Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes"

Transcriptie

1 Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes docentenhandleiding Inhoud 1 Omschrijving Er waren eens twee kikkertjes Lessuggesties bij Er waren eens twee kikkertjes Voorbereiding Verwerking Leerlingenwerkboekje Handleiding voor begeleiders bij het kikkerpad... 7 Bijlage 1: Ontwikkelingsstadia van de kikker... 8 Milieu Educatief Centrum De Witte Schuur Wilhelminaplantsoen LS Enkhuizen T: E: I: Pagina 1 van 8

2 1 Omschrijving Er waren eens twee kikkertjes Voor: onderbouw, groep 1 t/m 3 Wanneer: mei/juni Duur: ca. 1 1 / 4 uur (75 minuten) Locatie: vanuit De Witte Schuur Doelstelling De leerlingen maken kennis met de natuur in hun directe leefomgeving en ontdekken verrassende aspecten van de natuur in het voorjaar. Algemeen Het Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes is een speels zintuiglijk belevingspad. De leerlingen beleven een avontuur in de natuur, waarbij ze hun omgeving met alle zintuigen waarnemen. Ze leren zich open te stellen voor geluiden, geuren en kleuren en zich in de natuur te gedragen. Positieve ervaringen dragen bij aan een positieve houding naar de eigen, directe leefomgeving. Inhoud Door verschillende spel- en leeropdrachten komen de leerlingen veel te weten over verschillende facetten van de natuur. We gebruiken de verschijnselen van het seizoen om de leerlingen inzicht te geven in de samenhang van verschillende kenmerken. Het kikkerleven als een diergroep amfibieën wordt concreet benadrukt in de gehele context van de natuur. De leerlingen gaan kijken, ruiken, proeven, luisteren naar vogels, maar ook springen als een kikker, spelletjes doen, een liedje zingen, leren over de levenscyclus van de kikker en nog veel meer. Verloop van de activiteit De activiteit duurt ca. 1¼ uur en vindt plaats bij MEC De Witte Schuur. De klas wordt door een medewerker van De Witte Schuur ontvangen. Na een korte inleiding gaat de klas, verdeeld in groepjes, op pad. De begeleiders van de groepjes krijgen bij aanvang het "avonturenboekje" en lezen de opdrachten tijdens de tocht voor. Elke bladzijde correspondeert met een nummer van een kikker. Er zijn 11 kikkers, bij elke kikker is iets te beleven en te doen. Elk groepje start bij een ander kikker en loopt de route in dezelfde richting en in eigen tempo. Het gaat om het beleven en leren en niet om snelheid. Maak liever 7 kikkeropdrachten mét aandacht, dan 11 zónder. Na ongeveer een uur komen alle groepjes terug naar De Witte Schuur. Een medewerker van De Witte Schuur sluit de activiteit af met een korte nabespreking van de opdrachten en van de belevenissen van de leerlingen. Pagina 2 van 8

3 Organisatie In De Witte Schuur staat alles voor de klas klaar. De activiteit wordt zoveel mogelijk door de begeleiders van school uitgevoerd. Er wordt in kleine groepjes van ca. 4 kinderen gewerkt. Op deze manier kunnen alle leerlingen betrokken blijven bij de activiteit. De Witte Schuur: - biedt informatie voor de docenten aan op de website - zorgt voor veilige randvoorwaarden en duidelijke instructies; - zorgt voor ontvangst en inleiding/afsluiting bij De Witte Schuur. De leerkracht: - regelt voldoende begeleiding voor de groepjes; - geeft elke begeleider ruim van tevoren een handleiding (zie blz. 7); - bereidt de klas op school voor op de activiteit; - verdeelt de klas vooraf in groepjes (ca. 4/5 kinderen per groepje); - bespreekt de gedragsregels bij De Witte Schuur met de kinderen. Voorbereiding Het is belangrijk om de kinderen op school voor te bereiden. Een goede voorbereiding draagt bij aan een maximaal resultaat tijdens de activiteit. Voor de inhoudelijke voorbereiding zijn een aantal lessuggesties voor u verzameld. Uiteraard kunt u zelf meer lesideeën opzoeken. Daarnaast vragen wij u om de kinderen voor te bereiden op het werken in een nieuw gebied buiten school en in een (voor hen) ongewone werkvorm. We hebben vanuit De Witte Schuur een aantal gedragsregels opgesteld. Het is belangrijk en tevens educatief om deze gedragregels met de kinderen te bespreken. Gedragsregels bij De Witte Schuur - Bij je groepje/begeleider blijven. - Luisteren naar de opdrachten. - Niet schreeuwen en/of rennen. - Op de paden blijven. - Geen bloemen, planten e.d. plukken. - Laat dieren met rust, wees zo stil mogelijk om beter te kunnen waarnemen. Aandachtspunt Het slagen van de activiteit hangt mede af van de begeleiding. Ook voor de begeleiders is voorbereiding gewenst. Overhandig daarom aan alle begeleiders ruim van te voren de handleiding die u in deze handleiding vindt. Zo weet iedereen wat er gaat gebeuren en wat er van hen verwacht wordt. De kikkers zijn mevrouw en meneer Kikker met hun kikkerkindertjes Kareltje en Karolientje. Het liedje op bladzijde 5 gaat over dit gezinnetje en wordt tijdens de avonturentocht gezongen. Het zou leuk zijn als de leerlingen dit dan al een beetje geoefend hebben. De tekst is op de melodie van "Er zaten 7 kikkertjes...". Pagina 3 van 8

4 2 Lessuggesties bij Er waren eens twee kikkertjes De lessuggesties die u hier vindt, kunt u naar eigen inzicht gebruiken. Er worden zowel lessuggesties gedaan ter voorbereiding als ter verwerking van de activiteit. Naast de aangeboden lessuggesties kunt u veel ideeën op het internet vinden. Voor de leerlingen is er een werkboekje samengesteld (zie 2.3) 2.1 Voorbereiding Kringgesprek Ter voorbereiding van het bezoek aan de Witte Schuur kunt u een kringgesprek houden over kikkers en/of over het voorjaar. U kunt de volgende vragen stellen. Met deze vragen test u de kennis die de kinderen al hebben. Kikkers Wie heeft er wel eens een kikker gezien? Hoe zien kikker eruit? (kleur, grootte, ogen, oren, 4 poten) Wie heeft er wel eens een kikker gehoord? Wat voor geluid maakt een kikker? Wat kunnen kikkers heel goed? (springen, zwemmen) Wie weet wat kikkers graag eten? (spinnen en insecten, zoals krekels, vliegen en vlinders) Voorjaar Hoe merk je dat het voorjaar is? - Het is lekker warm, je hoeft geen dikke jas meer aan. - Het is vroeger licht en het blijft langer licht. - De bomen hebben nieuwe bladeren gekregen. - Bloemen gaan bloeien. - De koeien staan weer in de wei. Wat doen vogels en andere dieren in het voorjaar? - Vogels leggen eieren en broeden deze uit. - De meeste dieren krijgen jongen. Wat doe je zelf in het voorjaar? Kikkervisjes in de klas Om de kinderen de ontwikkeling van eitje tot kikker te laten zien, zou u een bak met kikkerdril in de klas kunnen zetten. Hier kunt u dan met de kinderen over praten. Laat de bak staan en kijk met de kinderen elke dag of er wat gebeurd is, en wat er gebeurd is. (Tips voor de verzorging van kikkervisjes kunt u van het internet halen.) Een doordenk-gesprek Waar vonden we de kikkerdril, wat is kikkerdril, denk je dat alle kikkervisjes kikkers worden, wat eten ze, worden ze ook door andere dieren gegeten, hoe gebeurt het bij andere dieren, etc. Let op: Als de kikkervisjes uitkomen, gaan er de eerste dagen enkele van dood. Zorg er voor dat de dode kikkervisjes uit de bak gehaald worden voor de kinderen elke dag op school komen. Geef niet te veel voer anders bederft het water. Pagina 4 van 8

5 Op SchoolTV kunt u met de kinderen een filmpje bekijken over de ontwikkeling van kikkerdril tot kikker, zie Liedjes Er waren eens vier kikkertjes Het kikkerliedje over mevrouw en meneer Kikker met hun kikkerkindertjes Kareltje en Karolientje. De tekst is op melodie van "Er zaten 7 kikkertjes..." (klemtoon op de vetgedrukte lettergrepen) er waren eens vier kikkertjes al in de boerensloot ze zwommen met z n allen gezellig poot aan poot ze kwekten en ze kwaakten wat en iedereen genoot nu weet ik van de kikkertjes al in de boerensloot Dag kleine kikker Een liedje over de ontwikkeling van kikkerdril tot kikker. Dag kleine kikker Dag kleine kikker, bij ons in de sloot. Eens was je klein, maar nu ben je groot! Je werd als een vis uit een eitje geboren en toen kreeg je pootjes van achter en van voren je staartje verdween, het is werkelijk waar en toen kon je springen, want toen was je klaar! Dag kleine kikker, bij ons in de sloot, eens was je klein, maar nu ben je groot 2.2 Verwerking De kinderen hebben veel over kikkers en de natuur in het voorjaar geleerd. Tijdens de avonturentocht is er veel beleefd. Ze ontdekken dat er in de natuur veel te zien, te horen, te ruiken, te proeven en te voelen is: zoals bomen, lucht, bloemen, honing, vogels, etc. In een kringgesprek kunnen de kinderen navertellen wat ze gedaan hebben. Geef aandacht aan de nieuwe begrippen: bestuiving, imker, schors, levenscyclus, amfibie. De levenscyclus van de kikker U kunt samen met uw leerlingen een gesprek voeren over de levenscyclus van de kikker. In bijlage 1 vindt u zes cirkels met ontwikkelingsstadia van de kikker. Knip de cirkels uit en leg ze op tafel. Laat de leerlingen vertellen wat ze zien op elke cirkel. Leg daarna samen de cirkels in de goede volgorde. Als de cirkels in een ronde liggen, wordt de levenscyclus van de kikker goed zichtbaar. Wat was er eerder: de kikker of het eitje? Doen: u kunt de kinderen de ontwikkelingsstadia van de kikker (dril, kikkervisje, achterpoten, voorpoten, kikker) laten (na)tekenen. Pagina 5 van 8

6 Achtergrondinformatie Kikkers houden een winterslaap. Ze zijn koudbloedig en in lage temperaturen niet actief. Ook kunnen ze dan geen voedsel (vliegjes/insecten) vinden. Ze graven zichzelf in de modder en het metabolisme gaat omlaag. In deze periode gebruiken ze zeer weinig energie en ze kunnen door hun huid ademen. In het voorjaar (afhankelijk van temperatuur) komen ze uit hun winterslaap. Ze leggen kikkerdril in het water. Na enkele dagen komt er een kikkervisje uit. Die leeft als een vis in het water. Een andere naam voor kikkervisje is dikkopje. Het heeft een dikke kop en een staartje waar hij mee zwemt. Na nog een paar dagen beginnen zijn pootjes te groeien en de staart wordt kleiner! Eerst komen de achterpootjes, daarna de voorpootjes. Dán kan het kikkertje niet meer in het water leven en kruipt ie op de kant. De achterpootjes zijn sterke springpoten geworden. Ook het voedsel verandert nu: van planten en wat dierlijke resten in het water naar vangen van insecten. Voor de groepen 3 en 4 Met de groepen 3 en 4 kunt u iets dieper op de volgende onderwerpen ingaan: Amfibieën: amfibieën zijn een kleine en bijzondere diergroep in het dierenrijk ze maken de metamorfose van het leven in het water naar leven op de aarde: van kieuwen naar longen. Tot deze diergroep horen ook padden en salamanders. Lichaamsbouw: eerst komen de achterpoten de achterpoten zijn groter en sterker om te kunnen springen en zwemmen. Bij een volwassen kikker kun je goed het verschil tussen de seksen zien. Het mannetje is te herkennen aan de grote duim bij de voorpoten. Vrouwtjes zijn meestal groter en ronder. Mannetjes kwaken, vrouwtjes niet. Voortplanting: de bevruchting is uitwendig: het mannetje is meestal kleiner hij pakt het vrouwtje met zijn voorpoten onder haar oksels beet, samen drijven ze in het water. Het vrouwtje schiet de eieren en het mannetje bevrucht de eieren in het water (schiet sperma over de eieren). 2.3 Leerlingenwerkboekje Voor de leerlingen is er een werkboekje samengesteld met cijfer- en letterpuzzels. U kunt hier de leerlingen zowel vooraf als na afloop van de activiteit in laten werken. De pagina s zijn ook als los werkblad te gebruiken. U kunt het werkboekje en een aantal kleurplaten downloaden van de website van De Witte Schuur: Kies onderwijs in het hoofdmenu en daarna onderbouw en Het Kikkerpad in het linkermenu. Pagina 6 van 8

7 3 Handleiding voor begeleiders bij het kikkerpad vanuit De Witte Schuur Het kikkerpad is een natuurbelevingspad. Het pad is uitgezet in en rond de heemtuin. Onderweg komen de kinderen kikkers tegen en bij elk kikker beleven ze iets bijzonders.. Op een speelse manier leren de leerlingen hun directe leefomgeving waar te nemen. We werken in deze activiteit in groepjes van ca. 4 leerlingen en de activiteit duurt + 1¼ uur. Het slagen van deze activiteit hangt mede van de begeleiding af. Doel van de activiteit De activiteit is speciaal voor de allerjongsten ontworpen. De opdrachten zijn gericht op het beleven en ontdekken van de natuur. Een ander belangrijk aspect in deze activiteit is de leerhouding van de kinderen en het gedrag in de natuur (en eigen omgeving). Aanwijzingen U begeleidt een groepje kinderen van school. Langs het pad staan 11 kikkers. Bij elk kikker hoort een verhaaltje en opdracht. Na de inleiding krijgt u het avonturenboekje Er waren eens twee kikkertjes. Elke bladzijde correspondeert met een nummer van een kikker. Er is een kleine verhaaltekst om voor te lezen en ook iets om te doen. Afhankelijk van het niveau van het groepje kunt u de tekst en opdracht aanpassen (iets weglaten of er iets anders bij verzinnen). Bij sommige kikkers staat een mandje met de benodigde materialen voor de uitvoering van een opdracht. Zorg er a.u.b. voor dat de materialen alleen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn en dat het ook weer opgeruimd wordt. Elke groep werkt zelfstandig en in eigen tempo. Het gaat om het beleven en leren en niet om snelheid! Maak liever 7 opdrachten goed, dan 11 half! Begeleidingstips Laat de kinderen (indien mogelijk) bij elke opdracht zitten en lees de opdracht voor. Om de aandacht te vergroten kunt u fluisteren. Zorg dat alle kinderen in uw groepje betrokken blijven. (bijvoorbeeld door middel van gerichte vragen te stellen aan een kind dat afgeleid is) Stimuleer de kinderen om veel over hun ervaringen, waarnemingen en bevindingen te vertellen. Gedragsregels bij De Witte Schuur De groep blijft bij elkaar, niemand rent vooruit. De kinderen luisteren naar u. Op de paden blijven. Er worden geen planten of bloemen geplukt of kapot gemaakt. Laat dieren met rust; wees zo stil mogelijk. (zo kun je beter waarnemen) Veel natuurplezier toegewenst! Pagina 7 van 8

8 Bijlage 1: Ontwikkelingsstadia van de kikker Pagina 8 van 8

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw Het kikkerpad veldwerk - onderbouw Inhoud: korte omschrijving opbouw en organisatie kikkertjeslied lessuggesties kopieerbladen: kleurplaat met versje handleiding begeleiding/ouders Milieu Educatie Centrum

Nadere informatie

Avonturenpad Stip. docentenhandleiding. illustraties: Merlijn Tukker Inhoudsopgave

Avonturenpad Stip. docentenhandleiding. illustraties: Merlijn Tukker Inhoudsopgave Avonturenpad Stip docentenhandleiding illustraties: Merlijn Tukker Inhoudsopgave 1 Omschrijving Stip... 2 2 Lessuggesties bij Stip... 4 2.1 Voorbereiding... 4 2.2 Verwerking... 5 2.3 Werkboekje van Stip...

Nadere informatie

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding Het konijnenpad van Lars en Lineke docentenhandleiding Inhoud 1 Omschrijving het konijnenpad van Lars en Lineke... 1 2 Lessuggesties bij het konijnenpad van Lars en Lineke... 3 2.1 Voorbereiding... 3 2.2

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

Het wordt Zomer in het Kabouterbos

Het wordt Zomer in het Kabouterbos Het wordt Zomer in het Kabouterbos docentenhandleiding illustraties: Merlijn Tukker Inhoudsopgave 1 Omschrijving Het wordt Zomer in het Kaboutebos... 1 2 Lessuggesties Het wordt Zomer in het Kabouterbos...

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers veldwerk - bovenbouw Inhoudsopgave Korte omschrijving... 1 Organisatie... 3 Het leerlingenwerkboekje... 3 Lessuggesties ter voorbereiding

Nadere informatie

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen.

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Amfibieën Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker Inhoud 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Hulpmiddel Prezi les 1: http://prezi.com/hwpatwdyvqpv/?utm_campaign

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4 Voorbereiding post 4 Van ven en veen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Van ven en veen voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

uitga uitg v a e v 2013

uitga uitg v a e v 2013 Lente uitgave 2013 groep 3/4 inhoud blz. Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 5 en 6. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 5 en 6. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk amfibieën, zoals kikkers, padden en salamanders. Dit zijn soorten

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei groepen 3-5 1. Een ei hoort erbij Veel dieren leggen eieren: vogels en vissen. Maar ook insecten leggen kleine eitjes. Uit dat eitje komt een klein diertje. Dat

Nadere informatie

Levenscyclus dieren vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Levenscyclus dieren vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62394 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei uitgave 2013 groepen 5-6 inhoud blz 1 Een ei hoort erbij 3 2 De kip en het ei 4 3 Eitjes op een blad 5 4 Eieren op het strand 6 5 Op zoek naar een ei 7 6 Eitjes

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 7 en 8. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 7 en 8. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Lespakket kikkers en padden groep 7/8 Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk amfibieën, zoals kikkers,

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 1 en 2. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 1 en 2. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Lespakket kikkers groep 1/2 (Lente-thema) Les 1: Kennis maken Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 3 en 4. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 3 en 4. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Lespakket kikkers groep 3/4 (Lente-thema) Les 1: Kennis maken Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AXOLOTL BIJ

Nadere informatie

Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a

Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a Inleiding Korte omschrijving van de les: In groepjes van 4 kinderen lopen ze begeleid de

Nadere informatie

Kikker. en de warme dag. Groep 1 t/m 4 basisonderwijs

Kikker. en de warme dag. Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Kikker en de warme dag Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Achtergrond leskist De leskist Kikker en de warme dag is gebaseerd op het gelijknamige prentenboek naar Max Velthuijs uit de serie Kikker & vriendjes

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Pijlgifkikkers Inhoudsopgave Inleiding Inleiding 1. Soorten pijlgifkikkers 2. Voortplanting 3. Voeding 4. Waar leven ze 5. Wat kunnen pijlgifkikkers allemaal 6. De vijanden Slotwoord Literatuurlijst Dit

Nadere informatie

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

Stadsvogels. veldwerk - bovenbouw

Stadsvogels. veldwerk - bovenbouw Stadsvogels veldwerk - bovenbouw Inhoud: Blz. 2 korte omschrijving Blz. 3 docentenhandleiding Blz. 4 kopieerbladen werkboekje Blz. 5 lessuggesties Blz. 6 handleiding begeleiding/ouders bijlagen: kopieerbladen

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Kijk een kikker. Achtergrond informatie bij de lespakketten. Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken. Observeren.

Kijk een kikker. Achtergrond informatie bij de lespakketten. Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken. Observeren. Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Achtergrond informatie bij de lespakketten Kennis maken Observeren Leren BIJLAGEN - Algemene informatie over Nederlandse amfibieën voor docenten -

Nadere informatie

De kleine beestjesclub

De kleine beestjesclub Thema: mini Biologie Dieren Insecten en spinnen Moeilijkheid: * Tijdsduur: ** Juf Nelly De kleine beestjesclub Doel: Na deze opdracht weet je meer over verschillende insecten Uitleg opdracht Je luistert

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES KRIEBELENDE KRUIPERTJES Een insectenwandeling over het dreuzelpad door natuurtuin 't Loo voor kinderen van groep 1-4 onder leiding van een volwassene. 2 Een insectentocht over het dreuzelpad door natuurtuin

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES 13 Plattegrond dreuzelpad KRIEBELENDE KRUIPERTJES Dit boekje is onderdeel van het eindproject van de IVN natuurgidsencursus van Henriëtte Beers, Fred van Hoof en Afke Schoo. Maart 2003. IVN afd. Bergeijk-Eersel

Nadere informatie

Les groep aug. sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli

Les groep aug. sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Lesaanbod 2015-2016 De Blijde Wei Les groep aug. sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Alles voor een pannenkoek* 1/2 X X X Wauw, het leeft** 1/2 X X X Ganzenspel* 1/2 X X X Froeteltuin 1/2 LF!

Nadere informatie

Inhoud: Milieu Educatie Centrum De Witte Schuur Wilhelminaplantsoen 2, 1601 LS Enkhuizen tel: 0228-320 310 www.mec-dewitteschuur.

Inhoud: Milieu Educatie Centrum De Witte Schuur Wilhelminaplantsoen 2, 1601 LS Enkhuizen tel: 0228-320 310 www.mec-dewitteschuur. Inhoud: Omschrijving activiteit ; opbouw en organisatie blz. 2 Lesideeën voor in de klas: blz. 4 1. Het is feest! Blz. 4 2. Muziek en expressie blz. 5 2.1 Kabouter Spillebeen 2.2 Kabouterbos 2.3 Kabouter

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Vlinders in de tuin Vooral op warme dagen kun je veel vlinders zien in allerlei

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

Lesbrief bij: SNEEUWWIT VOGELTJE. een voorstelling van De Zingende Harp voor iedereen vanaf 4

Lesbrief bij: SNEEUWWIT VOGELTJE. een voorstelling van De Zingende Harp voor iedereen vanaf 4 Lesbrief bij: SNEEUWWIT VOGELTJE een voorstelling van De Zingende Harp voor iedereen vanaf 4 Deze lesbrief is bedoeld voor kinderen vanaf 4 jaar. Wat er komt kijken bij theaterbezoek Het theatergezelschap

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2009 Hoi! Kikkers en padden komen in de lente uit hun winterslaap. Sommige al in februari /maart, als het nog bibberkoud is. Zoals de bruine kikker. Of de bufo

Nadere informatie

SPREEKBEURT GROENE BOOMKIKKER

SPREEKBEURT GROENE BOOMKIKKER SPREEKBEURT GROENE BOOMKIKKER l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GROENE

Nadere informatie

WOLF. Huilend roofdier

WOLF. Huilend roofdier WOLF Huilend roofdier Wolven hebben vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die haar oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017 Lesaanbod 2016-2017 Blijde Wei Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Beestenboel 1/2 X X Kleine Beestjes 1/2 X X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X X Huisdieren 3/4 X X Amfibieën

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2012 Hoi! Salamanders zien eruit als dino s in het klein. Het zijn prehistorische beestjes die al miljoenen en miljoenen jaren op onze aardbol wonen. Ze waren

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van winter 2014 Hoi! Veel dieren houden winterslaap. Kikkers, egels, vleermuizen, salamanders Een vos niet. Voor meneer en mevrouw vos zijn de wintermaanden druk druk druk.

Nadere informatie

Op avontuur in de natuur (najaar) veldwerk groep 4,5,6

Op avontuur in de natuur (najaar) veldwerk groep 4,5,6 Op avontuur in de natuur (najaar) veldwerk groep 4,5,6 Inhoud: omschrijving blz. 2 achtergrondinformatie blz. 3 lessuggesties blz. 4 1.1 regenwormhotel blz. 4 1.2 regenwormonderzoek blz. 4 werkblad regenworm

Nadere informatie

Werkblad slootdiertjes

Werkblad slootdiertjes Werkblad slootdiertjes Hoe groot is het dier? Hoeveel poten heeft het dier? Hoe ziet de achterkant van het dier eruit? Zit er bij de kop rode franje? Heeft het dier een schelp? Hoe heet het dier? 0, 4,

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken Water 1 en 2 5 Visje,visje, in de sloot Waterdiertjes vangen en bekijken Doelen Begrippen Materialen Duur Inleiding (10 minuten) De leerlingen: ontdekken dat er in de sloot behalve eenden ook andere dieren

Nadere informatie

Museumexpeditie. g r o e p 7 e n 8. Jouw naam:

Museumexpeditie. g r o e p 7 e n 8. Jouw naam: Museumexpeditie g r o e p 7 e n 8 Jouw naam: Welkom in het Natuurmuseum Fryslân. Het thema van het Natuurmuseum is de natuur van Fryslân. Drie verdiepingen vol informatie, bijzondere dieren en planten,

Nadere informatie

SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen

SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE

Nadere informatie

Dit werkboekje maakt onderdeel uit van http://combo-reptielen-en-amfibieen.yurls.net en http://werkboekjes.yurls.net en http://werkbladen.yurls.

Dit werkboekje maakt onderdeel uit van http://combo-reptielen-en-amfibieen.yurls.net en http://werkboekjes.yurls.net en http://werkbladen.yurls. it werkboekje maakt onderdeel uit van http://combo-reptielen-en-amfibieen.yurls.net en http://werkboekjes.yurls.net en http://werkbladen.yurls.net allo, Je hebt hier het werkboekje dat hoort bij een website

Nadere informatie

Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding

Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding Ontdekdoos Zaden groep 5 en 6 docentenhandleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Zaden Docentenhandleiding De ontdekdoos Zaden is voor groep 5 en 6 Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden

Nadere informatie

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel januari In deze maand zijn de hommelkoninginnen nog in hun winterslaap. februari Op een warme dag komt een hommelkoningin uit haar schuilplaats en gaat op zoek naar voedsel. Als het kouder wordt moet ze

Nadere informatie

5. Hoe komt het dat de brulkikker niet meer in Nederland voorkomt?

5. Hoe komt het dat de brulkikker niet meer in Nederland voorkomt? Lesbrief Help, een brulkikker! Wat weet je al? 1. Welke namen zijn genoemd voor deze kikker? 2. Wat eet deze kikker? 3. Waar komt deze kikker van oorsprong vandaan? 4. Hoe is deze kikker in Nederland gekomen?

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: schaatsenrijders Groepje 2: beekprikken Groepje 3: schrijvertjes Groepje 4: bloedzuigers Groepje 5:

Nadere informatie

SPREEKBEURT WITLIPBOOMKIKKER

SPREEKBEURT WITLIPBOOMKIKKER SPREEKBEURT WITLIPBOOMKIKKER l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WITLIPBOOMKIKKER

Nadere informatie

SPEURTOCHT THEMA BUSH. voor groep 8 / brugklas VO

SPEURTOCHT THEMA BUSH. voor groep 8 / brugklas VO SPEURTOCHT THEMA BUSH voor groep 8 / brugklas VO Deze Bush-speurtocht bevat open en meerkeuze vragen. Bij de meerkeuze vragen is steeds één antwoord goed. Denk er ook aan, dat je de paden niet mag verlaten.

Nadere informatie

Opdrachten Jaar van de Bever voor groep 3,4,5 van de basisschool

Opdrachten Jaar van de Bever voor groep 3,4,5 van de basisschool Opdrachten Jaar van de Bever voor groep 3,4,5 van de basisschool 2012 is het jaar van de bever. Vroeger kwam de bever in een groot deel van Nederland voor, maar er kwamen er steeds minder. De bevers werden

Nadere informatie

Minipret.nl Lente Werkboekje Groep 5-6

Minipret.nl Lente Werkboekje Groep 5-6 Minipret.nl Lente Werkboekje Groep 5-6 Naam: Groep: Woordzoeker Zoek de woorden en streep ze door! lente voorjaar kikkerdril bloemen vogels maart april mei vlinders groeien kikkers lammetjes rups wandelen

Nadere informatie

Praktijkopdrachten groep 7/8.

Praktijkopdrachten groep 7/8. Praktijkopdrachten groep 7/8. 1 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Opdrachten bij de water excursie 3 Hoe ziet de plas eruit?...3 Planten in het water en op de oever.3 Voorbeelden van planten in om de poel

Nadere informatie

1 Actief in de natuur. Bodemgespuis en kriebeldiertjes

1 Actief in de natuur. Bodemgespuis en kriebeldiertjes Bodemgespuis en kriebeldiertjes Overal vind je kriebeldiertjes, als je maar goed kijkt. Zullen we eens samen gaan kijken of er hier ook diertjes zijn? Als je een diertje gevonden hebt, mag je roepen. Dan

Nadere informatie

DE IJSBEER. Super speurneus

DE IJSBEER. Super speurneus DE IJSBEER Super speurneus Hij is groot, wit en ziet eruit als een echte knuffelbeer. Toch zou je deze reus niet graag tegenkomen in de sneeuw. Gelukkig gebeurt dit ook niet snel, want waar deze poolreiziger

Nadere informatie

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Suchmann Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Wanneer: Dinsdagmiddag 6-13-20 & 27 april De kinderen worden in groepjes verdeeld van 3 of 4 kinderen. Ieder groepje krijgt een onderwerp toebedeeld

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Beestenboel

Docentenhandleiding. Beestenboel Docentenhandleiding Beestenboel Inhoud 1 Inleiding Beestenboel 2 a. Educatief programma 2 b. Leerdoelen 2 c. Doelgroep 2 d. Tijd 2 e. Indeling programma 3 f. Kosten 3 g. Praktische informatie 3 2 Voorbereidende

Nadere informatie

Veldwerk: Op avontuur in de natuur. groep 4,5,6. docentenhandleiding

Veldwerk: Op avontuur in de natuur. groep 4,5,6. docentenhandleiding Veldwerk: Op avontuur in de natuur groep 4,5,6 docentenhandleiding Inhoudsopgave Omschrijving Op avontuur in de natuur... 2 Organisatie en voorbereiding... 3 Lessuggesties bij Op avontuur in de natuur...

Nadere informatie

Lesbrief bij: 7 kikkertjes. een voorstelling voor publiek vanaf 3 jaar van Poppentheater Jacobus Wieman

Lesbrief bij: 7 kikkertjes. een voorstelling voor publiek vanaf 3 jaar van Poppentheater Jacobus Wieman Lesbrief bij: 7 kikkertjes een voorstelling voor publiek vanaf 3 jaar van Poppentheater Jacobus Wieman Deze lesbrief kan gebruikt worden voor kinderen vanaf 4 jaar. Wat er komt kijken bij theaterbezoek

Nadere informatie

Werkstuk groep 7 Een dier

Werkstuk groep 7 Een dier Werkstuk groep 7 Een dier Alle informatie over je werkstuk kun je hier vinden. Mocht je na het lezen van de informatie nog vragen hebben dan kun je altijd even langskomen! Hulpblad bij het maken van een

Nadere informatie

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014 Stichting Natuur & Landschap Zwijndrechtse Waard (SN&LZW) zet zich in voor behoud en verbetering en duurzaamheid van Natuur en Landschap in de Zwijndrechtse Waard. De IVN-schoolgidsen verzorgen natuur-

Nadere informatie

Inhoud. Achtergrondinformatie verzorging 2. Achtergrondinformatie kikker 5. Les 1 Onderbouw Kikkervisjes in de klas 8

Inhoud. Achtergrondinformatie verzorging 2. Achtergrondinformatie kikker 5. Les 1 Onderbouw Kikkervisjes in de klas 8 Voorwoord U heeft kikkerdril van Milieueducatie gekregen. In dit boekje staan lessuggesties en achtergrondinformatie. Let op in de vakanties hebben de kikkervisjes ook verzorging nodig. Inhoud Achtergrondinformatie

Nadere informatie

Dierenrijk. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Dierenrijk. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres E i Kiwijs 06 September 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32475 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is een van de meest elegante waterdieren die er bestaan. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schieten ze als een pijl door het

Nadere informatie

NoNiksie kijkt in de spiegel

NoNiksie kijkt in de spiegel colofon NoNiksie kijkt in de spiegel Uitgave 2014 Nationaal Park WeerribbenWieden www.np-weerribbenwieden.nl Idee NoNiksie Natuurmonumenten samen met Natuurmuseum Brabant Illustraties Femke van Gent Vormgeving

Nadere informatie

DE WOLF. Huilend roofdier

DE WOLF. Huilend roofdier DE WOLF Huilend roofdier De wolf heeft vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

Inleiding. THEMA'S: KIKKERKONING Toegevoegd op: 21-05-2008 Door: bianca

Inleiding. THEMA'S: KIKKERKONING Toegevoegd op: 21-05-2008 Door: bianca THEMA'S: KIKKERKONING Toegevoegd op: 21-05-2008 Door: bianca Inleiding Als inleiding lees je het sprookje De Kikkerkoning voor (vertellen is ook leuk!). Je vindt het verhaal onderaan de pagina. Hier volgen

Nadere informatie

Lessuggesties voor groep 1 & 2

Lessuggesties voor groep 1 & 2 Lessuggesties voor groep 1 & 2 1 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/downloadslesmateriaal - Leskaarten met lessuggesties groep 1 & 2 - Materialen van het pakket: Leskaart

Nadere informatie

THEMA LENTE Auditieve oefeningen

THEMA LENTE Auditieve oefeningen THEMA LENTE Auditieve oefeningen Auditieve synthese Lettergrepen samenvoegen tot een woord Tulp Gras Wei Letters samenvoegen tot een woord Kalfje Krokus Lente Narcis Zaaien Veulen Groeien Paashaas je Poesje

Nadere informatie

Lespakket Lente. Instructieblad groep 3 & 4. Begrippen:

Lespakket Lente. Instructieblad groep 3 & 4. Begrippen: Lespakket Lente Instructieblad groep 3 & 4 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/lesmateriaalnatuuronderwijs - Instructieblad groep 3 & 4 - Materialen van het pakket: Voor

Nadere informatie

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park 4 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Kijk eens om je heen. Op heel veel plekken staan grote en kleine bloemen. Als het mooi weer is

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 6 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in de Drijflanen

NME-leerroute Kabouters in de Drijflanen NME-leerroute Kabouters in de Drijflanen 1 Groep Tilburg, BS Wandelbos Inleiding Kinderen meer in contact brengen met de natuur, dat is de doelstelling van het project Brede scholen als groen netwerk in

Nadere informatie

Lesbrief Kikker in de kou

Lesbrief Kikker in de kou Lesbrief Kikker in de kou Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Deze lesbrief is gemaakt ter gelegenheid van Warme Truiendag 2009 door De Groene Poolster te Den- Helder en geactualiseerd en bijgewerkt door MEC

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips Lesbrief Arie Aardvarken In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding

Nadere informatie

Lesbrief Beestjes tekenen naar verhaal

Lesbrief Beestjes tekenen naar verhaal Lesbrief Beestjes tekenen naar verhaal Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Leerstofgebied: Wereldoriëntatie, Kunstzinnige oriëntatie Werkvorm: Zelfstandig Doel van de opdracht: Het leren hoe

Nadere informatie

Klassennieuws. Beste ouders/ verzorgers, Hierbij het klassennieuws van de afgelopen weken.

Klassennieuws. Beste ouders/ verzorgers, Hierbij het klassennieuws van de afgelopen weken. Klassennieuws Beste ouders/ verzorgers, Hierbij het klassennieuws van de afgelopen weken. Thema post Na de voorjaarsvakantie zijn we bezig geweest met het thema post. Regelmatig komt de postbode langs

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Werkvorm: Groepjes of alleen Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Totaal materialen heide Materialen per groepje 1A Sporen van grazers 3 Witte bakken 3 Pincetten Zoekkaart bos- en heideplanten 1B Dennen trekken Handschoenen voor elk kind Zoekkaart bos- en heideplanten

Nadere informatie

Lesboek onderbouw klas 1 & 2

Lesboek onderbouw klas 1 & 2 Lesboek onderbouw klas 1 & 2 WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Werkbladen bovenbouw havo/vwo Werkbladen onderbouw klas 1 & 2 Welkom in safaripark Beekse Bergen Om ervoor te zorgen dat jullie een leuke

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Groepjes of zelfstandig Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer KOMODOVARAAN Door: Jade Boezer 1 Voorwoord Mijn werkstuk gaat over Komodovaranen. Ik doe het erover omdat ik een onderwerp zocht voor mijn werkstuk en nog niets over Komodovaranen wist. Toen ik aan het

Nadere informatie

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Tijdens deze wandeling ontdekken we meer over de bijen, kleine maar belangrijke inwoners van de stad.

Nadere informatie

We hebben voor de verschillende ontwikkelingsgebieden activiteiten en ideeën verzameld.

We hebben voor de verschillende ontwikkelingsgebieden activiteiten en ideeën verzameld. Thema Lente 1 Hierbij presenteren wij het thema lente! We hebben voor de verschillende ontwikkelingsgebieden activiteiten en ideeën verzameld. Het boek dat dit thema centraal staat is Moederdag valt ook

Nadere informatie

De Natuurkalender. Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur

De Natuurkalender. Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur De Natuurkalender Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur Docentenhandleiding Basisonderwijs COLOFON Check it out!

Nadere informatie

Oele de uil vertelt over hoe de verschillende dieren de winter doorkomen

Oele de uil vertelt over hoe de verschillende dieren de winter doorkomen Hier zien jullie alweer de derde uitgave van ons jeugdblad. Ook nu heeft de Oele weer heel wat te vertellen. Lees maar gauw. Oele de uil vertelt over hoe de verschillende dieren de winter doorkomen Zoogdieren

Nadere informatie

Ordening. Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2

Ordening. Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2 Ordening Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2 1 In de dierentuin leven heel veel dieren. Sommige lijken op elkaar, andere juist helemaal niet. Door te kijken

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 40. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 40. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 40 94 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek Kerndoel 40 De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende

Nadere informatie

L I EDBIJLAGE. Liedbijlage Insecten

L I EDBIJLAGE. Liedbijlage Insecten Liedbijlage Insecten L I EDBIJLAGE Samenstelling Chrystal Cochius Illustraties Elsbeth Cochius, grafisch kunstenaar en winnares van de HeArtpool grafiekprijs Overijssel 2005 I N SECTEN Zonder insecten

Nadere informatie

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen binnen dit thema geleerd dat er in de natuur verschillende kleuren, vormen en texturen te vinden zijn. De leerlingen in groep 3 en 4 richten zich in dit thema op bomen.

Nadere informatie

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schiet hij als een pijl door het

Nadere informatie

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2015/2016 Inhoud Algemeen Extra aandachtspunten Natuuractiviteiten 2015/2016 Slecht weer beslissing Dagdelen natuuractiviteiten

Nadere informatie