hem. Vanaf het moment dat hij anders ging schilderen dan de meeste schilders, waren er maar weinig mensen die hem begrepen. Soms was het moeilijk om zijn schilderijen verkocht te krijgen. Om de huur en de boodschappen te kunnen betalen, maakte hij in opdracht portretten van mensen. Of hij schilderde bloemen die beter verkochten dan het werk dat hij zelf belangrijk vond. Maar er waren ook tijden dat zijn portemonnee wél goed gevuld was. Dan kocht hij mooie kleren en ging uit dansen, want daar was hij dol op. In de laatste jaren van zijn leven raakte zijn werk redelijk bekend in een aantal landen. Ook hing het in een paar musea. Nu is zijn kunst beroemd over de hele wereld. Bijna iedereen heeft wel eens van hem gehoord. Dat heeft Mondriaan zelf niet meer meegemaakt. Het is al meer dan 60 jaar geleden dat hij is gestorven - aan een longontsteking. Het laatste schilderij stond toen nog op zijn schildersezel. Victory Boogie Woogie heet het. Het was niet af. Het is het eindpunt van Mondriaans werk en wordt nu gezien als hoogtepunt van de kunst in de 20e eeuw. Om over te filosoferen Hoe zou het komen dat sommige kunstenaars pas beroemd worden na hun dood? Piet Mondriaan, Chrysant, 1908, gouache op papier Piet Mondriaan, Victory Boogie Woogie, , olieverf, tape, papier, houtskool en potlood op doek Om te bedenken Kun je een paar beroemde kunstschilders noemen? Uit Piet Mondriaan, Compositie met rood, blauw, zwart, geel en grijs, 1921, olieverf op doek Naar het museum welke landen komen zij? Hoe het ging met Piet Mondriaan na de Molen bij Zonlicht? Wat Mondriaan wilde met zijn composities in rood, blauw en geel? Hoe het allerlaatste kunstwerk van Mondriaan er in het echt uitziet? Dat zie, leer en ervaar je binnenkort in het Gemeentemuseum Den Haag waar de meeste schilderijen van Mondriaan ter wereld zijn. Je gaat op zaal ook zelf aan het werk met kijk- en tekenopdrachten.

12 Voor de leerkracht Kinderboeken over Mondriaan V. Antoine-Andersen, Kunst om de wereld te begrijpen, uitg. Biblion, 2004, ISBN K. Couprie, A. Louchard, In het museum. Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, uitg. Lannoo, 2006, ISBN J. Gaff, 20ste eeuw design: , de geboorte van het modernisme, uitg. Ars Scribendi, 2003, ISBN X C. d Harcourt, Kunst in de kijker, uitg. Lemniscaat, 2001, ISBN K. de Jong, Wat een kunst, uitg. Gottmer, 2001, ISBN T. van Lieshout, Het papieren museum, delen: 1, 2 en 3, uitg. Leopold, 2007 (dl. 3), ISBN M. Mannig, Gratis toegang. De leukste ideeën voor je eigen museum, uitg. Ploegsma, 1999, ISBN R. van der Meer, Het Kunst Pakket Junior, 1996, ISBN A. Nilsen, Kunstdetective, uitg. Bakermat, 2001, ISBN W. Pijbes, Het kleine schilderboek, uitg. Waanders, 2002, ISBN J. Richardson, Kunstkijken: de geheimen van schilderijen, uitg. Waanders, 2000, ISBN Piet Mondriaan in zijn atelier, ca. 1933, foto: Charles Karsten

13 Lessuggesties voor ná de museumles Evenwicht in vlakken Biedt de leerlingen stevig papier aan in diverse kleuren. De leerlingen kiezen drie kleuren uit die zij interessant vinden in verhouding tot elkaar. Hierop tekenen zij vormen die ze vervolgens uitknippen. Hierbij hebben ze de keuze tussen organische vormen of geometrische vormen. Bespreek deze begrippen. De kinderen maken een persoonlijke keuze voor ofwel organisch ofwel geometrisch en kunnen deze motiveren. Vervolgens kiezen ze een vel papier dat dient als ondergrond. De opdracht is een compositie te maken die mooi in evenwicht is en toch niet saai. Ze verschuiven de vlakken net zo lang totdat ze tevreden zijn met het eindresultaat. Formaat, vorm, lijn zowel als kleur spelen een rol in het realiseren van evenwicht. De vormen worden vastgeplakt op de ondergrond. Opstel over Mondriaan Combineer deze opdracht waarin leerlingen informatie over Piet Mondriaan zoeken en verwerken tot een opstel met een les over het leren omgaan /zoeken op het internet. Websites die onder andere gebruikt kunnen worden, zijn: Duisternis en zonlicht, een tweeluik Bekijk en bespreek enkele afbeeldingen in deze lees- en verteltekst van het vroege werk van Mondriaan, waarin zowel de verbeelding van het invallende duister of het stralende zonlicht een rol spelen. Welke kleuren heeft Mondriaan hiervoor gebruikt? Welke kleuren zou jij hieraan kunnen toevoegen. Laat de kinderen nu een tweeluik - twee afzonderlijke schilderingen die bij elkaar horen - schilderen met plakkaatverf. Ze kiezen hiervoor hetzelfde landschap als uitgangspunt. Wat voor soort landschappen bestaan er? Welke hebben hun voorkeur? Een weiland, bos of meer, of juist een rivier- of berglandschap? Hoe ziet het landschap eruit in de schemering? En hoe op een warme zomermiddag? Mondriaandans Tijdens de museumles hebben de leerlingen gehoord dat Piet Mondriaan veel van muziek en van dansen hield. Hij werd wel de dansende Madonna genoemd omdat hij statig rechtop danste en heel rechte lineaire dansbewegingen maakte. Heel modern was in zijn tijd de boogie woogie. Nu is er andere moderne muziek en is de boogie woogie ouderwets geworden. Wat vinden de leerlingen de beste dansmuziek van hún tijd? In groepjes bedenken de leerlingen zelf een choreografie, een dansje, dat Piet Mondriaan mooi gevonden zou hebben. Zij geven een presentatie voor de rest van de klas. Laat de groepjes dezelfde muziek als uitgangspunt gebruiken, dan worden de uitvoeringen beter vergelijkbaar. Vraag aan de toeschouwers of zij denken dat Mondriaan het mooi zou hebben gevonden en waarom. En laat de dansers hierop reageren. Wat waren hun overwegingen? Waarom is dit echt een Mondriaandans? Gebruikte bronnen H. Janssen, Mondriaan in het Gemeentemuseum Den Haag, Gemeentemuseum Den Haag, Gemeentemuseum Den Haag, afdeling Educatie tekst: Jet van Overeem productiebegeleiding: Esther van der Sprong vormgeving : Anneke van der Stelt, Rotterdam / Ilse Bruêns, afdeling Foto & Vorm Gemeentemuseum Den Haag mei 2008 Deze lees- en verteltekst is ook te downloaden vanaf onze site

KEEPVOGEL EN KIJKVOGEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 5

KEEPVOGEL EN KIJKVOGEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 5 KEEPVOGEL EN KIJKVOGEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 5 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Wouter van Reek, bekend van de boeken en animatiefilms over Keepvogel, heeft een kunstprentenboek over

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

Wonder-boven-wonder: Wonderkamers. Lees- en verteltekst groep 8

Wonder-boven-wonder: Wonderkamers. Lees- en verteltekst groep 8 Wonder-boven-wonder: Wonderkamers Lees- en verteltekst groep 8 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Ooit gedacht dat je je in een museum kunt verkleden als hoepelrokdame of markies? Dat je op de computer

Nadere informatie

Picasso en zo groep 6 t/m 8. Lees- en verteltekst

Picasso en zo groep 6 t/m 8. Lees- en verteltekst Picasso en zo groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Pablo Picasso, Musketier en Amor, 1969, olieverf op doek, collectie Ludwig Museum Museumlesbeschrijving Pablo Picasso (Spanje, 1881-

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan & De Stijl. Hoe ga je te werk Een

Nadere informatie

VORMENKINDEREN LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 4

VORMENKINDEREN LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 4 VORMENKINDEREN LEES- EN VERTELTEKST GROEP 2 T/M 4 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING In deze museumles speelt het beeldaspect vorm de hoofdrol. De wereld om ons heen bestaat uit eindeloos veel vormen.

Nadere informatie

Rondleiden voor beginners: Cézanne - Picasso - Mondriaan. Lees- en verteltekst groep 7 en 8

Rondleiden voor beginners: Cézanne - Picasso - Mondriaan. Lees- en verteltekst groep 7 en 8 Rondleiden voor beginners: Cézanne - Picasso - Mondriaan Lees- en verteltekst groep 7 en 8 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Drie beroemheden uit de kunstgeschiedenis in één tentoonstelling: Cézanne,

Nadere informatie

Kijken met je handen? groep 3 t/m 5. Lees- en verteltekst

Kijken met je handen? groep 3 t/m 5. Lees- en verteltekst Kijken met je handen? groep 3 t/m 5 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving O, wat is dat moeilijk in een museum: niets aanraken! De meeste (kinder)vingers jeuken om een beeld van

Nadere informatie

Méér en mooi : Verzamelen. Lees- en verteltekst groep 3 t/m 5

Méér en mooi : Verzamelen. Lees- en verteltekst groep 3 t/m 5 Méér en mooi : Verzamelen Lees- en verteltekst groep 3 t/m 5 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Zonder verzameling geen museum! Aan alle musea ligt een verzameling ten grondslag. Ieder mens heeft

Nadere informatie

IK ZIE, IK ZIE... BENNER

IK ZIE, IK ZIE... BENNER IK ZIE, IK ZIE... BENNER onderwijsprogramma primair onderwijs groep 5 t/m 8 INLEIDING Gerrit Benner vond de gewone wereld lang niet altijd even leuk, dus die schilderde hij ook niet. Maar achter die gewone

Nadere informatie

Van gezicht tot portret groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst

Van gezicht tot portret groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Van gezicht tot portret groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Er komen per dag heel veel mensen naar het museum. Sommigen zijn er altijd. Die zijn vastgelegd in verf

Nadere informatie

JE NEUS ACHTERNA LEES- EN VERTELTEKST GROEP 4

JE NEUS ACHTERNA LEES- EN VERTELTEKST GROEP 4 JE NEUS ACHTERNA LEES- EN VERTELTEKST GROEP 4 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLES BESCHRIJVING De rode draad van deze dwaalles wordt gevormd door een sprookje over drie kinderen die een spannende tocht maken.

Nadere informatie

Gemeente museum Den Haag. De wereld van Co Westerik groep 7 en 8 Lees- en verteltekst

Gemeente museum Den Haag. De wereld van Co Westerik groep 7 en 8 Lees- en verteltekst Gemeente museum Den Haag De wereld van Co Westerik groep 7 en 8 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Het Gemeentemuseum organiseert in de herfst een overzichtstentoonstelling van

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Mondriaan en De Stijl

Mondriaan en De Stijl Canon van Nederland: Mondriaan en De Stijl groep 7 en 8 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Binnen de canon van Nederland is een venster gewijd aan de periode van De Stijl (1917-1931). Een van de meest

Nadere informatie

IK ZIE, IK ZIE... BENNER

IK ZIE, IK ZIE... BENNER IK ZIE, IK ZIE... BENNER onderwijsprogramma primair onderwijs groep 1 t/m 4 INLEIDING Gerrit Benner vond de gewone wereld lang niet altijd even leuk, dus die schilderde hij ook niet. Maar achter die gewone

Nadere informatie

dimitri het draakje Lees- en verteltekst groep 4

dimitri het draakje Lees- en verteltekst groep 4 dimitri het draakje Lees- en verteltekst groep 4 voor de leerkracht Museumles beschrijving Het is niet voor niets dat juist een draakje de hoofdrol speelt in deze museumles die gaat over de vier Elementen:

Nadere informatie

SCHILDEREN MET KAREL APPEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 1, 2, 3

SCHILDEREN MET KAREL APPEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 1, 2, 3 SCHILDEREN MET KAREL APPEL LEES- EN VERTELTEKST GROEP 1, 2, 3 LESDOELEN KERNDOELEN PRAKTISCHE TIPS De kinderen kijken en luisteren naar het verhaal uit het prentenboek Karel 1 NEDERLANDS MONDELING TAAL-

Nadere informatie

Kleurenkinderen groep 2 en 3 Lees- en verteltekst

Kleurenkinderen groep 2 en 3 Lees- en verteltekst Kleurenkinderen groep 2 en 3 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Dit is een kennismakingsles voor jonge kinderen die misschien wel voor het eerst in een museum komen. Omdat een museum een toverwereld

Nadere informatie

Kijkwijzer BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN. niveau*** SPECIAL: César Domela. Over deze tentoonstelling

Kijkwijzer BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN. niveau*** SPECIAL: César Domela. Over deze tentoonstelling Kijkwijzer niveau*** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN SPECIAL: César Domela Over deze tentoonstelling César Domela werd in 1900 geboren als jongste zoon van de socialistische politicus Ferdinand Domela Nieuwenhuis.

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Dimitri het draakje groep 4 Lees- en verteltekst

Dimitri het draakje groep 4 Lees- en verteltekst Dimitri het draakje groep 4 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Afbeelding voorkant: M.C. Escher, Draak, houtgravure, 1952 Het is niet voor niets dat juist een draakje de hoofdrol

Nadere informatie

DE KRACHT VAN KLEUR LEES- EN VERTELTEKST GROEP 6 T/M 8

DE KRACHT VAN KLEUR LEES- EN VERTELTEKST GROEP 6 T/M 8 DE KRACHT VAN KLEUR LEES- EN VERTELTEKST GROEP 6 T/M 8 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Van alle beeldaspecten is kleur ongetwijfeld voor kinderen (en veel volwassenen) het meest aantrekkelijk.

Nadere informatie

WAT JE DROOMT BEN JE ZELF LEES- EN VERTELTEKST GROEP 3 & 4

WAT JE DROOMT BEN JE ZELF LEES- EN VERTELTEKST GROEP 3 & 4 WAT JE DROOMT BEN JE ZELF LEES- EN VERTELTEKST GROEP 3 & 4 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Claude Monet, Blauwe Regen, 1920 Als de mens geen verbeeldingskracht bezat, was er geen kunst. Maar ook

Nadere informatie

inhoud 1. Een leven in beeld 2. Vincents jeugd 3. Aan het werk 4. Brieven 5. Boeren 6. Naar Parijs 7. Naar het zuiden 8. De ruziemaker 9.

inhoud 1. Een leven in beeld 2. Vincents jeugd 3. Aan het werk 4. Brieven 5. Boeren 6. Naar Parijs 7. Naar het zuiden 8. De ruziemaker 9. Vincent van Gogh inhoud 1. Een leven in beeld 3 2. Vincents jeugd 4 3. Aan het werk 5 4. Brieven 6 5. Boeren 7 6. Naar Parijs 9 7. Naar het zuiden 10 8. De ruziemaker 11 9. Ziek 12 10. Het einde 13 11.

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Thema-overzicht Drents Museum Groep 3 Essentie van het thema Beeldcultuur kan omschreven worden als een maatschappelijke

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

DOCENT. Thema: water DROOG NAAR DE OVERKANT. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: water DROOG NAAR DE OVERKANT. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen ontdekt dat er veel water in is en hebben ze onderzocht welke dieren in en bij het water leven. In groep 3 en 4 verdiepen de leerlingen hun kennis over het water in

Nadere informatie

doekaart: HET MUSEUM (afspraken)

doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) Een museum is een plek waar kunst bewaard wordt en getoond. Aan de muur hangen schilderijen, in vitrines liggen voorwerpen en op sokkels

Nadere informatie

Vincent-stripverhaal MAKEN VOELEN SAMENWERKEN KIJKEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po.

Vincent-stripverhaal MAKEN VOELEN SAMENWERKEN KIJKEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po. Vincent-stripverhaal Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs Vincent-stripverhaal Een opdracht voor groep 5 of 6 gericht op inleven en maken. Leerlingen maken samen een stripverhaal, gebaseerd

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek :

Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek : Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis. Klas 3 Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek : Hoe moet je leren??? De begrippen zijn bij deze toets gekoppeld aan de kunststromingen van de kunstpromotie.

Nadere informatie

Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius. Lesbrief

Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius. Lesbrief Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius Lesbrief Lesbrief Onder onze voeten U gaat met uw klas een bezoek brengen aan Min40Celsius, aan de hand van deze lesbrief kunt het bezoek (kort) voorbereiden.

Nadere informatie

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890)

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890) 125 jaar Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder Vincent van Gogh (1853-1890) WWW.BNWALLCOVERINGS.COM 125 JAAR GEÏNSPIREERD DOOR DE WERKEN VAN KUNSTSCHILDER VINCENT VAN GOGH De collectie

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Scheffer aan het werk in het grote atelier bij zijn woonhuis te Parijs Lamme, Ary Johannes 1851 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud

Nadere informatie

Duizend en één dingen groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst

Duizend en één dingen groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Duizend en één dingen groep 6 t/m 8 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Deze cultureel erfgoedles sluit aan bij de schoolvakken Beeldende Oriëntatie en Oriëntatie op Mens en Wereld.

Nadere informatie

LAAT JE ZIEN LEES- EN VERTELTEKST GROEP 7 & 8

LAAT JE ZIEN LEES- EN VERTELTEKST GROEP 7 & 8 LAAT JE ZIEN LEES- EN VERTELTEKST GROEP 7 & 8 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Het thema van deze les is: identiteit. Wie ben ik? Wat hoort allemaal bij mij en hoe laat ik dat zien? De kunstvorm

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn:

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn: Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; Nijntje in het museum 2; Krokodil en het meesterwerk 3; Kloddertje 4; Meneer Kandinsky was een schilder 5; Het kleine museum Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik

Nadere informatie

Drents Archief. Het meisje met de hoepel. Groep 2 Thema-overzicht

Drents Archief. Het meisje met de hoepel. Groep 2 Thema-overzicht Drents Archief Het meisje met de hoepel Groep 2 Thema-overzicht Thema-overzicht Het meisje met de hoepel Groep 2 Drents Archief Kern van het thema Een beeld vertelt een verhaal. Om het verhaal te kunnen

Nadere informatie

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Hoe je met je ipad razendsnel je eigen stijl ontdekt. Met GRATIS test.

Hoe je met je ipad razendsnel je eigen stijl ontdekt. Met GRATIS test. Hoe je met je ipad razendsnel je eigen stijl ontdekt. Met GRATIS test. 1 Hoe het bij mij begon Ik tekende en schilderde altijd al graag. Thuis, bij mijn oma en op school, met dikke kleurpotloden. Op alle

Nadere informatie

Bijlage verwerking meestervervalsers

Bijlage verwerking meestervervalsers Bijlage verwerking meestervervalsers Cultuurtraject 2 e leerjaar VO beeldende kunst Schooljaar 2014-2015 skvr.nl/onderwijs inhoud 1. Tips & Trucs Ter verwerking Van het project 3 1.1 Schilderen op muziek

Nadere informatie

WIE IS HET? Wie is het? KIJKEN SAMENWERKEN NADENKEN WETEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po.

WIE IS HET? Wie is het? KIJKEN SAMENWERKEN NADENKEN WETEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po. WIE IS HET? Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs Wie is het? Een opdracht voor groep 4 of 5 gericht op goed leren kijken Leerlingen werken in duo s samen en proberen door goed te kijken en gerichte

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

KIJKWIJZER. Cézanne Picasso Mondriaan In nieuw perspectief. 17 oktober 2009 t/m 24 januari 2010. Voortgezet onderwijs, niveau *

KIJKWIJZER. Cézanne Picasso Mondriaan In nieuw perspectief. 17 oktober 2009 t/m 24 januari 2010. Voortgezet onderwijs, niveau * KIJKWIJZER Cézanne Picasso Mondriaan In nieuw perspectief 17 oktober 2009 t/m 24 januari 2010 Voortgezet onderwijs, niveau * 1 LIFT Museumshop Entrance / exit checkout Plattegrond 1 e verdieping WC 24

Nadere informatie

Lesbrief schuttersstukken voor de groepen 3 en 4

Lesbrief schuttersstukken voor de groepen 3 en 4 Lesbrief schuttersstukken voor de groepen 3 en 4 Educatieve dienst Historisch Museum De Bevelanden, Singelstraat 13, 4461 HZ Goes 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrondinformatie voor de leerkracht... 3 2. Kerndoelen

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene informatie 3. Opbouw van de les 4. Voorbereiding en lestips 1 Door het stof kruipen De gemeente Hoogezand-Sappemeer

Nadere informatie

KUNST. voor groep 5 en 6 van het primair onderwijs

KUNST. voor groep 5 en 6 van het primair onderwijs l e r a r e n h a n d l e i d i n g M U U R Z O E K T KUNST voor groep 5 en 6 van het primair onderwijs M U U R Z O E K T K U N S T Tentoonstelling over het creatief proces van een kunstenaar Voor groep

Nadere informatie

VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE

VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE 1 Utrecht, 2015 Beste docent, Wij hopen u en uw groep binnenkort te mogen verwelkomen in het Centraal Museum, waar u met de groep deelneemt aan het programma

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

of het kleine zwarte jurkje Lees- en verteltekst groep 2 t/m 5

of het kleine zwarte jurkje Lees- en verteltekst groep 2 t/m 5 Coco of het kleine zwarte jurkje Lees- en verteltekst groep 2 t/m 5 voor de leerkracht museumles BesCHrIJvIng Het kleurrijke levensverhaal van de beroemde modeomtwerpster Coco Chanel inspireerde veelbekroond

Nadere informatie

Bijlage CULTUURTRAJECT MEESTERVERVALSERS. TIPS & TRUCS TER Verwerking

Bijlage CULTUURTRAJECT MEESTERVERVALSERS. TIPS & TRUCS TER Verwerking Bijlage CULTUURTRAJECT MEESTERVERVALSERS TIPS & TRUCS TER Verwerking 2015-2016 skvr.nl/onderwijs Meestervervalsers Originelen Onderstaande meesters hebben uw leerlingen geïnspireerd. Voor meer informatie

Nadere informatie

China. Landschapsschildering. Vakgebied: Beeldende Vorming. Lesduur: 60 minuten

China. Landschapsschildering. Vakgebied: Beeldende Vorming. Lesduur: 60 minuten China Landschapsschildering Vakgebied: Beeldende Vorming Lesduur: 60 minuten China Pagina 1 Colofon Chinese landschapsschildering Les voor groep 7/8 60 minuten Tekenen - Landschapsschildering - Leerkracht

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna.

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna. Dick Bruna Dick Bruna is geboren in het jaar 1927 en woont in Utrecht. Hij tekent al vanaf zijn kindertijd. Zijn vader wou dat hij uitgever zou worden net als hijzelf en dus ging Dick Bruna naar Londen

Nadere informatie

Paulo op bezoek in de klas

Paulo op bezoek in de klas Kunst voor peuters en kleuters Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 0, 1 en 2. Met de informatie en lessuggesties kunt in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten

Nadere informatie

KIJKWIJZER. Lucian Freud. NIVEAU ** 16 februari 2008 t/m 8 juni 2008 INLEIDING. Over deze tentoonstelling

KIJKWIJZER. Lucian Freud. NIVEAU ** 16 februari 2008 t/m 8 juni 2008 INLEIDING. Over deze tentoonstelling INLEIDING Over deze tentoonstelling KIJKWIJZER Lucian Freud in zijn atelier met Nachtportret Lucian Freud NIVEAU ** 16 februari 2008 t/m 8 juni 2008 Vandaag ga je kijken naar werk van een van de belangrijkste

Nadere informatie

Workshop Schilderen. Succes! Beste docent,

Workshop Schilderen. Succes! Beste docent, Workshop Schilderen Beste docent, Samen met uw klas gaat u schilderen op doeken met als thema: Vol vuur voor Afrika! Hiervoor heeft u materiaal en een stappenplan nodig. Na het stappenplan vindt u een

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Canonvenster De Stijl: de vormgeving verandert totaal, 1917-1931

Canonvenster De Stijl: de vormgeving verandert totaal, 1917-1931 De Stijl: aan de horizon zie ik verticalen Korte lesomschrijving In 1917 richtten een aantal Nederlanden kunstenaars De Stijlgroep op. In reactie op de chaos van de Eerste Wereldoorlog zochten zij naar

Nadere informatie

Lesbrief Ik zie, ik zie wat jij niet ziet

Lesbrief Ik zie, ik zie wat jij niet ziet Lesbrief Ik zie, ik zie wat jij niet ziet Lesbrief voor po groep 5 tot en met 8 Introductie Deze lesbrief bereidt u en uw leerlingen voor op een bezoek aan Museum de Fundatie, Paleis aan de Blijmarkt in

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Les 1 Ik en mijn selfie Les 1 Ik en mijn selfie Samenvatting van de les De kinderen kijken naar een selectie portretten waaronder selfies. Ze analyseren

Nadere informatie

in de klas Opzet lesbrief

in de klas Opzet lesbrief in de klas lesbrief Opzet lesbrief De lesbrief Alleen op de wereld sluit aan bij de voorstelling van Maas theater en dans en nummer #92 van het BoekieBoekietijdschrift. Alle lessen zijn ook geschikt voor

Nadere informatie

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665)

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Een klassiek landschap Dit is wat we ons voorstellen bij het woord landschapsschilderkunst. We hebben alle elementen van een landschap: een blikvanger

Nadere informatie

Van tinten en tonen groep 5 t/m 7 Lees- en verteltekst

Van tinten en tonen groep 5 t/m 7 Lees- en verteltekst Van tinten en tonen groep 5 t/m 7 Lees- en verteltekst Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving De stemming in een schilderij hangt voor een deel af van de tinten die zijn gebruikt - de verschillende kleurschakeringen

Nadere informatie

kijkwijzer voortgezet onderwijs Piet Mondriaan

kijkwijzer voortgezet onderwijs Piet Mondriaan 1 2 Zelfportret, 1918 Het Gemeentemuseum heeft de grootste verzameling werken van de kunstenaar (1872-1944) ter wereld. Een gedeelte hiervan ga je vandaag bekijken. Bepaal in overleg met je docent of je

Nadere informatie

Mode Kunst Lees- en verteltekst groep 5 t / m 8

Mode Kunst Lees- en verteltekst groep 5 t / m 8 Mode Kunst Lees- en verteltekst groep 5 t / m 8 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Kleding heeft in eerste instantie een praktische functie, maar is ook een soort taal. Het is een middel om te laten

Nadere informatie

Running man 100x 150 cm. Acryl op doek. Met dit soort werken had ik mijn eerste tentoonstelling bij galerie Biervliet op de Prinsengracht.

Running man 100x 150 cm. Acryl op doek. Met dit soort werken had ik mijn eerste tentoonstelling bij galerie Biervliet op de Prinsengracht. In 1984 begon ik met schilderen. Daarvoor werkte ik voornamelijk als keramist en ik maakte beeldhouwwerken van Belgisch hardsteen en marmer. Ook maakte en legde ik terrazzo vloeren en aanrechten. Ik was

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. Sigmund Freud (1856-1939) De ideeën van de psychoanalyticus Sigmund Freud hadden veel invloed op de kunstenaars

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Wat je moet doen: Zoek een afbeelding van een landschap op de websites van musea.

Wat je moet doen: Zoek een afbeelding van een landschap op de websites van musea. Opdrachtenkaart 1 Een verhaal schrijven bij een schilderij Papier en schrijfgerief. Je zoekt op de website van landschappen een schilderij. Hierna schrijf je een verhaal bij je keuze. Plaats je verhaal

Nadere informatie

Spinoza SPINOZA SCHOOLOPDRACHT. Baruch de Spinoza Vervaardiger: onbekend Materiaal: olieverf op linnen Jaartal: 1670

Spinoza SPINOZA SCHOOLOPDRACHT. Baruch de Spinoza Vervaardiger: onbekend Materiaal: olieverf op linnen Jaartal: 1670 WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. bhet onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: Spinoza Baruch de Spinoza Vervaardiger: onbekend Materiaal: olieverf

Nadere informatie

Mee met De Blauwe Ruiter. Lees- en verteltekst voor groep 5 t/m 8

Mee met De Blauwe Ruiter. Lees- en verteltekst voor groep 5 t/m 8 Mee met De Blauwe Ruiter Lees- en verteltekst voor groep 5 t/m 8 Voor de leerkracht Museumlesbeschrijving Dit lesprogramma met zowel een beeldende als muzikale componenten is vakoverstijgend van opzet.

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Educatieprogramma Sprekende Portretten Wouter van Riessen, zelfportret met luchtbel, aankoop 2000 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud Het Dordrechts Museum.... p. 3 Algemene

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

Ik en mijn vrienden. Mensfiguren. Beeldend Kunst Tekenen Groep 4-6

Ik en mijn vrienden. Mensfiguren. Beeldend Kunst Tekenen Groep 4-6 Beeldend Kunst Tekenen Groep 4-6 Ik en mijn vrienden 2 Mensfiguren Mensfiguren spelen een belangrijke rol in kunst en kunstonderwijs. In deze serie van drie artikelen worden kinderen vertrouwd gemaakt

Nadere informatie

LEEs EN VErTELTEKsT BAsIsONDErWIJs. wonderspul

LEEs EN VErTELTEKsT BAsIsONDErWIJs. wonderspul LEEs EN VErTELTEKsT BAsIsONDErWIJs wonderspul voor de leerkracht MUsEUMLEsBEsCHrIJVING Hout, klei, linnen op zich niets bijzonders, toch. Als je er niets mee doet tenminste. Maar als dat hout een beeld

Nadere informatie

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

Wat betekent het wanneer je drie talen spreekt? Hoe organiseer je dat? Zouden ze dit spreken en schrijven?

Wat betekent het wanneer je drie talen spreekt? Hoe organiseer je dat? Zouden ze dit spreken en schrijven? episode 1-1 les. Friezen om utens Lesdoel: Leerlingen verplaatsen zich in het leven van de familie Terpstra De leerkracht vertelt over de familie Terpstra: vader, moeder en een tweeling van 11 (jongen

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

Hoe schrijf ik tekst voor mijn website?

Hoe schrijf ik tekst voor mijn website? Hoe schrijf ik tekst voor mijn website? Heb je een eigen website, maar worstel je met de teksten die je daarop kwijt wil? Volg dan dit stappenplan. Met een paar handige tips kom je vast een heel eind.

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Over het leven van een wereldberoemde schilder

Over het leven van een wereldberoemde schilder Handleiding bij de digitale les van het Frans Hals Museum Over het leven van een wereldberoemde schilder U vindt in deze handleiding: Tips voor het gebruik van de digitale les in de klas Antwoorden van

Nadere informatie

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein Introductielessen Primair Onderwijs 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein - De leerlingen worden met kunst geconfronteerd - De leerlingen ontdekken dat kunst niet altijd in een museum staat

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie