Evolutie statinegebruik in België

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Evolutie statinegebruik in België 2003-2013"

Transcriptie

1 Evolutie statinegebruik in België Koen Cornelis, stafmedewerker, R&D Met dank aan de medische directie en de cel geneesmiddelen, LCM Samenvatting Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen en zijn al jaren de meest gebruikte geneesmiddelen in België. Bijna 1,5 miljoen Belgen, of 13% van de populatie, gebruiken statines. In de leeftijdscategorie van 7-79 jaar is dat zelfs bijna een op twee. Dankzij de introductie van goedkopere geneesmiddelen bleven de uitgaven enigszins onder controle. Het vervallen van het patent van Lipitor (atorvastatine) in 212 had een grote impact op de uitgaven, die op twee jaar tijd met een derde daalden. Desondanks blijven er tussen de statines nog grote prijsverschillen en is er in 213 voor de ziekteverzekering nog steeds een besparing van 77 miljoen EURO mogelijk indien enkel het goedkopere simvastatine zou worden voorgeschreven. Voor de patiënt zou dit een besparing van 11 miljoen EURO betekenen. Ondanks het feit dat atorvastatine in 213 nog steeds twee keer zo duur is als simvastatine, stellen we vast dat atorvastatine vooral bij de startende patiënten zijn marktaandeel sterk heeft weten uit te bouwen. CM pleit voor nieuwe maatregelen om de markt te doen evolueren naar optimale prijsniveaus. Daarbij stelt de CM een sluismodel voor waarbij voor een groep geneesmiddelen (ATC4), via aanbesteding en onderlinge concurrentie, enkel nog die specialiteiten worden vergoed die zich aansluiten bij de onderhandelde prijs. In ruil krijgen de betrokken firma s een aantal garanties omtrent vergoedbaarheid en prijs. Sleutelwoorden: Cholesterolverlagers, Generieken, Goedkopere geneesmiddelen, Starters, Statines, Sluismodel 1. Inleiding Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen. Ze zijn al jaren de meest voorgeschreven geneesmiddelen. Tot en met 211 vertegenwoordigden zij jaarlijks bijna 1 van het globale ambulante geneesmiddelenbudget. In juni 212 verviel evenwel het patent op Lipitor (stofnaam: atorvastatine), de cholesterolverlager die gedurende meer dan een decennium de eerste plaats bekleedde inzake geneesmiddelenuitgaven (ZIV). Bij het uit patent gaan van Lipitor kwamen er goedkopere alternatieven op de markt, en daalde Lipitor zelf ook sterk in prijs, waardoor deze cholesterolverlager in twee jaar tijd van een eerste plaats in 211 naar een 14 de plaats in 213 tuimelde inzake geneesmiddelenuitgaven (ZIV). Op de Belgische markt zijn er vijf verschillende statines aanwezig, namelijk: simvastatine (Zocor en generieken), pravastatine (Pravasine, Prareduct en generieken), fluvastatine (Lescol en generieken), rosuvastatine (Crestor ) en atorvastatine (Lipitor en generieken). In 213 is enkel rosuvastatine (Crestor ) nog in patent, voor de overige statines zijn er goedkopere alternatieven op de markt. In dit artikel wordt de evolutie van het statinegebruik beschreven inzake uitgaven, volume, kostprijs en aantal patiënten. Daarnaast wordt er ook gekeken naar beginnende statinegebruikers ( starters ). We zullen aantonen dat atorvastatine in deze groep patiënten zijn marktaandeel sterk heeft weten uit te bouwen, 16 CM-Informatie 257 september 214

2 ondanks het feit dat het twee keer zo duur is als simvastatine, en zullen daarbij pleiten voor een nieuw prijsmodel als centraal element in een innovatief geneesmiddelenbeleid. 2. Volume, kostprijs en uitgaven 2.1. Evolutie Op tien jaar tijd (23-213) is het aantal gebruikte dagdosissen (DDD) verdrievoudigd (figuur 1), ten gevolge van een analoge aangroei van het aantal patiënten (cfr. infra). Dankzij de introductie van goedkopere geneesmiddelen binnen de subgroepen simvastatine (in 23) en pravastatine (in 25) en de daarmee gepaard gaande prijsdalingen bleven de ZIVuitgaven (figuur 2) echter onder controle. Vanaf 27 kenden de ZIV-uitgaven evenwel terug een stijging, omdat enerzijds de volumes bleven toenemen, terwijl anderzijds de prijzen van de goedkopere geneesmiddelen niet verder daalden (figuur 3). Tegelijkertijd zagen we een verdere aangroei van de duurdere statines rosuvastatine (Crestor ) en atorvastatine (Lipitor ). In 212 kenden we opnieuw een daling van de ZIV-uitgaven ten gevolge van het uit patent gaan van Lipitor. De kostprijs (ZIV) per DDD voor atorvastatine daalde met maar liefst 7 tussen 211 en 213 (figuur 3), met als gevolgd dat de totale ZIVuitgaven voor statines over dezelfde periode daalden met een derde (figuur 2). Figuur 1: Evolutie aantal dagdosissen (DDD) statines (nationaal) Cijfers gebaseerd op verbruik CM- leden, maar geëxtrapoleerd op nationaal niveau (België) DDD CM-Informatie 257 september

3 Figuur 2: Evolutie ZIV- uitgaven voor statines (nationaal) Cijfers gebaseerd op verbruik CM- leden, maar geëxtrapoleerd op nationaal niveau (België) ZIV-uitgaven in EURO Figuur 3: Evolutie ZIV- uitgaven per dagdosis (DDD) 1,4 1,2 ZIV-uitgaven per DDD in EURO 1,,8,6,4,2, GEMIDDELD 18 CM-Informatie 257 september 214

4 2.2. Besparing met simvastatine Tussen de verschillende soorten cholesterolverlagers zijn er nog steeds aanzienlijke prijsverschillen (figuur 3). In 213 is rosuvastatine (Crestor ) ruimschoots de duurste, en bijna vier maal duurder dan de goedkoopste variant, simvastatine. Crestor is de enige statine die momenteel nog in patent is, maar ook tussen de statines uit patent zijn er grote prijsverschillen. Zo is atorvastatine twee keer zo duur als simvastatine in 213. Indien artsen enkel nog het goedkopere simvastatine zouden voorschrijven, zou dit voor de ziekteverzekering een besparing betekenen van 77 miljoen euro in 213. Dat is een halvering van de uitgaven voor cholesterolverlagers (figuur 4). De patiënten zouden 11,4 miljoen euro besparen, of 31% van de totale remgelden voor statines (figuur 5). Figuur 4: Simulatie: vervang alle statines door de goedkoopste, nl simvastatine, bij gelijk volume in 213, en bereken de besparing voor de ziekteverzekering (ZIV) 18.. Totale besparing 213: 77 miljoen Euro 16.. ZIV-uitgaven (EURO) (Nationaal) FLUVASTTATINE TOTAAL Reële ZIV-uitgaven 213 nationaal Simulatie ZIV-uitgaven 213 nationaal Besparing ZIV-uitgaven 213 nationaal Figuur 5: Simulatie: vervang alle statines door de goedkoopste, nl simvastatine, bij gelijk volume in 213, en bereken de besparing voor de patiënt 4.. Totale besparing 213: 11,4 miljoen EURO 35.. Remgelden (EURO) (Nationaal) FLUVASTTATINE TOTAAL Reële Remgelden 213 nationaal Simulatie Remgelden 213 nationaal Besparing Remgelden 213 nationaal CM-Informatie 257 september

5 3. Gebruikers 3.1. Evolutie Op 1 jaar tijd (23-213) is het aantal statinegebruikers verdrievoudigd (figuur 6). In 213 zijn er bijna anderhalf miljoen Belgen die statines gebruiken. Dit komt neer op 13% van de bevolking (figuur 7). Figuur 6: Evolutie aantal statinegebruikers (nationaal) Cijfers gebaseerd op verbruik CM- leden, maar geëxtrapoleerd op nationaal niveau (België) 1.6. Aantal statinegebruikers (nationaal) Figuur 7: Evolutie % statinegebruikers in de populatie (België) 14% 12% 12% 13% 13% 13% % statinegebruikers in de populatie (België) 12% 1 8% 4% 2% 7% 9% 9% 1 11% CM-Informatie 257 september 214

6 3.2. Per leeftijd in 213 In 213 bedroeg het aantal gebruikers 13% van de globale populatie. Het gebruik stijgt evenwel sterk met de leeftijd (figuur 8). Absolute uitschieter is de leeftijdscategorie 7-79 jaar waar 4 van de bevolking statines gebruikt. Onder de leeftijd van 3 jaar worden geen statines gebruikt. Globaal gebruiken evenveel mannen als vrouwen statines. Figuur 8: % statinegebruikers per leeftijdsklasse in % % statinegebruikers % 3 23% 13% 1 1% Leeftijdsklasse totale populatie Figuur 9: Procentuele verdeling van het aantal gebruikers per cholesterolverlager, met onderscheid tussen starters versus alle gebruikers samen - evolutie % 1 12% 14% 11% 11% 12% 12% 1 13% 18% 18% 19% 19% 1 17% 1 17% 14% 31% 48% 3 29% 17% % 48% 48% 2 48% 48% 48% 24% 23% 1% 48% 22% 21% 23% 2% 1% 48% 2 1% 1 1 1% 3% 2% 8% 8% 7% 8% 1 9% 7% 2% 2% 1% 1% 1% 3% 1% 13% 12% 11% 1 9% 9% 1% 14% 8% 8% 19% 6 7% 6 62% 62% 63% 63% % 5 47% % 51% 51% 5 43% 47% 47% 28% Alle patiënten Starters CM-Informatie 257 september

7 4. Starters In figuur 9 zien we dat tot en met 211 het merendeel van de nieuwe gebruikers 1 startten met de goedkoopste molecule, simvastatine. In 211 was dit zelfs voor 2 op 3 startende gebruikers het geval. In 212 echter, het jaar waarin Lipitor uit patent is gegaan en de eerste generieken voor atorvastatine op de markt kwamen, verdubbelde het aantal starters met atorvastatine, en in 213 was het zelfs drie keer zo hoog als in 211. Deze stijging ging quasi volledig ten koste van het aantal starters simvastatine, dat in 213 nog slechts 47% bedroeg. Nochtans is atorvastatine in 213 nog steeds twee keer zo duur als simvastatine. Pfizer, de fabrikant van Lipitor, is er in geslaagd om, dankzij de introductie van een eigen generische variant van atorvastatine, Totalip genaamd, zijn volume te bestendigen. In 213 is bijna 7 van het volume van alle atorvastatines voor rekening van Pfizer (Lipitor en Totalip samen). Maar het globale volume (in DDD) van atorvastatine in het totaal van de statines is ook gestegen, van 2 in 211 naar 3 in 213, zodat Pfizer zelf nauwelijks aan (absoluut) volume heeft ingeboet sedert het verstrijken van het patent van Lipitor. De volumestijging van atorvastatine is ook op conto te schrijven van de overige generische varianten die in 212 hun intrede hebben gedaan, waarbij Eurogenerics (EG) alleen de helft voor zijn rekening neemt (figuur 1). De reden waarom atorvastatine zo vaak wordt voorgeschreven, zowel aan bestaande, maar ook aan nieuwe patiënten, is enerzijds te wijten aan de sterke marketingcampagnes die bij de introductie in 212 zowel voor de generische varianten als voor Totalip werden gevoerd 2. Anderzijds tellen sedert 212 alle voorschriften atorvastatine (inclusief Lipitor ) mee in het aandeel goedkope voorschriften, waarvan artsen bepaalde vooropgestelde minimumpercentages dienen te behalen, en in dat opzicht is de incentive om simvastatine voor te schrijven ongetwijfeld minder groot geworden. Er kunnen dus vragen gesteld worden bij de huidige definitie 3 van goedkope voorschriften als we zien dat zowel simvastatine als het tweemaal duurdere atorvastatine daar beide toe gerekend worden. 5. Besluit Statines blijven ook in 213 de meest gebruikte geneesmiddelen in België. Door het uit patent gaan van Lipitor en de introductie van goedkopere varianten daalden de uitgaven sterk, maar CM becijferde dat desondanks een bijkomende besparing voor de ziekteverzekering van 77 miljoen EURO in 213 mogelijk is indien enkel simvastatine zou worden voorgeschreven. Figuur 1: TEVA 8% Procentuele verdeling van het volume (DDD) atorvastatine volgens fabrikant in 213 SANDOZ MYLAN APOTEX 1% 2% 3DDD PHARMA De vraag kan dus gesteld worden in hoeverre we bij de statines kunnen spreken van optimale prijsniveaus, gezien nog steeds - de grote onderlinge prijsverschillen. En is de aanwezigheid van vijf verschillende molecules voor dezelfde aandoening een echte meerwaarde, of gaat het hier eerder om me too s : gelijkaardige geneesmiddelen zonder echte meerwaarde? Ook kunnen vragen gesteld worden bij de definitie van goedkope voorschriften. EUROGENERICS 1 PFIZER LIPITOR 31% PFIZER TOTALIP 37% Het is duidelijk dat nieuwe maatregelen nodig zijn om de markt sneller te doen evolueren naar optimale prijsniveaus. Daarbij stelt de CM een sluismodel voor waarbij voor een groep geneesmiddelen (ATC4), via aanbesteding en onderlinge concurrentie, enkel nog die specialiteiten worden vergoed die zich aansluiten bij de onderhandelde prijs. In ruil krijgen de betrokken firma s een aantal garanties omtrent vergoedbaarheid en prijs. Het is een centraal element in een nota over innovatief geneesmiddelenbeleid, waarover onlangs uitvoerig werd gecommuniceerd 4, en waarmee CM de lijnen uitzet voor de komende legislatuur. 1 Een nieuwe gebruiker of starter werd gedefinieerd als een patiënt die twee jaar voordien geen statines kreeg voorgeschreven. 2 Zowel Pfizer als EG hebben bij het verstrijken van het patent in het voorjaar van 212 intensieve marketingcampagnes gevoerd, o.a. in de Artsenkrant. (http://www.internationallawoffice.com/newsletters/detail.aspx?g=466b84e8-fb66-4f8a-afb5-f9f3c87c29af) 3 Generische varianten dienen verplicht een introductieprijs te hanteren die minimaal 32, lager ligt dan het originele merkgeneesmiddel. Voor een merkgeneesmiddel volstaat het dan om, op het moment dat er generische varianten op de markt komen, de prijs eveneens te laten zakken met 32, om als goedkoop geneesmiddel te worden beschouwd CM-Informatie 257 september 214

Evolutie statinegebruik in België

Evolutie statinegebruik in België Cholesterolverlagers: besparing van 50 miljoen euro mogelijk Bijlage Evolutie statinegebruik in België 2005-2015 Samenvatting Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen en zijn al jaren de meest

Nadere informatie

het geneesmiddelenbeleid inzake goedkopere geneesmiddelen 1 in belgië

het geneesmiddelenbeleid inzake goedkopere geneesmiddelen 1 in belgië 50 jaar ZIV het geneesmiddelenbeleid inzake goedkopere geneesmiddelen 1 in belgië Koen Cornelis, Departement Onderzoek en Ontwikkeling Met dank aan de cel geneesmiddelen, medische directie LCM Samenvatting

Nadere informatie

Slim kiwibeleid op de TOP 25 geneesmiddelen zou 459,5 miljoen opbrengen

Slim kiwibeleid op de TOP 25 geneesmiddelen zou 459,5 miljoen opbrengen Slim kiwibeleid op de TOP 25 geneesmiddelen zou 459,5 miljoen opbrengen Wanneer men een rationeel en een slim kiwibeleid zoals bijvoorbeeld in Nederland bestaat, zou toepassen op de 25 voor het Riziv meest

Nadere informatie

Economische evaluatie van de geneesmiddelenconsumptie 2003-2006. Een studie van de onafhankelijke ziekenfondsen

Economische evaluatie van de geneesmiddelenconsumptie 2003-2006. Een studie van de onafhankelijke ziekenfondsen Economische evaluatie van de geneesmiddelenconsumptie 2003-2006 Een studie van de onafhankelijke ziekenfondsen Deze brochure is een uitgave van de Onafhankelijke Ziekenfondsen Redactie: Joëlle BENDA en

Nadere informatie

1 Top 10 meest gebruikte geneesmiddelen Focus op Bloeddrukverlagers

1 Top 10 meest gebruikte geneesmiddelen Focus op Bloeddrukverlagers CM-onderzoek naar meest gebruikte geneesmiddelen, met focus op de bloeddrukverlagers 1 Top 10 meest gebruikte geneesmiddelen... 2 1.1 Inleiding... 2 1.2 Methode... 2 1.3 Top 10... 3 1.3.1 Top 10 dagdosissen

Nadere informatie

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010

Rapport. Cardiovasculair risicomanagement. Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Rapport Cardiovasculair risicomanagement Simvastatine: keuze en dosering 2009-2010 Colofon Auteur Daniëlla Theunissen, apotheker Met medewerking van Marianne Nijpels, apotheker Illustratie Len Munnik september

Nadere informatie

Onderwerp: Achmea Voorschrijf Flits 1 Het voorschrijven van generieke statines

Onderwerp: Achmea Voorschrijf Flits 1 Het voorschrijven van generieke statines & GEZONDHEID Achmea divisie Zorg & Gezondheid, Postbus 19, 3800 HA Amersfoort Storkstraat 12 3833 LB Leusden www.achmeazorg.nl Aan: Raad van Bestuur Datum: Juli 2014 : Onderwerp: Achmea Voorschrijf Flits

Nadere informatie

Voorschrijven door internisten en cardiologen

Voorschrijven door internisten en cardiologen Cardiologie_Cardiologie 29-10-12 15:18 Pagina 1 Voorschrijven door internisten en cardiologen Beknopte weergave van de verkenning naar oorzaken van verschillen in voorschrijven van cholesterolverlagers

Nadere informatie

Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015

Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 Toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 De toelichting Resultaatbeloning doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen 2015 is een aanvulling op bijlage 6 Resultaatbeloning

Nadere informatie

CM-Informatie Analyses en standpunten

CM-Informatie Analyses en standpunten CM-Informatie Analyses en standpunten Driemaandelijks tijdschrift van de Landsbond der Christelijke Mutualiteiten 253 50 jaar ZIV Beoordeling van de eigen gezondheidstoestand, volgens opleidingsniveau

Nadere informatie

Met medicijnen alléén bent u er niet

Met medicijnen alléén bent u er niet Cholesterolverlagers Met medicijnen alléén bent u er niet Steeds meer mensen gebruiken medicijnen tegen een te hoog cholesterol. Maar wie niet tegelijkertijd zijn leefstijl aanpast (stoppen met roken,

Nadere informatie

Info spot. Diabetes en depressie. Inleiding. Oktober - november - december 2011

Info spot. Diabetes en depressie. Inleiding. Oktober - november - december 2011 Oktober - november - december 2011 Info spot Diabetes en depressie Inleiding Diabetes mellitus, ofwel suikerziekte, is een chronische stofwisselingsziekte die gekenmerkt wordt door een te hoog glucosegehalte

Nadere informatie

Goedkoop voorschrijven

Goedkoop voorschrijven Goedkoop voorschrijven Focus op zo goedkoop mogelijk Brochure voor de artsen en tandartsen Inhoud 1 Inhoud In een oogopslag...2 Nieuwe definitie goedkoop voorschrijven...2 Inleiding...4 I. Goedkoop voorschrijven:

Nadere informatie

Standpunt overheid (Apr. A. Bourda) VOS & SUBSTITUTIE

Standpunt overheid (Apr. A. Bourda) VOS & SUBSTITUTIE Standpunt overheid (Apr. A. Bourda) VOS & SUBSTITUTIE KB van 10/08/2005 houdende vaststelling van de modaliteiten inzake het voorschrift voor menselijk gebruik: naam geneesmiddel Fantasiebenaming Wetenschappelijke

Nadere informatie

CM-Informatie Analyses en standpunten

CM-Informatie Analyses en standpunten CM-Informatie Analyses en standpunten Driemaandelijks tijdschrift van de Landsbond der Christelijke Mutualiteiten 257 september 2014 Illustratie IMA Atlas Globaal Medisch Dossier detail statistische sectoren

Nadere informatie

Controle op effectieve aflevering

Controle op effectieve aflevering Specialiteiten Magistralen Zorgtrajecten Unieke barcode VOS Zuurstof NVS Bandagisterie??? Specifieke MAF VI s 01/07/04: UB op verpakking terugbetaalde specialiteit verplicht 01/01/05: apr. wordt verplicht

Nadere informatie

Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen. Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam

Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen. Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam Generieke versus merkgeneesmiddelen terminologie, grenzen en spanningen Prof. Mr Marie-Hélène Schutjens 7 juni 2007 NVTAG, Rotterdam geneesmiddel = geneesmiddel Juridische definitie: aangediend of gepresenteerd

Nadere informatie

Barometer kinesitherapie 2013

Barometer kinesitherapie 2013 Barometer kinesitherapie 2013 Ingevolge de nomenclatuurhervorming van 2002, lag het uitgavenniveau voor kinesitherapie in 2003 op het laagste niveau sinds 1991. Vanaf 2004 beginnen de uitgaven opnieuw

Nadere informatie

Bepaling multi/single source op PRK-niveau IR V-0-1-1 (1e concept)

Bepaling multi/single source op PRK-niveau IR V-0-1-1 (1e concept) 1/8 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027 Auteur(s) Drs. B. van der Meer Bepaling

Nadere informatie

Ziekte van Alzheimer. Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling. studie

Ziekte van Alzheimer. Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling. studie studie Ziekte van Alzheimer Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling van geneesmiddelen De ziekte van Alzheimer is een groot probleem voor onze volksgezondheid, niet alleen omdat er zoveel

Nadere informatie

Afleveren van het goedkoopste geneesmiddel bij

Afleveren van het goedkoopste geneesmiddel bij Afleveren van het goedkoopste geneesmiddel bij - Voorschrijven op stofnaam - Antibiotica en antimycotica brochure voor de arts, tandarts en apotheker Inhoud 1 Inhoud Inleiding... 2 I. VOS voorschrift...

Nadere informatie

Kwaliteit en doelmatigheid van voorschrijven van medicijnen. Rob Essink, apotheker MPH, 28 maart 2013

Kwaliteit en doelmatigheid van voorschrijven van medicijnen. Rob Essink, apotheker MPH, 28 maart 2013 Kwaliteit en doelmatigheid van voorschrijven van medicijnen Rob Essink, apotheker MPH, 28 maart 2013 Inhoud presentatie 1. Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik 2. Monitoren voorschrijfgedrag,

Nadere informatie

Onkelinx mist 103 miljoen euro besparing in gezondheidszorg

Onkelinx mist 103 miljoen euro besparing in gezondheidszorg Nieuwe maatregelen Onkelinx: vanaf 1 mei automatisch VOS systeem voor antibiotica en antimycotica Onkelinx mist 103 miljoen euro besparing in gezondheidszorg De kiwimoes van minister Onkelinx: Gevaar voor

Nadere informatie

Besparingsmaatregelen

Besparingsmaatregelen Besparingsmaatregelen Daar u ongetwijfeld nog vragen zal hebben omtrent de besparingsmaatregelen, hebben wij voor u alles nog eens even op een rijtje gezet. Sinds 1 maart Voorschriften voor antibiotica

Nadere informatie

Analyse IDEA contract Apotheek XX

Analyse IDEA contract Apotheek XX Analyse IDEA contract Apotheek XX Copyright Veneficus v.o.f. 0. Inhoudsopgave 0. Inhoudsopgave...2 1. Introductie...3 1.1. Berekenwijze...3 1.2. Benchmarking...3 1.3. Substitutie...3 1.4. Relatie met voorschrijvers...4

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 10 december 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 10 december 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

Infospot. De antidepressiva. April - Mei - Juni 2014

Infospot. De antidepressiva. April - Mei - Juni 2014 Infospot De antidepressiva April - Mei - Juni 2014 Infospot - De antidepressiva - April - Mei - Juni 1 Inhoud Inleiding 3 I. Gebruik van de antidepressiva 4 II. Resultaten Farmanet 4 1. Aantal patiënten

Nadere informatie

Fikse besparing mogelijk dankzij biosimilaire geneesmiddelen. Bijlage

Fikse besparing mogelijk dankzij biosimilaire geneesmiddelen. Bijlage Persbericht 22 december 2014 Fikse besparing mogelijk dankzij biosimilaire geneesmiddelen Bijlage 1 Inleiding... 2 2 Methode... 2 3 Top 10 - Tabellen... 3 3.1 Top 10 ZIV-bedragen volgens therapeutische

Nadere informatie

De markt voor eerlijke handel in België 2006

De markt voor eerlijke handel in België 2006 De markt voor eerlijke handel in België 26 Samenvatting studie uitgevoerd in opdracht van BTC-CTB September 27 1. Inleiding De groeiende belangstelling van de Belgische consument voor eerlijke handel is

Nadere informatie

Inhoudstafel. Prijsdalingen op 1 maart 2016 en daarna Patent Cliff en Veiligheidsmarge : waarover spreken we? 19/11/2015.

Inhoudstafel. Prijsdalingen op 1 maart 2016 en daarna Patent Cliff en Veiligheidsmarge : waarover spreken we? 19/11/2015. Prijsdalingen op 1 maart 2016 en daarna Patent Cliff en Veiligheidsmarge : waarover spreken we? Inleiding Eind juli ondertekende onze Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid een Toekomstpact met

Nadere informatie

Welkom bij uw apotheker

Welkom bij uw apotheker Welkom bij uw apotheker Eerstelijnsgezondheidswerker De apotheker Als volwaardige zorgverstrekker neemt de apotheker een centrale plaats in binnen ons gezondheidsstelsel. Hij is steeds bereikbaar zonder

Nadere informatie

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Inleiding Bij de pensioenhervorming van 1996 werd besloten de pensioenleeftijd van vrouwen in

Nadere informatie

Input AstraZeneca op consultatiedocument Advies langetermijnvisie geneesmiddelenbeleid

Input AstraZeneca op consultatiedocument Advies langetermijnvisie geneesmiddelenbeleid Input AstraZeneca op consultatiedocument Advies langetermijnvisie geneesmiddelenbeleid Het consultatie document geeft een uitgebreide beschrijving van de markt voor farmacotherapeutische zorg. De consultatievragen

Nadere informatie

Meest voorgeschreven geneesmiddelen

Meest voorgeschreven geneesmiddelen Meest voorgeschreven geneesmiddelen Soort RIZIV uitgaven via apotheek in TOTAAL 2.600.123.685 Cholesterolverlagers Zocor (simvastatine) Antidepressiva Cipramil (citalopram) Maagzuurremmers Losec (omeprazole)

Nadere informatie

De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000.

De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000. De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000. De afgelopen tien jaar is het gemiddelde inkomen van de Belgische kinesitherapeut met 40% gestegen,

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Inleiding. Methode. Resultaten. Vergelijkbaarheid Nederland en Duitsland

Inleiding. Methode. Resultaten. Vergelijkbaarheid Nederland en Duitsland Inleiding Vanaf 2007 is een aantal nieuwe bloedglucoseverlagende middelen geïntroduceerd op de se markt voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 (DM2). Het betreft onder andere de dipeptidylpeptidase-4-remmers

Nadere informatie

Vergelijking van de ontwikkeling van het voorschrijven van de nieuwere bloedglucoseverlagende middelen in Nederland met Duitsland

Vergelijking van de ontwikkeling van het voorschrijven van de nieuwere bloedglucoseverlagende middelen in Nederland met Duitsland Vergelijking van de ontwikkeling van het voorschrijven van de nieuwere bloedglucoseverlagende middelen in met Samenvatting De hiernavolgende berekeningen laten zien dat wanneer een gelijksoortig voorschrijfpatroon

Nadere informatie

AANBEVELINGEN VOOR EEN AANGEPAST GENEESMIDDELENBELEID

AANBEVELINGEN VOOR EEN AANGEPAST GENEESMIDDELENBELEID AANBEVELINGEN VOOR EEN AANGEPAST GENEESMIDDELENBELEID Op het vlak van geneesmiddelenbeleid is er de laatste jaren heel wat beweging geweest. Zo werden een aantal mechanismen uitgewerkt, die in de eerste

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 5 december 2014

PERSBERICHT Brussel, 5 december 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 5 december 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Distributiekanalen van de verzekering: cijfers 2012

Distributiekanalen van de verzekering: cijfers 2012 DOSSIER Distributiekanalen van de verzekering: cijfers 2012 13 Distributiekanalen van de verzekering: cijfers 2012 Verzekeringsmakelaar blijft stand houden Onlangs verscheen het jaarlijkse rapport van

Nadere informatie

Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep

Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep Men valt in het stelsel van invaliditeit na één jaar primaire arbeidsongeschiktheid. De erkenning van invaliditeit geldt voor een bepaalde periode

Nadere informatie

Kunstlaan 47-49, 1000 BRUSSEL Eric AERDEN Vooruitgangsstraat 56, 1210 BRUSSEL T GSM Persbericht

Kunstlaan 47-49, 1000 BRUSSEL Eric AERDEN Vooruitgangsstraat 56, 1210 BRUSSEL T GSM Persbericht Cel Externe Communicatie Kunstlaan 47-49, 1000 BRUSSEL Eric AERDEN Vooruitgangsstraat 56, 1210 BRUSSEL T. 02-2773408 GSM 0473-916424 Persbericht Datum: 26 november 2007 Betreft: Bijna 200 indicatoren geven

Nadere informatie

30 3 DE TRIMESTER 2016

30 3 DE TRIMESTER 2016 Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Notarisbarometer Vastgoed VASTGOEDACTIVITEIT IN T/3 Juli - september 2016 n 30 3

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011

Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011 Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011 1 2 De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en Inhoud 1. Achtergrond

Nadere informatie

«IPhEB-Monthly» Juli 2013 (publicatie Oktober 2013)

«IPhEB-Monthly» Juli 2013 (publicatie Oktober 2013) «IPhEB-Monthly» Juli 2013 (publicatie Oktober 2013) Verantwoordelijke uitgever : Luc Vansnick, Archimedesstraat 11 1000 Brussel Strikt voorbehouden aan de beheerraad van IFEB en aan het Directiecomité

Nadere informatie

Individuele Huisartsenovereenkomst CZ Toelichting prestatie doelmatig voorschrijven S3

Individuele Huisartsenovereenkomst CZ Toelichting prestatie doelmatig voorschrijven S3 Individuele Huisartsenovereenkomst CZ 2015 Toelichting prestatie doelmatig voorschrijven S3 Inhousdopgave Inleiding: p.3 Leeswijzer: p.4 Uitgangspunten zorgverzekeraars: p.5 Definitie van de indicatoren:

Nadere informatie

Impact van de activeringsmaatregelen op de tewerkstelling van werknemers met een buitenlandse nationaliteit

Impact van de activeringsmaatregelen op de tewerkstelling van werknemers met een buitenlandse nationaliteit Impact van de activeringsmaatregelen op de tewerkstelling van werknemers met een buitenlandse nationaliteit Dienst Studies Studies@rva.be Inhoudstafel: 1 INLEIDING 1 2 OVERZICHT VAN DE VOORNAAMSTE ACTIVERINGSMAATREGELEN

Nadere informatie

Inleiding. 1 Het marktaandeel van biologisch vlees was in 2008 2,2%, een toename van 0,3% sinds 2007. Bron: Biomonitor

Inleiding. 1 Het marktaandeel van biologisch vlees was in 2008 2,2%, een toename van 0,3% sinds 2007. Bron: Biomonitor Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers Juli 2009 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Opzet van de Supermarktmonitor... 4 1. Prijs van vleesvervangers en biologisch vlees... 4 2. Aanbod van vleesvervangers

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag GMT-CB-U okt. 08

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag GMT-CB-U okt. 08 De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag 31 okt. 08 Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Schriftelijk overleg motie

Nadere informatie

IMPACTANALYSE RUSLAND

IMPACTANALYSE RUSLAND Studiedienst Stafmedewerkers Diestsevest 40 3000 Leuven T (016) 28 64 11 F (016) 28 64 09 PERSNOTA Datum 31 juli 2015 Betreft: IMPACTANALYSE RUSLAND 1 ALGEMENE CONTEXT De EU-28 exporteerde in 2013 voor

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief 5.6 Het s hoger onderwijs in internationaal perspectief In de meeste landen van de is de vraag naar hoger onderwijs tussen 1995 en 2002 fors gegroeid. Ook in gaat een steeds groter deel van de bevolking

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015 Positieve arbeidsmarktevoluties in het derde kwartaal van 2015 De werkgelegenheidsgraad bij de 20- tot 64-jarigen bedroeg in het derde kwartaal van 2015 67,4% en steeg

Nadere informatie

Overeenkomst vrijgevestigd huisarts CZ toelichting prestatie doelmatig voorschrijven

Overeenkomst vrijgevestigd huisarts CZ toelichting prestatie doelmatig voorschrijven Overeenkomst vrijgevestigd huisarts CZ 2015 toelichting prestatie doelmatig voorschrijven Uitgangspunten De grenswaarden voor resultaatbeloning voor de prestatie Doelmatig voorschrijven in 2015 worden

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE MARKT

EVOLUTIE VAN DE MARKT Notarisbarometer VASTGOED www.notaris.be 2016 Barometer 31 VASTGOEDACTIVITEIT IN 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 102,8 98,9 101,4 99,2 105,0 105,3 104,7 115,4 112,1 111,8 118,0 116,1 127,0 124,7 127,9 115,8

Nadere informatie

Generische geneesmiddelen en de strijd tegen de vergrijzing STEVEN SIMOENS. Professor of pharmaco-economics at the Koninklijke Universiteit Leuven.

Generische geneesmiddelen en de strijd tegen de vergrijzing STEVEN SIMOENS. Professor of pharmaco-economics at the Koninklijke Universiteit Leuven. STEVEN SIMOENS Mini-cv Current function Professor of pharmaco-economics at the Koninklijke Universiteit Leuven. ExpErience After graduating as a commercial engineer from the KU Leuven, Steven Simoens went

Nadere informatie

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Voorschrijven door internisten en cardiologen Een verkenning naar oorzaken van verschillen in voorschrijven

Nadere informatie

5. Voorschrift op stofnaam en substitutie

5. Voorschrift op stofnaam en substitutie 5. Voorschrift op stofnaam en substitutie Inleiding Het al dan niet voorschrijven op stofnaam (VOS) en substitueren zorgt al jaren voor meningsverschillen tussen huisartsen, apothekers en de overheid.

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Johan Sauwens

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Johan Sauwens Stuk 1817 (2002-2003) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 10 september 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Johan Sauwens betreffende de telling van het aantal reizigers bij de Vlaamse Vervoermaatschappij

Nadere informatie

De wet op de overheidsopdrachten: uitdaging of last?

De wet op de overheidsopdrachten: uitdaging of last? De wet op de overheidsopdrachten: uitdaging of last? Jo Swartenbroekx Hoofdapotheker UZ Antwerpen PUO 4 oktober 2011 Wet op de overheidsopdrachten Wet op overheidsopdrachten is meer dan Europese aanbesteding

Nadere informatie

Cijfers. Evolutie leden-verzekerden (sociëtarissen) 2009 30.754 2007 21.486 2002 11.873 2011 36.949 2003 13.309 2004 14.030 2008 24.407 2005 15.

Cijfers. Evolutie leden-verzekerden (sociëtarissen) 2009 30.754 2007 21.486 2002 11.873 2011 36.949 2003 13.309 2004 14.030 2008 24.407 2005 15. Cijfers Evolutie leden-verzekerden (sociëtarissen) 4 35 3 25 2 15 1 5 22 11.873 23 13.39 24 14.3 25 15.712 19.727 27 21.486 28 24.47 29 3.754 21 34.726 211 36.949 38.763 Evolutie verzekeringscontracten

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Een op de twee geneesmiddelen goedkoper

Een op de twee geneesmiddelen goedkoper 2 mei 202 Derde CMgeneesmiddelenonderzoek Een op de twee geneesmiddelen goedkoper Evolutie goedkopere geneesmiddelen... 2. In 20 is een op de twee dagdosissen een goedkoper geneesmiddel... 2.2 Desondanks

Nadere informatie

3-10-2014. Inhoud. Samenvatting uitkomstbekostiging segment 3 voor domeinen doelmatig voorschrijven, M&I uitkomst en service en bereikbaarheid

3-10-2014. Inhoud. Samenvatting uitkomstbekostiging segment 3 voor domeinen doelmatig voorschrijven, M&I uitkomst en service en bereikbaarheid Inhoud Samenvatting uitkomstbekostiging segment 3 voor domeinen doelmatig voorschrijven, M&I uitkomst en service en bereikbaarheid Inleiding Leeswijzer Uitgangspunten zorgverzekeraars Begrippenkader betaalschema

Nadere informatie

Overheidsuitgaven en farmaceutische specialiteiten

Overheidsuitgaven en farmaceutische specialiteiten 199 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2 21 22 23 24 25 26 27 28 29 21 211 212 Overheidsuitgaven en farmaceutische specialiteiten Geneesmiddelen vertegenwoordigden in 212 16,4 % van de totale

Nadere informatie

VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA)

VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA) VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA) VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! Assuralia publiceerde onlangs haar jaarlijkse enquête over de marktaandelen

Nadere informatie

Nieuwe sectoranalyse van de algemene ziekenhuizen in België

Nieuwe sectoranalyse van de algemene ziekenhuizen in België Brussel, 3 oktober 2013 Nieuwe sectoranalyse 2009-2012 van de algemene ziekenhuizen in België Het resultaat van de algemene ziekenhuizen gaat structureel achteruit. De ziekenhuizen blijven een belangrijk

Nadere informatie

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D.

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Reitsma-van Rooijen, M., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. de. Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een

Nadere informatie

Generiek versus merkgeneesmiddelen

Generiek versus merkgeneesmiddelen Generiek versus merkgeneesmiddelen casus Proeftuin Farmacie Groningen casus Menzis E. de Jongh, huisarts en bureaumedewerker PFG J.G. van Dam, ziekenhuisapotheker en adviserend apotheker Menzis 7 juni

Nadere informatie

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur 2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur Martine Corijn D/2011/3241/019 Inleiding FOD ADSEI-cijfers leidden tot de krantenkop Aantal

Nadere informatie

Table 1 of lftklper by rybewys Controlling for sexe=mannelijk

Table 1 of lftklper by rybewys Controlling for sexe=mannelijk 4 Rijbewijsbezit Tabel 42: Verdeling van rijbewijsbezit volgens geslacht (personen vanaf 18 jaar) Table of sexe by rybewys rybewys (Bezit rijbewijs sexe (Geslacht) om auto te besturen) Col Pct Ja neen

Nadere informatie

Geadresseerde reclamezendingen in België Belangrijkste cijfers van januari tot juni 2012

Geadresseerde reclamezendingen in België Belangrijkste cijfers van januari tot juni 2012 Geadresseerde reclamezendingen in België Belangrijkste cijfers van januari tot juni 2012 Hoewel de bruto-investeringen in het eerste semester 1 % achteruitgingen, behoudt Direct Mail zijn aandeel van 9

Nadere informatie

R.I.Z.I.V. - I.N.A.M.I. Info spot. Geneesmiddelen bij migraine. April Mei Juni 2013

R.I.Z.I.V. - I.N.A.M.I. Info spot. Geneesmiddelen bij migraine. April Mei Juni 2013 R.I.Z.I.V. - I.N.A.M.I. Info spot Geneesmiddelen bij migraine April Mei Juni 2013 Geneesmiddelen bij migraine Migraine is een vaak voorkomende oorzaak van hoofdpijn. Deze aandoening gaat gepaard met een

Nadere informatie

Lijst voorkeursgeneesmiddelen

Lijst voorkeursgeneesmiddelen Lijst voorkeursgeneesmiddelen 2017 Binnen een groep onderling vervangbare geneesmiddelen wijzen wij op basis van de laagste prijs één of meerdere middelen aan als voorkeursgeneesmiddel. U hebt dan binnen

Nadere informatie

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1 Het aantal studenten dat start met een opleiding tot leraar basisonderwijs, leraar speciaal onderwijs of leraar voortgezet onderwijs is tussen en afgenomen. Bij de tweedegraads en eerstegraads hbo-lerarenopleidingen

Nadere informatie

Hypotheek Index Q1 2017

Hypotheek Index Q1 2017 Hypotheek Index Q1 2017 De Hypotheker vergeleek de cijfers in 2017 met die van 2016. Ontwikkeling rentevaste periode Ten opzichte van een jaar geleden wint een hypotheek met een rentevaste periode van

Nadere informatie

Lijst voorkeursgeneesmiddelen 2017

Lijst voorkeursgeneesmiddelen 2017 Lijst voorkeursgeneesmiddelen 2017 Binnen een groep onderling vervangbare geneesmiddelen wijzen wij op basis van de laagste prijs één of meerdere middelen aan als voorkeursgeneesmiddel. U hebt dan binnnen

Nadere informatie

Juli 2012. Update cijfers extreme groeiers in Vlaanderen

Juli 2012. Update cijfers extreme groeiers in Vlaanderen Juli 2012 Update cijfers extreme groeiers in Vlaanderen Evolutie extreme groeiers periode 2004 2007 1 Vanuit een beleidsstandpunt is het verkrijgen en verankeren van meer en meer succesvolle groeiondernemingen

Nadere informatie

Praktische tips voor aanpak hyperlipidemie. Dr. D. Mertens

Praktische tips voor aanpak hyperlipidemie. Dr. D. Mertens Praktische tips voor aanpak hyperlipidemie Dr. D. Mertens BELANG IN VOLKSGEZONDHEID / BELEID Aantal statinegebruikers (mio) Jaarlijkse kost (mio ) 1.4 237 160 2003 2013 Bron: CM 2003 2013 OVERZICHT Bepalen

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 12 november 2015

PERSBERICHT Brussel, 12 november 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 05/2015 09/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 12 november 2015 Geharmoniseerde

Nadere informatie

VRAAG EN ANTWOORD VOORKEURSBELEID GENEESMIDDELEN

VRAAG EN ANTWOORD VOORKEURSBELEID GENEESMIDDELEN VRAAG EN ANTWOORD VOORKEURSBELEID GENEESMIDDELEN OPGESTELD DOOR ORGANISATIES VAN ZORGVERZEKERAARS, ZORGAANBIEDERS EN CONSUMENTEN / PATIËNTEN (ZORGVERZEKERAARS NEDERLAND, LHV, KNMP, NPCF EN CONSUMENTENBOND).

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg

factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg 3Studie factoren voor de concentratie van de uitgaven van de gezondheidszorg Een groep van tien procent Belgische consumenten is in haar eentje verantwoordelijk voor 72% van de uitgaven geneeskundige verzorging!

Nadere informatie

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek 5. Verkrijgen en toekennen van de Belgische nationaliteit 1 5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek Sinds het ontstaan van het Koninkrijk stijgt het aantal vreemdelingen dat Belg wordt

Nadere informatie

Sterke groei van renovatiekredieten

Sterke groei van renovatiekredieten Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Sterke groei van renovatiekredieten Hypothecair krediet tijdens het tweede kwartaal van 2011 Brussel, 27 juli 2011 In het tweede trimester van 2011 werden

Nadere informatie

GOEDKOPERE GENEESMIDDELEN

GOEDKOPERE GENEESMIDDELEN GOEDKOPERE GENEESMIDDELEN 10 slimme tips! www.fsmb.be GOEDKOPERE GENEESMIDDELEN 10 slimme tips! 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 PRAAT EROVER MET UW ARTS EN APOTHEKER... p 4 KIES OOK ZONDER VOORSCHRIFT HET GOEDKOOPSTE

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. Altijd een statine bij hart- en. t Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen Altijd een statine bij hart- en vaatziekten en type-2-diabetes? t Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen en inleiding Presentatie ti

Nadere informatie

STEM monitor 2015 SITUERING DOELSTELLINGEN

STEM monitor 2015 SITUERING DOELSTELLINGEN STEM monitor 2015 SITUERING In het STEM-actieplan 2012-2020 van de Vlaamse regering werd voorzien in een algemene monitoring van het actieplan op basis van een aantal indicatoren. De STEM monitor geeft

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 05/2015 09/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 Geharmoniseerde

Nadere informatie

Profiel en evolutie van de sociale uitkeringstrekkers anno 2001

Profiel en evolutie van de sociale uitkeringstrekkers anno 2001 Profiel en evolutie van de sociale uitkeringstrekkers anno 2001 Voorstelling van het jaarverslag van de RVA De Rijksdienst voor arbeidsvoorziening was één van de eerste Belgische openbare instellingen

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Juli 2013 De evolutie van de werkende beroepsbevolking te Brussel van demografische invloeden tot structurele veranderingen van de tewerkstelling Het afgelopen

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 4 de kwartaal 2012 + Januari 2013 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert

Nadere informatie