Jaaroverzicht NL Octrooicentrum Datum 1 juni 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaaroverzicht NL Octrooicentrum 2009. Datum 1 juni 2010"

Transcriptie

1 Jaaroverzicht NL Octrooicentrum 2009 Datum 1 juni 2010

2 Colofon Contactpersoon Ben Lieshout Coördinator Internationale Zaken/Secretaris MT T F NL Octrooicentrum Patentlaan EE Rijswijk (ZH) Postbus HV Rijswijk (ZH) Pagina 2 van 23

3 Inhoud Colofon 2 Inleiding 4 1 Missie, doelstellingen, organisatie 6 2 Doelstellingen getoetst (methode Balanced Score Card) 7 3 Octrooiverlening Octrooiverlening in de praktijk: feiten en cijfers Rijksoctrooiwet 1995 (ROW 1995) Europese octrooien, overzicht Octrooien in Nederland, overzicht Octrooiverlening: de kwaliteit Internationale octrooiaanvragen 16 4 Kennisontwikkeling & Voorlichting Feiten en cijfers Algemene IE-voorlichting Individuele IE-voorlichting Beleidsonderzoeken Opleidingsproducten 19 5 Bedrijfsvoering Personeel Informatievoorziening en automatisering in Corporate Communicatie Financieel en materieel beheer, huisvesting 21 6 Internationale ontwikkelingen World Intellectual Property Organization (WIPO) Europees Octrooibureau (EOB) Europese Unie (EU) a. Bureau voor de Harmonisatie van de Interne Markt (BHIM) b. EU-Octrooistelsel Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) 23 Pagina 3 van 23

4 Inleiding Het jaaroverzicht 2009 geeft een beeld van het werk van het agentschap, van de resultaten en van de kwaliteit van de dienstverlening. In het verslagjaar 2009 opereerde NL Octrooicentrum onder de naam Octrooicentrum Nederland. In 2009 is veel voorbereidend werk gestoken in de oprichting en vorming van Agentschap NL. Op 1 januari 2010 is het nieuwe agentschap van start gegaan. Agentschap NL is een samenvoeging van de EVD, Octrooicentrum Nederland en SenterNovem. Deze krachtenbundeling biedt klanten nu één aanspreekpunt voor duurzaamheid, innovatie en internationaal ondernemen. Ondernemers, kennisinstellingen en overheden kunnen bij Agentschap NL terecht voor informatie, advies, financiering, netwerken en uitvoering van wet- en regelgeving op deze drie terreinen. Agentschap NL is onderdeel van het ministerie van Economische Zaken. De grootste opdrachtgevers naast Economische Zaken zijn de ministeries van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, van Buitenlandse Zaken, van Verkeer en Waterstaat, en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Agentschap NL houdt zich ook bezig met monitoring en effectmeting van de beleidsuitvoering. Signalen uit de uitvoering worden teruggekoppeld naar de beleidsmakers. Dit draagt ertoe bij dat beleid en uitvoering in de toekomst beter op elkaar aansluiten. De activiteiten van Agentschap NL vinden plaats in vijf thematische divisies: - NL Octrooicentrum is de octrooiverlener voor Nederland, geeft voorlichting over het octrooisysteem en behartigt de belangen van Nederland in Europese en mondiale organisaties; - NL Energie en Klimaat versterkt de samenleving door te werken aan de energieen klimaatoplossingen van de toekomst; - NL EVD Internationaal stimuleert internationaal ondernemen en samenwerken, en zorgt voor een positieve beeldvorming van Nederland in het buitenland; - NL Innovatie helpt ondernemend Nederland bij innovaties: met geld, kennis en contacten; - NL Milieu en Leefomgeving stimuleert de realisatie van duurzame ambities door het verbinden van partijen, de toetsing aan milieuwetgeving en met financiering, informatie en advies. Pagina 4 van 23

5 Enkele feiten uit het verslagjaar: - internationaal (aanvragen onder de Patent Cooperation Treaty, de PCT) was Nederland weer een grote octrooiaanvrager (8 e plaats met 4471 aanvragen), met een lichte stijging ten opzichte van 2008 (+ 3%). Opvallend daar veel andere (Europese) landen in 2009 een afname kenden van aanvragen onder de PCT; - het Europees Octrooibureau (EOB) verleende ruim octrooien waarin Nederland werd aangewezen als land waarvoor de octrooiaanvrager het octrooirecht vraagt; een aantal van ruim octrooien hiervan werd rechtsgeldig in Nederland (vertaling ontvangen); - het aantal ingediende octrooiaanvragen onder de Rijksoctrooiwet 1995 bedroeg 2854, een stijging met 4,47% ten opzichte van 2008; - het najaarsevenement in november met als thema landenkeuze, georganiseerd in samenwerking met de EVD, trok 400 deelnemers (grote bedrijven, MKB-ers, overheidsrelaties); - in het 2009 klanttevredenheidsonderzoek scoorde Octrooicentrum Nederland een totaalcijfer voor tevredenheid van 7,8. In 2008 was dit een 7,7; - overeenkomstig 2008 werd in 2009 de doelstelling van een positief resultaat uit bedrijfsuitoefening gehaald. Pagina 5 van 23

6 1 Missie, doelstellingen, organisatie In een open wereldeconomie werkt NL Octrooicentrum als agentschap van het ministerie van Economische Zaken aan een ondernemend en innovatief Nederland. In een wereld waar grenzen verdwijnen en mensen, kapitaal, informatie en producten zich steeds makkelijker verplaatsen, zijn bescherming van de industriële eigendom en het gebruik van informatie, opgeslagen in octrooien essentieel voor de Nederlandse kenniseconomie. Daarom zorgt NL Octrooicentrum ervoor dat bedrijven, kennisinstellingen, en overheden: 1. Eenvoudig octrooien kunnen aanvragen ter bescherming van hun technologische vinding (de octrooiverlener). 2. Voorlichting krijgen over het octrooisysteem en octrooien kunnen gebruiken als bron van informatie en inspiratie (het kenniscentrum). 3. Worden vertegenwoordigd in Europese en mondiale organisaties op het gebied van industrieel eigendom (de belangenbehartiger). NL Octrooicentrum heeft vier doelstellingen die voortvloeien uit de missie. Het zijn: 1. Verbeteren van de dienstverlening aan de doelgroepen van Octrooicentrum Nederland (MKB, particulieren, universiteiten, hogescholen en overheid). 2. Uitvoeren van de (beleids)doelstellingen van de opdrachtgevers. 3. Voldoen aan de voorwaarden die gesteld worden door de eigenaar, het ministerie van Economische Zaken. 4. Het verbeteren van de kwaliteit van de processen in de organisatie. De basistaken van NL Octrooicentrum vormen tevens de pijlers waarop de lijnafdelingen zijn gebaseerd: kennis beschermen c.q. het uitvoeren van de wettelijke taken met als kern de Rijksoctrooiwet 1995 (ROW 1995), kennis verspreiden c.q. ontsluiten en kennis- en relatiemanagement in meer algemene zin. De wettelijke taken worden uitgevoerd door de afdeling Octrooiverlening en het ontsluiten van kennis en kennismanagement door de afdeling Kennisontwikkeling & Voorlichting. De twee lijnafdelingen werden in 2009 ondersteund door de stafafdeling Financiën, Facilitair Beheer, Informatisering & Automatisering en door de afdeling Algemene Zaken. In deze laatste afdeling, met een zekere nadruk op internationale (bestuurlijke) zaken, was onder andere het cluster Personeel & Organisatie ondergebracht. Met de vorming van Agentschap NL worden in 2010 de staven gecentraliseerd. Pagina 6 van 23

7 2 Doelstellingen getoetst (methode Balanced Score Card) De doelstellingen van Octrooicentrum Nederland werden in 2009 getoetst met behulp van de methode van de Balanced Score Card. Hiervoor zijn vanuit het perspectief van de doelgroepen, de opdrachtgevers, de eigenaar en de interne organisatie kritische succesfactoren (KSF en) bepaald. De KSF en zijn vertaald naar meetbare, kritische prestatie-indicatoren (KPI s). Doelgroepen KSF Prestatie-indicatoren Streefwaarde 2009 Realisatie 2009 Naamsbekendheid bij doelgroepen Imago-onderzoek eens per drie jaar Hoge klanttevredenheid Periodieke meting klanttevredenheid per product van kwaliteit dienstverlening 45% van de doelgroepen is bekend met Octrooicentrum Nederland In 2009 vindt het imago-onderzoek plaats Gemiddelde score 7,5 op een schaal van 10 Alle doelgroepen scoren minimaal de streefwaarde van 45% -MKB niet-relaties: 45% -MKB relaties: 80% -Kennisinstellingen: 76% -Intermediairs: 95% -Particulieren: 94% 7,8 op een schaal van 10 Reactietijd op inkomende In 95% van de gevallen binnen vier dagen 97% van de gevallen binnen vier dagen Goede telefonische bereikbaarheid Overleg met Commissie van Acht Voldoen aan normen SNT: In gesprek Niet opgenomen Wachttijd Vier keer per jaar Minder dan 2% Minder dan 2% 95% < 15 sec Drie keer (de 4de bijeenkomst is geannuleerd) 3% 3% 97% Klantvriendelijke online dienstverlening Aantal bezoeken website op jaarbasis Aantal bezoeken Octrooiregister op jaarbasis Aantal bezoeken op jaarbasis Aandeel octrooiaanvragen online (nationaal en internationaal) NL: 50% EP/NL: 65% PCT: 85% NL: 57% EP/NL: 55% PCT: 77% De meeste prestatie-indicatoren voldoen aan de gestelde streefwaarden of stijgen daarboven uit. Alleen de KSF klantvriendelijke online dienstverlening vereist nog Pagina 7 van 23

8 aandacht omdat de realisatie van de prestatie-indicator aandeel online ingediende octrooiaanvragen achterblijft. In het klanttevredenheidsonderzoek waren vier doelgroepen betrokken: MKB, particulieren, octrooigemachtigden en kennisinstellingen. De tevredenheid per product bleek over het algemeen hoog, waarbij vooral telefonisch contact een duidelijk stijgende lijn vertoonde. Het percentage van de online ingediende PCT en EP/NL aanvragen is tot en met het vierde kwartaal toegenomen. Desondanks bleef de realisatie onder de gestelde streefwaarde. Opdrachtgevers KSF Prestatie-indicatoren Streefwaarde 2009 Realisatie 2009 Professionele uitvoerder (octrooideskundigheid) Percentage stand van de techniek onderzoeken die zelf uitgevoerd worden 73% 34% Bereik bij doelgroepen vergroten Bereik per doelgroep verhogen Aantal samenwerkingsrelaties met intermediaire en brancheorganisaties Leveren van input voor beleidsvoorbereiding Aantal oriëntatieonderzoeken Aantal beleidsinteractieve onderzoeken 700 onderzoeken en 500 zoekadviezen 848 onderzoeken en 900 zoekadviezen 41 onderzoeken 55 onderzoeken Efficiënte uitvoering van de opdracht Daling van behandelnormen per product (met behoud van kwaliteit) Daling of handhaving van de behandelnormen (met gelijkblijvende kwaliteit) 2 producten overschrijden de norm 5 producten blijven binnen de gestelde norm Eén van de vier KSF s is meer dan volledig gerealiseerd. Het betreft de KPI Leveren van input voor beleidsvoorbereiding. Professionele uitvoerder (octrooideskundigheid): de realisatie van de prestatieindicator aantal stand van de techniek onderzoeken dat door Octrooicentrum Nederland zelf wordt uitgevoerd blijft achter. De achterstand in de realisatie komt door een sterke toename van het aantal uit te voeren onderzoeken in relatie tot de beschikbare capaciteit. Dit heeft tot gevolg dat Octrooicentrum Nederland gedurende 2009 meer onderzoeken heeft moeten uitbesteden aan het Europees Octrooibureau (EOB). Als gevolg hiervan trad een sterke stijging op van het percentuele aandeel onderzoeken dat door het EOB is uitgevoerd. Daarnaast speelt Pagina 8 van 23

9 een significante rol dat het EOB in 2009 veel onderzoeken, vooral uit 2008, heeft afgerond. Efficiënte uitvoering van de opdracht: de realisaties van de behandeltijden van stand van de techniek onderzoeken en van octrooiaanvragen Rijksoctrooiwet 1995 (administratieve verwerking) overschrijden de gestelde normen. De overige streefwaarden zijn gehaald. Eigenaar KSF Prestatie-indicatoren Streefwaarde 2009 Realisatie 2009 Integriteit Inbreuk op integriteitbeleid Geen inbreuken Geen inbreuken Positief resultaat uit bedrijfsuitoefening Resultaat uit bedrijfsuitoefening EUR 0 EUR Efficiënte uitvoeringsorganisatie Productiviteit (directe uren/totaal) 71,8% 71,9% Gunstige tariefontwikkeling Reële tariefdaling van 3,6% ten opzichte van 2008 (tariefnotitie 2009) Reële tariefdaling van 3,6% ten opzichte van 2008 Ordelijk en controleerbaar financieel beheer Accountantscontrole ADEZ Score 3,5 (op schaal van 5) Score 2009: 4,3 Toezichtsverslag FEZ Positief toezichtsverslag 2009 Positief toezichtsverslag 2009 Alle KPI s van het perspectief eigenaar zijn positief. Geen inbreuken op de integriteit zijn geconstateerd. Het resultaat uit bedrijfsuitoefening bedraagt EUR ,-- en 71,9% van de uren wordt aangemerkt als direct. Dat is iets meer dan de streefwaarde van 71,8%. Pagina 9 van 23

10 Interne organisatie KSF Prestatie-indicatoren Streefwaarde 2009 Realisatie 2009 ARBO/ gezondheidsbeleid Verzuimpercentage Meldingsfrequentie Aantal nulverzuimers < 4,25% < 1,5 > 35% 4,30% 1,71 43% Deskundig en gemotiveerd personeel Opleidingskosten als % van de loonsom 2,0% 2,0% Gemiddeld aantal opleidingsuren per medewerker 40 uren op jaarbasis 45 uur Aantal medewerkers met IWP/POP Adequate faciliteiten Aantal storingsmeldingen helpdesk Percentage oplossingen binnen normtijd 100% < 500 > 90% 100% % ARBO/gezondheidsbeleid: het ziekteverzuimpercentage 2009 (4,30%) is ten opzichte van 2008 (5,22%) gedaald. Adequate faciliteiten: gedurende 2009 kwamen 400 storingsmeldingen binnen. Dat is beduidend minder dan de maximale norm van 500. Maar liefst 99,9% van de binnengekomen incidenten is binnen de afgesproken norm afgehandeld. Pagina 10 van 23

11 3 Octrooiverlening 3.1 Octrooiverlening in de praktijk: feiten en cijfers Totaal ingediende octrooiaanvragen ROW Verzoeken voor stand van de techniek onderzoeken Totaal verleende Nederlandse registratieoctrooien: jarig Totaal verleende Nederlandse registratieoctrooien: jarig Bezwaarschriften Verzoekschrift art. 23 ROW 1995 (herstel in de vorige toestand) Verzoekschrift art. 76/84 ROW 1995 (advies aan derde) Advies aan rechter art. 87 ROW Aanvragen om aanvullend beschermingscertificaat (geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen) Verleende aanvullende beschermingscertificaten Ingeschreven topografieën van halfgeleiderproducten 9 1 Na de wetswijziging in 2008 (afschaffing van het zesjarig octrooi, de mogelijkheid een Engelstalige octrooiaanvraag in te dienen, aanpassing van het taksregime) was 2009 het eerste volledige jaar waarin de nieuwe wet zijn effect had. In 2009 werden onder de Rijksoctrooiwet 2854 octrooiaanvragen ingediend (2008: 2732). Hiervan worden er steeds meer online ingediend: over (2008: 1244); 938 aanvragen werden in het Engels ingediend. Het aantal uit het buitenland afkomstige aanvragen daalt al enkele jaren: in , tegen 311 het jaar ervoor. Het aantal verzoeken om een nationaal onderzoek naar de stand van de techniek loopt sterk op: van 432 (2007) en 882 (2008) naar 1275 in Het aantal verzoeken om een internationaal onderzoek naar de stand van de techniek, uitgevoerd door het Europees Octrooibureau, blijft stabiel en kwam in 2009 uit op In 2009 werden in totaal 1948 Rijksoctrooien verleend, tegenover 2058 in 2008; het ging hierbij om 1646 (2008: 1468) 20-jarige octrooien en om (door de wetswijziging in 2008 scherp afnemend aantal van) 302 (2008: 590) 6-jarige octrooien. Onder de ROW 1995 kunnen aan Octrooicentrum Nederland met betrekking tot een al verleend octrooi drie typen verzoeken worden gericht: 1. Verzoek om een aanvullend beschermingscertificaat (ABC). 2. Verzoek tot herstel in de vorige toestand. 3. Verzoek om een wettelijk advies. Pagina 11 van 23

12 Door middel van de aanvraag van een ABC kan het uitsluitende recht op een geneesmiddel of gewasbeschermingsmiddel in verband waarmee een octrooi is verkregen met maximaal vijf jaar worden verlengd. In 2009 werden 58 aanvragen ingediend voor een aanvullend beschermingscertificaat (ABC) voor geneesmiddelen (2008: 43). Eén aanvraag werd ingediend voor een ABC voor een kindergeneesmiddel (EU-Verordening 1901/2006 heeft nog niet zijn volle effect). In 2009 werden 4 (2008: 6) aanvragen voor een ABC voor gewasbeschermingsmiddelen ingediend. Het verzoek om herstel in de vorige toestand is een specifiek juridische procedure, waarlangs de octrooihouder die door een administratief verzuim zijn octrooi verspeeld heeft (bijvoorbeeld door niet-tijdige betaling van de instandhoudingstaks) alsnog in zijn recht hersteld kan worden. In 2009 zijn 71 verzoeken om een dergelijk herstel ingediend. Met wettelijk advies wordt gedoeld op het in art. 84 ROW 1995 genoemde verzoek dat bij Octrooicentrum Nederland kan worden ingediend om advies uit te brengen omtrent de toepasselijkheid van nietigheidsgronden op een verleend octrooi. Een dergelijk advies is noodzakelijk voor het kunnen instellen van een nietigheidsvordering bij de Rechtbank. In 2009 zijn dertien verzoeken om een wettelijk advies ingediend. In 2009 heeft Octrooicentrum Nederland geen technisch advies (art. 87 ROW 1995) aan de Rechtbank Den Haag verstrekt. Voorbereidingen zijn getroffen om begin 2010 ten behoeve van de gebruikers van het Nederlandse octrooisysteem een nieuw digitaal register in productie te nemen. Dit nieuwe register kent nieuwe zoekopties, daaronder de mogelijkheid om octrooidossiers in te zien, de zogeheten online file inspection. Voor de dienstverlening aan de klant is dit digitale register een grote stap vooruit. Pagina 12 van 23

13 3.2 Rijksoctrooiwet 1995 (ROW 1995) Octrooiaanvragen onder de Rijksoctrooiwet Het aantal aanvragen gedaan onder de ROW 1995 is na een terugval in 2007 gestegen tot aanvragen in De groei ten opzichte van 2008 is onder andere veroorzaakt door een toename van het aantal octrooiaanvragen afkomstig uit Nederland. Het aantal octrooiaanvragen afkomstig uit het buitenland is gedaald en bedroeg 280 (in 2008 was dit aantal nog 311, in 2007 bedroeg het 368). Pagina 13 van 23

14 3.3 Europese octrooien, overzicht Europese octrooien , van kracht geworden in Nederland In 2009 verleende het EOB octrooien waarbij Nederland werd aangewezen als land waarvoor de aanvrager het octrooirecht vraagt. In 2008 lag dit aantal op (daling 2009 t.o.v met 9.3%). Het vervalpercentage wegens het nietindienen van een vertaling is over geheel 2009 uitgekomen op 66%. Het aantal door het EOB verleende octrooien waarin Nederland is aangewezen en waarvoor een vertaling is ontvangen bedroeg in 2009 totaal (2008: ). De daling ten opzichte van 2008 (8%) is mogelijkerwijs (voor een deel) terug te voeren op de gevolgen van de financiële crisis. Pagina 14 van 23

15 3.4 Octrooien in Nederland, overzicht Octrooien van kracht in Nederland, overzicht Het totaal aantal levende octrooirechten in Nederland op 31 december 2009 bedroeg (2008: ), waarvan (2008: ) gevalideerde Europese octrooirechten zijn. Ook hier is in de daling ten opzichte van 2008 mogelijkerwijs een effect zichtbaar van de financiële crisis. 3.5 Octrooiverlening: de kwaliteit Het Nederlandse octrooisysteem heeft door de jaren heen een goede reputatie weten te handhaven. Deze reputatie houdt zeker nog verband met de naam en faam van de (in 2004) opgeheven Octrooiraad. Gebleken is dat ook Octrooicentrum Nederland deze lijn, zij het onder een ander wettelijk systeem, in 2009 kon doortrekken. De positieve feedback van het UK Intellectual Property Office (UKIPO) op de kwaliteit van de in de jaren door Octrooicentrum Nederland voor het UKIPO uitgevoerde searches en examinations illustreert dit. De samenwerking met het UKIPO moest medio het contractsjaar 2009 helaas (voor beide partijen) worden beëindigd omdat een reorganisatie bij het UKIPO het onmogelijk maakte nog langer werk uit te besteden. De samenwerking met UKIPO is van grote waarde geweest voor het kwaliteitsdenken binnen Octrooicentrum Nederland. Ook onder het registratiesysteem van de Rijksoctrooiwet 1995 is kwaliteit een belangrijke factor om klanten zo goed mogelijk van dienst te zijn. Concrete vorm krijgt kwaliteit in het uitgevoerde onderzoek naar de stand van de techniek, inclusief de schriftelijke opinie daarbij. In 2009 is aan een up-to-date Leidraad gewerkt waarin de gewenste inhoudelijke kwaliteit van octrooiverlening wordt beschreven. De Leidraad zal in 2010 worden vervolmaakt en daarna stapsgewijs worden ingevoerd. Er is een parallel met de Product Quality Standards (voor bijvoorbeeld classificatie, searches) van het Europees Octrooibureau. Pagina 15 van 23

16 Octrooiaanvragers, maar ook derden die te maken krijgen met verleende octrooien, verwachten een hoge kwaliteit dienstverlening. Om controle over de kwaliteit te verkrijgen is binnen Octrooicentrum Nederland met assistentie van externe deskundigheid gewerkt aan een kwaliteitsmanagementsysteem op het gebied van octrooiverlening. Definitieve afronding wordt medio 2010 verwacht. Tot slot is in 2009 ook de huidige interne opleiding van technisch adviseurs onder de loep genomen. Bij het nastreven van kwaliteit is het menselijk kapitaal immers een beslissende factor. Met hulp van de Open Universiteit is in het opleidingsprogramma een betere koppeling gelegd tussen theorie en praktijk om zo de effectiviteit van de opleiding te vergroten. Inmiddels profiteren al enkele nieuwe technisch adviseurs van de nieuwe opzet. 3.6 Internationale octrooiaanvragen In 2009 daalde het aantal internationale aanvragen bij WIPO ingediend met 4.5% tot (2008: ), waarbij de daling vooral toe te rekenen is aan een aantal geïndustrialiseerde landen (o.a. de VS minus 11.4%, Duitsland minus 11.2%). Tegelijkertijd is sterke groei te constateren bij een aantal Aziatische landen (o.a. China een stijging met 29.7%). Het aantal aanvragen ingediend met herkomst Nederland bedroeg 4471, een stijging met 3% ten opzichte van In de top-5 van aanvragers neemt Philips een vierde plaats in (1295 aanvragen). NL Octrooiaanvragen onder de Patent Cooperation Treaty Pagina 16 van 23

17 4 Kennisontwikkeling & Voorlichting 4.1 Feiten en cijfers Oriëntatieonderzoeken Zoekadviezen Beleidsondersteunende onderzoeken Artikelen in vakbladen Beurzen en evenementen Beantwoorde intellectueel eigendom vragen Individuele gesprekken Gastcolleges Presentaties Workshops In 2009 was het technisch innovatief MKB een belangrijke doelgroep voor Octrooicentrum Nederland, maar ook het HBO, universiteiten, de overheid en de particuliere uitvinders kregen veel aandacht Er was in 2009 een stijging van het aantal klanten waar te nemen: van naar ruim Dit is ook terug te zien in de groeiende naamsbekendheid, in de stijging van het aantal bezoeken aan de website en aan De groei van het aantal klanten ging niet ten koste van de gepercipieerde kwaliteit, sterker nog de klanttevredenheid steeg naar 7,8 (2008: 7,7). Vooral de individuele klantgesprekken en oriëntatieonderzoeken kennen een hoge klantwaardering. 4.2 Algemene IE-voorlichting De activiteiten richten zich op het vergroten van de bekendheid bij doelgroepen met het octrooisysteem en met de diensten van de organisatie. Octrooicentrum Nederland presenteerde zich op 30 beursdagen (begroot 25) en werd genoemd in of initieerde 66 informatieve artikelen (begroot 43) in diverse gedrukte media. De in 2008 geïntroduceerde en succesvol gebleken lokale octrooiborrels waarbij op regionaal niveau ondernemers en publieke en private dienstverleners met elkaar in contact werden gebracht, kregen een vervolg in Noord-Nederland en Limburg. In 2009 is wederom een najaarsevenement georganiseerd voor het MKB, voor grote bedrijven en voor overheidsrelaties. Dit jaar stond het evenement in het teken van landenkeuze, waarbij werd samengewerkt met de EVD. Rond de 400 ondernemers bezochten het evenement en het landenpreuvenement in Rijswijk. Pagina 17 van 23

18 Voorbereidingen zijn getroffen voor de viering van het 100-jarig bestaan van de Rijksoctrooiwet in Een reeks van activiteiten staat in 2010 op stapel: de uitgave van een jubileumboek, de organisatie van een rondreizende tentoonstelling (Patent Parade) en van een open dag, de uitgifte van een postzegel. De samenwerking met Rijkswaterstaat op het gebied van aanbesteden en Intellectueel Eigendom is gecontinueerd en heeft onder andere geleid tot de publicatie Samen werken aan innovatie. Deze publicatie gaat over het gebruik van open licenties in de grond-, weg- en waterbouw en is tot stand gekomen in samenwerking met het CROW, ONRI, Bouwend Nederland en Rijkswaterstaat. Tevens is er gewerkt aan een algemene richtlijn voor de bouw aangaande aanbesteden. De digitale nieuwsbrief werd zes maal gepubliceerd en heeft inmiddels ruim 1800 abonnees. In 2009 waren de nieuwsbrief thema s uitvinden in dienstverband, innovatie in land- en tuinbouw, transport, de bouwsector, verpakkingen en een landenspecial in het kader van het najaarsevenement verover de wereld met octrooien. 4.3 Individuele IE-voorlichting De projecten en activiteiten binnen dit product zijn op het individu en op specifieke klantvragen gericht. De kern van de producten is dat zij veel inhoudelijke toegevoegde waarde hebben en de klant ondersteunen bij het maken van een innovatieafweging. De vraag naar producten met een individuele c.q. maatwerk dienstverlening is ook in 2009 gestegen. Waar in 2008 enige terughoudendheid werd betracht in het uitvoeren van oriëntatieonderzoeken was dat in 2009 anders. Met het in samenwerking met EZ en de Orde van Octrooigemachtigden ontwikkelde richtsnoer voor oriëntatieonderzoeken zijn heldere werkkaders geschapen, waardoor er een snelle afweging kon worden gemaakt in het wel of niet mogen uitvoeren van een dergelijk onderzoek. Er zijn in totaal 848 oriëntatieonderzoeken uitgevoerd (begroting 700). Het nieuwe product zoekadviezen speelt goed in op specifieke klantvragen en is dan ook ruim 900 maal uitgevoerd (begroting 500). Het aantal beantwoorde IE vragen (9051 tegen begroot 8500) en het aantal gevoerde individuele gesprekken (1666 tegen begroot 1300) overtroffen de gestelde streefwaardes. Momenteel zijn op zeven plaatsen in Nederland Octrooicentrum Nederland medewerkers gestationeerd op Syntens vestigingen. Voor een betere dekking van de regionale concentraties van midden- en kleinbedrijven heeft een geografische verschuiving plaatsgevonden van de stationeringplaatsen. Pagina 18 van 23

19 4.4 Beleidsonderzoeken Octrooicentrum Nederland verzorgt sinds 2004 beleidsondersteunende onderzoeken die zich richten op relevante trends en ontwikkelingen in het innovatieveld. In het afgelopen jaar zijn 55 onderzoeken uitgevoerd (begroot 41) op onder andere het gebied van duurzaamheid, creatieve industrie, luchtvaart en landbouw, en het gebruik van innovatievouchers. Daarnaast heeft een effectmeting plaatsgevonden met betrekking tot de wijzigingen van de ROW 1995, en zijn diverse regiovergelijkende studies verricht. De samenwerking met de Kamer van Koophandel (KvK) begon in 2009 zijn vruchten af te werpen en resulteerde in de eerste KvK-OCNL publicatie Vernieuwend ondernemen in Midden-Nederland, de herkomst van octrooien in beeld. De samen met de KvK s tot stand gekomen beleidsanalyses worden in toenemende mate afgenomen door verschillende onderdelen van EZ. De samenwerking met andere onderdelen van EZ resulteerde in kostenbesparing en in een meer integrale dienstverlening voor de klant. Hier zal in de komende jaren nog meer in worden geïnvesteerd. 4.5 Opleidingsproducten Activiteiten en producten die kennis over IE en octrooien overdragen vallen onder de noemer opleidingsproducten. De focus ligt hierbij op octrooien. In de praktijk is er ook vraag naar kennisoverdracht rondom merken, modellen en auteursrecht en ging dit jaar meer aandacht uit naar licenties. Het doel is het ontsluiten en overdragen van kennis. Er zijn meer gastcolleges (50 begroot, realisatie 56), presentaties (68 begroot, realisatie 101) en workshops (120 begroot, realisatie 135) verzorgd dan begroot, doordat in toenemende mate kennisinstellingen Octrooicentrum Nederland wisten te vinden. Daarbij is met zekere regelmaat aandacht voor specifieke sectoren zoals de tuinbouwsector en de creatieve industrie, en worden bijdragen geleverd aan bijeenkomsten over subsidieregelingen. Een octrooigame is ontwikkeld met klanten uit het MKB en uit het HBO, waarbij in een moderne spelvorm alle aspecten van en rondom productontwikkeling en Intellectueel Eigendom rechten (IE) aan bod komen. Ook is een toetsdatabank ontwikkeld voor het HBO en voor het Wetenschappelijk Onderwijs. Het aantal leden van het Octrooigilde is ook dit jaar weer gestegen en inmiddels actief op LinkedIn. Door de stijgende vraag naar individuele IE voorlichting zijn enkele geplande nieuwe leermiddelen nog niet ontwikkeld. Pagina 19 van 23

20 5 Bedrijfsvoering 5.1 Personeel Het onderwerp mobiliteit is structureel ingebed in de HR-cyclus en heeft ook in 2009 hoge prioriteit gehad. De resultaten zijn erg positief. Het succes heeft als bijkomstigheid dat de kans reëel aanwezig is dat NL Octrooicentrum zonder herplaatsingskandidaten de rijksbrede taakstelling kan realiseren. Het ziekteverzuim is in 2009 gedaald (met ongeveer 1%). Met het gerealiseerde 4,3% verzuim zit Octrooicentrum Nederland net een fractie boven het gestelde doel van 4,25%. Het langdurig verzuim is afgenomen ten opzichte van De reïntegratieprocessen zijn alle met succes afgesloten. De resultaten van het medewerkertevredenheidsonderzoek zijn binnen de afdelingen besproken. De aandachtspunten 2009 komen overeen met die van De scores zijn over het algemeen echter wel hoger. Voldoende reden om het in gang gezette traject vanaf 2007 te continueren. Slechts op één aspect is de ontevredenheid licht toegenomen: de loopbaanmogelijkheden. Dit blijft een aandachtspunt bij de jaarlijkse IWP/POP-gesprekken (Individueel Werk Plan/Persoonlijk Ontwikkelings Plan). 5.2 Informatievoorziening en automatisering in 2009 In 2009 hebben vele ontwikkelingen in de gehele ICT infrastructuur plaatsgevonden; twee majeure projecten daaronder legden een sterk beslag op capaciteit en verandervermogen van de organisatie. In de eerste plaats deden zich binnen EPTOS ontwikkelingen voor. EPTOS (Electronic Patent and Trademark Office System) van het EOB vormt sinds 2004 het platform voor de octrooigerelateerde applicaties. Op basis van dit platform is het elektronisch indienen van octrooiaanvragen en het indienen van vervolgstukken mogelijk. De software voor het elektronisch indienen (eolf) is volledig geïntegreerd met het digitale dossiersysteem e-phoenix dat sinds het tweede kwartaal van 2004 in gebruik is. De laatste schakel in deze keten betreft de vervanging van het informatiesysteem voor octrooiafhandeling (Recht) door Soprano. Dit laatste systeem is als een pilot samen met het Franse en het Poolse octrooibureau en onder leiding van het EOB voor Europese octrooiverlenende instanties ontwikkeld. De implementatie van Soprano bij Octrooicentrum Nederland is behoorlijk vertraagd en is voorzien voor maart 2010 (wat inderdaad gerealiseerd is). Samen met het Franse en Poolse octrooibureau evenals het EOB wordt in 2010 naar een oplossing gezocht om Soprano stapsgewijs te upgraden en daarmee de pilot op een voor alle partijen bevredigende wijze af te sluiten. Pagina 20 van 23

Jaarverslag 2008 OCTROOICENTRUM NEDERLAND

Jaarverslag 2008 OCTROOICENTRUM NEDERLAND Jaarverslag 2008 Jaarverslag 2008 OCTROOICENTRUM NEDERLAND 2 OCTROOICENTRUM NEDERLAND INHOUD Voorwoord 4 1. Missie, doelstellingen, organisatie 6 1.1 Missie 7 1.2 Doelstellingen en Balanced Score Card

Nadere informatie

OCTROOICENTRUM NEDERLAND

OCTROOICENTRUM NEDERLAND Jaarverslag 2007 OCTROOICENTRUM NEDERLAND Inhoudsopgave Voorwoord 4 1. Missie, doelstellingen, organisatie 6 1.1. Missie 7 1.2. Doelstellingen en Balanced Score Card 7 1.3. Organisatie 8 2. De dienstverlening

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 30 635 Octrooibeleid Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE BELEIDSVISIE OCTROOIBELEID EN MKB

ACHTERGRONDINFORMATIE BELEIDSVISIE OCTROOIBELEID EN MKB ACHTERGRONDINFORMATIE BELEIDSVISIE OCTROOIBELEID EN MKB 1.1 NATIONAAL OCTROOISYS TEEM...1 1.2 EUROPESE EN INTERNATIONALE OCTROOIPROCEDURES...2 1.2.1 EUROPESE PROCEDURE...3 1.2.2 DE INTERNATIONALE PCT-PROCEDURE...4

Nadere informatie

OCTROOICENTRUM NEDERLAND. Inleiding Directieverslag Organisatie, missie, doelstellingen Accountantsverklaring Voorstel tot resultaatbestemming

OCTROOICENTRUM NEDERLAND. Inleiding Directieverslag Organisatie, missie, doelstellingen Accountantsverklaring Voorstel tot resultaatbestemming Jaarverslag 2005 OCTROOICENTRUM NEDERLAND Inleiding Directieverslag Organisatie, missie, doelstellingen Accountantsverklaring Voorstel tot resultaatbestemming Inhoud Inleiding 3 1 Directieverslag 4 2

Nadere informatie

Europese octrooiaanvragen

Europese octrooiaanvragen Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67 99 patent@vereenigde.com trademark@vereenigde.com legal@vereenigde.com

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

2. voorbeeld beleidsartikel

2. voorbeeld beleidsartikel Artikel Algemene doelstelling Rol en verantwoordelijkheid minister Beleidsartikel 3. Innovatie (van het fictieve Ministerie van Groei en Geluk) Een relatief sterke positie van Nederland in de EU op het

Nadere informatie

BACK TO BASICS OCTROOIRECHT ERIC DE GRYSE

BACK TO BASICS OCTROOIRECHT ERIC DE GRYSE BACK TO BASICS OCTROOIRECHT ERIC DE GRYSE eric.degryse@simontbraun.eu I. OCTROOIWETGEVING : België Wetboek van economisch recht, 19 April 2014, Boek XI, "Intellectuele eigendom, titel 1, Uitvindingsoctrooien

Nadere informatie

O C T R O O I C E N T R U M N E D E R L A N D. Jaarverslag 2006

O C T R O O I C E N T R U M N E D E R L A N D. Jaarverslag 2006 I N H O U D H O O F D S T U K 1 H O O F D S T U K 2 H O O F D S T U K 3 H O O F D S T U K 4 H O O F D S T U K 5 Jaarverslag 2006 - PAGINA VOLGENDE PAGINA > ZOEKEN OP WOORDEN I N H O U D H O O F D S T U

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl 1 Een octrooi (ook wel patent) is een juridisch document waarin de beschermingsomvang van een technische uitvinding of idee is vastgelegd. Met een octrooi kunt u derden, die daartoe niet gerechtigd zijn,

Nadere informatie

Ondernemen met IP in de praktijk

Ondernemen met IP in de praktijk Ondernemen met IP in de praktijk Inhoud Wat is IE? Hoe werkt IE? o c t rooien m e rk e n m o d e llen a d v o c a t uu r Waarom IE beschermen? Alternatieven voor het beschermen van IE? Welke verschillende

Nadere informatie

Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen

Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen U hebt een vernieuwend idee of product en u wilt vastleggen dat dit uw intellectueel eigendom is. Hier leest u op welke

Nadere informatie

Koningskade 4 Postbus 91503 2509 EC Den Haag. Veilingen emissierechten 2014

Koningskade 4 Postbus 91503 2509 EC Den Haag. Veilingen emissierechten 2014 Koningskade 4 Postbus 91503 2509 EC Den Haag Veilingen emissierechten 2014 1 maart 2015 Samenvatting Veilingopbrengst Nederland Aantal rechten Opbrengst ( ) Gemiddelde veilingprijs ( ) EUA 1e kwartaal

Nadere informatie

jaarverslag 2004 Octrooicentrum Nederland verricht de volgende taken:

jaarverslag 2004 Octrooicentrum Nederland verricht de volgende taken: jaarverslag 2004 jaarverslag 2004 Octrooicentrum Nederland verricht de volgende taken: het uitvoeren van de Rijksoctrooiwet op een efficiënte en professionele wijze, het nationaal voorportaal zijn bij

Nadere informatie

ICT Barometer 26 april 2005. Inhoud. ICT-conjunctuur. ICT-bestedingen. ICT-projecten

ICT Barometer 26 april 2005. Inhoud. ICT-conjunctuur. ICT-bestedingen. ICT-projecten Ernst & Young ICT Leadership Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en resultaten ICT-projecten Jaargang 5 26 2005 ICTbarometer ICT Barometer 26 2005 Inhoud ICT-conjunctuur ICT-bestedingen

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

patent Landscaping: waardevolle analyses voor strategische informatie Auteur: Sanne Pfeifer

patent Landscaping: waardevolle analyses voor strategische informatie Auteur: Sanne Pfeifer patent Landscaping: waardevolle analyses voor strategische informatie Auteur: Sanne Pfeifer Octrooidatabases worden met het jaar completer. Het analyseren van de hierin aanwezige informatie, ook wel landscaping

Nadere informatie

Samenwerken & Intellectueel Eigendom

Samenwerken & Intellectueel Eigendom Samenwerken & Intellectueel Eigendom 15 mei 2012 Mecc Maastricht René Janssen octrooiadviseur regio Limburg NL Octrooicentrum (locatie Syntens-Roermond) NL Octrooicentrum Octrooiverlening Nederland (uitvoering

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen 1. Inleiding De SERV werd op 3 november 2006 om advies

Nadere informatie

De Octrooicellen. Bescherm en valoriseer uw uitvindingen. Gratis sectorale ondersteuning rond intellectuele eigendom op maat van uw onderneming

De Octrooicellen. Bescherm en valoriseer uw uitvindingen. Gratis sectorale ondersteuning rond intellectuele eigendom op maat van uw onderneming De Octrooicellen Bescherm en valoriseer uw uitvindingen Gratis sectorale ondersteuning rond intellectuele eigendom op maat van uw onderneming De octrooicellen Bescherm en valoriseer uw uitvindingen Gratis

Nadere informatie

Eenheidsoctrooi komt eraan

Eenheidsoctrooi komt eraan Eenheidsoctrooi komt eraan Welke keuze gaat u maken? Marc van der Burg Octrooicentrum Nederland Opzet 0. Problemen 1. Eenheidsoctrooi: Unitary Patent (UP) 2. Octrooigerecht: Unified Patent Court (UPC)

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Van idee tot octrooi. NL Octrooicentrum helpt u verder. >>Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal

Van idee tot octrooi. NL Octrooicentrum helpt u verder. >>Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Van idee tot octrooi NL Octrooicentrum helpt u verder >>Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal 2 Van idee tot octrooi U hebt een idee en staat te popelen om het te ontwik kelen. Daar

Nadere informatie

RDM Campus. Innovation Networklezing. Alfons Laudy Accountmanager HBO. NL Octrooicentrum. NL Octrooicentrum

RDM Campus. Innovation Networklezing. Alfons Laudy Accountmanager HBO. NL Octrooicentrum. NL Octrooicentrum RDM Campus Innovation Networklezing Alfons Laudy Accountmanager HBO NL Octrooicentrum Inhoud Octrooicentrum - Agentschap NL Intellectuele Eigendomsrechten Octrooien als bescherming Octrooien als informatiebron

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Stichting ICT-Kring Delft

Stichting ICT-Kring Delft Visie & missie Heden Financieel verslag Stichting ICT-Kring Delft Algemene Deelnemersvergadering 4 maart 2013 - Sociëteit Het Meisjeshuis Strategie, doelstellingen en projecten in 2013 Discussie & rondvraag

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Rapport. CO2-prestatieladder communicatieplan 2014. projectnaam Communicatieplan 2014 referentie AKA/003

Rapport. CO2-prestatieladder communicatieplan 2014. projectnaam Communicatieplan 2014 referentie AKA/003 Rapport Aveco de Bondt CO2-prestatieladder communicatieplan 2014 bezoekadres postbus postcode telefoon telefax e-mail internet Reggesingel 2 202 7460 AE Rijssen (0)548 51 52 00 (0)548 51 85 65 rijssen@avecodebondt.nl

Nadere informatie

Octrooiaanvragen uit Limburg OCTROOICENTRUM NEDERLAND

Octrooiaanvragen uit Limburg OCTROOICENTRUM NEDERLAND Octrooiaanvragen uit Limburg OCTROOICENTRUM NEDERLAND Datum: 24 september 2009 Auteur: Drs. M. (Marcel) Seip 2 LIMBURG Samenvatting Doel van dit onderzoek is de innovatie zichtbaar in octrooiaanvragen

Nadere informatie

EVALUATIE OPPOSITIEPROCEDURE, resultaten enquête

EVALUATIE OPPOSITIEPROCEDURE, resultaten enquête EVALUATIE OPPOSITIEPROCEDURE, resultaten enquête Colofon Datum 11 maart 2010 Onderwerp EVALUATIE OPPOSITIEPROCEDURE Contactgegevens Adres Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom Postbus 90404 2509

Nadere informatie

Functies merken. Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl

Functies merken. Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl 1 Merken spelen een zeer grote rol in het economische verkeer. Ze zijn onmisbaar en het gebruik ervan is zo vanzelfsprekend, dat ondernemers zich soms onvoldoende realiseren van hoeveel betekenis merken

Nadere informatie

Octrooien: geen BARRICADE maar PARADE. barricade EN parade. Bolletje beschuit. Alfons Laudy

Octrooien: geen BARRICADE maar PARADE. barricade EN parade. Bolletje beschuit. Alfons Laudy Octrooien: geen BARRICADE maar PARADE Alfons Laudy KiviNiria Ondernemersdag 9 juni 2006 barricade EN parade Octrooibescherming Soorten octrooien Kosten Voordelen / nadelen Octrooi-informatie Bolletje beschuit

Nadere informatie

Verleden, heden en toekomst FUMO. Oorsprong en basis RUD vorming in Nederland Landelijk beeld De RUD in Fryslân FUMO

Verleden, heden en toekomst FUMO. Oorsprong en basis RUD vorming in Nederland Landelijk beeld De RUD in Fryslân FUMO Verleden, heden en toekomst FUMO Oorsprong en basis RUD vorming in Nederland Landelijk beeld De RUD in Fryslân FUMO Oorsprong RUD vorming Diverse rampen / incidenten in Nederland, diverse rapporten De

Nadere informatie

Verslag MVO 2014 Advin Periode: Q1 Q4 2014 Hoofddorp, 20 maart 2015

Verslag MVO 2014 Advin Periode: Q1 Q4 2014 Hoofddorp, 20 maart 2015 Verslag MVO 2014 Advin Periode: Q1 Q4 2014 Hoofddorp, 20 maart 2015 Successen & resultaten MVO Q1-Q4 2014 Hier kijken wij positief op terug: 1. Eerste jaar nieuwe organisatie (Advin- Archicom) 2. Volume

Nadere informatie

UvA-HvA Medewerkersmonitor Interne Dienstverlening 2013

UvA-HvA Medewerkersmonitor Interne Dienstverlening 2013 UvA-HvA Medewerkersmonitor Interne Dienstverlening 2013 Beleidsreactie College van Bestuur UvA-HVA datum 1 juli 2013 1. Inleiding In het voorjaar van 2013 is een meting van de Medewerkersmonitor Interne

Nadere informatie

Ideeën vastleggen. Succesvol ondernemen begint met registreren

Ideeën vastleggen. Succesvol ondernemen begint met registreren Ideeën vastleggen Succesvol ondernemen begint met registreren Een goed idee ontstaat vaak spontaan op het moment dat u dit het minst verwacht. In de kroeg, onder de douche, tijdens het koken of op de fiets.

Nadere informatie

Rapport. van. Kamer v an Koophandel Nederland. Startersprofiel 2013. Datum uitgave Januari 2014. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van. Kamer v an Koophandel Nederland. Startersprofiel 2013. Datum uitgave Januari 2014. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2013 van Kamer van Koophandel Nederland Datum uitgave Januari 2014 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 v an 13 Inhoudsopgave 1 Samenvatting...3 2 Kerncijfers startende

Nadere informatie

Integraal document. Subdocument 4 - Addendum

Integraal document. Subdocument 4 - Addendum Integraal document Subdocument 4 - Addendum 2/7 Colofon Datum 31 augustus 2009 Versie 1 Status Onderwerp CORRECTIES - Addendum Contactgegevens Adres Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom Postbus

Nadere informatie

Startende ondernemers in Moerdijk 2005

Startende ondernemers in Moerdijk 2005 Startende ondernemers in Moerdijk 2005 I. Ontwikkeling startende ondernemers Aantal startende ondernemers licht gedaald In 2005 zijn in Moerdijk 136 personen een onderneming gestart 1. Dit zijn er 6 minder

Nadere informatie

Centrale vraag van het onderzoek is: Hoe verhoudt de omvang van het ambtelijk apparaat van onze gemeente zich tot dat van andere gemeenten?

Centrale vraag van het onderzoek is: Hoe verhoudt de omvang van het ambtelijk apparaat van onze gemeente zich tot dat van andere gemeenten? Doelmatigheidsonderzoek personeelsformatie 1. Inleiding In de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid gemeente Goirle (ex artikel 213a GW), vastgesteld door de raad op 28-10-2003, is

Nadere informatie

Omvang Collectief Mentaal Verzuim in organisaties

Omvang Collectief Mentaal Verzuim in organisaties Omvang Collectief Mentaal Verzuim in organisaties Feitelijk Energie het & Potentie Onbenut in Vermogen uw Bedrijf in en van organisaties in percentages en euro s! Hans Visser - United Sense Per 23 juli

Nadere informatie

Personeelsmonitor 2011 Samenvatting

Personeelsmonitor 2011 Samenvatting Jaarlijks brengt het A+O fonds Gemeenten de Personeelsmonitor uit. Dit rapport geeft de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van HRM en arbeidsmarktontwikkelingen bij gemeenten weer. In deze samenvatting

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl 1 Het ontwerpen en op de markt brengen van producten in een veelheid van vormen en verschijningen is een wezenlijk kenmerk van onze economie. De ontwikkeling en realisering van een nieuwe uitvoering van

Nadere informatie

EUROPEES PATENT IN 9 STAPPEN

EUROPEES PATENT IN 9 STAPPEN EUROPEES PATENT IN 9 STAPPEN www.inaday.eu WIJ ZIJN INADAY, SPECIALIST IN MERKEN & PATENTEN Inaday maakt merk- en patentbescherming begrijpelijk en bereikbaar. Dit doen we door de procedures voor merk-

Nadere informatie

Wijzigingen in de procedure rondom de vormgebreken

Wijzigingen in de procedure rondom de vormgebreken Wijzigingen in de procedure rondom de vormgebreken NL Octrooicentrum heeft de procedures rondom de vormgebreken gewijzigd. In sommige gevallen betekent deze wijziging een versobering, in andere gevallen

Nadere informatie

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

Verslag MVO 2014 DV Facilitaire Bedrijven

Verslag MVO 2014 DV Facilitaire Bedrijven Verslag MVO 2014 DV Facilitaire Bedrijven Periode: Q1-Q4 2014 Cruquius, 20-3- 2015 Successen & resultaten MVO Q1-Q4 2014 Hier kijken wij positief op terug: 1. Huisvestingsservices op SAM. 2. Cruquius terrein

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University REPORT Onderzoek naar unieke uitvindingen zoals beschreven in octrooifamilies gebaseerd op onderzoek van TO2-instituten en hun medewerkers in de periode 2001-2010 www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg Proces klachtbehandeling 2011................................................................... Antidiscriminatievoorziening Limburg Mei 2012...................................................................

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende visie op arbeid Traditionele organisatie modellen zijn

Nadere informatie

VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4

VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 3 HULPVERLENING VAN HET ALGEMEEN MAATSCHAPPELIJK WERK 4 Aantal dossiers* algemeen maatschappelijk werk (AMW) 4 Aantal korte kontakten* AMW 4 Bereik van AMW 5 De hulpverleningscijfers

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

Octrooien uit het Noorden OCTROOICENTRUM NEDERLAND

Octrooien uit het Noorden OCTROOICENTRUM NEDERLAND Octrooien uit het Noorden OCTROOICENTRUM NEDERLAND Datum: 31 maart 2008 Auteur: Drs. M. (Marcel) Seip 2 NOORD NEDERLAND Samenvatting Doel van dit onderzoek is de innovatie zichtbaar in octrooiaanvragen

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

NEDERLANDS PATENT IN 6 STAPPEN

NEDERLANDS PATENT IN 6 STAPPEN NEDERLANDS PATENT IN 6 STAPPEN www.inaday.eu WIJ ZIJN INADAY, SPECIALIST IN MERKEN & PATENTEN Inaday maakt merk- en patentbescherming begrijpelijk en bereikbaar. Dit doen we door de procedures voor merk-

Nadere informatie

In 2015 is NV schade opnieuw goed beoordeeld door werknemers en werkgevers

In 2015 is NV schade opnieuw goed beoordeeld door werknemers en werkgevers In 2015 is NV schade opnieuw goed beoordeeld door werknemers en werkgevers Samenvatting KTO NV schade 2015 31 maart 2016 Situatie en centrale vraagstelling Onderzoek naar de tevredenheid en loyaliteit

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

BIJ12. Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016)

BIJ12. Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016) BIJ12 Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016) 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Opzet gecombineerde Meerjarenagenda & Jaarplan Pagina 2 Thema s 2.1 Natuurinformatie

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Tweede halfjaar 12 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant 14 uari 13

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

Social Trade Organisation: Het NieuweGeld. symposium Alles zullen we eerlijk delen, 30 november 2013

Social Trade Organisation: Het NieuweGeld. symposium Alles zullen we eerlijk delen, 30 november 2013 Social Trade Organisation: Het NieuweGeld symposium Alles zullen we eerlijk delen, 30 november 2013 Inhoud Social Trade Organisation Crisis huidig geldsysteem Nieuw Geld: vele vormen Nieuw Geld: praktijk

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Betreft vergadering Commissie BFW 27 april 2012. Margreeth Trimpe 0118-63 14 37 me.trimpe@zeeland.nl

Betreft vergadering Commissie BFW 27 april 2012. Margreeth Trimpe 0118-63 14 37 me.trimpe@zeeland.nl Griffier van de Staten Geleidebrief informatief Naam voorstel 12006906 Brief GS van 27 maart 2012 over externe inhuur, aangevuld met de duur en de mate waarin dat leidt tot langlopende verplichtingen voor

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 17 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 17 23 april 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Vertrouwen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 147 HERDRUK 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Bijlage. Bijlage: Reactie op evaluatieonderzoek van het Intellectueel Eigendom 2006-2010

Bijlage. Bijlage: Reactie op evaluatieonderzoek van het Intellectueel Eigendom 2006-2010 Bijlage Inleiding In deze bijlage geven wij onze gedetailleerde reactie op de aanbevelingen van de beleidsevaluatie, en de daarin vervatte kanttekeningen van de onderzoekers bij onderdelen van het beleid

Nadere informatie

Rapport klanttevredenheid 2013

Rapport klanttevredenheid 2013 Rapport klanttevredenheid 2013 2014.1.73 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Procedure nieuwe verhuur 4 3. 3.1 Reparatieverzoeken Resultaten afgehandelde enquêtes Meerssen 2013 5 5 4. Procedure vertrekkende

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarapportage 2008 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen Mei 2009 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Ontwerp- 5 e begrotingswijziging 2013

Ontwerp- 5 e begrotingswijziging 2013 Ontwerp- 5 e begrotingswijziging 2013 Inleiding Medio 2013 heeft u de 3 e begrotingswijziging 2013, met als bijlage de herziene begroting 2013, van de Veiligheidsregio Zeeland vastgesteld. Deze begroting

Nadere informatie

Evaluatie Rijksoctrooiwet 1995

Evaluatie Rijksoctrooiwet 1995 Ministerie van Economische Zaken Evaluatie Rijksoctrooiwet 1995 -eindrapport- Dit rapport is uitgebracht aan de opdrachtgever, het Ministerie van Economische Zaken en mag alleen gebruikt worden in het

Nadere informatie

KPI: PI: Norm: Q1 Q2 Q3 Q4. Alle (deel)processen zijn geïnventariseerd, vastgesteld en beschreven.

KPI: PI: Norm: Q1 Q2 Q3 Q4. Alle (deel)processen zijn geïnventariseerd, vastgesteld en beschreven. De begroting bevat een lijst met succesbepalende factoren en daarbij behorende (kritische) prestatie-indicatoren met daarbij behorende normen die van belang zijn met het oog op (de kwaliteit van) de bedrijfsvoering.

Nadere informatie

Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen

Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen In opdracht van met ministerie van Economische Zaken U hebt een vernieuwend idee of product en u wilt vastleggen dat

Nadere informatie

Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen

Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen Stel uw intellectueel eigendom veilig Innovatieve ideeën, namen of tekens beschermen In opdracht van het ministerie van Economische Zaken U hebt een vernieuwend idee of product en u wilt vastleggen dat

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

Internet jaarrapportage werk.nl 2013

Internet jaarrapportage werk.nl 2013 werk.nl 2 van 10 Samenvatting In stond de online dienstverlening van UWV veel in de belangstelling. Werkzoekenden en werkgevers maken steeds meer gebruik van de online dienstverlening van UWV die onder

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

OCTROOIEN, MERKEN en MODELLEN

OCTROOIEN, MERKEN en MODELLEN OCTROOIEN, MERKEN en MODELLEN Octrooibureau Griebling B.V., 2012 INTRODUCTIE In het hiernavolgende wordt een korte beschrijving gegeven van enkele aspecten op het gebied van kennisbescherming. De beschermingstypen

Nadere informatie

Programmabegroting 2016 14

Programmabegroting 2016 14 1. Dienstverlenend Centraal in ons denken en handelen staat een goede dienstverlening aan alle inwoners, ondernemers en instellingen. We staan voor een eenvoudige en efficiënte dienstverlening. Onze gemeente

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf

De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf De haperende groeimotor van het Nederlands kleinbedrijf Januari 2016 Justin Jansen, Erasmus Universiteit Rotterdam Occo Roelofsen, McKinsey & Company Poll: Hoe gaat het met ondernemerschap in Nederland?

Nadere informatie

Plan van Aanpak Ziekteverzuim DCO 2003. 3 februari 2003

Plan van Aanpak Ziekteverzuim DCO 2003. 3 februari 2003 abcdefgh Plan van Aanpak Ziekteverzuim DCO 2003 3 februari 2003 Inhoudsopgave........................................................................................ 1. Inleiding 3 2. Evaluatie Plan van

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie