Kikker. en de warme dag. Groep 1 t/m 4 basisonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kikker. en de warme dag. Groep 1 t/m 4 basisonderwijs"

Transcriptie

1 Kikker en de warme dag Groep 1 t/m 4 basisonderwijs

2 Achtergrond leskist De leskist Kikker en de warme dag is gebaseerd op het gelijknamige prentenboek naar Max Velthuijs uit de serie Kikker & vriendjes van uitgeverij Leopold. Totstandkoming van de leskist De inhoud van de leskist en de lessen in deze handleiding zijn ontwikkeld door MEC De Witte Schuur. Daarbij is er gebruik gemaakt van lessuggesties uit de handleidingen van Zon op School, Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 1 van 11

3 Inhoudsopgave Achtergrond leskist Inleiding Lessenserie Kikker en de warme dag het verhaal... 4 KRINGGESPREK... 4 VERTELTAFEL... 5 STEMPELKAART (groep 1 en 2)... 5 SCHRIJFBOEKJE (groep 3 en 4) Kikker in het water over dieren in en om het water... 6 KRINGGESPREK... 6 KLEINE WATERDIEREN... 6 FANTASIEDIER... 6 ER OP UIT Het leven van Kikker over het leven van een kikker... 7 KRINGGESPREK... 7 KIKKERS IN DE KLAS... 7 KIKKER KNUTSELEN Kikker bouwt een vlot over materialen die drijven op water... 8 ONDERZOEK DRIJVEN EN ZINKEN... 8 EIGENSCHAPPEN VAN VOORWERPEN Een vlot voor Haas creatieve activiteit Op een warme dag over de warmte van de zon WARM IN DE ZON TEMPERATUUR METEN IN DE ZON / UIT DE ZON SCHADUWTIKKERTJE DE KRACHT VAN DE ZON Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 2 van 11

4 1. Inleiding De leskist Kikker en de warme dag is gebaseerd op het gelijknamige prentenboek naar Max Velthuijs. Met deze leskist kunt u op een leuke, creatieve en educatieve wijze de volgende thema s behandelen: kikkers, dieren in en om het water, drijven en zinken, zomer en warmte. Begrippen: warm, water, dieren (vogels, vissen, insecten, amfibieën, reptielen en zoogdieren), kikkers (kikkerdril, kikkervisjes), zwemmen, drijven, zinken, temperatuur, thermometer, zonne-energie Leerdoelen De leerlingen: - denken na over de betekenis van een warme dag; - weten dat dieren zijn in te delen in groepen; - ontdekken dat er veel kleine dieren in en om het water leven; - leren over de levenscyclus van kikkers; - ontdekken spelenderwijs welke voorwerpen drijven en welke voorwerpen zinken; - gaan op zoek naar eigenschappen van voorwerpen die drijven en zinken; - ontdekken dat de zon licht en warmte geeft; - hoe je de temperatuur kunt meten; - denken na over de begrippen koud en warm; - maken kennis met het begrip zonne-energie. Inhoud Tijdens de eerste les maken de kinderen kennis met het verhaal van Kikker en de warme dag. Aan de hand van dit verhaal verdiepen ze zich in de betekenis van een warme dag. In de tweede les leren ze meer over dieren in en om het water. De derde les staat de levenscyclus van kikkers centraal. De vierde les gaat over drijven en zinken. De kinderen zoeken uit welke materialen op water drijven en welke zinken. De vijfde les is een creatieve les, waarin ze zelf een vlot voor haas bouwen. En in de zesde les gaan de leerlingen naar buiten om de warmte van de zon te ervaren. Benodigdheden Bij elke les staat aangeven welke materialen uit de leskist, welke werkbladen en welke overige materialen nodig zijn. Overzicht van de lessen De lessen kunnen onafhankelijk van elkaar behandeld worden. Elke les bestaat uit meerdere activiteiten, waarvan er een aantal optioneel zijn. Les 2.1 Kikker en de warme dag Het verhaal Tijdsduur: minuten Les 2.2 Kikker in het water Over dieren in en om het water Tijdsduur: ca. 30 minuten Les 2.3 Het leven van Kikker Over het leven van een kikker Tijdsduur: ca. 40 minuten Les 2.4 Kikker bouwt een vlot Over materialen die drijven op water Tijdsduur: ca 60 minuten Les 2.5 Een vlot voor haas Creatieve activiteit Tijdsduur: ca minuten Les 2.6 Op een warme dag Over de warmte van de zon Tijdsduur: ca. 45 minuten - Lees de lessen door. - Bedenk vooraf hoe u de lessen in de klas of buiten wilt organiseren. - Verzamel de benodigde materialen. - Kopieer het benodigde aantal werkbladen voor aanvang van de les. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 3 van 11

5 2. Lessenserie 2.1. Kikker en de warme dag het verhaal - Leg de benodigde materialen klaar. - Lees het boekje Kikker en de warme dag. - Zet een digitale versie van het prentenboek klaar om te bekijken op het digitale schoolbord. Het digitale prentenboek staat op de website: p/themas/dieren/kikker/kikker - Kopieer de werkbladen. Haas kijkt hoe zijn vriendjes in de rivier spelen. Ze zwemmen en drijven en duiken Doel De leerlingen kunnen het verhaal navertellen en leren nieuwe woorden die met water en warmte te maken hebben. De leerlingen denken na over de betekenis van een warme dag. Begrippen: warm, water, zwemmen, vlot, drijven Nodig MATERIALEN UIT DE LESKIST - Prentenboek Kikker en de warme dag - Knuffels: kikker, varken, eend, haas en rat - Woordkaartjes - Vijverlandschap met gras - 2 bomen - Houten vlot - Poppenkastverhaal WERKBLADEN UIT DE MULTOMAP Stempelkaart Kikker en de warme dag Schrijfboekje OVERIGE MATERIALEN Aanvullende attributen voor de verteltafel Lesbeschrijving KRINGGESPREK 1. Laat de voorkant van het boek aan de kinderen zien. Kunnen de kinderen vertellen waar het prentenboek over gaat? Tip: leerlingen in groep 3 en 4 kunnen de titel zelf al lezen. Weten de kinderen wat een titel is? Kennen ze nog meer woorden die beginnen met een k? 2. Lees het verhaal Kikker en de warme dag voor of bekijk de digitale versie van het prentenboek op het digitale schoolbord. Tip: laat leerlingen in groep 4 zelfstandig of in groepjes het boek lezen voordat u het met hen bespreekt. 3. Praat met de kinderen na over het verhaal aan de hand van de volgende vragen: - wat doen de dieren, Kikker, Varkentje, Eend en Haas, op een warme dag? - waarom wil Haas niet meespelen in het water? - welk idee krijgt Kikker als hij Rat met een stapel hout ziet? - wat doen ze met het hout? - wat vindt Haas van het vlot? - wat doen de dieren de rest van de dag? Gebruik tijdens de bespreking de knuffels en de woordkaartjes. Zorg dat de leerlingen de knuffels goed kunnen zien. Probeer samen met de leerlingen aan de hand van de woordkaartjes en de knuffels het verhaal na te vertellen. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 4 van 11

6 4. Vraag de kinderen of ze iets herkennen in het verhaal van kikker en de warme dag. - Hoe vinden ze het zelf als het een warme dag is? - Wat doen ze zelf op een warme dag? Wat vinden ze het leukst om te doen? - Zijn er kinderen in de klas die net als Haas een beetje bang zijn voor water? - Wie heeft er wel eens een vlot gebouwd? En van welke materialen? VERTELTAFEL Bouw samen met de kinderen een verteltafel waar de kinderen met de poppen uit de leskist het verhaal van kikker en de warme dag na kunnen spelen. Gebruik het vijverlandschap (met gras) uit de leskist als ondergrond. Zet de bomen in het landschap. En leg het vlot in het water. Laat de kinderen in kleine groepjes van 2 of 3 leerlingen bij de verteltafel spelen. Zet het boek op een zichtbare plek. Laat de kinderen uit groep 3 en 4 het poppenkastverhaal naspelen of laat ze zelf een verhaal spelen aan de hand van een aantal woordkaartjes. STEMPELKAART (groep 1 en 2) Laat de kinderen de woorden onder de plaatjes nastempelen. SCHRIJFBOEKJE (groep 3 en 4) Laat de kinderen alleen of in tweetallen aan één of meerdere pagina s uit het schrijfboekje werken. Kinderen uit groep 3 kunt u vragen om bij de plaatjes op een pagina een aantal woorden te schrijven. Kinderen uit groep 4 kunnen bij elk plaatje een kort verhaaltje schrijven. Door de pagina s uit het schrijfboekje te verdelen over de klas kunnen de afzonderlijke verhaaltjes na afloop gebundeld worden tot een nieuw verhaal, dat geschreven is door (een deel van) de klas. U kunt eventueel variëren door plaatjes weg te laten of in een nieuwe volgorde te plaatsen. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 5 van 11

7 2.2. Kikker in het water over dieren in en om het water 3. En waar kunnen dieren allemaal wonen? Bijvoorbeeld in het water, om het water of op de boerderij. En dan zegt Haas: Ik wil niet in de rivier, want ik ben bang voor water! Ben je bang voor water? vraagt Kikker stomverbaasd. Ik houd er niet van om nat te worden. En ik kan ook niet zwemmen, zegt Haas. Ik leer je wel zwemmen, zegt Eend. Doel De leerlingen: - weten dat dieren zijn in te delen in groepen: zoals vogels, vissen, insecten, amfibieën, reptielen en zoogdieren; - ontdekken dat er veel kleine dieren in en om het water leven. Begrippen: vogels, vissen, insecten, amfibieën, reptielen en zoogdieren Nodig MATERIALEN UIT DE LESKIST - doosje met plastic dieren - waaier kleine waterdieren - Leg de benodigde materialen klaar. Lesbeschrijving KRINGGESPREK Vertel de leerlingen dat dieren verschillen in de manier waarop ze bewegen, in wat ze eten en waar ze wonen. 1. Vraag de kinderen of ze weten hoe dieren kunnen bewegen. Er zijn dieren die zwemmen, springen, vliegen, lopen op twee of vier poten of kruipen. 2. Vraag de kinderen of ze weten wat dieren allemaal eten. Ze eten meestal planten of andere dieren. Pak de bak met plastic dieren en haal er steeds één dier uit. Wie weet hoe dit dier heet. Bespreek voor elk dier de volgende drie vragen: hoe beweegt het dier, wat eet het en waar woont het. Bij de laatste vraag worden de dieren die in en om het water liggen apart gelegd. Sorteer de dieren eventueel ook in de verschillende groepen: vogels, vissen, amfibieën, reptielen, insecten en zoogdieren. Een amfibie, wat is dat? Een amfibie is een dier dat éérst als een soort vis in het water leeft en later op het land. Een kikker is een amfibie en een salamander ook. KLEINE WATERDIEREN Naast kikkers en vissen leven er veel kleine dieren in het water. Kijk samen met de kinderen in de waaier of laat de kinderen er zelf in kijken. Het is ook leuk om elke dag een paar dieren uit de waaier uit te lichten. Vraag de kinderen daarna welk dier ze het leukst, grappigst of bijzonderst vinden. FANTASIEDIER Vraag de kinderen om een fantasiedier te tekenen dat in of om het water leeft. Laat ze eventueel ook plaatjes van verschillende dieren uitknippen. Vraag de kinderen om na te denken hoe hun fantasiedier beweegt, wat het eet en waar het woont. Zou zo n dier in het echt kunnen bestaan? ER OP UIT Maak met de kinderen een wandeling naar een vaart, meertje of vijver in de buurt van de school. Welke dieren zien ze in en om het water? Laat eventueel ook tekeningen of foto s maken van de dieren die ze zien. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 6 van 11

8 2.3. Het leven van Kikker over het leven van een kikker uit de envelop. Laat de kinderen de kaartjes in de juiste volgorde op de tweede poster leggen. 3. Kunnen de kinderen nu zelf het verhaal over het leven van de kikker vertellen? Laat ze beginnen bij het kaartje met de verliefde kikkers. Daar kom ik aan! klinkt het opeens. Kikker! zegt Varkentje. Dag Eend zegt Kikker. Dag Varkentje. Er is niets fijner dan zwemmen bij zulk warm weer! En hij springt met een plons in het water. Doel De leerlingen leren over de levenscyclus van kikkers. Ze ontdekken dat kikkers als kikkervisje uit een ei komen en vervolgens veranderen in een kikker met vier pootjes. Begrippen: ei, kikkerdril, kikkervisje, kikker Nodig MATERIALEN UIT DE LESKIST - Poster Het leven van een kikker 2x A3 - Potje met levensstadia kikker OVERIGE MATERIALEN -voor extra activiteiten - Aquarium met kikkerdril - knutselmaterialen Leg de posters Het leven van een kikker klaar. Lesbeschrijving KRINGGESPREK 1. Lees bovenstaand stukje tekst uit het boek voor. Vraag de kinderen wat ze allemaal al weten over kikkers. Hoe zien ze eruit? Waar wonen ze? Hoe bewegen ze? Wat eten ze? Weten de kinderen ook hoe kikkers geboren worden? 2. Laat eerst de poster zien met het verhaal over het leven van een kikker. Lees het verhaal op de poster voor. Haal vervolgens de kaartjes met de levensstadia van een kikker 4. Haal de verschillende levensstadia van de kikker uit het potje. Zo kunnen de kinderen de vorm van de eitjes/kikkerdril, het kikkervisje en de kikker goed zien. Laat zien hoe de vorm van bepaalde levensstadia van de kikker samenhangt met waar de kikker woont en hoe hij beweegt. KIKKERS IN DE KLAS Om de kinderen de ontwikkeling van eitje tot kikker te laten zien, kunt u een bak met kikkerdril in de klas zetten. Ga op zoek naar kikkerdril, 20 eitjes zijn voldoende en richt samen met de kinderen een aquariumbak in. Gebruik voldoende (sloot)water en giet de kikkerdril voorzichtig over. Zet de aquariumbak op een plek waar de kinderen het goed kunnen bekijken, maar waar het niet te warm is. Betrek de kinderen bij het verzorgen van de kikkervisjes. Hierdoor volgen de kinderen de ontwikkeling van kikkervisje tot kikker van dichtbij. Ververs het water wekelijks, omdat in vers slootwater voldoende voedsel voor de kikkervisjes zit. Geef een beetje visvoer, wanneer de kikkervisjes gaan rondzwemmen in het aquarium. Sluit de activiteit af met het terugbrengen van de kikkers (of kikkervisjes) naar de sloot. KIKKER KNUTSELEN Op internet zijn verschillende knutselideeën te vinden, zoals het vouwen van een kikker en een kikker van een wc-rolletje maken. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 7 van 11

9 2.4. Kikker bouwt een vlot over materialen die drijven op water Ze gaan met het hout naar de rivier. Rat bindt alle stukken aan elkaar. Ja, zo moet het, zegt Kikker blij. Het wordt groot genoeg voor Haas! Doel De leerlingen: - ontdekken spelenderwijs welke voorwerpen drijven en welke voorwerpen zinken; - gaan op zoek naar eigenschappen van voorwerpen die drijven en van voorwerpen die zinken. ONDERZOEK DRIJVEN EN ZINKEN Vertel de kinderen dat jullie gaan onderzoeken welke voorwerpen drijven of zinken. Hiervoor gaan de kinderen buiten of in de klas op zoek naar verschillende voorwerpen. Laat de kinderen in kleine groepjes werken. Wanneer alle voorwerpen verzameld zijn, worden ze getest in de bak met water. Vraag vooraf telkens of de leerlingen denken dat het voorwerp blijft drijven of dat het gaat zinken. Sorteer alle verzamelde voorwerpen in twee groepen: de voorwerpen die blijven drijven en de voorwerpen die zinken. EIGENSCHAPPEN VAN VOORWERPEN Na afloop van het onderzoek is er een groep voorwerpen die blijven drijven en een groep voorwerpen die zinken. Vraag de kinderen welke eigenschappen de voorwerpen hebben die blijven drijven. Van welk materiaal is het gemaakt? Is het groot of klein. Is de vorm van het voorwerp bol, hol of plat? En welke eigenschappen hebben de voorwerpen die zinken. Begrippen: drijven, zinken Nodig MATERIALEN UIT DE LESKIST - de leskist zelf of een grote teil - houten vlot uit les 2.1 OVERIGE MATERIALEN - verschillende voorwerpen - Haal de leskist leeg en vul deze met een laag water. Lesbeschrijving Vraag de kinderen wat ze denken dat er gebeurt, wanneer u het houten vlot in het water legt. Blijft het drijven of gaat het zinken? Leg het houten vlot in het water en kijk wat er gebeurt. Vertel de kinderen, dat hout een materiaal is dat goed blijft drijven op water. In de botenbouw wordt daarom ook veel hout gebruikt. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 8 van 11

10 2.5. Een vlot voor Haas creatieve activiteit Laat de leerlingen eerst 5-10 minuten op zoek gaan naar materialen die ze willen gebruiken voor hun vlot. Wanneer ze alle materialen verzameld hebben, gaan ze daarmee een vlot bouwen. Als het vlot af is, kan het getest worden in de bak met water. Het werkt! zegt Eend. Het drijft! zegt Varkentje. Tevreden kijkt Kikker naar het vlot. Haas kan in het midden zitten en hoeft niet bang te zijn dat hij eraf zal vallen. Doel De leerlingen gaan creatief aan de slag met het verhaal Kikker en de warme dag door zelf een vlot te gaan bouwen. Nodig MATERIALEN UIT DE LESKIST - de leskist zelf of een grote teil OVERIGE MATERIALEN - diverse natuurlijke materialen, zoals: hout, takken, bladeren, veren of kurk. - diverse afvalmaterialen, zoals plastic bakjes, kurken en satéprikkers - touw en elastieken - scharen - Leg de benodigde materialen klaar. - Verdeel de klas in tweetallen. Lesbeschrijving De leerlingen gaan in tweetallen zelf een vlot bouwen voor Haas. Hiervoor mogen ze gebruik maken van natuurlijke materialen en/of afvalmaterialen, zoals plastic bakjes of kurken. Weten de leerlingen nog welke materialen goed drijven en welke eigenschappen de materialen hebben die goed blijven drijven? (zie les 2.4) Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 9 van 11

11 2.6. Op een warme dag over de warmte van de zon Voelen de kinderen de zon op hun gezicht? En op hun handen? Hoe voelt dat? Vraag de kinderen of hun lichaam aan de voorkant even warm voelt als aan de achterkant. Wat is het verschil? En hoe komt dat? De zon maakt ons warm. Varkentje en Eend zijn bij de rivier. Wat is het warm, zegt Eend. Het is zo warme dat ik nergens anders meer aan kan denken, zegt Varkentje. Doel De leerlingen: - ontdekken dat de zon licht en warmte geeft; - hoe je de temperatuur kunt meten; - denken na over de begrippen koud en warm; - maken kennis met het begrip zonne-energie. Begrippen: zon, temperatuur, thermometer, warmte, zonne-energie Nodig MATERIALEN UIT DE LESKIST - Geel stoepkrijt - Zonneauto met extra zonnepaneel - 2 Thermometers - Leg de benodigde materialen klaar Lesbeschrijving Deze les bestaat uit vijf buitenactiviteiten, die onafhankelijk van elkaar kunnen worden uitgevoerd. Het beste tijstip voor uitvoering van de activiteiten is op een warme en zonnige dag. WARM IN DE ZON Zoek de warmste plek op het schoolplein. Vraag de kinderen om hun ogen dicht te doen en daarna in de richting van de zon te kijken. Leg de kinderen uit dat ze niet direct in de zon moeten kijken, want dat kan de ogen beschadigen. TEMPERATUUR METEN 1. Met een thermometer kun je meten wat de warmste plek op het schoolplein is. Laat een thermometer zien en leg uit hoe je op een thermometer kunt zien, hoe warm het is. Met een thermometer meet je de temperatuur. Hoe hoger het gekleurde streepje, hoe hoger de temperatuur en hoe warmer het is. 2. Vraag de kinderen om één thermometer in de zon te leggen en één thermometer in de schaduw. Laat ze na een tijdje aflezen hoe warm het is op beide plekken. Wat is het verschil en hoe komt dat? De leerlingen ontdekken dat de zon niet alleen licht, maar ook warmte geeft. IN DE ZON / UIT DE ZON* Teken met geel stoepkrijt een grote cirkel op het schoolplein: dit stelt de zon voor. De kinderen gaan allemaal naast elkaar staan met hun tenen tegen de cirkel. De juf of meester roept nu steeds een koud of een warm woord. Bij een warm woord moeten de kinderen in de zon springen en bij een koud woord springen ze van de zon weg. Warme woorden, zijn bijv. zon, zomer, zwemmen, korte broek, bikini, zonnebril, bootje varen. koude woorden zijn bijv. sneeuw, ijs, schaatsen, frisdrank, rillen, ijsbeer. SCHADUWTIKKERTJE* Eén kind is de tikker, de anderen lopen weg. De tikker tikt een ander kind door met een voet op zijn schaduw te gaan staan. Het kind dat getikt is, wordt de nieuwe tikker. Als de kinderen op een schaduwplek staan, mogen ze niet getikt worden. Ze mogen echter maximaal tien seconden achter elkaar op dezelfde schaduwplek staan. * Deze activiteiten komen uit de handleiding van Zon Op School voor de onderbouw. Kijk voor meer informatie op Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 10 van 11

12 DE KRACHT VAN DE ZON De zon geeft ons mensen energie, omdat we er lekker warm van worden. Het licht van de zon kan echter ook omgezet worden elektriciteit. We spreken dan van zonne-energie. Haal de zonneauto uit de leskist en zet deze in de zon. Koppel eventueel een extra zonnepaneel aan de auto met behulp van de elektriciteitsdraden met krokodillenklemmen. Wat gebeurt er? Kan iemand vertellen hoe het werkt? Het zonnepaneel vangt het licht van de zon op en zet dit om in elektriciteit. Hierdoor gaat een motortje draaien en de auto rijden. Handleiding Kikker en de warme dag MEC De Witte Schuur 2015 Pagina 11 van 11

Kikker in de kou. Groep 1 t/m 4 basisonderwijs

Kikker in de kou. Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Kikker in de kou Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Achtergrond leskist De leskist Kikker in de kou is gebaseerd op het gelijknamige prentenboek van Max Velthuijs en ontwikkeld in aansluiting op de landelijke

Nadere informatie

Lesbrief Kikker in de kou

Lesbrief Kikker in de kou Lesbrief Kikker in de kou Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Deze lesbrief is gemaakt ter gelegenheid van Warme Truiendag 2009 door De Groene Poolster te Den- Helder en geactualiseerd en bijgewerkt door MEC

Nadere informatie

Lesbrief Kikker in de kou

Lesbrief Kikker in de kou Lesbrief Kikker in de kou Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Deze lesbrief is gemaakt ter gelegenheid van Warme Truiendag 2009 door De Groene Poolster te Den- Helder en geactualiseerd en bijgewerkt door MEC

Nadere informatie

DOCENT. Thema: Water BEESTJES IN DE SLOOT. groep 1 en 2. Stadshagen

DOCENT. Thema: Water BEESTJES IN DE SLOOT. groep 1 en 2. Stadshagen In en rondom is veel water te vinden, zoals slootjes, weteringen maar ook het Zwarte Water en de Millingerplas. In het thema water gaan de kleuters onderzoeken welke dieren er in en rondom het water bij

Nadere informatie

Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw

Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw Doelen: Kinderen weten dat sommige dieren, zoals kikkers en vlinders, gedaanteverwisselingen doormaken tijdens hun leven Kinderen ontdekken dat rupsen en vlinders

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 3 en 4. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 3 en 4. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Lespakket kikkers groep 3/4 (Lente-thema) Les 1: Kennis maken Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk

Nadere informatie

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen.

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Amfibieën Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker Inhoud 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Hulpmiddel Prezi les 1: http://prezi.com/hwpatwdyvqpv/?utm_campaign

Nadere informatie

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken Water 1 en 2 5 Visje,visje, in de sloot Waterdiertjes vangen en bekijken Doelen Begrippen Materialen Duur Inleiding (10 minuten) De leerlingen: ontdekken dat er in de sloot behalve eenden ook andere dieren

Nadere informatie

Drie dappere paardjes Prentenboek

Drie dappere paardjes Prentenboek Prentenboek Leeftijd 3+ Thema Paarden, pony s Boerderij Paardrijden Wat wil je later worden? Beroepen Dapper zijn Circus Schrijver: Rian Visser Illustrator: Margriet van Noort Uitgeverij Gottmer ISBN 9789025752378

Nadere informatie

De planeten Reis door het zonnestelsel

De planeten Reis door het zonnestelsel De planeten Reis door het zonnestelsel Cgroep 1-2 01 tijdsduur 40 minuten kerndoelen 1, 46 en 54 lesdoelen De leerling: (her)kent de namen van de acht planeten weet dat de planeten om de zon draaien kan

Nadere informatie

Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes

Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes docentenhandleiding Inhoud 1 Omschrijving Er waren eens twee kikkertjes... 2 2 Lessuggesties bij Er waren eens twee kikkertjes... 4 2.1 Voorbereiding... 4 2.2

Nadere informatie

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1 Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1 branden Iets dat door vuur kapot en op gaat. de brandweer Een plek waar mensen werken die branden blussen. Ze dragen dikke pakken en rijden in rode brandweerauto

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 1 en 2. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 1 en 2. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Lespakket kikkers groep 1/2 (Lente-thema) Les 1: Kennis maken Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk

Nadere informatie

Lespakket Zomerzon. Instructieblad groep 1 & 2. Inhoud pakket - Achtergrondinformatie. Lessuggesties:

Lespakket Zomerzon. Instructieblad groep 1 & 2. Inhoud pakket - Achtergrondinformatie. Lessuggesties: Lespakket Zomerzon Instructieblad groep 1 & 2 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie - Instructieblad groep 1 & 2 - Materialen van het pakket: * Memoriespel * 2 potjes voor de kievitsbonen * 1 potje voor

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

Dierenrijk. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Dierenrijk. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres E i Kiwijs 06 September 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32475 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips Lesbrief Arie Aardvarken In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

NME-leerroute Aarde, lucht en water

NME-leerroute Aarde, lucht en water NME-leerroute Aarde, lucht en water 3 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Wat hoor ik daar, een steentje in het water? Deze is zwaar en zakt naar de bodem. Wat zie ik daar, een mooie

Nadere informatie

Licht en donker Licht

Licht en donker Licht H Licht en donker Licht groep 1-2 09 tijdsduur 80 minuten kerndoelen 1, 32, 42 en 54 lesdoelen De leerling: weet dat licht nodig is om te zien kent een aantal lichtbronnen, waarvan sommige uit zichzelf

Nadere informatie

BIOLABO. Voorbereiding in de klas

BIOLABO. Voorbereiding in de klas BIOLABO Voorbereiding in de klas INHOUD 1. Inleiding 2. Biodiversiteit in de schoolomgeving 2.1 materiaal 2.2 verloop 3. Biodiversiteit op aarde 3.1 materiaal 3.2 verloop 3.3 afsluiter 1. Inleiding Biolabo

Nadere informatie

Camouflage is handig in het dierenrijk. Veel prooidieren vallen door hun kleur niet

Camouflage is handig in het dierenrijk. Veel prooidieren vallen door hun kleur niet William van den Akker camouflage opvallend onopvallend Camouflage is handig in het dierenrijk. Veel prooidieren vallen door hun kleur niet op in hun omgeving en worden daarom minder snel gevangen door

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Allemaal beestjes Groep 1-2-3

Voorbereiding post 3. Allemaal beestjes Groep 1-2-3 Voorbereiding post 3 Allemaal beestjes Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 3: Allemaal beestjes, voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4 Voorbereiding post 4 Van ven en veen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Van ven en veen voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 5 en 6. Kennis maken. Observeren. Leren

Kijk een kikker. Maak kennis met kikkers van Nederland! Groep 5 en 6. Kennis maken. Observeren. Leren Kijk een kikker Maak kennis met kikkers van Nederland! Kennis maken Observeren Leren Inleiding op de lessen: Bij de lente horen natuurlijk amfibieën, zoals kikkers, padden en salamanders. Dit zijn soorten

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Vlinders in de tuin Vooral op warme dagen kun je veel vlinders zien in allerlei

Nadere informatie

Lessuggesties voor groep 3 & 4

Lessuggesties voor groep 3 & 4 Lessuggesties voor groep 3 & 4 1 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/downloadslesmateriaal - Leskaarten met lessuggesties groep 3 & 4 - Materialen van het pakket: Leskaart

Nadere informatie

Aquarium. Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs

Aquarium. Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs Aquarium Groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs Hallo, welkom in Ouwehands Dierenpark! In het aquarium leven heel veel verschillende vissen en ook een paar amfibieën, zoals kikkers. In deze Doe Mee staan

Nadere informatie

Lessuggesties voor groep 1 & 2

Lessuggesties voor groep 1 & 2 Lessuggesties voor groep 1 & 2 1 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/downloadslesmateriaal - Leskaarten met lessuggesties groep 1 & 2 - Materialen van het pakket: Leskaart

Nadere informatie

In het water. Allemaal beestjes. Onderzoeken. Scheppen. Dit heb je nodig: Schepnetje. Dit heb je nodig: Petrischaaltje Zoekkaart Waterdiertjes Loep

In het water. Allemaal beestjes. Onderzoeken. Scheppen. Dit heb je nodig: Schepnetje. Dit heb je nodig: Petrischaaltje Zoekkaart Waterdiertjes Loep In het water 1 Allemaal beestjes In sloten en plassen leven veel waterdiertjes zoals libellen, kikkers en visjes. In schoon water hebben deze waterbewoners het meer naar hun zin dan in vies water. In vies

Nadere informatie

Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben

Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben Droppie in de Kwebben Hallo allemaal! Wat fijn dat jullie straks naar de Kwebben in Vught gaan! Mijn naam is Droppie en ik weet alles over water. Wist je dat water

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: schaatsenrijders Groepje 2: beekprikken Groepje 3: schrijvertjes Groepje 4: bloedzuigers Groepje 5:

Nadere informatie

Vogelproject Maak een poster over één van de vogels van BdL junior!

Vogelproject Maak een poster over één van de vogels van BdL junior! Vogelproject Maak een poster over één van de vogels van BdL junior! Groep Dit project is primair geschikt voor de groepen 5 en 6. Introductie en instructie voor de leerkracht Met dit project maken de kinderen

Nadere informatie

1. Eendje naar de overkant In een vijver zie je bijna altijd eenden. Opdracht: spel in tweetallen; blaas de eendjes zo snel mogelijk naar de overkant

1. Eendje naar de overkant In een vijver zie je bijna altijd eenden. Opdracht: spel in tweetallen; blaas de eendjes zo snel mogelijk naar de overkant 1. Eendje naar de overkant In een vijver zie je bijna altijd eenden. Opdracht: spel in tweetallen; blaas de eendjes zo snel mogelijk naar de overkant toe. Materiaal: kleine badeendjes, watertafel 2. Slakkenloop

Nadere informatie

lesbrief Papier maken middenbouw groep 5 en 6

lesbrief Papier maken middenbouw groep 5 en 6 lesbrief Papier maken middenbouw groep 5 en 6 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Lessen... 2 2.1 Introductieles... 2 2.2 Papier maken... 3 2.3 Papier onderzoeken... 5 3 Aansluiting bij kerndoelen en methoden...

Nadere informatie

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw Het kikkerpad veldwerk - onderbouw Inhoud: korte omschrijving opbouw en organisatie kikkertjeslied lessuggesties kopieerbladen: kleurplaat met versje handleiding begeleiding/ouders Milieu Educatie Centrum

Nadere informatie

Koolwitjes in de klas!

Koolwitjes in de klas! Via internet kunnen van maart tot en met september bij De Vlinderstichting levende eitjes, rupsen en poppen van het groot koolwitje besteld worden. Dit lespakket hoort bij zo n pakket eitjes, rupsen en

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief

Arie Aardvarken. Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat

Nadere informatie

sportdag groep 1 en 2 in de vijver Naam:

sportdag groep 1 en 2 in de vijver Naam: sportdag groep 1 en 2 in de vijver Naam: 1. Eendje naar de overkant In een vijver zie je bijna altijd eenden. Opdracht: spel in tweetallen; blaas de eendjes zo snel mogelijk naar de overkant toe. Materiaal:

Nadere informatie

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen binnen dit thema geleerd dat er in de natuur verschillende kleuren, vormen en texturen te vinden zijn. De leerlingen in groep 3 en 4 richten zich in dit thema op bomen.

Nadere informatie

Ordening. Klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs

Ordening. Klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs Ordening Klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs Over de hele wereld verspreid leven zeer veel verschillende dieren die allemaal hun eigen kenmerken hebben. Als je in de dierentuin rondloopt kun je de

Nadere informatie

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen:

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen: Dieren deel 1 luisteren en noteren Groep 3-6 Eindproduct Kinderen maken grafische notaties van muziek die over dieren gaat. Onderdeel O Zingen O Muziek maken X Muziek noteren X Luisteren O Bewegen Leerdoelen

Nadere informatie

Ontdekdoos Drijven en zinken

Ontdekdoos Drijven en zinken Ontdekdoos Drijven en zinken groep 6 en 7 handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Drijven en zinken Docentenhandleiding Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden voor gebruik op school

Nadere informatie

LESBRIEF GROEP THEMA: CHINA

LESBRIEF GROEP THEMA: CHINA LESBRIEF GROEP 5 + 6 THEMA: CHINA Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 1, 2017 Zo gebruikt u Samsam in de klas Weinig tijd: bekijk de filmpjes bij opdracht 1. Verdieping: kopieer de werkbladen

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING GROEP 3-4

DOCENTENHANDLEIDING GROEP 3-4 1 INLEIdING Droppiewater.nl is al jaren dé kinderwebsite van de Nederlandse waterschappen. Het bekende stripfiguurtje Droppie Water nodigt de kinderen uit om kennis te maken met alles wat speelt rondom

Nadere informatie

1 Actief in de natuur. Bodemgespuis en kriebeldiertjes

1 Actief in de natuur. Bodemgespuis en kriebeldiertjes Bodemgespuis en kriebeldiertjes Overal vind je kriebeldiertjes, als je maar goed kijkt. Zullen we eens samen gaan kijken of er hier ook diertjes zijn? Als je een diertje gevonden hebt, mag je roepen. Dan

Nadere informatie

Ordening. Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2

Ordening. Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2 Ordening Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2 1 In de dierentuin leven heel veel dieren. Sommige lijken op elkaar, andere juist helemaal niet. Door te kijken

Nadere informatie

Koolwitjes in de klas! (Groep 5 & 6)

Koolwitjes in de klas! (Groep 5 & 6) Koolwitjes in de klas! (Groep 5 & 6) Via internet kunnen van maart tot en met september bij De Vlinderstichting levende eitjes, rupsen en poppen van het groot koolwitje besteld worden. Dit lespakket hoort

Nadere informatie

Koolwitjes in de klas! (Groep 7 & 8)

Koolwitjes in de klas! (Groep 7 & 8) Koolwitjes in de klas! (Groep 7 & 8) Via internet kunnen van maart tot en met september bij De Vlinderstichting levende eitjes, rupsen en poppen van het groot koolwitje besteld worden. Dit lespakket hoort

Nadere informatie

Handleiding Leskist bomen groep 7

Handleiding Leskist bomen groep 7 Handleiding Leskist bomen groep 7 Inhoud pagina Inleiding 3 1. Doelgroep 4 2. Doelstelling 4 3. Relatie met kerndoelen en natuurmethoden 4 3.1. Kerndoelen 4 3.2. Natuurmethoden 4 4. Het aanbieden van de

Nadere informatie

Vormen van een raket Raketten

Vormen van een raket Raketten Vormen van een raket Raketten Vgroep 1-2 17 tijdsduur 65 minuten kerndoelen 1, 23, 32, 44, 45 en 54 lesdoelen De leerling: herkent een aantal wiskundige vormen: een cirkel, een driehoek, een rechthoek

Nadere informatie

Ontdekdoos Kleuren groep 3 en 4. handleiding

Ontdekdoos Kleuren groep 3 en 4. handleiding Ontdekdoos Kleuren groep 3 en 4 handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Kleuren Docentenhandleiding Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden voor gebruik op school en is gratis te downloaden

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Werkblad: Vind me dan

Werkblad: Vind me dan Werkblad: Vind me dan Stap 1 Stap 2 Wat is het probleem? Vraag het de natuur! Hoe lost de natuur dit probleem op? Hoe zorgen planten en dieren ervoor dat ze niet opvallen? Kennen jullie voorbeelden? Schrijf

Nadere informatie

Mr Finney. Lesbrief Een tuin onder water. Deze lesbrief is een uitgave van Hogeschool Utrecht 1

Mr Finney. Lesbrief Een tuin onder water. Deze lesbrief is een uitgave van Hogeschool Utrecht 1 Mr Finney Lesbrief Een tuin onder water Deze lesbrief is een uitgave van Hogeschool Utrecht 1 Voor je ligt de lesbrief die ontwikkeld is bij het hoofdstuk Een tuin onder water uit het boek Mr Finney en

Nadere informatie

handleiding voor de leerkracht bij de leskist:

handleiding voor de leerkracht bij de leskist: handleiding voor de leerkracht bij de leskist: 1. Inhoud van de leskist Map met: - Handleiding voor de leerkracht van OeroeBoeroe, educatieve projecten - Submap Introductieles met: Verhaal Jop vindt een

Nadere informatie

Koolwitjes in de klas!

Koolwitjes in de klas! Via internet kunnen van maart tot en met september bij De Vlinderstichting levende eitjes, rupsen en poppen van het groot koolwitje besteld worden. Dit lespakket hoort bij zo n pakket eitjes, rupsen en

Nadere informatie

4 Vind me dan. Achtergrondinfo Planten en dieren hebben allerlei manieren om niet op te vallen. Deze kunnen onderverdeeld worden in:

4 Vind me dan. Achtergrondinfo Planten en dieren hebben allerlei manieren om niet op te vallen. Deze kunnen onderverdeeld worden in: 4 Vind me dan Er is altijd wel een verjaardag of een ander feestje om te vieren. En bij een feestje horen cadeautjes. Maar voor het zover is, wil je het cadeautje natuurlijk zo goed mogelijk verstoppen.

Nadere informatie

Een project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2009

Een project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2009 Een project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2009 Doelgroep: groepen 1 t/m 4 Plaats: Dommelbeemden bij Veldhoven, te bereiken via de Runstraat, langs het Witven, bij bocht naar rechts kiezen voor

Nadere informatie

Binnenkort gaat u met uw klas naar de voorstelling Klein Zwanenmeer.

Binnenkort gaat u met uw klas naar de voorstelling Klein Zwanenmeer. Lesmateriaal bij de voorstelling KLEIN ZWANENMEER Binnenkort gaat u met uw klas naar de voorstelling Klein Zwanenmeer. Deze voorstelling is geïnspireerd op het wereldberoemde ballet Het Zwanenmeer. Dit

Nadere informatie

Lespakket Zomerzon. Instructieblad groep 5 & 8. Inhoud pakket - Achtergrondinformatie. Lessuggesties:

Lespakket Zomerzon. Instructieblad groep 5 & 8. Inhoud pakket - Achtergrondinformatie. Lessuggesties: Lespakket Zomerzon Instructieblad groep 5 & 8 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie - Instructieblad groep 5 & 8 - Materialen van het pakket * Stuk karton * 4 potjes * Tuinkerszaden * Potgrond * 6 kievitsbonen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist Inhoudsopgave Inhoud van de leskist... Inleiding... Leerdoelen... Opbouw van de les 1. Voorbereiding voor de leerkracht... 2. Introductie Brief van de jutter... 3. Veldwerk in de schoolomgeving Afval jutten...

Nadere informatie

Berta en Giovanni Berta and Giovanni

Berta en Giovanni Berta and Giovanni Lessuggesties bij Berta en Giovanni Berta and Giovanni van Gionata Bernasconi ISBN 9789490139049 verkrijgbaar in de boekhandel Korte inhoud van het boek Berta is een giraf en Giovanni een nijlpaard. Ze

Nadere informatie

Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten

Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten paard sporen stap draf Paarden hebben hoefijzers. Pak eens een hoefijzer uit de emmer en bekijk hem goed. 1 Waar zijn de gaatjes voor? Waar zijn hoefijzers

Nadere informatie

INGENIEUR VAN DE RIVIER

INGENIEUR VAN DE RIVIER WERKBLAD DE BEVER: INGENIEUR VAN DE RIVIER Naam Groep 1. HET LICHAAM VAN DE BEVER Bekijk het clipje De bever in het water. A. Bevers zijn echte waterdieren. Hun lichaam is er voor gemaakt om in en rond

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 4-5-6

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 4-5-6 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 4-5-6 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 4, 5 en 6. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus..

Wist je dat?... Overwintering van vlinders. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. Lesbrief groep 5 6 Inhoudsopgave Wist je dat?... Vlinderwiel Stripverhaal.. Overwintering van vlinders. Vlinder mobiel Het voedsel van rupsen.. Vragen. De vlinder. De levenscyclus.. 1 Wist je dat Allerlei

Nadere informatie

Kaartenset gewervelde dieren

Kaartenset gewervelde dieren Kaartenset gewervelde dieren Deze set met plaatjes is het tweede en laatste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met

Nadere informatie

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!!

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!! Hoe maak ik in groep 8 een werkstuk? Jij gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in

Nadere informatie

De Melkweg groep 3-4. Lesbeschrijving De Melkweg. Inleiding 15 minuten. 1 Bron: www.ruimtevaartindeklas.nl

De Melkweg groep 3-4. Lesbeschrijving De Melkweg. Inleiding 15 minuten. 1 Bron: www.ruimtevaartindeklas.nl De Melkweg groep 3-4 Als je naar de sterren kijkt, komen als vanzelf veel vragen op. Hoeveel sterren zijn er? Waar bestaan al die sterren uit? Hoe ver weg zijn ze? De sterren die wij vanaf de aarde zien,

Nadere informatie

Lente. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Lente. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur DigilessenPO Laatst gewijzigd 05 November 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/50334 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

16. En nu vakantie! Vakantie. Waar ga jij het liefst naar toe op vakantie? Schrijf dat op. Wat doe jij het liefste in de vakantie? Schrijf dat ook op.

16. En nu vakantie! Vakantie. Waar ga jij het liefst naar toe op vakantie? Schrijf dat op. Wat doe jij het liefste in de vakantie? Schrijf dat ook op. Les 1 16. En nu vakantie! 1 Waar ga jij het liefst naar toe op vakantie? Schrijf dat op. Wat doe jij het liefste in de vakantie? Schrijf dat ook op. Les 2 Les 2. 1. Leuk! We gaan kamperen Vul in de zinnen

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

Werkblad. LES 9: Ouders. www.gavoorgezond.nl GROEP 1-2. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen.

Werkblad. LES 9: Ouders. www.gavoorgezond.nl GROEP 1-2. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen. Werkblad GROEP 1-2 Bijlage 1 Rood actief inspannen/ sporten Oranje middelmatig inspannen Rust Werkblad GROEP 1-2, vervolg Bijlage 2 Dagen van de week Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 7-8

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 7-8 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 7 en 8. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel Opruimen

Nadere informatie

datum: 7 november 2013 aantal leerlingen: 22 tijd: 13:00-15:05 groep: 3

datum: 7 november 2013 aantal leerlingen: 22 tijd: 13:00-15:05 groep: 3 Lesvoorbereiding Onderbouw Circuitles Zakelijke gegevens naam student: Anouk Bluemink stageschool: RKS De Leer Hengelo (gld) Iselinge klas: VR2B mentor/mentrix: Ria Menting datum: 7 november 2013 aantal

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 46 162 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek Kerndoel 46 De leerlingen leren dat de positie van de aarde

Nadere informatie

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Zonnepanelen op school Team 5: Natuur Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Jullie gaan onderzoeken of de plant een zonnecel is en wie daar gebruik van maken 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Ook$met$kinderen$van$0$/$4$jaar$de$natuur$in!

Ook$met$kinderen$van$0$/$4$jaar$de$natuur$in! Ook$met$kinderen$van$0$/$4$jaar$de$natuur$in! Inleiding Ook met kinderen van 0-4 jaar kun je de natuur in! Kinderen willen spelen, ontdekken, leren en genieten. Hun leefwereld wordt langzaam groter en

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

Lesbrief Uitvinders. Inleiding

Lesbrief Uitvinders. Inleiding Lesbrief Uitvinders Inleiding Ruben laat Sara zien dat hij een satéprikker door een ballon kan prikken zonder dat de ballon knapt! Ook kan hij een regenboog maken met een glas water. Sara vindt het erg

Nadere informatie

Webquest boot maken. Thom Schreuder. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Webquest boot maken. Thom Schreuder. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Thom Schreuder 21 January 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/71360 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

s Speelbrief LEESTIP ACTIVITEIT Marja Baeten Knutsel samen een leeuw PIPPO-thema prentenboeken JULI 2016

s Speelbrief LEESTIP ACTIVITEIT Marja Baeten Knutsel samen een leeuw PIPPO-thema prentenboeken JULI 2016 THEMA: VAKANTIE! s Speelbrief JULI 2016 Het is vakantie! Daarom gaat aapje Pippo een dagje naar de dierentuin. Hij ziet een pinguïn zwemmen en een leeuw komt wel heel dichtbij! In de rubriek Plaatjes en

Nadere informatie

Maak een feestmaaltijd voor de dieren in het bos. Voor kinderen van 4 tot 8 jaar

Maak een feestmaaltijd voor de dieren in het bos. Voor kinderen van 4 tot 8 jaar Maak een feestmaaltijd voor de dieren in het bos. Voor kinderen van 4 tot 8 jaar Benodigde materialen Knuffels of plaatjes van: een vos een konijn een eekhoorn een egel 4 etensborden 4 (linnen) tasjes

Nadere informatie

1-2. Groep 1-2. Speel en ontdekboek Max Velthuijs. Handleiding voor de leerkracht

1-2. Groep 1-2. Speel en ontdekboek Max Velthuijs. Handleiding voor de leerkracht 1-2 Handleiding voor de leerkracht Groep 1-2 Speel en ontdekboek Max Velthuijs 1 Inhoud Inleiding... 3 Het verhaal... 3 Over de auteur en illustrator... 3 Thema s... 4 Interactief voorlezen... 4 Voorbereiding...

Nadere informatie

Zonkinderen Suggesties bij kern 6

Zonkinderen Suggesties bij kern 6 Zonkinderen Suggesties bij kern 6 Auteur: Wilma Stegeman In het artikel Zonkinderen kunnen heel wat werk aan op www.veiliglerenlezen.be / Artikelen en achtergrondinformatie / Zonkinderen, vindt u een aantal

Nadere informatie

Team 6: Zonnepanelen. Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen

Team 6: Zonnepanelen. Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen Zonnepanelen op school Team 6: Zonnepanelen Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen Jullie gaan onderzoeken welke producten er zijn op zonnecellen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Thema: De K van Moeilijkheid : ** Ruimte aarde milieu Tijdsduur : *** Weerboekje. Na deze opdracht weet meer over temperatuur, onweer en de weerkaart

Thema: De K van Moeilijkheid : ** Ruimte aarde milieu Tijdsduur : *** Weerboekje. Na deze opdracht weet meer over temperatuur, onweer en de weerkaart Thema: De K van Moeilijkheid : ** Ruimte aarde milieu Tijdsduur : *** Weer en klimaat Juf Carolien temperatuur Weerboekje Doel: Na deze opdracht weet meer over temperatuur, onweer en de weerkaart Uitleg

Nadere informatie

Natuurtentoonstelling

Natuurtentoonstelling Natuurtentoonstelling We gaan schilderijlijstjes maken. Knip elk een rechthoekige lijst uit een vel A4-papier. Daarna mag je jouw lijst versieren met kleurpotloden, verf, wascokrijt of ander materiaal.

Nadere informatie

Spelen met prentenboeken - Les en lessuggesties. Groep 1 & 2. Ridder Ratjetoe en de Drakameel

Spelen met prentenboeken - Les en lessuggesties. Groep 1 & 2. Ridder Ratjetoe en de Drakameel Spelen met prentenboeken - Les en lessuggesties Groep 1 & 2 Ridder Ratjetoe en de Drakameel Stefan Wolters - Uitgeverij Sjaloom In dit lespakket: - lesinhoud - lessugesties - spelletjes - creatieve verwerking

Nadere informatie

15 min. 1-4. NL Spelregels. 17998_ikleer_naar groep1_guide.indd 1 25-09-15 08:39

15 min. 1-4. NL Spelregels. 17998_ikleer_naar groep1_guide.indd 1 25-09-15 08:39 15 min. 1-4 NL Spelregels 17998_ikleer_naar groep1_guide.indd 1 25-09-15 08:39 Voor de ouders Ik leer Op weg naar groep 1 is een compleet spel met duidelijke doelen: 1 Kleuren en vormen leren 2 Letters

Nadere informatie

Prentenboeken kikker Gebruiksmogelijkheden in het kader van Waarnemen > Begrijpen > plannen > realiseren

Prentenboeken kikker Gebruiksmogelijkheden in het kader van Waarnemen > Begrijpen > plannen > realiseren Prentenboeken kikker Gebruiksmogelijkheden in het kader van Waarnemen > Begrijpen > plannen > realiseren Expertsysteem ZIEN! voor het primair onderwijs november 2010 ZIEN! is een product van, in samenwerking

Nadere informatie

MENU. Tekenevenement Tussen de lijnen = GROEI! 1. Help de boom - groep 1 t/m 4 (hoofdopdracht)

MENU. Tekenevenement Tussen de lijnen = GROEI! 1. Help de boom - groep 1 t/m 4 (hoofdopdracht) MENU Tekenevenement Tussen de lijnen = GROEI! In deze bijlage wordt het menu voor het tekenevenement beknopt weergegeven. Per opdracht leest u: - het idee van de opdracht - de duur hiervan - de daarbij

Nadere informatie

Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding

Ontdekdoos Zaden. groep 5 en 6. docentenhandleiding Ontdekdoos Zaden groep 5 en 6 docentenhandleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Zaden Docentenhandleiding De ontdekdoos Zaden is voor groep 5 en 6 Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden

Nadere informatie

50 NATUUR DINGEN DOEN HET GROEN

50 NATUUR DINGEN DOEN HET GROEN 50 NATUUR DINGEN DOEN IN HET GROEN Dit natuurdingenpaspoort 2014/2015 is van : Naam :. Adres :. Woonplaats : Email : Telefoon : Voorwoord Buiten spelen is leuk! Maar je moet wel kunnen ontdekken, klimmen,

Nadere informatie

Lesbrief bij de voorstelling Meneer Klein, kater Co & vrouwtje Vogel Voorstelling voor kinderen in de leeftijd van 3 t/m 7 jaar.

Lesbrief bij de voorstelling Meneer Klein, kater Co & vrouwtje Vogel Voorstelling voor kinderen in de leeftijd van 3 t/m 7 jaar. Lesbrief bij de voorstelling Meneer Klein, kater Co & vrouwtje Vogel Voorstelling voor kinderen in de leeftijd van 3 t/m 7 jaar. Algemene informatie voor leerkrachten Het verhaal Meneer Klein woont samen

Nadere informatie