VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN"

Transcriptie

1 VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN 1. Inleiding Dit document ( de Verklaring ) heeft tot doel de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van het Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf (hierna BFM ) te beschrijven. De basis voor dit document is de Pensioenwet (PW). In artikel 145 van deze wet is vastgelegd dat een pensioenfonds een actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN) vaststelt en dat deze ABTN onder meer een verklaring inzake beleggingsbeginselen bevat. Deze Verklaring dient ten minste een drietal onderwerpen te omvatten, te weten de toegepaste wegingsmethoden voor beleggingsrisico s, de risicobeheersprocedures en de strategische allocatie van activa en passiva in het licht van de aard en looptijd van de pensioenverplichtingen. Het bestuur van het BFM draagt de verantwoordelijkheid voor de inhoud van de Verklaring. Het bestuur van het BFM laat zich bij de totstandkoming van deze Verklaring indien nodig adviseren. Deze versie van de Verklaring is door het bestuur van het BFM vastgesteld in zijn vergadering van 30 november De Verklaring zal om de drie jaar worden herzien. Daarnaast zal het document worden herzien als er tussentijds belangrijke wijzigingen in het beleggingsbeleid worden doorgevoerd. Het BFM zal een afschrift van deze Verklaring op een daartoe ontvangen verzoek aan een deelnemer, gewezen deelnemer, gepensioneerde of andere belanghebbende ter beschikking stellen. 2. Organisatie 2.1 Doel en kerntaken Het BFM is opgericht in 1952 en werkt conform de statuten met een ABTN, waarin de financiële opzet van het fonds en de grondslagen zijn omschreven. Het BFM heeft als doel, volgens in het reglement omschreven voorwaarden, pensioenrechten toe te kennen aan de gewezen deelnemers en hun nabestaanden. Vanaf 1 januari 1984 laat het BFM geen nieuwe deelnemers meer toe. Het BFM heeft inmiddels geen deelnemers meer waarvoor wordt bijgedragen. De kerntaken van het BFM zijn, zeker in deze fase van de ontwikkeling van het fonds, het verstrekken van pensioenuitkeringen alsmede het beleggen van de pensioengelden en werkzaamheden die daar rechtstreeks mee verband houden.

2 Pagina: Bestuur en andere fondsorganen Het BFM wordt bestuurd door een paritair samengesteld bestuur van 9 leden. Het bestuur is, zonder enige uitzondering, eindverantwoordelijk voor alle activiteiten van het fonds.het bestuur stelt het beleid en de strategie van het BFM vast. In het kader van de wettelijke items "Medezeggenschap pensioengerechtigden" en "Waarborging goed bestuur" opereren vanaf 1 januari 2008 binnen het fonds: een deelnemersraad, die het bestuur adviseert over een aantal nader in het reglement deelnemersraad omschreven zaken; een verantwoordingsorgaan, dat een oordeel geeft over het door het bestuur gevoerde beleid alsmede over de beleidskeuzes voor de toekomst en een visitatiecommissie, die in het kader van intern toezicht eens in de drie jaar van het bestuur opdracht krijgt het functioneren van (het bestuur van) het BFM kritisch te bezien. Het bestuur kan voor bepaalde aangelegenheden adviescommissies instellen. Dat kan op ad hoc basis gebeuren maar er kunnen ook vaste adviescommissies worden gevormd. De Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM is zo'n vaste adviescommissie. 2.3 Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM Het BFM steunt voor de advisering met betrekking tot het beleggingsbeleid en het toezicht op een juiste uitvoering daarvan op een beleggingscommissie. Deze beleggingscommissie wordt in samenwerking met het Algemeen Mijnwerkersfonds van de Steenkolenmijnen in Limburg (AMF) bemenst (de Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM). Dit hangt samen met het feit dat beide pensioenfondsen een historie in de mijnindustrie delen, zich in dezelfde fase van de levenscyclus bevinden en daardoor op vele terreinen een nagenoeg identiek beleggingsbeleid voeren. De Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM heeft tot taak het gevraagd en ongevraagd adviseren van het BFM op het terrein van de beleggingen en het voorbespreken van de daarmee verband houdende stukken ten behoeve van de bestuursvergaderingen. De commissie fungeert ook als aanspreekpunt voor de vermogensbeheerder, AZL, aan wie de werkzaamheden op het terrein van het vermogensbeheer zijn uitbesteed. De commissie vergadert onder normale omstandigheden een maal per kwartaal en brengt hierover dan verslag uit aan het Bestuur. Ook eventuele adviezen die de commissie naar aanleiding van haar vergadering ten behoeve van het Bestuur formuleert worden schriftelijk vastgelegd. De commissie heeft een onafhankelijke voorzitter en wordt verder ingevuld door bestuursleden van het BFM en het AMF die kennis op het terrein van beleggingen hebben. Beide pensioenfondsen leveren eenzelfde aantal commissieleden. Het beleggingsbeleid van het pensioenfonds (dat in het volgende hoofdstuk wordt belicht) wordt vastgesteld onder de eindverantwoordelijkheid van het Bestuur. Het Bestuur maakt daartoe onder meer gebruik van adviezen van de Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM, de vermogensbeheerder AZL en eventuele andere specialisten. 3. Beleggingsbeleid van het BFM 3.1. Algemeen Een pensioenfonds belegt de ontvangen pensioenpremies om daarmee een kapitaal te kunnen opbouwen dat voldoende is om de toekomstige pensioentoezeggingen te kunnen uitkeren. Door afgewogen risico s met betrekking tot deze beleggingen te nemen, proberen pensioenfondsen

3 Pagina: 3 over het algemeen vaak ook nog een zodanig extra rendement te realiseren dat die toekomstige pensioentoezeggingen zo veel mogelijk tegen (loon)inflatie kunnen worden beschermd. Ook van het beleggingsbeleid van het BFM kan gesteld worden dat dit in belangrijke mate door deze wezenskenmerken van een pensioenfonds wordt vormgegeven. Toch geldt voor het BFM ook de constatering dat de bijzondere situatie van het fonds een weerslag op het beleggingsbeleid heeft. Het BFM is namelijk een gesloten pensioenfonds en bevindt zich inmiddels al enkele jaren in de afbouwfase van zijn bestaan. Door de leeftijdsopbouw van het deelnemersbestand is de gemiddelde looptijd van de toekomstige pensioenuitkeringen in vergelijking met andere Nederlandse pensioenfondsen kort te noemen. Het fonds ontvangt geen pensioenpremies meer die kunnen worden belegd. Om de pensioenuitkeringen te kunnen verrichten en toeslagen te kunnen verlenen is het fonds dan ook in sterke mate afhankelijk van de (rendements)ontwikkeling van de beleggingen. De afbouwfase wordt gekenmerkt door de situatie waarin de totale jaarlijkse inkomsten (die dus geheel door de beleggingen worden gegenereerd) niet meer opwegen tegen de totale jaarlijkse uitgaven (die vooral bestaan uit de maandelijks te verrichten pensioenbetalingen). Onder normale omstandigheden betekent dit dan ook dat het totale vermogen van het BFM elk jaar verder inkrimpt. Alleen in jaren met uitzonderlijk hoge beleggingsrendementen zou dit incidenteel niet het geval hoeven te zijn. Van maand op maand is, afhankelijk van de timing van inkomsten in de vorm van rente, dividend en/of huren sprake van liquiditeitstekorten of -overschotten. Om de pensioenuitkeringen elke maand te kunnen verrichten, moeten gedurende het jaar echter regelmatig beleggingen worden geliquideerd. Met het oog daarop zal het uitgangspunt van het beleggingsbeleid dan ook moeten zijn dat de beleggingen over een adequate liquiditeit (in de zin van verhandelbaarheid) beschikken. Dat wil niet zeggen dat elke belegging à la minute moet kunnen worden verkocht, maar de vermogensverdeling mag uiteraard niet in het gedrang komen doordat de ene beleggingscategorie wel gemakkelijk kan worden verkocht, terwijl een andere beleggingscategorie niet of in onvoldoende mate kan worden geliquideerd. Voor de hand liggend is verder het uitgangspunt dat in het beleggingsbeleid rekening dient te worden gehouden met de ontwikkeling van de pensioenverplichtingen. Het doel van het vermogen dat in een pensioenfonds wordt belegd is immers om daarmee de toekomstige pensioenen te kunnen uitkeren. De drie belangrijkste factoren die van invloed zijn op de pensioenverplichtingen zijn: De ontwikkeling van het deelnemersbestand. Het overlijden van deelnemers, maar ook de (afwijkende) ontwikkeling in de levensverwachtingen kunnen ertoe leiden dat de verplichtingen van een pensioenfonds zich anders ontwikkelen dan verwacht. Directe mogelijkheden om deze factor vanuit het beleggingsbeleid beheersbaar te maken zijn (momenteel) niet of nauwelijks voorhanden. De ontwikkeling van de rentetermijnstructuur. Pensioenfondsen moeten de pensioenverplichtingen sinds de invoering van de nieuwe Pensioenwet tegen marktwaarde waarderen. Over het algemeen betekent dit dat de pensioenverplichtingen hoger (en dus duurder) worden naarmate de rente daalt en omgekeerd. Ook betekent het dat de verplichtingen die verder in de toekomst liggen sterker in waarde veranderen dan de verplichtingen die op kortere termijn moeten worden voldaan. Men noemt dat ook wel de rentegevoeligheid van de pensioenverplichtingen. In het beleggingsbeleid kan er voor worden gezorgd dat de waarde van de beleggingen in meerdere of mindere mate dezelfde rentegevoeligheid heeft als de pensioenverplichtingen. De hoogte van een eventueel te verlenen toeslag. Daarbij geldt dat hoe hoger de toeslag die wordt verleend, hoe sterker de stijging van de pensioenverplichtingen. Meestal houdt

4 Pagina: 4 een toeslag die wordt verleend verband met het optreden van inflatie. Voor het pensioenfonds is die inflatie als zodanig een onbeheersbare factor. Afhankelijk van de financiële positie kan het bestuur echter besluiten om al dan niet een toeslag te verlenen, dus indirect is er wel sprake van beheersbaarheid. De financiële positie wordt veelal beoordeeld op basis van de dekkingsgraad van het pensioenfonds, die kortweg kan worden gedefinieerd als de waarde van de beleggingen gedeeld door de waarde van de pensioenverplichtingen. Door middel van het beleggingsbeleid kan een pensioenfonds trachten om extra rendement te behalen zodat de financiële positie wordt versterkt en er een toeslag kan worden verleend. Dat extra rendement kan echter niet worden behaald zonder een stijging van de risico s en daarin ligt dan ook een belangrijke beperking in de mate waarin het voor een pensioenfonds prudent is om extra rendement na te streven. Ook in de Pensioenwet zijn eisen gesteld aan de pensioenfondsen, die daarmee ook weer hun invloed hebben op de risico s die een pensioenfonds kan lopen. De toezichthouder op de Nederlandse pensioenfondsen (De Nederlandsche Bank, DNB) ziet erop toe dat pensioenfondsen de risico s voldoende beheersen. Zo mag een pensioenfonds maar heel weinig risico lopen dat de dekkingsgraad binnen één jaar tijd onder 100% zou kunnen dalen. Daarom moeten pensioenfondsen afhankelijk van de risico s die ze lopen meer of minder extra vermogen aanhouden om dat risico niet te hoog te laten zijn. In het zogenaamde Financieel Toetsingskader, dat onderdeel van de Pensioenwet vormt, is vastgelegd hoe een pensioenfonds de hoogte van dat extra vermogen moet berekenen. Daartoe moet op regelmatige basis een zogenaamde solvabiliteitstoets worden uitgevoerd. Toegepaste wegingsmethoden voor beleggingsrisico s Beleggingsrisico s zijn er in verschillende vormen. Hieronder geven wij een opsomming van de belangrijkste risico s: Renterisico: dit is het risico op beleggingen waarvan de waarde gevoelig is voor de rentestand, welke normaliter worden aangeduid als vastrentende waarden. In relatie tot de verplichtingen kan dit risico ook worden aangeduid als het matchingrisico. In dat geval wordt daarmee het risico bedoeld dat een rentebeweging de financiële situatie van het BFM negatief beïnvloedt. Dit matchingrisico wordt bepaald door de mate waarin de beleggingen en verplichtingen niet even gevoelig zijn voor een rentebeweging. Het matchingrisico neemt af naarmate de looptijd van de beleggingen meer overeenkomt met de looptijd van de verplichtingen en de omvang van de rentegevoelige beleggingen even groot is als de omvang van de verplichtingen. Marktrisico: dit is het risico dat samenhangt met het beleggen in zakelijke waarden zoals aandelen en onroerend goed. Het gaat daarbij om wijzigingen (dalingen) in de koersen van deze zakelijke waarden die tot een ongewenste aantasting van de financiële positie van het BFM kunnen leiden. Deze beleggingen (met een op de lange termijn hoger verwacht rendement dan op vastrentende waarden) worden nodig geacht om een zodanig extra rendement te kunnen realiseren dat daarmee ruimte ontstaat om toeslagen te verlenen. Kredietrisico: hieronder wordt het risico verstaan dat een tegenpartij (die in de meest brede zin een schuld aan het pensioenfonds heeft) niet in staat is om aan de betalingsverplichting te voldoen. Het belangrijkste deel van dit risico ligt bij de vastrentende beleggingen van het pensioenfonds. Het BFM koopt obligaties (lees: leent zijn vermogen tegen een rentevergoeding uit) van verschillende partijen. Dat zijn onder meer staatsobligaties maar ook obligaties van ondernemingen. Hoe groter het risico dat een tegenpartij niet aan zijn betalingsverplichting kan voldoen, hoe hoger de rentevergoeding is die zo n partij zal

5 Pagina: 5 moeten betalen. Door een goede spreiding over de verschillende tegenpartijen aan te brengen en door de toegestane risico s af te grendelen, wordt het kredietrisico zo beheersbaar mogelijk gemaakt. Ook op andere terreinen kan voor het pensioenfonds kredietrisico ontstaan, maar door het verlangen van onderpand bij bijvoorbeeld het uitlenen van effecten en door liquide middelen bij gerenommeerde partijen aan te houden worden ook deze risico s steeds tot een aanvaardbaar niveau gereduceerd. Valutarisico: pensioenfondsen beperken zich, in hun zoektocht naar een aantrekkelijk rendement niet meer tot beleggingen in Nederland of het Eurogebied. Dat heeft wel tot gevolg dat het risico aanwezig is dat wisselkoersschommelingen de waarde van een belegging beïnvloeden. Voor het BFM is dit valutarisico echter vrij beperkt doordat het grootste deel van de beleggingsportefeuille in in euro s genoteerde effecten luidt. Alhoewel het pensioenfonds sinds medio 2007 alleen nog maar in Europese aandelen belegt, liggen de valutarisico s met name nog in deze beleggingscategorie besloten. Liquiditeitsrisico: het risico dat een belegging niet tijdig tegen een redelijke en marktconforme prijs kan worden geliquideerd. Ook dit risico wordt beheerst doordat de beleggingsportefeuille zodanig wordt ingevuld dat deze naar verwachting aan de liquiditeitsbehoefte van het BFM kan voldoen. Dat gebeurt in eerste instantie door vooral te beleggen in effecten die een beursnotering hebben en dus niet op een onderhandse markt verhandeld hoeven te worden Risicobeheersprocedures Het beheer van de onderkende risico s geschiedt op verschillende manieren. Een belangrijk handvat wordt daarbij gevormd door de Richtlijnen Vermogensbeheer die aan de vermogensbeheerder worden opgelegd. In deze richtlijnen wordt niet alleen de strategische allocatie vastgelegd, maar zijn op een aantal terreinen ook bepalingen opgenomen die specifieker ingaan op de risico s zoals die in de vorige paragraaf zijn beschreven. Deze richtlijnen worden op regelmatige basis door de Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM beoordeeld en aangepast indien wijzigende omstandigheden daartoe aanleiding geven. Het bestuur bekrachtigt deze wijzigingen. De Richtlijnen Vermogensbeheer vormen een aparte bijlage van de Actuariële en Bedrijfstechnische Nota. De Richtlijnen Vermogensbeheer kunnen als een instrument worden beschouwd waarmee vóóraf sturing kan worden gegeven aan de risico s die de vermogensbeheerder namens het pensioenfonds door de invulling van het beleggingsbeleid mag implementeren. Door middel van rapportages van de vermogensbeheerder vergewissen het bestuur en de Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM zich voorts achteraf van de daadwerkelijke risico s die zijn gelopen. Zo wordt bijvoorbeeld het bestuur elk kwartaal geïnformeerd omtrent de ontwikkeling van de financiële positie van het pensioenfonds. Dit geschiedt aan de hand van een rapportage die de ontwikkeling van de dekkingsgraad toont en waarin ook aandacht wordt geschonken aan de benodigde dekkingsgraad op basis van de wettelijke regels. De Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM wordt elk kwartaal geïnformeerd ontrent de ontwikkelingen met betrekking tot het belegd vermogen. Hiertoe wordt onder andere een uitgebreide rapportage van de vermogensbeheerder ontvangen die door de commissie wordt behandeld.

6 Pagina: De strategische allocatie van activa en passiva in het licht van de aard en looptijd van de pensioenverplichtingen Zoals in de eerste paragraaf van dit hoofdstuk al is aangegeven, is het voor elk pensioenfonds van belang om het beleggingsbeleid in verbinding te laten staan met de pensioenverplichtingen. Om hier inzicht in te krijgen laat het bestuur eens in de drie tot vijf jaar door een gespecialiseerde partij een zogenaamde ALM-studie uitvoeren. ALM staat voor Asset Liability Management en met een dergelijke studie wordt inzichtelijk gemaakt hoe de financiële positie van het fonds zich op lange termijn kan ontwikkelen binnen verschillende economische scenario s. Op die manier kan inzicht worden verkregen in de omvang van het risico dat het pensioenfonds niet aan de verplichtingen kan voldoen. Ook kan met een dergelijke studie worden onderzocht tot welke resultaten een voorgenomen toeslagenbeleid kan leiden. Uiteraard kan ook met een dergelijke studie de toekomst niet met zekerheid worden voorspeld, maar door verschillende varianten van beleggingsbeleid en/of toeslagenbeleid door te rekenen verkrijgt het bestuur wel aanvullende informatie om zo goed mogelijk afgewogen beslissingen te kunnen nemen. De uitkomsten van de meest recente ALM-studie zijn in 2006 aan het bestuur gepresenteerd. Aan de hand van die studie heeft het bestuur een toeslagenbeleid geformuleerd en vervolgens nog aan de Gezamenlijke Beleggingscommissie AMF-BFM verzocht om een advies te formuleren met betrekking tot het strategische beleggingsbeleid dat zo goed mogelijk past bij het voorgenomen toeslagenbeleid. Op basis van dit advies heeft het bestuur besloten om de strategische allocatie, dat wil zeggen de verdeling van het belegd vermogen over verschillende hoofdbeleggingscategorieën, als volgt vast te stellen: Beleggingscategorie Normpercentage Minimum Maximum Vastrentende waarden* 65% 60% 75% Aandelen 20% 15% 23% Onroerend goed 15% 10% 17% * inclusief liquide middelen Zoals al eerder in deze Verklaring is aangegeven is de looptijd van de pensioenverplichtingen van het BFM in vergelijking met andere pensioenfondsen kort te noemen. Die looptijd wordt ook wel aangegeven met het cijfer duration, dat ook weer een benadering vormt voor de rentegevoeligheid van de verplichtingen van een pensioenfonds. Hoe hoger de duration, hoe groter de rentegevoeligheid. Bij benadering heeft een rentedaling van 1 %-punt bij het BFM een toename van de pensioenverplichtingen van 6% tot gevolg en omgekeerd. De vastrentende beleggingen, die met een gewicht van zo n 65% het grootste deel van de BFM-beleggingen vormen, hebben thans nagenoeg dezelfde rentegevoeligheid. En dat betekent dat het pensioenfonds slechts een gering matchingrisico loopt. Met het oog daarop heeft het bestuur besloten dat een verdere verkleining van dit risico vanuit strategisch gezichtspunt niet noodzakelijk is. Alhoewel het matchingrisiso dus relatief beperkt is, betekent dit niet dat het pensioenfonds veel hogere risico s in de sfeer van zakelijke waarden kan nemen. Op langere termijn worden van deze beleggingscategorieën dan wel hogere rendementen verwacht dan op vastrentende waarden, maar de horizon van het BFM is helaas te beperkt om daar nog volop van te kunnen profiteren. Dat komt ook doordat het pensioenfonds in geval van slechte beleggingsrendementen geen beroep kan doen op werkgevers en deelnemers om door middel van een hogere pensioenpremie weer een acceptabele financiële positie te bereiken. Het herstel zou in zo n geval moeten voortkomen uit de onzekere toekomstige beleggingsrendementen en eventueel zelfs ten koste gaan van de

7 Pagina: 7 mogelijkheid om toeslagen te verlenen. Daarom belegt het BFM in vergelijking met andere pensioenfondsen nog maar relatief weinig in zakelijke waarden (aandelen en onroerend goed) en zijn de in de laatste jaren steeds populairder geworden beleggingen in alternatieve beleggingscategorieën zelfs helemaal uitgesloten door het bestuur. De belangrijkste overwegingen die hieraan ten grondslag hebben gelegen zijn de vaak beperkte liquiditeit van dergelijke beleggingen en de relatief lange tijdshorizon die deze beleggingen vergen. Spreiding van de beleggingen is een manier om de risico s te beperken. Dat gebeurt dus door het belegd vermogen over vastrentende waarden, aandelen en onroerend goed te verdelen, maar ook door binnen die categorieën spreiding naar verschillende beleggingstitels aan te brengen. Zo wordt binnen de categorie vastrentende waarden niet alleen belegd in staatsobligaties, maar zijn er ook beleggingen in iets meer rendement opleverende obligatieleningen van bedrijven. Voor wat betreft aandelen belegt het pensioenfonds inmiddels sinds medio 2007 alleen nog in aandelen van Europese bedrijven. Daarmee is een deel van het directe valutarisico dat werd gelopen door ook buiten Europa te beleggen verdwenen. Uiteraard is er wel nog steeds sprake van enig valutarisico doordat bijvoorbeeld ook in Engelse bedrijven wordt belegd. Ook binnen de categorie onroerend goed worden de risico s gespreid. Dit gebeurt door niet alleen in beursgenoteerde en goed gespreide vastgoedfondsen te beleggen, maar ook door participaties in een aantal nietbeursgenoteerde vastgoedfondsen en een eigen portefeuille onroerend goed die nagenoeg geheel uit woningen en appartementen bestaat. Van laatstgenoemde categorie heeft het bestuur bij de vaststelling van het strategische beleggingsbeleid overigens wel besloten om dit, met het oog op de relatief geringe verhandelbaarheid, in de komende jaren steeds verder af te bouwen. Aldus vastgesteld door het bestuur van het Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf in zijn vergadering van 30 november 2007.

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS)

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Vereniging Nederlands Pensioenfonds voor de Sigarenindustrie en aanverwante Bedrijven (VNPS) 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN 22 september 2016 Beleggingsbeginselen De beleggingsbeginselen van het pensioenfonds zijn de uitgangspunten ten aanzien van beleid en uitvoering,

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m ultimo juni 2012 Samenvatting: Nominale dekkingsgraad gedaald van 107,6% naar 101,9% Beleggingsrendement is 1,6%

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Tweede kwartaal april 2012 t/m 30 juni Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Tweede kwartaal april 2012 t/m 30 juni Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m 30 juni 2012 Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad Nominale dekkingsgraad is gedaald van 110,0% naar 105,1% Beleggingsrendement

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten. Per 1 juli 2015 Bijlage IV Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 juli 2015 Tilburg, 17 juni 2015 1. Inleiding In de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna:

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting De Samenwerking Pensioenfonds voor het Slagersbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting De Samenwerking Pensioenfonds voor het Slagersbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting De Samenwerking Pensioenfonds voor het Slagersbedrijf Bijlage 1 bij de Actuariële en bedrijfstechnische nota Laatst gewijzigd en vastgesteld op 25 juni

Nadere informatie

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding

Verklaring Beleggingsbeginselen. 1. Inleiding Verklaring Beleggingsbeginselen 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen (hierna: de verklaring ). Hierin kunt u lezen wat het beleggingsbeleid is van het pensioenfonds Wonen

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie 1. Introductie Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Doelstelling en basis voor dit document Dit document ("de Verklaring") beschrijft

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. 1 Introductie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen. 1 Introductie Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1. Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van de Stichting Pensioenfonds Pensura (het fonds).

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

SPNG. veranderingen. was voor. een jaar van grote. Verkort jaarverslag 2013 >

SPNG. veranderingen. was voor. een jaar van grote. Verkort jaarverslag 2013 > 2013 was voor SPNG een jaar van grote veranderingen. Verkort jaarverslag 2013 > 2013 was voor SPNG een jaar van grote veranderingen. Eind 2012 liep het herverzekeringscontract met Nationale-Nederlanden

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6. De Stichting Bedrijfspensioenfonds voor Medewerkers in het Notariaat (hierna te noemen Het Pensioenfonds) verzorgt de pensioenen van

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Gasunie

Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Gasunie Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Gasunie Deze Verklaring inzake de Beleggingsbeginselen ( de verklaring ) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6. De Stichting Bedrijfspensioenfonds voor Medewerkers in het Notariaat (hierna te noemen Het Pensioenfonds) verzorgt de pensioenen van

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf Dit is een uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Versie: 01 juli 2013

Nadere informatie

Persbericht. ABP verlaagt pensioen in 2013 met 0,5% Ondanks goed rendement stijgt dekkingsgraad in 2012 onvoldoende

Persbericht. ABP verlaagt pensioen in 2013 met 0,5% Ondanks goed rendement stijgt dekkingsgraad in 2012 onvoldoende Persbericht ABP verlaagt pensioen in 2013 met 0,5% Ondanks goed rendement stijgt dekkingsgraad in 2012 onvoldoende Hoofdpunten: Verlaging pensioen met 0,5% per 1 april 2013 definitief Mogelijk aanvullende

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 TWEEDE KWARTAAL 2017

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 TWEEDE KWARTAAL 2017 KWARTAALVERSLAG TWEEDE KWARTAAL 2017 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 juni 2017 bedroeg 112,5% Het rendement van 1 april tot en met 30 juni 2017 bedroeg 0,8% Het rendement van 1 januari tot

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017

Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Zuivel en aanverwante industrie (BPZ) Verklaring inzake beleggingsbeginselen 2015-2017 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2016 t/m 31 december Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2016 t/m 31 december Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2016-1 oktober 2016 t/m 31 december 2016 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is gestegen van 98,8% naar 105,7%; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Beleggingsstatuut. 1. Algemene Richtlijnen. 2. Richtlijnen inzake het beleggingsbeleid

Beleggingsstatuut. 1. Algemene Richtlijnen. 2. Richtlijnen inzake het beleggingsbeleid Beleggingsstatuut 1. Algemene Richtlijnen 1. Statutaire doelstelling De Hartstichting strijdt tegen hart- en vaatziekten. Zij investeert in onderzoek naar harten vaatziekten in Nederland. Zij geeft hoogwaardige

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2015 t/m 31 december Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2015 t/m 31 december Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2015-1 oktober 2015 t/m 31 december 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is gestegen van 103,7% naar 106,3%; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 EERSTE KWARTAAL 2016

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 EERSTE KWARTAAL 2016 KWARTAALVERSLAG EERSTE KWARTAAL 2016 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 31 maart 2016 bedroeg 109,6% Het rendement van 1 januari tot en met 31 maart 2016 bedroeg 5, Het pensioenvermogen per 31

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling

1. Doelstelling en basis voor dit document. 1.1 Doelstelling Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB), (vastgesteld door het bestuur op 19 juni 2014) 1. Doelstelling en basis voor dit document 1.1 Doelstelling

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten [ ACTUARIËLE EN BEDRIJFSTE CHNISCHE NOTA 2016 [ VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Per 1 januari 2016 Tilburg, 27 januari 2016 1. Inleiding In de Verklaring

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015 Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Financieel crisisplan 2015 1 Inhoudsopgave 1.1 Inleiding en onderdelen financieel crisisplan... 3 1.1.1 Inleiding... 3 1.1.2 Relatie financieel crisisplan met de doelstelling

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS Protector

STICHTING PENSIOENFONDS Protector STICHTING PENSIOENFONDS Protector Verklaring Beleggi ngsbeginselen december 2011 beleggingsbeginselen 1/8 Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Profiel van het pensioenfonds 2.1 Organisatie 2.2 Geen nevenactiviteiten

Nadere informatie

stichting pensioenfonds wonen

stichting pensioenfonds wonen stichting pensioenfonds wonen Verkort Jaarverslag 2007 Kerncijfers Aantallen per 31-12 2007 2006 Werkgevers 4.331 4.161 Deelnemers 33.009 31.705 Gewezen deelnemers 70.948 62.860 Gepensioneerden 8.468 7.735

Nadere informatie

Financiële positie ABP versterkt in tweede helft 2009

Financiële positie ABP versterkt in tweede helft 2009 Persbericht Financiële positie ABP versterkt in tweede helft 2009 Hoofdpunten: Rendement in 2009 20,2% Dekkingsgraad stijgt in tweede halfjaar Gestegen levensverwachting heeft drukkend effect op dekkingsgraad

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN).

1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer van Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland (hierna: SPUN). ABTN Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Bijlage 3. Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland 2012 1. Inleiding Dit document beschrijft de uitgangspunten van het vermogensbeheer

Nadere informatie

Goed jaar Metro Pensioenfonds, toch geen verhoging pensioenen

Goed jaar Metro Pensioenfonds, toch geen verhoging pensioenen Verkort jaarverslag 2014 In dit verkorte jaarverslag 2014 zetten we de hoofdpunten uit het volledige jaarverslag van Metro Pensioenfonds voor u op een rij: we blikken terug op het pensioenjaar 2014 en

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland. Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds 1. Inleiding Dit document beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds (hierna: SPUN). SPUN is

Nadere informatie

AMF een goed geregeld pensioen. Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005

AMF een goed geregeld pensioen. Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005 AMF een goed geregeld pensioen Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005 Het bestuur van het Algemeen Mijnwerkersfonds (AMF) wil haar rechthebbenden van goede en belangrijke informatie voorzien. Leest u

Nadere informatie

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011

VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 19 APRIL 2011 VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS AVEBE 1.1 Het beleggingsproces Het beleggingsproces vormt de randvoorwaarden

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. Verklaring inzake beleggingsbeginselen 0. Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Stichting Bedrijfspensioenfonds voor het Levensmiddelenbedrijf De Meern, 18 maart 2013 1 1. Inleiding Voor u ligt de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2006. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel

Verkort jaarverslag 2006. stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2006 stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Inleiding Hierbij ontvangt u het verkorte jaarverslag 2006 van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Detailhandel

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie 9 Financieel crisisplan 9.1 Inleiding SPAN heeft als doel om de pensioenregeling van AT&T Global Network Services Nederland B.V. (hierna AT&T of ) zoals die gold tot 1 januari 2014 uit te voeren. Het primaire

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake beleggingsbeginselen geeft de uitgangspunten weer van het beleggingsbeleid van Stichting Bedrijfspensioenfonds

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Verklaring beleggingsbeginselen

Verklaring beleggingsbeginselen Verklaring beleggingsbeginselen Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft een samenvatting van de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds Hoogovens (het fonds). Deze

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Pensioenen... Crisisplan 2015

Pensioenen... Crisisplan 2015 Pensioenen.............................................. Crisisplan 2015 17 september 2015 INHOUD Inleiding... 1 Beschrijving van de financiële crisis... 1 Kritische dekkingsgraad... 2 Maatregelen die

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

HERSTELPLAN 31 maart 2009

HERSTELPLAN 31 maart 2009 HERSTELPLAN 31 maart 2009 Naam pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds Akzo Nobel Nummer fonds: 07781 Dekkingsgraad per 31 december 2008: 95,6% Status financiële positie (reservetekort, dekkingstekort):

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Dit financieel crisisplan is geschreven in het kader van artikel 145 van de Pensioenwet. Het crisisplan maakt deel uit van de beschrijving van de beheerste en integere

Nadere informatie

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt.

Op verzoek van een belanghebbende bij het pensioenfonds wordt de Verklaring verstrekt. VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van De Nederlandsche

Nadere informatie

Waarom is het fonds afhankelijk van de rentestand?

Waarom is het fonds afhankelijk van de rentestand? PensioenNieuws Voor deelnemers aan de pensioenregeling van TenCate TIP! Bewaar deze PensioenNieuws in uw pensioenmap! nummer 3 september 2009 Financiële crisis raakt het pensioenfonds Het jaar 2008 was

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

2.4 Paragraaf 4 Financiering en beleggingen

2.4 Paragraaf 4 Financiering en beleggingen 2.4 Paragraaf 4 Financiering en beleggingen Deze paragraaf gaat over het beheer van de financiële middelen (treasury). De kaders voor het op een verantwoorde manier beheren van de financiële middelen worden

Nadere informatie

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012)

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012 (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) 1 1 Inhoud Algemeen 5 De bestuursleden van Pensioenfonds C1000 6 Uw pensioen van Pensioenfonds

Nadere informatie

stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2007

stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2007 stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de detailhandel Verkort jaarverslag 2007 Voorwoord Het bestuur van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Detailhandel heeft de ontwikkelingen, die zich in 2006

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie