Maagbescherming bij salicylaat-/coxibgebruik 108

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maagbescherming bij salicylaat-/coxibgebruik 108"

Transcriptie

1 Maagbescherming bij salicylaat-/coxibgebruik 108 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum Doel Verlagen van het risico op maagcomplicaties ten gevolge van het gebruik van salicylaten in antitrombotische dosering.

2 Apotheker en voorschrijver 1 e lijn, ziekenhuisapotheker en klinisch voorschrijver Verstrekking salicylaat in antitrombotische dosering / coxib NSAID in actuele Maagbescherming bij NSAID-gebruik Leeftijd 80 ar? : +2 Leeftijd 70 ar? Leeftijd 60 ar? CI Ulcus? CI Ulcus? SSRI/venlafaxine/duloxetine/ trazodon in actuele Cumarine in actuele Dosering omeprazol 10 mg? Patiënt heeft onvoldoende maagbescherming. Patiënt heeft verhoogd risico op een maagdarmbloeding. Verhoog dosering omeprazol naar 20 mg per dag. DOAC in actuele PPI in actuele Patiënt heeft geen maagbescherming. Patiënt heeft verhoogd risico op een maagdarmbloeding. Voeg een protonpompremmer toe. Corticosteroid in actuele Omeprazol 10 mg per dag geeft onvoldoende bescherming. Patiënt heeft onvoldoende maagbescherming. Patiënt heeft verhoogd risico op een maagdarmbloeding. P2Y12-remmer in actuele Misoprostol of H2- antagonist in actuele Vervang misoprostol of H2-antagonist door een protonpompremmer. Omeprazol 10 mg per dag geeft onvoldoende bescherming. Spironolacton in actuele Score totaal 2?

3 Toelichting Uitgangspunt 1. Contra-indicaties en interacties in G-Standaard en Medicatiebewaking Health Base ten aanzien van maagschade bij het gebruik van salicylaten in antitrombotische dosering. 2. NHG-Standaard Maagklachten Algemene opmerkingen Deze MFB volgt het advies van de NHG-Standaard: pas bij aanwezigheid van twee of meer risicofactoren wordt maagbescherming geadviseerd. Toelichting stroomschema Ad Verstrekking salicylaat in antitrombotische dosering / coxib Het begrip salicylaat in antitrombotische dosering omvat de preparaten tot en met 100 mg acetylsalicylzuur of carbasalaatcalcium. Coxib s vergroten het risico op maagcomplicaties ten opzichte van placebo met een factor 1.8. Dit risico is vergelijkbaar met dat van salicylaten in antitrombotische dosering. Besluit Expertgroep MFB : coxib s worden gekoppeld aan de MFB maagbescherming. Voor coxib s worden dezelfde risicofactoren aangehouden als voor salicylaten in antitrombotische dosering. Ad Contra-indicatie ulcus? Bij een salicylaat in antitrombotische dosering is ulcus (in de voorgeschiedenis) geen onafhankelijke risicofactor. Maagbescherming wordt geadviseerd bij een salicylaat in antitrombotische dosering en een ulcus (in de voorgeschiedenis) bij een leeftijd vanaf 60 ar. Volgens HARM-wrestling is het risico op maagcomplicaties bij een laag gedoseerd salicylaat een factor 2 kleiner dan bij NSAID-gebruik. Het is aannemelijk dat bij een laag gedoseerd salicylaat de aanwezigheid van meer dan één risicofactor het toevoegen van een maagbeschermer rechtvaardigt. Ad Leeftijd 60 ar / 70 ar / 80 ar? Het risico op maagbloeding mt toe met de leeftijd. Het absolute risico op maagcomplicaties is het hoogst in de leeftijdsgroep 80 ar en ouder. De leeftijdsgrens waarbij maagbescherming noodzakelijk wordt geacht, is niet gelijk bij NSAID s en salicylaten in antitrombotische dosering. Bij salicylaten in antitrombotische dosering wordt geadviseerd om pas bij 80 ar en ouder maagbescherming toe te voegen bij afwezigheid van andere risicofactoren. Bij NSAID s is een leeftijd vanaf 70 ar (onafhankelijke risicofactor) reden voor het toevoegen van een maagbeschermer. Ad P2Y12-remmer in actuele P2Y12-remmers zijn: clopidogrel, prasugrel en ticagrelor. Er is geen duidelijk bewijs dat bij de combinatie van een P2Y12-remmer en een laaggedoseerd salicylaat het risico op maagbloeding hoger is dan het individuele risico van beide middelen. Ook staat de noodzaak tot maagbescherming bij deze therapeutisch toegepaste combinatie nog ter discussie. De combinatie laaggedoseerd salicylaat en P2Y12-remmers wordt in de huidige medicatiebewaking van de G-Standaard en Health Base niet gesignaleerd. De NHG-Standaard Maagklachten adviseert om P2Y12-remmers als risicofactor te beschouwen bij gebruikers van salicylaten in antitrombotische dosering. Besluit Expertgroep MFB : dezelfde risicomedicatie aanhouden als bij de MFB maagbescherming bij NSAID-gebruik. Ad Spironolacton in actuele Met de beschikbare literatuur is niet met zekerheid te zeggen dat spironolacton in combinatie met een klassiek NSAID of met salicylaten in antitrombotische dosering een verhoogd risico geeft op een gastro-intestinale bloeding. De Werkgroep voor Farmacotherapie en Gesmiddelinformatie heeft dan ook besloten dat er onvoldoende bewijs is voor een interactie tussen NSAID en spironolacton. 3

4 Wel blijkt uit enkele onderzoeken dat het risico op een maagbloeding verhoogd is bij gebruik van spironolacton. Besluit Expertgroep MFB : niet afwijken van de NHG-Standaard Maagklachten, dus spironolacton als risicogesmiddel meenemen. Ad Protonpompremmer (PPI) in actuele Expertgroep : pantoprazol 20mg beschouwen als voldoende maagbescherming. 20 mg pantoprazol is geregistreerd als Preventie van gastroduodenale ulcera die geïnduceerd zijn door NSAIDs. En uit een studie (Regula e.a. Am J Gastroenterol 2006;101: ) blijkt dat het preventieve effect van pantoprazol 20 mg vergelijkbaar is met dat van omeprazol 20 mg. De NHG-Standaard Maagklachten adviseert het toevoegen van een protonpompremmer om maagklachten te voorkomen of te behandelen bij NSAID-gebruik. Misoprostol en H2-antagonisten worden niet geadviseerd vanwege de bijwerkingen en/of de innamefrequentie. Literatuurreferenties Literatuur G-Standaard/Health Base NHG-Standaard Maagklachten (derde herziening). Huisarts Wet 2013;1: Samenvatting Adviezen opgesteld door de Werkgroep voor Farmacotherapie en Gesmiddeleinformatie van KNMP Gesmiddel Informatie Centrum en Medicatiebewaking Health Base. In de NHG-Standaard wordt onder andere de preventie van maagcomplicaties (maagbescherming) bij peptisch ulcus, NSAID- en salicylaatgebruik in antitrombotische dosering beschreven. Geef omeprazol 1 maal daags 20 mg bij niet-selectief NSAID zoals diclofenac, ibuprofen of naproxen in geval van: ulcus of maagcomplicaties in de voorgeschiedenis ongeacht de leeftijd; leeftijd 70 ar; twee of meer van de volgende factoren: o leeftijd 60 tot 70 ar; o ernstige invaliderende reumatoïde artritis, hartfalen of diabetes; o hoge dosering van een niet-selectief NSAID; o cumarinederivaat, clopidogrel, prasugrel, ticagrelor, acetylsalicylzuurderivaat (als plaatjesremmer), systemisch werkend glucocorticoïd, SSRI, venlafaxine, duloxetine, trazodon of spironolacton. Geef omeprazol 1 maal daags 20 mg bij acetylsalicylzuur als plaatjesremmer in geval van: leeftijd 80 ar; leeftijd 70 ar en cumarinederivaat, clopidogrel, prasugrel, ticagrelor, systemisch werkend glucocorticoïd, SSRI, venlafaxine, duloxetine, trazodon of spironolacton; leeftijd 60 ar en ulcus of complicatie daarvan in de voorgeschiedenis. Medicamenteuze maagbescherming: als medicamenteuze preventie van maagcomplicaties wordt een PPI geadviseerd. Misoprostol geeft vaak bijwerkingen en moet meermalen per dag worden ingenomen en selectieve NSAID s hebben uitgebreide cardiovasculaire contra-indicaties en zijn minder goed onderzocht bij deze indicatie. Daarnaast is een PPI goedkoper dan deze beide alternatieven. Geef een PPI in standaarddosering, bijvoorbeeld omeprazol, tenzij de patiënt clopidogrel gebruikt. Geef in dat geval geen omeprazol, maar pantoprazol in standaarddosering. 4

5 Warlé-Van Herwaarden MF et al. Targeting outpatient drug safety: recommendations of the Duth HARM-Wrestling Task Force. KNMP, Den Haag Bath DL et al. ACCF/ACG/AHA 2008 Expert consensus document on reducing the gastrointestinal risks of antiplatelet therapy and NSAID Use. Circulation 2008;118: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. Richtlijn NSAID gebruik en preventie van maagschade Noot 11 Acetylsalicylzuurderivaten en maagcomplicaties Noot 48 Keuze zuurremmende medicatie bij maagklachten bij NSAIDgebruik Noot 49 Misoprostol bij maagklachten in aanwezigheid van NSAIDgebruik Noot 55 Preventie maagcomplicaties bij niet-selectief NSAID-gebruik (exclusief acetylsalicylzuurderivaten als trombocytenaggregatieremmer). Noot 56 Preventie maagcomplicaties bij acetylsalicylzuurderivaten (als trombocytenaggregatieremmer). Noot 57 Keuze methode van maagbescherming Het risico op gastro-intestinale complicaties bij gebruik van NSAID s is ongeveer twee keer zo hoog als bij laaggedoseerde salicylaten. Leeftijd is evens een belangrijke risicofactor. Vanaf de leeftijd van 60 ar mt het relatieve risico toe, het mt verder niet-lineair toe met het toenemen van de leeftijd. Beschreven wordt onder andere dat uit de meeste studies blijkt dat de kans op maagbloedingen en perforaties toemt met de leeftijd. Daarnaast wordt het verhoogde risico op gastro-intestinale bijwerkingen besproken bij het gebruik van corticosteroïden, cumarines of acetylsalicylzuur naast een NSAID. Hoewel bij het samenstellen en verwerken van gegevens de uiterste zorgvuldigheid is betracht, kunnen de KNMP en SHB geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit gebruik van de MFB. 5

Maagbescherming bij NSAID-gebruik 107

Maagbescherming bij NSAID-gebruik 107 Maagbescherming bij NSAID-gebruik 107 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 29-05-2013 Doel Verlagen van

Nadere informatie

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline betreft de werkafspraken Maagklachten en Colon- en rectumonderzoek.

Nadere informatie

Nierfunctie: triamtereen 202

Nierfunctie: triamtereen 202 Nierfunctie: triamtereen 202 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum December 2013 Doel Het voorkomen van

Nadere informatie

Nierfunctie: benazepril 186

Nierfunctie: benazepril 186 Nierfunctie: benazepril 186 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum December 2013 Doel Het voorkomen van bijwerkingen

Nadere informatie

Nierfunctie: perindopril 174

Nierfunctie: perindopril 174 Nierfunctie: perindopril 174 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum December 2013 Doel Het voorkomen van

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Onderzoeken van PHARMO en Vonkeman Presentatie van regionale

Nadere informatie

P2Y12-remmer + salicylaat antitrombotisch OF P2Y12-remmer + cumarine/doac OF P2Y12-remmer + salicylaat antitrombotisch + cumarine/doac

P2Y12-remmer + salicylaat antitrombotisch OF P2Y12-remmer + cumarine/doac OF P2Y12-remmer + salicylaat antitrombotisch + cumarine/doac P2Y12-remmer + salicylaat antitrombotisch OF P2Y12-remmer + cumarine/doac OF P2Y12-remmer + salicylaat antitrombotisch + cumarine/doac 326, 330, 331 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld

Nadere informatie

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik 101-106 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 27 mei 2013

Nadere informatie

TE VAAK PREVENTIEVE MAAGBESCHERMING

TE VAAK PREVENTIEVE MAAGBESCHERMING TE VAAK PREVENTIEVE MAAGBESCHERMING Niet steroïdale anti-inflammatoire drugs (NSAID s) zijn berucht voor het verhoogde risico op maagzweren. In Nederland zijn preventieve aanbevelingen gedaan in de CBO

Nadere informatie

ABSTRACT. Inleiding 2014;8:A1411. Kayan Tsoi a, Vesna M. Eimermann a en Sander D. Borgsteede ab*

ABSTRACT. Inleiding 2014;8:A1411. Kayan Tsoi a, Vesna M. Eimermann a en Sander D. Borgsteede ab* C O M M E N T A A R Preventieve medicatie ter voorkoming van gastro-intestinale bloedingen bij gebruik van NSAID s en acetylsalicylzuur. Commentaar op de NHG-Standaard Maagklachten 20 PW wetenschappelijk

Nadere informatie

Hartfalen: medicatie in de 1 e lijn en interacties

Hartfalen: medicatie in de 1 e lijn en interacties Hartfalen: medicatie in de 1 e lijn en interacties Disclosure Bart Kremers Werkzaam bij Apotheek Ravenstein en GIC-helpdesk van de KNMP Geen contacten/belangen mbt farmaceutische industrie Hartfalen-medicatie

Nadere informatie

FTO Oldenzaal

FTO Oldenzaal FTO Oldenzaal 11-06-2015 Inhoud Inleiding Ontwikkeling zorgbekostiging Speerpunten marktpartijen MFB Medisch Farmaceutische Beslisregels Kwaliteitsindicatoren Transparantie / meetbare zorg Gevolgen voor

Nadere informatie

Onderzoek naar het gebruik van maagzuurremmers

Onderzoek naar het gebruik van maagzuurremmers TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Onderzoek naar het gebruik van maagzuurremmers Job van den Berg & Petra Kramer G8377 november

Nadere informatie

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Maagzuurremmers Gevolgen van de veranderingen in de vergoeding Linda Flinterman Karin Hek Joke Korevaar Liset

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

Rapport. Maagzuurremmergebruik als protectie bij NSAID en ASA

Rapport. Maagzuurremmergebruik als protectie bij NSAID en ASA Rapport Maagzuurremmergebruik als protectie bij NSAID en ASA Colofon Auteurs M. Meulepas, Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik A. Lambooij, Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik Onderzoek is

Nadere informatie

Cardiologie. Verder na het hartinfarct.

Cardiologie. Verder na het hartinfarct. Cardiologie Verder na het hartinfarct. Machiel van de Wetering Sylvia de Waal 18-3-2014 presentatie 1 inleiding 2 Richtlijn/protocol aan de hand van voorbeelden 3 samenvatting / discussie inleiding - Informatieoverdracht

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

MFB s en de openbaar apotheker

MFB s en de openbaar apotheker MFB s en de openbaar apotheker Introductie Apothekers streven naar optimale farmaceutische patiëntenzorg. Deze zorg wordt steeds vaker afgestemd op de individuele patiënt. Dit is ook nodig, omdat er steeds

Nadere informatie

Preventie maagcomplicaties bij acetylsalicylzuur

Preventie maagcomplicaties bij acetylsalicylzuur Kennislacunes 1. Acetylsalicylzuur en risico op maagcomplicaties (noot 12 en 57) 2. Helicobacter-Pylori prevalentie (noot 13, noot 14, noot 23 en noot 30) 3. Beloop maagklachten in eerste lijn (noot 19)

Nadere informatie

Zorg voor Veilig module. Maagprotectie. Werkmateriaal voor patiëntveiligheid in de eerste lijn

Zorg voor Veilig module. Maagprotectie. Werkmateriaal voor patiëntveiligheid in de eerste lijn Zorg voor Veilig module Maagprotectie Werkmateriaal voor patiëntveiligheid in de eerste lijn Colofon Auteur dr. Marjorie Nelissen-Vrancken, apotheker, Instituut voor Verantoord Medicijngebruik Met medeerking

Nadere informatie

Kaliumcontrole bij gebruik RAAS-remmer / diureticum

Kaliumcontrole bij gebruik RAAS-remmer / diureticum Kaliumcontrole bij gebruik RAAS-remmer / diureticum 339 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 17-04-2012

Nadere informatie

Antistolling: Kunt u het bijhouden?

Antistolling: Kunt u het bijhouden? Antistolling: Kunt u het bijhouden? Trombocytenaggregatieremming anno 2016 Sander Damen, arts-onderzoeker cardiologie Cyril Camaro, cardioloog 27-09-2016 Inhoud Achtergrond trombocytenaggregatieremming

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 januari 2007 Farmatec/P maart 2007

Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 januari 2007 Farmatec/P maart 2007 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ 'S-GRAVENHAGE Uw brief van Uw kenmerk Datum 10 januari 2007 Farmatec/P 2742562 6 maart 2007 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

Bijwerkingen in het nieuws

Bijwerkingen in het nieuws Bijwerkingen in het nieuws Dr F.P.A.M. van Hunsel, apotheker-epidemioloog Coördinator Signaal Detectie Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb www.lareb.nl Bijwerkingen in het nieuws Associatie tussen hartdood

Nadere informatie

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp 00 Pijnstilling Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp Uw behandelend arts heeft u pijnstilling voorgeschreven. Deze folder is bedoeld voor volwassenen en geeft uitleg over: welke pijnstillers voor u geschikt

Nadere informatie

Secundaire preventie na een TIA/CVA

Secundaire preventie na een TIA/CVA Consultatiedocument Farmacotherapeutisch Kompas voor registratiehouders Graag reactie voor 31 januari 2018 van de registratiehouders die volgens de consultatieprocedure kunnen reageren. Secundaire preventie

Nadere informatie

Geneesmiddelen die de stolling beïnvloeden bij atrium fibrilleren

Geneesmiddelen die de stolling beïnvloeden bij atrium fibrilleren 27-10-2016 Geneesmiddelen die de stolling beïnvloeden bij atrium fibrilleren Wobbe Hospes, ziekenhuisapotheker Agenda Waarom en wanneer antistolling? Stollingscascade en aangrijpingspunten geneesmiddelen

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

Belangrijke Veiligheidsinformatie over EFIENT (prasugrel)

Belangrijke Veiligheidsinformatie over EFIENT (prasugrel) Belangrijke Veiligheidsinformatie over EFIENT (prasugrel) EFIENT (prasugrel) behoort tot de farmacotherapeutische groep van de bloedplaatjesaggregatieremmers (heparine niet meegerekend), een groep waaronder

Nadere informatie

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan.

Farmacotherapeutische toelichting Pijnbestrijding gaat in het algemeen volgens het WHO-stappenplan. 1 Pijn 1.1 Pijnbehandeling algemeen Pijn vermindert veelal door behandeling van de onderliggende aandoening. Ondersteuning met analgetica zal niettemin vaak nodig zijn. Bij een aantal aandoeningen is symptomatische

Nadere informatie

Polyfarmacie bij ouderen

Polyfarmacie bij ouderen Polyfarmacie bij ouderen FTO maart 2016 WAGRO Polyfarmacie en Medicatiebeoordeling IGZ HARM NTVG Optimale zorg voor ouderen Ephor Start en Stopp criteria Strip methode 1 Opzet FTO Casussen (veel) Interactie

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie Kwaliteitsindicatoren Farmacie Meting over 2016 Apotheekhoudende huisartsen (AHHA) 1 Inhoud Inleiding 4 Uitleg indicatoren 5 1 Kwaliteitsmanagement 6 1.1 Aanwezigheid gecertificeerd kwaliteitssysteem 6

Nadere informatie

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts TAR s: Combinaties, Do s & Don ts Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS Rolf Veldkamp, cardioloog Ravee Rambharose, kaderhuisarts HVZ Aris Prins, apotheker Indeling Trombocytenaggregatie

Nadere informatie

Polyfarmacie bij ouderen

Polyfarmacie bij ouderen Polyfarmacie bij ouderen Bas van de Steeg, apotheker 30 mei 2015 De context Bohemean Polypharmacy: https://www.youtube.com/watch?v=lp3pfjkozl8 Onderwerpen Ouderdom komt met gebreken? Polyfarmacie komt

Nadere informatie

Kennismanagement meer doen met medische informatie

Kennismanagement meer doen met medische informatie Kennismanagement meer doen met medische informatie Bas Peters St Antonius Ziekenhuis Cornelis Smit St Antonius Ziekenhuis Mark Boon Business Unit Manager Erik Duin Product Manager Healthtivity, 25 september

Nadere informatie

Behandeling van hypertensie

Behandeling van hypertensie NECF onderwijsbijeenkomst 19 juni 2014 Farmacotherapie bij 80+ers: Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Behandeling van hypertensie Evelien Lutke Schipholt, apotheker externe instellingen, CWZ Gerard Rongen,

Nadere informatie

Laxantia bij opioïdgebruik 3

Laxantia bij opioïdgebruik 3 Laxantia bij opioïdgebruik 3 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Versienummer 2 Datum April 2013 Doel Het voorkomen

Nadere informatie

Producten KNMP farmacotherapie en geneesmiddelinformatie

Producten KNMP farmacotherapie en geneesmiddelinformatie Producten KNMP farmacotherapie en geneesmiddelinformatie Rian Lelie- van der Zande KNMP Geneesmiddel Informatie Centrum Regned 10 juni 2014 Programma: Proces van voorschrijven tot gebruik patiënt Producten

Nadere informatie

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Pijnstilling Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Uw pijnmedicatie adviesschema: o Paracetamol o. x per dag o Diclofenac o Ibuprofen o Naproxen o Tramadol o. x per dag o OxyContin o OxyNorm o Omeprazol

Nadere informatie

Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum:

Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum: Versie: Medisch Spectrum Twente 1.0 Soort Document Titel Status: Vastgesteld Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum: 06-02-2012 Pagina 1 van 5 Code:

Nadere informatie

NSAID s = Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs: Diclofenac Indometacine Meloxicam Piroxicam Ibuprofen Naproxen Fenylbutazon Celecoxib Etoricoxib

NSAID s = Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs: Diclofenac Indometacine Meloxicam Piroxicam Ibuprofen Naproxen Fenylbutazon Celecoxib Etoricoxib Ontstekingsremmende pijnstillers NSAID s = Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs: Diclofenac Indometacine Meloxicam Piroxicam Ibuprofen Naproxen Fenylbutazon Celecoxib Etoricoxib Inhoud Hoe werkt NSAID?

Nadere informatie

BESLISBOOM MAAGKLACHTEN

BESLISBOOM MAAGKLACHTEN 23-1 BESLISBOOM MAAGKLACHTEN 1 e presentatie maagklachten met alarmsymptomen haematemesis, melaena spoedverwijzing mdl arts diensttel: 058-2861153 passagestoornis, gewichtsverlies, anaemie, 1 e presentatie

Nadere informatie

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Apothekers en Trombosedienst SKB Winterswijk

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Apothekers en Trombosedienst SKB Winterswijk Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene gegevens Trombosedienst 2.1 Gegevens Trombosedienst 2.2 Medisch leider Trombosedienst 2.3 Voor welke vragen neemt u contact op met wie? 2.4 Lijst van afkortingen 3. Behandeling

Nadere informatie

Prehospitale trombolyse niet langer nodig. door Marc de Leeuw - 22-02-2013

Prehospitale trombolyse niet langer nodig. door Marc de Leeuw - 22-02-2013 Prehospitale trombolyse niet langer nodig NHG-Standaard Acuut coronair syndroom herzien door Marc de Leeuw - 22-02-2013 De NHG-Standaard Acuut coronair syndroom is recent herzien. Een belangrijke wijziging

Nadere informatie

Twee richtingen met één stip aan horizon. Dr. Pieter Helmons, ziekenhuisapotheker MSc. Arthur Wasylewicz AIOS ziekenhuisfarmacie

Twee richtingen met één stip aan horizon. Dr. Pieter Helmons, ziekenhuisapotheker MSc. Arthur Wasylewicz AIOS ziekenhuisfarmacie Twee richtingen met één stip aan horizon SAMEN NAAR MEER MEDICATIEVEILIGHEID Dr. Pieter Helmons, ziekenhuisapotheker MSc. Arthur Wasylewicz AIOS ziekenhuisfarmacie Medicatiebewaking in het St Jansdal Het

Nadere informatie

Benzodiazegebruik 346/347

Benzodiazegebruik 346/347 Benzodiazegebruik 346/347 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB Datum 02-12-2014 Doel Het voorkomen van chronisch

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 3 november 2006 Farmatec/P december 2006

Uw brief van Uw kenmerk Datum 3 november 2006 Farmatec/P december 2006 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ 'S-GRAVENHAGE Uw brief van Uw kenmerk Datum 3 november 2006 Farmatec/P2729045 18 december 2006 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Eliquis

Checklist 1 e aflevering Eliquis Checklist 1 e aflevering Eliquis 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Datum Spreker Linda Schreur. (Poly)farmacie bij ouderen

Datum Spreker Linda Schreur. (Poly)farmacie bij ouderen Datum 28-02-2017 Spreker Linda Schreur (Poly)farmacie bij ouderen Een geriatrische patiënt Pt 82 jaar Voorgeschiedenis oa hartinfarct, boezemfibrilleren Woont zelfstandig alleen Langzaam geheugenproblemen

Nadere informatie

TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg

TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg neurologie Folkert Hoekstra, huisarts Renske van den Berg-Vos, neuroloog ACUTE FASE stroke ketenzorg START CHRONISCHE FASE 3 NHG standaard beroerte nieuwe standaard

Nadere informatie

Polyfarmacie bij Ouderen STRIP:Less is or more? Thijs Vinks, apotheker Ralf Vingerhoets, geriater

Polyfarmacie bij Ouderen STRIP:Less is or more? Thijs Vinks, apotheker Ralf Vingerhoets, geriater Polyfarmacie bij Ouderen STRIP:Less is or more? Thijs Vinks, apotheker Ralf Vingerhoets, geriater Arts, Apotheker, praktijkassistent of? Symp Kwetsbare Ouderen 29-10-13 1 Wie optimaliseert reeds polyfarmacie?

Nadere informatie

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen Bijlage II Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen 415 Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in

Nadere informatie

Review: voorkomt onjuist gebruik

Review: voorkomt onjuist gebruik Leeswijzer Deze leeswijzer hoort bij het naslagwerk Achtergronden voor de GFZ medewerker. De leeswijzer heeft als doel om jou op een efficiënte en praktijkgerichte manier door het naslagwerk mee te nemen.

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Pradaxa

Checklist 1 e aflevering Pradaxa Checklist 1 e aflevering Pradaxa 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Xarelto

Checklist 1 e aflevering Xarelto Checklist 1 e aflevering Xarelto 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie Kwaliteitsindicatoren Farmacie Meting over 2015 Openbare apotheken Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie Kwaliteitsindicatoren Farmacie Openbare Apotheken (OA) Bij de totstandkoming

Nadere informatie

METING OVER 2016 OPENBARE APOTHEKEN KONINKLIJKE NEDERLANDSE MAATSCHAPPIJ TER BEVORDERING DER PHARMACIE

METING OVER 2016 OPENBARE APOTHEKEN KONINKLIJKE NEDERLANDSE MAATSCHAPPIJ TER BEVORDERING DER PHARMACIE KWALITEITS- INDICATOREN FARMACIE METING OVER 2016 OPENBARE APOTHEKEN KONINKLIJKE NEDERLANDSE MAATSCHAPPIJ TER BEVORDERING DER PHARMACIE Bij de totstandkoming van de kwaliteitsindicatoren hebben de volgende

Nadere informatie

Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh. Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn

Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh. Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn Agenda Orale anti-diabetica medicatie Voorschrijf gedrag huisartsen Nederland NHG standaard

Nadere informatie

Maagklachten. Diagnostiek volgens de NHG standaard

Maagklachten. Diagnostiek volgens de NHG standaard Maagklachten Diagnostiek volgens de NHG standaard Casus 1 Mw. A. González, 42 jarige vrouw met een voorgeschiedenis van astma en multiple sclerose. Sinds 4 maanden wisselende klachten van een opgeblazen

Nadere informatie

STRIP. Gemiddeld geneesmiddelengebruik. Medicatie review: STRIP. Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN

STRIP. Gemiddeld geneesmiddelengebruik. Medicatie review: STRIP. Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN STRIP Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN Dr. Paul Jansen, klinisch geriater klinisch farmacoloog Afdeling Geriatrie en EPHOR UMC Utrecht Medicatie review: STRIP Selectie patiënten voor medicatiebeoordeling:

Nadere informatie

Cijfers geneesmiddelengebruik

Cijfers geneesmiddelengebruik Luc Hanegreefs Gert verpooten KARVA Cijfers geneesmiddelengebruik WZC Zorgbedrijf Antwerpen Cijfers geneesmiddelengebruik Onderzoek WZC Zorgbedrijf Antwerpen Deel l1 (Luc Hanegreefs): Voorstelling Vl Volgens

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie

Kwaliteitsindicatoren Farmacie Kwaliteitsindicatoren Farmacie Meting over 2015 apotheekhoudende huisartsen (AHHA) 1 Inhoud Inleiding 4 Samenvatting indicatoren 5 1 Kwaliteitsmanagement 6 1.1 Aanwezigheid gecertificeerd kwaliteitssysteem

Nadere informatie

NSAID s. Reumatologie. alle aandacht

NSAID s. Reumatologie. alle aandacht NSAID s Reumatologie alle aandacht NSAID s (Non-Steroidal Anti-inflammatory Drugs) Uw reumatoloog heeft u een NSAID (Non-Steroidal Antiinflammatory Drugs; oftewel een ontstekingsremmende pijnstiller) voorgeschreven

Nadere informatie

Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA)

Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA) Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA) Patiëntendeel Versie november 2016 Christèle Warmerdam, SIGRA Yvonne Groenstege, FBA Inhoudsopgave Inleiding... 3 Landelijke Standaard, leidraad en Amsterdamse

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Achtergrondtekst Interacties

Achtergrondtekst Interacties Achtergrondtekst Interacties KNMP 2011 - versie 1 1 ALGEMEEN Inleiding Bij het aanschrijven van recepten wordt je vaak geconfronteerd met interacties. Deze interacties moeten afgehandeld worden. Aanwijzingen

Nadere informatie

Pijnbehandeling na ontslag

Pijnbehandeling na ontslag Infobrochure Pijnbehandeling na ontslag mensen zorgen voor mensen Geachte heer, mevrouw, Vandaag onderging u een ingreep in het daghospitaal. Pijn is onvermijdelijk na een ingreep, maar ons team van artsen

Nadere informatie

Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn

Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn Addendum bij richtlijn CVRM Wat is mijn plek? Marianne van den Berg, apotheker Stelling een: De kwetsbare ouderen zijn voor mij een van de belangrijkste doelgroepen

Nadere informatie

Stoppen met voorschrijven van protonpompinhibitoren en benzodiazepines & aanverwante producten bij de 75-plussers.

Stoppen met voorschrijven van protonpompinhibitoren en benzodiazepines & aanverwante producten bij de 75-plussers. Stoppen met voorschrijven van protonpompinhibitoren en benzodiazepines & aanverwante producten bij de 75-plussers. [Laurens Caenepeel, KU Leuven] Promotor: [Prof. Dr. Geert Goderis, KU Leuven] Master of

Nadere informatie

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 INSPIRE klantenevenement 14 november 2013 Inhoud Farmacie 2013 Workshop scenario analyse Toekomstbeeld VJA Praktijkvoorbeelden Visiedocument Jonge Zorgverleners

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE. Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits

18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE. Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits 18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits 1 TEST: Waar was u het liefst op dit moment? In uw bed Op uw consultatie Thuis in volle voorbereiding voor een barbecueweekend

Nadere informatie

Osteoporose profylaxe bij 80+

Osteoporose profylaxe bij 80+ Osteoporose profylaxe bij 80+ Emilie Gieling, AIOS Ziekenhuisfarmacie, CWZ Prof. Dr. Joop van den Bergh, internist-endocrinoloog, VieCurie MC Noord-Limburg, Maastricht UMC & UHasselt België (potentiële)

Nadere informatie

Zorgpad Atriumfibrilleren (AF)

Zorgpad Atriumfibrilleren (AF) Zorgpad Atriumfibrilleren (AF) Highlights Ziekenhuizen 2017 Hans Ros, ziekenhuisapotheker Inhoud Wat is AF? Hoe ontstaat een CVA (beroerte)? Behandeling AF: 4 peilers Orale antistolling 1 2016 ESC Guidelines

Nadere informatie

Antitrombotisch beleid. Karina Meijer ochtendrapport Interne Geneeskunde

Antitrombotisch beleid. Karina Meijer ochtendrapport Interne Geneeskunde Antitrombotisch beleid Karina Meijer ochtendrapport Interne Geneeskunde 300616 Achtergrond Initiatief door NIV, geschreven door multidisciplinaire werkgroep internisten, huisartsen, orthopeden, longartsen,

Nadere informatie

B G M E B. 1. Inleiding. 2. Wetenschappelijke onderbouwing

B G M E B. 1. Inleiding. 2. Wetenschappelijke onderbouwing otivering betreffende de indelingssystematiek afleverstatus ontstekingsremmers (NSAIDs) en acetylsalicylzuur, vastgesteld door het CBG op 2 juli 2009 1. Inleiding Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen

Nadere informatie

Stand van zaken antistolling 2017

Stand van zaken antistolling 2017 Stand van zaken antistolling 2017 Karina Meijer internist-hematoloog UMCG Transmuraal Trombose Expertise Centrum Groningen Disclosures Lokale PI voor Einstein (rivaroxaban), Resonate (dabigatran), Hokusai

Nadere informatie

Antistolling: stand van zaken. R.F.J. Schop, internist-hematoloog P.P.P.H. van den Homberg, huisarts, GC Krimpen

Antistolling: stand van zaken. R.F.J. Schop, internist-hematoloog P.P.P.H. van den Homberg, huisarts, GC Krimpen Antistolling: stand van zaken R.F.J. Schop, internist-hematoloog P.P.P.H. van den Homberg, huisarts, GC Krimpen Epidemiologie Landelijke afspraken Directe orale anti-coagulantia: DOAC s 10-4-2017 Voettekst

Nadere informatie

Bijlage III. Wijzigingen die zijn aangebracht aan relevante delen van de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter

Bijlage III. Wijzigingen die zijn aangebracht aan relevante delen van de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter Bijlage III Wijzigingen die zijn aangebracht aan relevante delen van de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter Opmerking: Deze wijzigingen aan de relevante delen van de Samenvatting van

Nadere informatie

Indicatoren voor de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen

Indicatoren voor de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen I-11-2173 Indicatoren voor de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen Indicatorenset Datum : januari 2011 Auteur(s) : ir. Mariëtta Eimers drs. Marianne Nijpels Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Indicatoren... 4 2.1

Nadere informatie

GFZ: Achtergronden voor de GFZ medewerker

GFZ: Achtergronden voor de GFZ medewerker GFZ: Achtergronden voor de GFZ medewerker Inleiding Binnen het GFZ programma zit een aantal interventies, dat door de GFZ medewerker uitgevoerd kunnen worden. Het GFZ team heeft een selectie gemaakt van

Nadere informatie

Bijzonder Kenmerk: Reden van voorschrijven IR V-1-2-2

Bijzonder Kenmerk: Reden van voorschrijven IR V-1-2-2 1/11 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027 Auteur(s) Drs. L. Grandia Drs. M.

Nadere informatie

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Antistolling

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Antistolling Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Antistolling Horikx A, Labots-Vogelesang SM, Delemarre J, van Diermen DE, Eizenga WH, van Holten-Verzantvoort ATM, Prins AJR, Schul LA, Verheij-Bakker AM,

Nadere informatie

Handleiding prescriptiemodule 2014

Handleiding prescriptiemodule 2014 Handleiding prescriptiemodule 2014 Datum : 12 februari 2014 1. Module in grote lijnen...3 2. Inleiding...4 3. Toelichting per indicator...5 4. Praktische zaken... 18 5. Wijze van meten... 27 Handleiding

Nadere informatie

Bijgewerkt advies voor het gebruik van hooggedoseerde ibuprofen

Bijgewerkt advies voor het gebruik van hooggedoseerde ibuprofen 22 mei 2015 EMA/325007/2015 Bijgewerkt advies voor het gebruik van hooggedoseerde ibuprofen Beoordeling bevestigt klein cardiovasculair risico bij dagelijkse doses van 2 400 mg of meer De CMDh 1 heeft

Nadere informatie

Adaptatie van Duodecim richtlijn Safe use of non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAID s) op EBMPracticeNet.be

Adaptatie van Duodecim richtlijn Safe use of non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAID s) op EBMPracticeNet.be Adaptatie van Duodecim richtlijn Safe use of non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAID s) op EBMPracticeNet.be Focus op gastro-intestinale ongewenste effecten Bie Pennewaert, Universiteit Gent Promotor:

Nadere informatie

Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA)

Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA) Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA) Trombosedienstendeel Versie november 2016 Christèle Warmerdam, SIGRA Yvonne Groenstege, FBA Inhoudsopgave Inleiding... 3 Landelijke Standaard, leidraad

Nadere informatie

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog NOAC s Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog Antistollingsmedicatie Toegepast ter preventie en behandeling van arteriële en

Nadere informatie

Prednisolon en Prednison

Prednisolon en Prednison Reumatologie Prednisolon en Prednison i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw reumatoloog heeft u het gebruik van Prednisolon/Prednison voorgesteld. De werking van Prednison is gelijk aan

Nadere informatie

Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA)

Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA) Amsterdamse Standaard Ketenzorg Antistolling (ASKA) Tandartsendeel Versie november 2016 Christèle Warmerdam, SIGRA Yvonne Groenstege, FBA Inhoudsopgave Inleiding... 3 Landelijke Standaard, leidraad en

Nadere informatie

Statine-intolerantie: update en behandelsuggesties

Statine-intolerantie: update en behandelsuggesties Statine-intolerantie: update en behandelsuggesties Vascular Rounds 16 mei 2017 Marion Knippels AIOS interne geneeskunde Vasculair geneeskundige i.o. Klinisch farmacoloog i.o. Disclosure potential conflicts

Nadere informatie

Gebruik van protonpompinhibitoren in de huisartspraktijk

Gebruik van protonpompinhibitoren in de huisartspraktijk Gebruik van protonpompinhibitoren in de huisartspraktijk STEPHANIE PAUWELS, Universiteit Gent, 2013-2015 Promotor: Prof. Dr. An De Sutter, Universiteit Gent Master of Family Medicine Masterproef Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

Casuïstiek voor workshop SAFE-dag

Casuïstiek voor workshop SAFE-dag Casuïstiek voor workshop SAFE-dag CASUS 1 Mevrouw van Breukelen, 70 jaar, heeft onlangs een nieuwe heup gekregen en is sinds kort terug uit het revalidatiecentrum. U vindt dit een mooi moment om haar medicatie

Nadere informatie

Medicatiebewaking 2.0

Medicatiebewaking 2.0 Medicatiebewaking 2.0 Personalized medicine op basis van individuele nierfunctiewaarden Frans van de Vaart Marianne van de Berg Brigit van Soest Leonora Grandia Ka-Chun Cheung Programma 13.45 uur Inleiding

Nadere informatie

Monitoring antiplatelet therapy in patients undergoing percutaneous coronary intervention. Nicoline J Breet

Monitoring antiplatelet therapy in patients undergoing percutaneous coronary intervention. Nicoline J Breet Monitoring antiplatelet therapy in patients undergoing percutaneous coronary intervention Nicoline J Breet Pijn op de borst Man, 62 jaar oud Geen cardiovasculaire ziekten Risicofactoren hart- en vaatziekten

Nadere informatie

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE 557 Inleiding In deze folder informeren wij u over het gebruik van pijnmedicatie thuis. U vindt informatie over: de pijnscore pijnmedicatie die u heeft

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 16 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 16 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Kortwerkende antireumatische middelen: NSAID s

Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU. Kortwerkende antireumatische middelen: NSAID s Zorgeenheid Reumatologie en Klinische Immunologie, locatie AZU Kortwerkende antireumatische middelen: NSAID s Aan u is een ontstekingsremmende pijnstiller, non-steroidal anti-inflammatory drug (NSAID),

Nadere informatie

Ook bij lage dosis nsaid s ernstige reacties mogelijk

Ook bij lage dosis nsaid s ernstige reacties mogelijk Kortdurend gebruik kan eveneens bijwerkingen geven Ook bij lage dosis nsaid s ernstige reacties mogelijk Bijwerkingen van nsaid s, zoals gastro-intestinale bloedingen en allergieën, kunnen ook optreden

Nadere informatie