Data Hardware Leveren van gegevens Prevend

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Data Hardware Leveren van gegevens Prevend"

Transcriptie

1 Hier is een nieuwe nieuwsbrief. We proberen weer een beeld te geven wat we allemaal gedaan hebben met de voor onderzoek beschikbaar gestelde data. Ook vertellen we over nieuwe plannen: de InterActie DataBase kan een belangrijke bron van aanvullende informatie worden voor langlopende medische onderzoeksprojecten. Zie Trails. Hardware Het afgelopen voorjaar hebben we een nieuwe computer in gebruik genomen die bestemd is om gebruikt te worden door onderzoekers die willen werken aan projecten vanuit de Interactie database. De oude machine die we hiervoor gebruikten, was al 4 jaar oud. Onze dataverzameling is in die tijd geweldig veel groter geworden, zodat de beperkte schijfruimte en de performance problematisch begonnen te worden. De computers die we kopen zijn in principe van hetzelfde type als die gebruikt worden als Windows-desktop met een AMD of Intel processor. We laten er wel altijd tenminste twee harde schijven inzetten, waarbij een schijf een backup bevat van de belangrijke gegevens op de andere schijf. En we gebruiken Linux in plaats van Windows als besturingssysteem. We hoeven geen nieuwe beeldschermen of toetsenborden te kopen, want we communiceren met de databasecomputers via netwerkkabels. Data We hebben kortgeleden een korte enquête gestuurd naar alle apotheken waarvan wij gegevens krijgen. Voor elke apotheek apart hebben we lijstjes gemaakt van niet-herkende knmpnummers en van patientnummers die onwaarschijnlijk veel receptregels verstrekt krijgen. Beantwoorden van de enquête kan ons helpen de kwaliteit van onze dataverzameling verder te verbeteren. We hebben al een flink aantal enquêtes teruggekregen. We hopen dat iedereen meedoet. Leveren van gegevens Jullie kennen waarschijnlijk de termen E- zorg of E-healthnet al wel. Deze netwerken bieden aan gezondheidszorgwerkers de mogelijkheid om op een veilige manier onderling gegevens uit te wisselen. We zijn aan het onderzoeken of wij deze infrastructuur kunnen gebruiken voor het veilig aanleveren van apotheekgegevens voor IADB. Prevend De eerste Prevend geneesmiddelen database is klaar. Voor de IADB verzamelen wij eigenlijk dezelfde data als voor de Prevend database. Daarom hebben wij besloten om de gegevens voor dit onderzoek uit de IADB te halen. We hebben er veel moeite voor gedaan om alle patiënten terug te vinden en te koppelen aan de juiste gegevens van de InterActie DataBase. Na het koppelen hebben we een nieuwe database voor Prevend gemaakt. Colofon: De InterActie DataBank is een samenwerkingsverband van de basiseenheid Sociale Farmacie, Farmacoepidemiologie en Farmacotherapie (SFF) van de RU Groningen met een aantal apotheken in Noord en Oost Nederland. De apotheken leveren hun aflevergegevens geanonimiseerd aan SFF ten behoeve van onderzoek en onderwijs op de vakgebieden sociale farmacie, farmacoepidemiologie en farmacoeconomie. Apothekers uit de deelnemende apotheken zijn actief betrokken bij dat onderzoek en onderwijs. De databank bevat momenteel gegevens van 5 apotheken (totale populatie ca mensen) over de jaren 1994 t/m 00, in totaal ca. 0 miljoen receptregels. Eindredactie van deze nieuwsbrief: Paul van den Berg, tel: /67576, fax: ,

2 Bij de vergelijking van de oude Prevend database en de gegevens in de IADB bleek dat er kleine verschillen waren. Op dit moment ontbreken er nog een klein aantal patiënten. We proberen ook deze nog terug te vinden. Daarom hebben we de afgelopen tijd alle Groninger apotheken nog eens bezocht Saskia Luiken, Marika Sommen, Evelyn Vlassak, Fokaline Vroom en Lolkje de Jong-van den Berg Het gebruik van geneesmiddelen rondom de zwangerschapsperiode blijft altijd een punt van discussie. Niet behandelen versus wel behandelen of misschien anders behandelen, zijn vragen die per individuele patiënt beantwoord moeten worden. Toch is men het er over eens dat het gebruik van geneesmiddelen bij een bestaande kinderwens, dus voor de conceptie, tijdens de zwangerschap zelf en in de lactatieperiode zoveel mogelijk beperkt dient te worden. Alleen als farmacotherapie noodzakelijk is, dient men gebruik te maken van geneesmiddelen. De keuze valt dan meestal op geneesmiddelen waar al relatief veel ervaring mee is, en waar geen schadelijke effecten van bekend zijn. In een aantal gevallen is het zelfs onverantwoord om te stoppen met de geneesmiddelen, bijvoorbeeld bij diabetes- en epilepsiepatiënten. Een drietal studenten, Saskia Luiken, Marika Sommen en Evelyn Vlassak hebben tijdens een kort keuzeproject in de IADB gekeken naar het gebruik van geneesmiddelen rondom en tijdens de zwangerschap. Naast het gebruik van geneesmiddelen in het algemeen, hebben ze ook gekeken naar de specifieke groepen; DMARD s, anti-epileptica en foliumzuurantagonisten. Resultaten In de IADB zijn alle zwangere vrouwen geselecteerd. Dit was mogelijk doordat de geboortedatum van het kind gekoppeld is aan de moeder 1. Daardoor is de geboortedatum bekend en theoretisch zouden dan de verschillende trimesters berekend kunnen worden. Echter, de natuur gaat altijd zijn eigen gang en niet elke zwangerschap heeft, zoals in het ideale geval, 80 dagen nodig. In deze studie is daar echter geen rekening mee gehouden en is er alleen gekeken naar de berekende trimesters. Het gebruik is in kaart gebracht in de 4 trimester voor de theoretische conceptie, de trimesters van de zwangerschap en de trimesters na de geboorte van het kind. Tijdens en rondom de zwangerschap worden veel vitamines, waaronder foliumzuur, en ijzerpreparaten gebruikt. Daarom hebben we de analyses gedaan inclusief en exclusief ijzer, foliumzuur en vitamines. In figuur 1 (pag. ) is te zien dat het geneesmiddelgebruik daalt in het trimester voordat de conceptie plaatsvindt. Het eerste trimester van de zwangerschap laat een relatief laag geneesmiddelgebruik zien en vanaf het tweede trimster van de zwangerschap is een toename waar te nemen, zowel bij alle recepten inclusief als alle recepten exclusief. De waargenomen toename in het eerste trimester na de bevalling kan mogelijk worden toegeschreven aan een toename van het gebruik van ijzer na de zwangerschap en aan het wederom starten van de anticonceptie pil. DMARD s, anti-epileptica en foliumzuurantagonisten Het gebruik van DMARD s, antiepileptica en foliumzuurantagonisten neemt tijdens de zwangerschap, met name in het eerste trimester, af. Dit is vooral bij de DMARD s en foliumzuurantagonisten goed te zien en alhoewel ook het gebruik van antiepileptica afneemt, is deze afname minder sterk. Het gebruik na de

3 zwangerschap neemt bij de DMARD s en anti-epileptica toe. Bij de foliumzuurantagonisten zien we een toename optreden in het de trimester van de zwangerschap maar een afname wordt waargenomen in het eerste trimester na de bevalling. Vooralsnog kan voor die laatste waarneming geen verklaring worden gevonden. Door de beperkt tijd die de studenten hadden, kunnen we voor het moment niet meer laten zien. Maar deze studie zal zeker een vervolg krijgen. 1. Schirm E, Tobi H, de Jong-van den Berg LTW. Identifying parents in pharmacy data: a tool for the continuous monitoring of drug exposure to unborn children. J Clin Epidemiol. 004 Jul;57(7): Figuur 1. Percentage vrouwen dat geneesmiddelen gebruikt voor, tijdens en na de zwangerschap % vrouwen Bevalling trimester 1 Bevalling trimester Bevalling trimester alle recepten inclusief ijzer, foliumzuur en vitamines alle recepten exclusief ijzer, foliumzuur en vitamines! """#$%& ' ( ") Op 1 september hebben we de eerste bijeenkomst gehad van de cursus FPZ en hormoongebruik onder oudere vrouwen. Er namen 6 apothekers van de IADB deel aan de cursus. De apothekers hadden vooraf twee artikelen opgestuurd gekregen met daarbij een aantal vragen. Dat vormde het uitgangspunt voor de discussie over de veiligheid van hormoongebruik onder oudere vrouwen. Adrianne Faber heeft een theoretische onderbouwing gegeven over de opzet van onderzoek en het kritisch lezen van artikelen. Linda Loskamp (student) presenteerde gegevens over het hormoongebruik in de eigen apotheken. Vervolgens hebben we gesproken over de mogelijke opzet van een interventie met als doel het gebruik van hormonen onder oudere vrouwen te verminderen. De volgende vragen kwamen aan bod: Hoe zou een bespreking in het FTO eruit moeten zien; over welke periode kan het worden geïmplementeerd; wie gaan we hierbij betrekken; op welke leeftijdsgroep

4 gaan we ons richten; hoe kan het worden geëvalueerd. Iedere apotheker maakt nu een plan en stuurt dat naar ons waarop wij vervolgens weer reageren. Op 16 november willen * we voor de tweede keer bij elkaar komen om implementatie en evaluatie verder te bespreken.! "+ Cornelis Boersma In de vorige nieuwsbrief werd geschreven over het onderzoek naar de gebeurtenissen rond het aflopen van de patenten op ranitidine (Zantac ), fluoxetine (Prozac ) en enalapril (Renitec ). Als vervolg op dit onderzoek is gekeken naar omeprazol en simvastatine waarvan het patent recenter afliep (respectievelijk april 00 en mei 00). Voor omeprazol, het Losec (protonpompremmer (PPR)) en simvastatine, het Zocor (Statine), is gekeken of de hypothese klopt dat er ook na patentverloop geen (overbodige) substitutie naar duurdere middelen was. Gedurende de periode werd per kwartaal gekeken hoeveel patiënten een PPR en/of een statine kregen afgeleverd. Daarnaast is gekeken naar het proportionele gebruik van omeprazol en simvastatine binnen respectievelijk de groep PPRs en statines. Voor zowel omeprazol en simvastatine is ook het proportioneel gebruik per handelskanaal in kaart gebracht, om zodoende de substitutie naar generieke producten te visualiseren. Verreweg de meeste patiënten bleken omeprazol afgeleverd te krijgen en slechts een kleiner deel van de patiënten ontving gedurende de studieperiode één van de andere beschikbare PPRs (pantoprazol, lansoprazol, rabeprazol, esomeprazol). Onder de PPR-gebruikers was een proportionele daling van het aandeel omeprazol in de groep PPRs waar te nemen. Deze daling lijkt niet te zijn beïnvloed door het aflopen van het patent van omeprazol. Na het aflopen van het patent van omeprazol is het gebruik van het merkgeneesmiddel aanzienlijk verminderd. De generieke substitutie komt tot boven de 80%. Bij nieuwe gebruikers ligt dit percentage in het laatste kwartaal van 00 rond de 97%. In de studieperiode krijgt een toenemend aantal patiënten een statine afgeleverd. Ook bij simvastatine is een stijging in gebruik waar te nemen. Deze daling is echter wel minder als bij de totale groep statines. In het gebruik van simvastatine als proportie van het statine gebruik was een dalende trend waarneembaar, welke niet door het aflopen van het patent beïnvloed lijkt te worden. Naast de dalende trend is een duidelijke stijging te zien bij zowel pravastatine, atorvastatine en het in 00 nieuw geïntroduceerde rosuvastatine. Waar het aandeel simvastatine in 1999 nog groter is dan het gezamenlijk aandeel van pravastatine en atorvastatine in de groep statines, is dit in 00 omgedraaid. Na het aflopen van het patent op simvastatine steeg het aandeel van de simvastatine-gebruikers dat een generiek product krijgt afgeleverd tot boven de 80%. Bij nieuwe gebruikers is dit effect nog sterker aanwezig. Het toenemende gebruik van zowel de totale groep PPRs en statines en de grootste aandeelhouders wat betreft het gebruik van deze middelen wijzen erop dat er geen (overbodige) resubstitutie ofwel substitutie naar duurdere geneesmiddelen heeft plaatsgevonden. Na het aflopen van het patent van zowel omeprazol als simvastatine vond er juist een hoog percentage (>80%) substitutie naar generieke (veelal goedkopere) middelen plaats. 4

5 , Hilde Tobi Voor het onderzoek op het gebied van medicatie bij kinderen haken wij aan bij TRAILS dat staat voor Tracking Adolescents Individual Lives Survey als de IADB Raad van Toezicht daarmee akkoord gaat. Het hoofddoel van TRAILS is bij te dragen aan het begrip van de ontwikkeling en het verloop van psychopathologie, alsook de onderliggende etiologische mechanismen. Het TRAILS consortium bestaat uit onderzoekers van verschillende universiteiten en disciplines. Penvoerders zijn Prof. dr. F. Verhulst (Kind- en jeugdpsychiatrie, Erasmus Medisch Centrum), Prof dr. J Ormel (Psychiatrie en gedrags en cognitieve neurowetenschappen, RuG) en Prof. Dr. R Minderaa (Kind- en Jeugdpsychiatrie RuG, ACCARE). Omdat de incidentie van emotionele en gedragsproblemen accelereert in de adolescentie, volgt TRAILS een cohort Nederlandse preadolescenten (10-1 jaar) tot zij de leeftijd van 5 jaar hebben bereikt. In het project wordt een keer per jaar data verzameld op verschillende determinantendomeinen en uitkomsten. Hierbij wordt gebruik gemaakt van verschillende informatiebronnen (het kind zelf, de ouder, docent, klasgenoten) en verschillende methoden (zelfrapportage, persoonlijke interviews, (neuro)cognitieve testen en biologische parameters). We hopen hier binnenkort ook voor een deel van de kinderen de apotheek als bron van informatie aan te kunnen voegen. Eigenlijk bestaat TRAILS uit cohorten: een bevolkingscohort van ca. 00 kinderen en een klinisch cohort van ca. 600 kinderen met een verhoogd risico op de ontwikkeling van psychopathologie omdat zij in de eerste tien levens jaren behandeld zijn door de academische kind- en jeugdpsychiatrische kliniek ACCARE, in Groningen. De bevolkingscohortdeelnemers zijn geworven in vijf gemeenten in het Noorden van het land. Aan alle ouders van kinderen op de participerende scholen geboren tussen oktober 1989 en september 1990, werd een brief met informatie brochures gestuurd. De eerst baseline survey onder deze kinderen liep van maart 001 tot oktober 00, en de tweede is bijna afgerond. Het tweede cohort is bedoeld als verrijking van het eerste omdat daar de incidentie en prevalentie van psychosociale problematiek (natuurlijk) relatief laag is. Het tweede cohort wordt momenteel geworven onder kinderen die al een keer bij de kind- en jeugdpsychiatrische polikliniek zijn geweest. Toegevoegd aan de stapel enquêtes is de vraag of ouders (en kind) toestemming geven aan de onderzoekers om gegevens uit de apotheek te halen, en zo ja bij welke apotheek de medicatie mag worden opgevraagd. We denken dat ongeveer 600 kinderen uit TRAILS hun medicatie verkrijgen uit apotheken die bij de IADB zijn aangesloten. Door het verbinden van de apotheekgegevens aan de andere (klinische) informatie komen we dichter bij antwoorden op vragen als: komt de medicatie bij de kinderen die het nodig hebben, zijn bepaalde medicatiepatronen zo sterk verbonden aan bepaalde pathologie dat je dat medicatiepatroon als proxy voor die pathologie zou kunnen gebruiken. Omdat het cohort lang wordt gevolgd zijn ook vragen interessant als: gaat de medicamenteuze behandeling van bepaalde somatiek vaak samen of preludeert dat op (de medicamenteuze behandeling van) bepaalde psycho- en sociopathologie, en vice versa. Ook kunnen we zo beter zicht krijgen op de lange termijn gevolgen van verschillende medicamenteuze behandelingen. Kortom, we denken dat we door participatie aan TRAILS een aantal relevante vragen omtrent medicijnen bij kinderen beter kunnen beantwoorden! 5

6 #$%& Klok RM; Van Der Veen WJ; Van Der Werf GT; Van Den Berg PB; Brouwers JRBJ; Postma MJ Pharmacoeconomics of Gastrointestinal Drug Utilisation Prior and Post Helicobacter pylori Eradication HELICOBACTER 004; 9(1): Schirm E, Tobi H, de Jong-van den Berg LTW Indentifying parents in pharmacy data: a tool for the continuous monitoring of drug exposure to unborn children. J Clin Epidemiol 004; 57: Schirm E, Pedersen L, Tobi H, Nielsen GL, Sorensen HT, de Jong-van den Berg LTW Drug use among fathers around time of conception: two register based surveys from Denmark and The Netherlands. Pharmacoepidemiol Drug Saf 004; 1: Tobi H, van den Heuvel NJN, de Jong-van den Berg LTW Does uncollected medication reduce the validity of pharmacy dispensing data? Pharmacoepidemiol Drug Saf 004; 1: Schirm E, Meijer WM, Tobi H, de Jong-van den Berg LTW Drug use by pregnant women and comparable non-pregnant women with reference to the Australian classification system. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol (EJOGR) 004; 114: Rijcken CAW, Tobi H, Vergouwen A, de Jong-van den Berg LTW The refill rate of antipsychotics: an easy and inexpensive method to monitor patients compliance by using computerised pharmacy data. Pharmacoepidemiol Drug Saf 004; 1: Schirm E, Monster TBM, de Vries R, van den Berg PB, de Jong-van den Berg LTW, Tobi H How to estimate the population that is covered by community pharmacies? An evaluation of methods using drug utilisation information. Pharmacoepidemiol Drug Saf 004; 1: De Jong JCF, van den Berg PB, Tobi H, de Jong-van den Berg LTW Interactie vertienvoudigd kans op bijwerkingen: combinatie van SSRI s met NSAID s vergroot kans op maagbezwaren. Pharm Weekbl 004; 19:

met enkele vragen, die we jullie in de loop van het komende voorjaar zullen toesturen. We hopen op een hoge respons!

met enkele vragen, die we jullie in de loop van het komende voorjaar zullen toesturen. We hopen op een hoge respons! De interactie DataBank is in 5 tijd gegroeid van 9 naar meer dan 5 apotheken. We beschikken nu over de medicatiehistories van een populatie van bijna 5. personen, van wie we sommigen al 1 terug kunnen

Nadere informatie

Jaar recepten populatie

Jaar recepten populatie Het team van de InterActie DataBank heeft het afgelopen half jaar veel nieuwe dingen aangepakt. We hebben bij alle apotheken in de stad Groningen zoveel mogelijk jaren medicatiehistorie verzameld. Deze

Nadere informatie

Editorial. Recente ontwikkelingen

Editorial. Recente ontwikkelingen Editorial In deze nieuwsbrief geven we het woord aan verschillende medische onderzoekers die gebruik maken van gegevens uit de InterActie databank. Hieruit blijkt dat ook diverse medische disciplines belang

Nadere informatie

Atcnaam prev04 prev05 diff

Atcnaam prev04 prev05 diff Elk voorjaar maken we weer een nieuwe centrale database waarin alle aflevergegevens tot het eind van het voorgaande jaar opgeno-men zijn, en uit deze gegevens berekenen we jaarprevalenties voor alle groepen

Nadere informatie

Apotheekgegevens G-standaard

Apotheekgegevens G-standaard De InterActie DataBank groeit. De gegevensverzameling groeit, het aantal deelnemende apotheken groeit, steeds meer mensen werken met gegevens uit de databank, de kennis van methoden en technieken voor

Nadere informatie

Eric Schirm schrijft over zijn onderzoek naar het koppelen van kinderen aan hun ouders in IADB.

Eric Schirm schrijft over zijn onderzoek naar het koppelen van kinderen aan hun ouders in IADB. We zijn druk bezig zijn met het bouwen van een nieuwe versie van de IADB database met alle gegevens tot en met het jaar 2001. Daardoor komt deze nieuwsbrief een beetje laat. Maar we willen jullie toch

Nadere informatie

Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur. ZorgVoor. Foliumzuur bij kinderwens

Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur. ZorgVoor. Foliumzuur bij kinderwens Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur ZorgVoor Foliumzuur bij kinderwens Wat alle vrouwen moeten weten over foliumzuur Een vrouw die in verwachting raakt, heeft extra foliumzuur nodig. Foliumzuur

Nadere informatie

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Rapport Cardiovasculair risicomanagement Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Colofon Auteur Daniëlla Theunissen, apotheker Met medewerking van Marianne Nijpels, apotheker Illustratie Len Munnik september

Nadere informatie

patco recept apco patient apoco apot

patco recept apco patient apoco apot De InterActie databank is weer uitgebreid. We verwelkomen alle 4 apotheken uit Hoogezand-Sappemeer en 8 van de 11 apotheken uit Zwolle. De contactpersonen zijn Anne de Vries-Bots en Marius van der Plas

Nadere informatie

Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed beke

Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed beke 107 Veel vrouwen gebruiken medicijnen tijdens hun zwangerschap. Van veel van deze medicijnen zijn de mogelijke teratogene effecten vaak nog niet goed bekend. Onderzoek naar welke medicijnen gebruikt worden

Nadere informatie

Met de huidige manier van gegevens verzamelen voor de InterActie databank, door middel van FTObestanden,

Met de huidige manier van gegevens verzamelen voor de InterActie databank, door middel van FTObestanden, We hebben deze keer een dikke nieuwsbrief. Dat duidt erop dat er de afgelopen tijd hard gewerkt is aan en met de InterActie databank. De databankgegevens zijn overgebracht naar een nieuwe centrale computer.

Nadere informatie

Voorschrijven door internisten en cardiologen

Voorschrijven door internisten en cardiologen Cardiologie_Cardiologie 29-10-12 15:18 Pagina 1 Voorschrijven door internisten en cardiologen Beknopte weergave van de verkenning naar oorzaken van verschillen in voorschrijven van cholesterolverlagers

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

zodat medicatiehistories individueel te vervolgen zijn, onafhankelijk van de vraag door welk softwaresysteem de receptregels gegenereerd zijn.

zodat medicatiehistories individueel te vervolgen zijn, onafhankelijk van de vraag door welk softwaresysteem de receptregels gegenereerd zijn. Het is de afgelopen tijd druk geweest rond de InterActie databank. Het samenstellen van een nieuwe database met alle gegevens tot en met 2001 heeft voor wat hoofdbrekens gezorgd doordat gegevens in een

Nadere informatie

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013 Evolutie statinegebruik in België 23-213 Koen Cornelis, stafmedewerker, R&D Met dank aan de medische directie en de cel geneesmiddelen, LCM Samenvatting Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties Jongeren en Gezondheid 14: Seksualiteit en Relaties Inleiding Tijdens hun puberjaren, ondergaan jongens en meisjes diepgaande biologische, cognitieve, emotionele en sociale veranderingen. Deze periode

Nadere informatie

Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe

Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe, G. Waverijn

Nadere informatie

Carolien van der Linden Wim van der Minne Sjoukje Troost

Carolien van der Linden Wim van der Minne Sjoukje Troost Carolien van der Linden Wim van der Minne Sjoukje Troost Opening Casus Theorie: Fouten bij medicatie overdracht Bespreking in groepen Wat draag je over aan collega? Automatisering en overdracht gegevens

Nadere informatie

Ook met mìnder medicijnen minder zuur

Ook met mìnder medicijnen minder zuur Maagzuurremmers Ook met mìnder medicijnen minder zuur Brandend maagzuur, zure oprispingen, een opgeblazen gevoel. Vaak nemen deze klachten al af als u uw voeding en leefgewoonten aanpast. Zijn de klachten

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 138 Uitstel van ouderschap De positie van de vrouw in de westerse maatschappij is de laatste tientallen jaren fundamenteel veranderd. Vrouwen zijn hoger opgeleid dan vroeger en werken vaker buitenshuis.

Nadere informatie

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015 Zwangerschap bij de psychiatrische patient Bernke te Winkel Wetenschappelijk medewerker Teratologie Informatie Service TIS kenniscentrum Cijfers telefoondienst TIS Informatie geven Website (en boek) -

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Proefschrift. Cannabis use, cognitive functioning and behaviour problems. Merel Griffith - Lendering. Samenvatting

Proefschrift. Cannabis use, cognitive functioning and behaviour problems. Merel Griffith - Lendering. Samenvatting Proefschrift Cannabis use, cognitive functioning and behaviour problems Merel Griffith - Lendering Samenvatting Het gebruik van cannabis is gerelateerd aan een breed scala van psychische problemen, waaronder

Nadere informatie

Vaak duizelig van pregabaline

Vaak duizelig van pregabaline Lareb Intensive Monitoring Vaak duizelig van pregabaline Aan het intensieve opsporingssysteem voor bijwerkingen van het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb hebben 1300 mensen die pregabaline gebruiken

Nadere informatie

STRIP. Gemiddeld geneesmiddelengebruik. Medicatie review: STRIP. Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN

STRIP. Gemiddeld geneesmiddelengebruik. Medicatie review: STRIP. Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN STRIP Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN Dr. Paul Jansen, klinisch geriater klinisch farmacoloog Afdeling Geriatrie en EPHOR UMC Utrecht Medicatie review: STRIP Selectie patiënten voor medicatiebeoordeling:

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

Multidisciplinair (pre)conceptioneel advies

Multidisciplinair (pre)conceptioneel advies Multidisciplinair (pre)conceptioneel advies POP expertise centrum Amsterdam Prof.Dr.Adriaan Honig SLAZ/VUmc Verloskunde conferentie 3 februari 2012 Utrecht Marion Heres Adriaan Honig Hanneke Wennink Multidisciplinair

Nadere informatie

Medicatiebewaking 2.0

Medicatiebewaking 2.0 Medicatiebewaking 2.0 Personalized medicine op basis van individuele nierfunctiewaarden Frans van de Vaart Marianne van de Berg Brigit van Soest Leonora Grandia Ka-Chun Cheung Programma 13.45 uur Inleiding

Nadere informatie

Foliumzuur bij kinderwens en zwangerschap

Foliumzuur bij kinderwens en zwangerschap Gynaecologie Foliumzuur bij kinderwens en zwangerschap www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waarom is foliumzuur belangrijk?... 3 Wat is foliumzuur?... 4 Is foliumzuur goed voor alle zwangere vrouwen?...

Nadere informatie

PATIËNTENBIJSLUITER. CRESTOR (rosuvastatine) Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.

PATIËNTENBIJSLUITER. CRESTOR (rosuvastatine) Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. PATIËNTENBIJSLUITER CRESTOR (rosuvastatine) Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door te

Nadere informatie

Niet-aangeboren hersenaandoeningen

Niet-aangeboren hersenaandoeningen Niet-aangeboren hersenaandoeningen Prof. dr. Gerard M. Ribbers Niet-aangeboren hersenaandoeningen Hersenletsel ontstaan ten gevolge van welke oorzaak dan ook, anders dan rond of vanwege de geboorte, leidend

Nadere informatie

Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen. Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam

Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen. Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam geneesmiddel = geneesmiddel Juridische definitie: aangediend of gepresenteerd

Nadere informatie

VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS

VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS OVER MIJ Veiligheid & voorschrijven van medicatie 6-11-2014 2 IK ZAL HET VANDAAG HEBBEN OVER Onderzoek doen OF waarom onderzoek doen leuk is en soms

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Voorbeeld adviesrapport MedValue

Voorbeeld adviesrapport MedValue Voorbeeld adviesrapport MedValue (de werkelijke naam van de innovatie en het ziektebeeld zijn verwijderd omdat anders bedrijfsgevoelige informatie van de klant openbaar wordt) Dit onafhankelijke advies

Nadere informatie

6 e Nieuwsbrief EPISCA onderzoek maart 2015

6 e Nieuwsbrief EPISCA onderzoek maart 2015 6 e Nieuwsbrief EPISCA onderzoek maart 2015 Het is al weer lang geleden dat jullie iets van ons hebben gehoord en dat komt omdat er veel is gebeurd. We hebben namelijk heel veel analyses kunnen doen op

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Onderzoeken van PHARMO en Vonkeman Presentatie van regionale

Nadere informatie

Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog/onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant

Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog/onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog/onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant Film: fragmenten Iedereen depressief (VPRO) Wat is een depressie?

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

Harm 2 studie: Medicatieveiligheid en communicatie. Prof. dr. Miriam CJM Sturkenboom Erasmus MC, afdeling Medische Informatica

Harm 2 studie: Medicatieveiligheid en communicatie. Prof. dr. Miriam CJM Sturkenboom Erasmus MC, afdeling Medische Informatica Harm 2 studie: Medicatieveiligheid en communicatie Prof. dr. Miriam CJM Sturkenboom Erasmus MC, afdeling Medische Informatica IPCI vs. HARM studie in 2005 Jaarlijks 10.000-16.000 vermijdbare opnamen Design

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2006. FUNCTIONARIS EX. ART. 14 Wod NVI. (Dierproeven NVI in 2006) Bilthoven, mei 2007

JAARVERSLAG 2006. FUNCTIONARIS EX. ART. 14 Wod NVI. (Dierproeven NVI in 2006) Bilthoven, mei 2007 JAARVERSLAG 2006 FUNCTIONARIS EX. ART. 14 Wod NVI (Dierproeven NVI in 2006) Bilthoven, mei 2007 Nederlands Vaccin Instituut (NVI), Bilthoven Jaarverslag 2006 Functionaris ex. art. 14 Wod, N VI ALGEMEEN

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

Mijn claudicatio patient is moe. Komt dit door zijn pillen? Workshop Dr. Ben Janssen UHD, Farmacoloog

Mijn claudicatio patient is moe. Komt dit door zijn pillen? Workshop Dr. Ben Janssen UHD, Farmacoloog Mijn claudicatio patient is moe. Komt dit door zijn pillen? Workshop Dr. Ben Janssen UHD, Farmacoloog b.janssen@maastrichtuniversity.nl 10-03-2016 Programma 1. Doel van de workshop 2. Presentatie casus

Nadere informatie

Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie. Anja Huizink

Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie. Anja Huizink Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie Anja Huizink Adolescentie = grenzen verkennen Op zoek naar prikkels Brein in ontwikkeling Nucleus accumbens (basale ganglia): -

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 10 december 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 10 december 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog i.o./onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant

Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog i.o./onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant Preventie van depressie bij adolescenten: wat is de beste weg? Dr. Daan Creemers Gz-psycholoog i.o./onderzoekscoordinator K&J GGZ Oost Brabant Film: fragmenten Iedereen depressief (VPRO) - Depressie groot

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 6 november 29, week 45 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) wederom

Nadere informatie

EFFECT VAN LICHT OP STEMMING EN SLAAP BIJ DE ZIEKTE VAN PARKINSON

EFFECT VAN LICHT OP STEMMING EN SLAAP BIJ DE ZIEKTE VAN PARKINSON EFFECT VAN LICHT OP STEMMING EN SLAAP BIJ DE ZIEKTE VAN PARKINSON Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk onderzoek naar het effect van licht op stemming

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen Altijd een statine bij hart- en vaatziekten en type-2-diabetes? t Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen en inleiding Presentatie ti

Nadere informatie

17/04/2013. 1. Epidemiologische studies. Children should not be treated as miniature men and women Abraham Jacobi

17/04/2013. 1. Epidemiologische studies. Children should not be treated as miniature men and women Abraham Jacobi Aanpak en interpretatie van een epidemiologische studie Aanpak en interpretatie van een epidemiologische studie Katia Verhamme, MD, PhD Epidemioloog OLV Ziekenhuis-Aalst Erasmus MC Rotterdam 20 april 2013

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid (Arno) Rutte (VVD) 2016Z03888).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid (Arno) Rutte (VVD) 2016Z03888). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

PROFILES infrastructuur voor (online) data verzameling. Lonneke van de Poll-Franse

PROFILES infrastructuur voor (online) data verzameling. Lonneke van de Poll-Franse PROFILES infrastructuur voor (online) data verzameling Lonneke van de Poll-Franse Eindhoven Cancer Registry (ECR) Onderdeel van de Nederlandse Kankerregistratie* Gebied van 2,4 miljoen inwoners 10 ziekenhuizen

Nadere informatie

IBOM-2. Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis

IBOM-2. Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis IBOM-2 Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis Abeer Ahmad Ruth Mast Giel Nijpels Jacqueline Dekker Piet Kostense Jacqueline Hugtenburg Afdelingen Klinische

Nadere informatie

Rapport. Het effect van onafhankelijk artsenbezoek op het voorschrijven door huisartsen

Rapport. Het effect van onafhankelijk artsenbezoek op het voorschrijven door huisartsen Rapport Het effect van onafhankelijk artsenbezoek op het voorschrijven door huisartsen februari 2010 Wij hebben de grootst mogelijke zorg besteed aan deze uitgave. Aan de inhoud hiervan kunnen echter geen

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

Bijwerkingen van psychotrope geneesmiddelen. Nikkie Aarts

Bijwerkingen van psychotrope geneesmiddelen. Nikkie Aarts Bijwerkingen van psychotrope geneesmiddelen Nikkie Aarts Afdeling Epidemiologie & Inwendige Geneeskunde 3 de Lustrum Farmacovigilantie Platform Nederland Dinsdag 19 mei 2015 Promotietraject In de dagelijkse

Nadere informatie

Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie (POP) POP-adviescentrum

Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie (POP) POP-adviescentrum Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie (POP) POP-adviescentrum Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie (POP) -adviescentrum Kennemer Gasthuis Wat is de POP-poli? POP staat voor Psychiatrie - Obstetrie (verloskunde)

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) Parenting Support in Community Settings: Parental needs and effectiveness of the Home-Start program J.J. Asscher Samenvatting (Dutch summary) Ouders spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

Analyse medicatiebeoordelingen t.b.v. de KNMP Richtlijn Medicatiebeoordeling september 2012

Analyse medicatiebeoordelingen t.b.v. de KNMP Richtlijn Medicatiebeoordeling september 2012 Analyse medicatiebeoordelingen t.b.v. de KNMP Richtlijn Medicatiebeoordeling september 2012 Voorwoord Ter ondersteuning van de KNMP richtlijn Medicatiebeoordeling heeft Service Apotheek in samenwerking

Nadere informatie

Hieronder vindt u een kort overzicht van de nieuwe producten en/of de promoties die we momenteel aanbieden in de apotheek.

Hieronder vindt u een kort overzicht van de nieuwe producten en/of de promoties die we momenteel aanbieden in de apotheek. Beste klant, Hieronder vindt u een kort overzicht van de nieuwe producten en/of de promoties die we momenteel aanbieden in de apotheek. Voor vragen kan u ons gerust contacteren op het telefoonnummer 052/30.94.14

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

Handleiding FPZregistratie. Diabetes Module Service Apotheek

Handleiding FPZregistratie. Diabetes Module Service Apotheek Handleiding FPZregistratie Diabetes Module Service Apotheek Handleiding FPZregistratie Diabetes module. Inhoud Pagina Hoofdstuk 1 Algemeen 3 1.1. Inloggen en discipline wisselen. 3 1.2. Patiënt oproepen.

Nadere informatie

Met medicijnen alléén bent u er niet

Met medicijnen alléén bent u er niet Cholesterolverlagers Met medicijnen alléén bent u er niet Steeds meer mensen gebruiken medicijnen tegen een te hoog cholesterol. Maar wie niet tegelijkertijd zijn leefstijl aanpast (stoppen met roken,

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleiders:

Nadere informatie

op het latere leven Anja Huizink Vrij Universiteit Amsterdam Radboud Universiteit Nijmegen

op het latere leven Anja Huizink Vrij Universiteit Amsterdam Radboud Universiteit Nijmegen De gevolgen van prenatale stress op het latere leven Anja Huizink Vrij Universiteit Amsterdam Radboud Universiteit Nijmegen De ontwikkeling begint prenataal Dierstudies: prenatale stress Programmerend

Nadere informatie

6.7.1.1. Inleiding. Bespreking 5.3.7.1.2. pagina 1

6.7.1.1. Inleiding. Bespreking 5.3.7.1.2. pagina 1 6.7.1.1. Inleiding Algemeen wordt erkend dat de prenatale consultaties een fundamentele rol spelen inzake de gezondheid van de moeder en het toekomstige kind, maar de rol van respectievelijk de huisarts,

Nadere informatie

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Inleiding Hoeveel en welke studenten (autochtoon/allochtoon) schrijven zich in voor de pabo (lerarenopleiding basisonderwijs) en blijven na

Nadere informatie

Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker

Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse HARM-onderzoek fouten kosten risicofactoren frequentie 1 op de 18 Leendertse et al. Arch Intern

Nadere informatie

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Medicatiebeoordeling is een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele patiënt door arts, apotheker en patiënt op basis

Nadere informatie

Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015

Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 De toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 is een aanvulling op bijlage 6 Resultaatbeloning

Nadere informatie

7. Wat is de hoogste opleiding die de vader van uw kind heeft afgerond?

7. Wat is de hoogste opleiding die de vader van uw kind heeft afgerond? INTERVIEW A (registratie zo vroeg mogelijk in de zwangerschap) 1. Op welke datum viel de eerste dag van uw laatste menstruatie? 2. Is epilepsie de reden van uw anti-epilepticagebruik?, namelijk 3. Heeft

Nadere informatie

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen.

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen. Toolkit polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie 3. De continuïteit

Nadere informatie

In de vorige kinderspecial van het Pharmaceutisch

In de vorige kinderspecial van het Pharmaceutisch Epidemiologie van ziekten en gebruik van receptgeneesmiddelen bij kinderen Wat hebben en gebruiken onze kleine klantjes? Kinderen gebruiken relatief veel receptgeneesmiddelen: in een jaar tijd wordt aan

Nadere informatie

Diabetes. zwangerschap

Diabetes. zwangerschap Diabetes en zwangerschap Pre-zwangerschapsadvies Krijg ik een gezonde baby? De meeste vrouwen met diabetes kunnen een gezonde baby krijgen als hun diabetes goed onder controle wordt gehouden en ze in een

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING 143 Nederlandse samenvatting 144 NEDERLANDSE SAMENVATTING De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat psychische gezondheid een staat van welzijn is waarin een individu zich

Nadere informatie

worden en hoe deze methode toegepast kan worden om de veiligheid van geneesmiddelen te bewaken.

worden en hoe deze methode toegepast kan worden om de veiligheid van geneesmiddelen te bewaken. Samenvatting Geneesmiddelen worden toegepast om ziektes te behandelen, te voorkomen en te diagnosticeren. In sommige gevallen ervaart de patiënt niet alleen het gewenste effect, maar kunnen ook ongewenste

Nadere informatie

80% VAN DE NEDERLANDERS TYPEERT ZICH ALS GOEDE-DOELENGEVER,

80% VAN DE NEDERLANDERS TYPEERT ZICH ALS GOEDE-DOELENGEVER, Meting juni 2013 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Peil.nl 80% VAN DE NEDERLANDERS TYPEERT ZICH ALS GOEDE-DOELENGEVER, AL ZIEN MINDER

Nadere informatie

Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio. dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG

Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio. dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG Presentatie vandaag Epidemiologie myocardinfarct Diagnostiek

Nadere informatie

Resultaten Grote Nieuws voor diëtisten enquête 2013

Resultaten Grote Nieuws voor diëtisten enquête 2013 Resultaten Grote Nieuws voor diëtisten enquête 2013 Scriptum communicatie over voeding Mary Stottelaar December 2013 Inleiding Nieuws voor diëtisten is een website met een digitale nieuwsbrief, gericht

Nadere informatie

GHB hulpvraag in Nederland

GHB hulpvraag in Nederland GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor GHB problematiek in de verslavingszorg 2007-2012 Houten, mei 2013 Stichting IVZ GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen

Nadere informatie

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX Universiteit Gent Faculteit economie en bedrijfskunde Student X Tussentijds Rapport Promotor: prof. dr. M. Vanhoucke Begeleider: Y Academiejaar 20XX-20XX

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Slim kiwibeleid op de TOP 25 geneesmiddelen zou 459,5 miljoen opbrengen

Slim kiwibeleid op de TOP 25 geneesmiddelen zou 459,5 miljoen opbrengen Slim kiwibeleid op de TOP 25 geneesmiddelen zou 459,5 miljoen opbrengen Wanneer men een rationeel en een slim kiwibeleid zoals bijvoorbeeld in Nederland bestaat, zou toepassen op de 25 voor het Riziv meest

Nadere informatie

Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt?

Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt? Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt? ClaudicatioNet Jaarcongres 12-03-2015 Dr. Ben Janssen UHD, Farmacoloog b.janssen@maastrichtuniversity.nl We worden in allemaal ouder. In een betere

Nadere informatie

Vaginale Hygiëne Studie

Vaginale Hygiëne Studie Vaginale Hygiëne Studie Proefpersoneninformatie voor de evaluatie van het gebruik van een vaginale douche op de vaginale flora 1. Doel van deze studie Het gebruik van verschillende vaginale reinigingsproducten

Nadere informatie

Publications. Publications

Publications. Publications Publications Publications Publications De Bildt, A., Mulder, E.J., Scheers, T., Minderaa, R.B., Tobi, H. (2006) PDD, behavior problems and psychotropic drug use in children and adolescents with MR, Pediatrics

Nadere informatie

Overzichtsrapport SER Gelderland

Overzichtsrapport SER Gelderland Overzichtsrapport SER Gelderland Uitkeringen In opdracht van SER Gelderland September 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl www.cabgroningen.nl

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 2 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Figuur 1 Aantal deelnemers naar geslacht en leeftijd 75 t/m 85 jaar 1 Over welke cijfers hebben

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen.

rapporteerden. Er werden geen verschillen gevonden in schoolprestaties, spijbelgedrag en middelengebruik tussen de verschillende groepen. Samenvatting Samenvatting Depressie en angst zijn de meest voorkomende psychische stoornissen in de adolescentie met een enorme impact op het individu. Veel adolescenten rapporteren depressieve en angst

Nadere informatie

17-3-2015. Doel (2008) In kaart brengen van de gevolgen van alcoholgebruik in de adolescentie op het cognitief functioneren.

17-3-2015. Doel (2008) In kaart brengen van de gevolgen van alcoholgebruik in de adolescentie op het cognitief functioneren. Relatie tussen alcoholgebruik en neurocognitief functioneren in de adolescentie in een longitudinaal design Outline Introduction Methods Results Conclusion A longitudinal study of its effect on cognitive

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

Postpartum psychiatrie op de moeder-baby unit

Postpartum psychiatrie op de moeder-baby unit Oprichtingssymposium LKPZ 9 september 2010, Corpus, Oegstgeest Postpartum psychiatrie op de moeder-baby unit Kathelijne Koorengevel, psychiater Monica Ouwens, dans- en bewegingstherapeut Afdeling Psychiatrie

Nadere informatie