Actieonderzoek als aanzet tot doorgaande professionalisering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Actieonderzoek als aanzet tot doorgaande professionalisering"

Transcriptie

1 Actieonderzoek als aanzet tot doorgaande professionalisering In het kort Actieonderzoek wordt sinds enkele decennia in toenemende mate gewaardeerd als instrument voor professionalisering van leerkrachten en is ook geschikt om aankomende leerkrachten hun eigen praktijkleren in handen te laten nemen. Actieonderzoek is letterlijk actie (onderwijsverandering) en onderzoek (kennisontwikkeling over onderwijs) (Ponte, 2013). Ponte (2007) omschrijft actieonderzoek binnen onderwijs als een geheel van activiteiten van docenten die via onderzoek reflecteren op hun eigen handelen en de situatie waarin dat handelen plaatsvindt en op basis van de zo verkregen inzichten systematisch hun handelen of de situatie waarin dat handelen plaatsvindt, proberen te verbeteren. De term docent in deze omschrijving mag je vertalen naar leraar, leerkracht, verstrekker van onderwijs op verschillende mogelijke onderwijsniveaus. Binnen de context van stages in de lerarenopleiding wordt actieonderzoek eerder in beperkte vorm toegepast en de effectieve uitwerking ervan blijft soms beperkt omwille van de beschikbare tijd die binnen een stages voorhanden is. Doelen - studenten/cursisten raken betrokken op de relatie theorie en praktijk, - studenten/cursisten leren onderzoek uitvoeren in eigen praktijk, - studenten/cursisten communiceren en rapporteren over leerervaringen in eigen praktijk, - studenten/cursisten komen tot meer diepgaand leren en onderbouwd reflecteren - studenten/cursisten ondervinden hoe actieonderzoek een isntrument kan zijn dat hen een stem geeft in de invulling van hun (toekomstig) beroep en in de toekomst daarvan (Campbell, 2004). Kort samengevat: bij actieonderzoek verander je om te onderzoeken en je onderzoekt om te veranderen (Ponte, 2013). Werkwijze Voorbereiding Bepaal vooraf wat het doel van de opleiding is in het inschakelen van actieonderzoek als een leerinstrument: Je kan actieonderzoek inschakelen als een instrument om studenten/cursisten aan te zetten om eigen werkpunten diepgaand aan te pakken. In dat geval is het belangrijk dat ze vanuit reflecties op vorige stages al een duidelijk inzicht hebben ontwikkeld over werkpunten die ze zouden kunnen aanpakken. Je kan actieonderzoek ook inzetten als een instrument om studenten/cursisten te leren onderzoek uit te voeren. Het is dan aan de student om een

2 onderzoeksonderwerp te kiezen op basis van knelpunten die zich op de stageplaats voordoen of interesses die ze zelf koesteren en via onderzoek in de praktijk willen brengen. Een derde invalshoek is actieonderzoek koppelen aan leerinhouden waarvan je het belangrijk vindt dat studenten/cursisten ze ook onderzoekend/reflecterend in de praktijk brengen. Deze invalshoek is bijvoorbeeld geschikt voor inhouden waar studenten/cursisten vanuit eigen bekommernissen nog niet helemaal aan toe zijn, maar waar ze door de onderzoeksopdracht in de stagepraktijk wel uitgenodigd worden om ze noodzakelijkerwijs mee op te nemen in hun bekommernissen (Stroobants, 2011). Bepaal ook vooraf welke onderzoeksvaardigheden je nog zal moeten opnemen in het studiepakket en welke je als verworven mag beschouwen. Naarmate studenten/cursisten binnen andere opleidingsonderdelen of voorgaande stages al onderzoeksvaardigheden hebben opgedaan, zal minder aandacht naar dit aspect moeten gaan. Maak afspraken met het werkveld over de onderwerpen waarrond de stagiair onderzoek mag doen binnen eigen lessen of binnen de school. Dat kan door onderwerpen vooraf door te geven en scholen te laten aanduiden wat ze zelf interessant vinden. Dat kan ook door studenten/cursisten de opdracht rond het actieonderzoek al te geven voor ze op zoek gaan naar een stageschool, zodat alle betrokkenen meteen ook weten dat het actieonderzoek een deel van de stageopdracht is. Een andere mogelijkheid is scholen zelf onderwerpen voor actieonderzoek te laten voorstellen. In de huidige context is dat laatste vaak nog moeilijk omdat de aandacht voor de leerkracht als onderzoeker relatief recent is en mentoren in het werkveld vaak nog weinig ervaring hebben met deze competentie. We gaan er vanuit dat naarmate de opleidingen deze competentie sterker gaan ontwikkelen in hun opleidingspakket, (toekomstige) mentoren ook meer bekwaam zullen zijn om geschikte onderwerpen aan te reiken en eventueel zelfs het onderzoeksproces zelf mee te begeleiden. Verwittig studenten/cursisten dat onderzoek binnen de complexe processen van leren en onderwijzen zelden ordelijk en eenduidig is. Het is vaak ingewikkeld en enigszins rommelig, en het blijft regelmatig zonder daadwerkelijke conclusies. Actieonderzoek lost zeker niet alle problemen van het klasgebeuren op. Het verstrekt wel inzichten, roept nieuwe vragen op en versterkt het gevoel zelf invloed te kunnen uitoefenen op de situatie. Maak met student/cursist en mentoren zeker afspraken over: - privacy (in het omgaan met gegevens vanuit de stageschool), - deadlines (wordt gewerkt met tussendeadlines voor verschillende stadia van het onderzoek, of is er één einddeadline. Afhankelijk van de ervaring die studenten/cursisten al hebben met het uitvoeren van onderzoek zal dit verschillen), - de begeleiding die studenten/cursisten mogen verwachten vanuit de opleiding: ligt die vooral in het vlak van onderzoek uitvoeren, werken aan werkpunt of inhoud,? - de begeleiding die van de mentor wordt verwacht: kritische vriendschap, helpen in observeren, turven,? - beoordelingscriteria: wat weegt door: het onderwijzen, het onderzoeksproces, het onderzoeksrapport,... Uitvoering Leg uit wat het proces van actieonderzoek inhoudt en waarin het gelijkenissen en verschillen vertoont met andere vormen van onderzoek waarmee studenten/cursisten al vertrouwd zijn. Daarvoor is het werk van Ponte (2002) zeer gebruiksvriendelijk, zowel

3 voor de begeleidende opleider als voor de uitvoerende student/cursist. Het boek is voldoende toegankelijk voor toekomstige leerkrachten en biedt een aantal goed doordachte en toch eenvoudige formats of topickaarten die het onderzoekend handelen van de student/cursist kunnen ondersteunen. Het basisstramien dat Ponte voorstelt om uit te vertrekken is Het activiteitenplan dat de verschillende stappen in een actieonderzoek weergeeft. Algemeen idee (uitgangspunt) Bijstelling Verkenning Algemeen plan Bijstelling Verbeteracties Casestudy/rapportering Figuur 1: Het activiteitenplan uit Ponte, P. (2002), p. 98 Indien studenten/cursisten al wat ervaring hebben met het uitoefenen van kritische vriendschappen, kunnen deze ingeschakeld worden om verschillende fasen van het actieonderzoek te ondersteunen. Gerichte kritische vragen en opmerkingen kunnen de afbakening van het onderzoeksonderwerp, keuze van te nemen stappen en methode van dataverzameling, ondersteunen. Een kritische gemeenschap kan ingericht worden via een asynchroon discussieforum (Fiche 2 kritische vriendschappen via assynchroon discussieforum) waar studenten in kleine groepen ingeschakeld worden om mekaars onderzoeksproces te ondersteunen. Afhankelijke van de gekozen invalshoek (werkpunten, interesses, opgelegde doelen of inhouden) kan het uitgangspunt of de algemene idee een probleem of een onverwacht effect zijn waarmee de leerkracht in het werkveld of de student/cursist geconfronteerd wordt. Het uitgangspunt kan echter evengoed een nieuwe idee of overtuiging zijn, een stukje theorie of onderzoek dat de student/cursist geraakt heeft en waarmee hij iets wil gaan doen in de klas of school. In elke vorm van onderzoek is het belangrijk het thema voldoende af te bakenen en - gezien de beperkte tijdspanne van stages -

4 willen we nog even expliciet aangeven dat begeleiding in deze fase een van de belangrijke taken is van de begeleider in de opleiding. In een volgende stap worden situatie of de theorie verkend. Omdat actieonderzoek rijker wordt als het gekoppeld wordt aan een gedragen kennisbasis (theorie of onderzoeksliteratuur), kan je studenten/cursisten aanmoedigen om theorie en praktijk zeker vanaf deze fase regelmatig te linken aan mekaar. In de verkenningsfase proberen studenten/cursisten die vertrekken vanuit een probleem of een werkpunt, dat concreter te formuleren en analyseren. Voor de dataverzameling die daarvoor nodig is, kunnen ze beroep doen op verschillende technieken: gebruik maken van bestaande gegevens (taken, toetsen, klasopstelling, inhoud van de boekentassen, feedbackformulieren, ), beroep doen op een combinatie van observaties en gesprekken, interviews afnemen. (Kelchtermans, 2001) Ondertussen raadpleegt de student/cursist ook literatuur of deskundigen om mogelijke verklaringen te vinden voor zijn bevindingen en om mogelijke handelingsalternatieven voor de invulling van het algemeen plan te verzamelen. Studenten/cursisten die vanuit theorie vertrekken, zoeken bijkomende informatie, bespreken met peers, mentor of deskundigen de implicaties voor de praktijk, zoeken toepassingsmogelijkheden die aansluiten bij beschikbare tijd, leeftijdskenmerken en wat verder geweten is over de klasgroep. Door verschillende informatiebronnen en onderzoekstechnieken te combineren zorgt de leerkracht- onderzoeker voor triangulatie. Triangulatie is een proces waardoor de student/cursist een kritische controle op het onderzoeksproces en de validiteit van het onderzoek tracht te bewerkstelligen. Dat kan binnen actieonderzoek door: verschillende methodes van dataverzameling te combineren (vb. observatie, vragenlijst, taken bekijken), data te verzamelen vanuit verschillende bronnen (vb. bevraging van kinderen, ouders, leerkracht), verschillende onderzoekers in te schakelen (vb. mentor turft mee) of verschillende theoretische bronnen te raadplegen. (Campbell et al., 2004) Begeleiders kunnen hier het zoeken naar geschikte literatuur en deskundigen faciliteren. Kritische vriendschappen kunnen onder andere ingeschakeld worden om besluiten uit de verkenningsfase te nuanceren en bij te sturen. Een degelijke verkenning leidt tot het opstellen van een algemeen actieplan. Welke acties wil de student/cursist na en naast mekaar ondernemen om het probleem aan te pakken of om de gekozen idee succesvol in de praktijk te brengen? In de begeleiding, of in kritische vriendschappen, kan je dan kijken naar haalbaarheid van geplande acties, aansluiting van die acties bij het uitgangspunt, logica in chronologie van het actieplan, geschikte methoden van dataverzameling,

5 Soms leidt de verkenning tot het bijstellen van de aanvangsidee om dan tot een actieplan te komen, of op een nieuwe idee over te stappen. Vanaf het moment dat het algemeen plan in actie wordt gebracht, start de student/cursist concrete verbeteracties met het oog op het verbeteren van de bestaande praktijk of situatie of het verwerven van inzicht in nieuwe praktijken. Hij moet dan systematisch observeren, bevragen en registreren, reflecteren, evalueren: wat werkt, wat heeft geen effect, hoe reageren kinderen, collega s, waar zitten moeilijkheden, wie is nog niet mee, voor wie zijn deze acties geen goed plan, Kritische vriendschappen kunnen ondersteunend werken om de grondigheid van dataverzameling mee in het oog te houden, alsook om de interpretatie van verzamelde data te helpen nuanceren. Het spreekt vanzelf dat de student/cursist (regelmatig) zal moeten bijgesturen in het algemeen plan. Af en toe kan het zelfs zijn dat de algemene uitgangsidee moet worden bijgesteld. Wat details leken, wordt soms hoofdzaak en omgekeerd. In die zin is actieonderzoek een cyclische vorm van onderzoek, waarbij de student/cursist regelmatig weer terug moet keren naar een bijgesteld uitgangspunt om zo weer verder te zoeken naar volgende stappen in het verbeteringsproces. Binnen het korte bestek van de meeste stages zal een actieonderzoek daarom regelmatig niet tot een succeservaring in de praktijk leiden. Het inzicht waartoe het leidt, zal daarom doorwegen op de daadwerkelijke verbetering van de praktijk. De begeleider zal tijdens de uitvoering van de geplande acties vooral ondersteuning moeten bieden bij die studenten die grondige bijsturingen moeten uitvoeren op basis van onverwachte ervaringen met de geplande acties binnen de stage. Aan het eind van het onderzoek, soms ook regelmatig gedurende het onderzoeksproces brengt de student/cursist verslag uit. Moet dat een case- study zijn waarin de inhoud van het onderzoek centraal staat? Of verwacht de opleiding een onderzoeksrapport waar het onderzoeksproces op zich doorweegt? Het voorleggen van wat de student/cursist leerde door het onderzoek, is nodig om de bekomen kennis te toetsen aan inzichten en ervaringen van anderen en zo te komen tot een gedeelde en genuanceerde kennisbasis. Deze uitwisseling inbouwen kan via een presentatie tijdens een personeelsvergadering of studiedag op de stageschool zelf, via een presentatie binnen de opleiding (al dan niet als evaluatiemoment ingebouwd), via een artikel dat op een database van de opleiding komt te staan, Verantwoording werkwijze Via actieonderzoek komen studenten/cursisten niet alleen tot een beschrijving van hun eigen praktijk, maar ook tot een verantwoording van keuzes binnen die praktijk. Daardoor leren ze waarden en beliefs achter die praktijk expliciteren en in vraag stellen. Groepen klein houden binnen de kritische vriendschappen doe je omdat het niet voor de hand ligt om op ideeën van verschillende medestudenten/cursisten naast mekaar diepgaand te reageren binnen het bestek van stages die op zich vaak al een hele tijdinvestering vragen.

6 Randvoorwaarden Voldoende zelfsturingsvermogen van de student/cursist. Begeleiders die voldoende onderlegd zijn om opzet en uitvoering van actieonderzoek door studenten/cursisten te faciliteren. Indien dat nog niet het geval is, is tijdinvestering in de vorming van begeleiders nodig. Indien dat niet tot de mogelijkheden behoort: eventueel opvangen door een helder stappenplan met voorbeelden dat zowel door begeleiders als studenten/cursisten geraadpleegd kan worden. Het werk van Ponte (2002 of de recent verschenen herwerking daarvan), Campbell (2004) en McNiff & Whitehead (2006) zetten hiervoor duidelijke bakens uit. Duidelijkheid rond wat kritische vriendschappen inhouden, zowel voor opleiders als voor studenten/cursisten. Tijdinvestering in begeleiding door de opleider afstemmen op wat de rol en taken van de opleider hierbinnen zijn. In een context waar actieonderzoek gehanteerd wordt om de onderzoeksvaardigheden van de student/cursist te ontwikkelen, zal dat meer investering vragen dan in een context waar studenten/cursisten die vaardigheden al beheersen. Bruikbaar - waar studenten/cursisten voldoende zelfsturingsvermogen tonen om zelfstandig leerdoelen te kiezen en die (met enige ondersteuning) ook zelf om te zetten in te ondernemen acties - waar we studenten/cursisten willen aanzetten om hun veilige zone te verlaten of om verder te kijken dan de bekommernissen die eerst voor de hand liggen Kan zinvol gecombineerd met - kritische vriendschappen via assynchroon discussieforum (Fiche 2: Kritische vriendschappen via assynchroon discussieforum) Bronteksten Tool: Ponte, P. (20??) Onderwijs van eigen makelij. Procesboek actieonderzoek in scholen en opleidingen. Soest, Nelissen. Campbell, A., McNamara, O. & Gilroy, P. (2004) Practitioner Research and Professional Development in Education, London, Paul Chapman Publications. Kelchtermans, G. (2001) Reflectief ervaringsleren voor leerkrachten. Een werkboek voor opleiders, nascholers en studiebegeleiders. Deurne, Wolters- Plantijn. McNiff, J. & Whitehead, J. (2006) All You Need to Know about Action Research. London, Sage. Penney, D. & Legget, B. (2005) Connecting Initial Teacher Education and Continuing Professional Learning through Action Research and Action Learning. In Action learning: Research and Practice. Vol 2, Nr 2, pp Ponte, P. (2007) Actieonderzoek in de initiële lerarenopleiding: een verkenning. In Tijdschrift voor lerarenopleiders. Vol 29, Nr 1, pp

7 Stenhouse, L. (1975) An Introduction to Curriculum Research and Development. London, Heinemann, Educational. Stroobants, H. (2011) Actieonderzoek voor diepgaand leren en kwaliteitsvol onderwijs. In Carnel, K. ea (2011) ZelfOntwikkelingsInstrument voor Stagescholen Samen opleiden: bouwen op en met elkaar. Leuven, Acco, pp 146. Interview met Petra Ponte (te raadplegen op petra- ponte/ckt9 geraadpleegd op 8 juli 2013.) Eventueel interessante aanvullende informatie bij deze tool Over ontwikkelingen binnen het werk rond actieonderzoek: Collaborative Action Research network (Engelstalig):

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO)

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Deeviet Caelen Inge Landuyt Magda Mommaerts Iris Vansteelandt 1 Actieonderzoek als stimulans 1 Situering

Nadere informatie

Digitale bespreking van videofragmenten in een leergemeenschap (Fiche 4 leergemeenschappen)

Digitale bespreking van videofragmenten in een leergemeenschap (Fiche 4 leergemeenschappen) Digitale bespreking van videofragmenten in een leergemeenschap (Fiche 4 leergemeenschappen) In het kort Studenten/cursisten gaan binnen kleine virtuele leergemeenschappen (Fiche 4 leergemeenschappen) reflecterend-onderzoekend

Nadere informatie

Actieonderzoek voor diepgaand leren en kwaliteitsvol onderwijs. Hilde Stroobants KHLeuven

Actieonderzoek voor diepgaand leren en kwaliteitsvol onderwijs. Hilde Stroobants KHLeuven Actieonderzoek voor diepgaand leren en kwaliteitsvol onderwijs Hilde Stroobants KHLeuven Een cyclisch onderzoeksproces voor doorgedreven probleemoplossen met het oog op verandering Centraal doel: verandering

Nadere informatie

School of Education kernproject. Maximaliseren van stagebegeleiding in contexten met minimale fysieke aanwezigheid op de stagescholen

School of Education kernproject. Maximaliseren van stagebegeleiding in contexten met minimale fysieke aanwezigheid op de stagescholen School of Education kernproject Maximaliseren van stagebegeleiding in contexten met minimale fysieke aanwezigheid op de stagescholen SoE studiedag, dd. 04-10-2013 Betrokken bij stagebegeleiding in lerarenopleiding?

Nadere informatie

HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT. Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton

HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT. Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton 1 250 deelnemers waarvan minimaal 150 leraren op een zaterdag in gesprek over bruikbaar

Nadere informatie

Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel

Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel Auteurs: Sara Diederen Rianne van Kemenade Jeannette Geldens i.s.m. management initiële opleiding (MOI) / jaarcoördinatoren 1 Inleiding Dit document is bedoeld

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

10/05/2012. Project evalueren studenten in het UZA. Hoe is dit gegroeid?? Wat is de achtergrond en het doel van evalueren

10/05/2012. Project evalueren studenten in het UZA. Hoe is dit gegroeid?? Wat is de achtergrond en het doel van evalueren Project evalueren studenten in het UZA Nancy Van Genechten Katrien Van den Sande Yvonne Gilissen Werkgroep mentoren en Hogescholen Hoe is dit gegroeid?? Mentorendag 2010 Hoe verder na vraag Mentoren hadden

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Samen opleiden. Vlaanderen. Nederland. Leuven, 3 mei Jeannette Geldens Herman L. Popeijus

Samen opleiden. Vlaanderen. Nederland. Leuven, 3 mei Jeannette Geldens Herman L. Popeijus Samen opleiden in Vlaanderen en Nederland Jeannette Geldens Herman L. Popeijus Kempelonderzoekscentrum Helmond Tue-Eindhoven School of Education Leuven, 3 mei 2011 Doel en opbrengst Kennis en inzicht verwerven

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Feedforward en beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase studiejaar 2014-2015 VT-DT Feedforwardformulier afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: Het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs: Stadium van het instructie model Oriëntatiefase

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Deze steekkaart maakt deel uit van het boek "Steekkaarten doceerpraktijk" van Mieke Clement en Lies Laga (Eds.), uitgegeven door Garant.

Deze steekkaart maakt deel uit van het boek Steekkaarten doceerpraktijk van Mieke Clement en Lies Laga (Eds.), uitgegeven door Garant. Stage Omschrijving Tijdens een stage komen studenten in contact met het concrete werkveld. Studenten krijgen de kans de verworven kennis te confronteren met de praktijk in het werkveld. Stages laten toe

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

Expertisenetwerk School of Education. Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders. 5-7 september 2012 Leuven

Expertisenetwerk School of Education. Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders. 5-7 september 2012 Leuven Expertisenetwerk School of Education Zomerschool Praktijkgericht Onderzoek voor lerarenopleiders 5-7 september 2012 Leuven Drie stenen in de kikkerpoel Situering, omschrijving en belang van praktijkgericht

Nadere informatie

Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart

Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart Onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk: samen apart Studiedag Expertisenetwerk School of Education Brugge 21 oktober2010 Johan van Braak Johan.vanBraak@UGent.be Conclusies 1. Er is een kloof tussen onderwijsonderzoek

Nadere informatie

Training Reflective Practitioner

Training Reflective Practitioner Training Reflective Practitioner Beschrijving van een training gericht op het verbeteren van de eigen onderwijspraktijk op basis van kritische reflectie en onderzoeksmatig handelen Lectoraat beroepsonderwijs,

Nadere informatie

De werkplek biedt een klimaat waarin een werkplekstudent kan leren en groeien.

De werkplek biedt een klimaat waarin een werkplekstudent kan leren en groeien. 1 De werkplek biedt een klimaat waarin een werkplekstudent kan leren en groeien. Suggestie: Reflecteer met het team over onderstaande voorwaarden om een leervriendelijk klimaat te bevorderen. 1. Leg de

Nadere informatie

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding artikel Zone Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding Op de pabo van de Hogeschool van Amsterdam bestaat sinds 2009 de mogelijkheid voor studenten om een OGOspecialisatie te volgen. Het idee achter het

Nadere informatie

Onderzoeksvraag Uitkomst

Onderzoeksvraag Uitkomst Hoe doe je onderzoek? Hoewel er veel leuke boeken zijn geschreven over het doen van onderzoek (zie voor een lijstje de pdf op deze site) leer je onderzoeken niet uit een boekje! Als je onderzoek wilt doen

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Weblogs 1 Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Iwan Wopereis Open Universiteit Nederland Peter Sloep

Nadere informatie

Hoe begeleiden we praktijkonderzoek in BNBSON? Jan Labbe. Verhaal 1. Verhaal 2. Praktijkonderzoek in BNBSON 1

Hoe begeleiden we praktijkonderzoek in BNBSON? Jan Labbe. Verhaal 1. Verhaal 2. Praktijkonderzoek in BNBSON 1 Hoe begeleiden we praktijkonderzoek in BNBSON? Jan Labbe Verhaal 1 Leerlingen ondervinden veel moeilijkheden in het eerste leerjaar Mijn collega s willen niet samenwerken Eerste oriëntatie: Er blijkt een

Nadere informatie

LERAREN ALS ONDERZOEKERS

LERAREN ALS ONDERZOEKERS LERAREN ALS ONDERZOEKERS door John Elliott Deze werkpapieren leveren bouwstenen en achtergronden voor de opleiding en nascholing voor Jenaplanonderwijs. Samenvatting: Aan de hand van een beknopte schets

Nadere informatie

Docentonderzoek binnen de AOS Bijeenkomst 8 Feedbackformulier bij het onderzoeksinstrument

Docentonderzoek binnen de AOS Bijeenkomst 8 Feedbackformulier bij het onderzoeksinstrument Docentonderzoek binnen de AOS Bijeenkomst 8 Feedbackformulier bij het onderzoeksinstrument Het doel van deze opdracht is nagaan of je instrument geschikt is voor je onderzoek. Het is altijd verstandig

Nadere informatie

MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten.

MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten. Inhouden en doelen van de opdrachten in de praktijkcomponent van de SLO en de GLO van BEO MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten. de student geeft 10 à 20 minuten

Nadere informatie

Uitwisseling zal steeds gebeuren na overleg tussen docenten, stagebegeleiders, verantwoordelijken SLO van de instellingen.

Uitwisseling zal steeds gebeuren na overleg tussen docenten, stagebegeleiders, verantwoordelijken SLO van de instellingen. Kader voor uitwisseling van docenten en studenten binnen de praktijkcomponent van de SLO en de GLO van BEO. 1. Uitgangspunten 1.1. Uitwisseling van studenten De uitwisselingsmogelijkheden zullen, binnen

Nadere informatie

Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek

Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek Verschenen in Nieuw Meesterschap, 2011 Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek Frank Cornelissen Vaak begin je in de opleiding je onderzoek

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Programma Huiswerk Evalueren van lesdoelen Presenteren van good practices Borgen in team of school - Highlights

Nadere informatie

LeerWerkPlan VLO fase 1, Zwolle

LeerWerkPlan VLO fase 1, Zwolle Akkoord, 11-11-2009/HMJ - Laatste opdracht vervangen door iets anders (is gelijk aan 1 e verplichte opdracht, voegt dus niets toe). Je kunt dit ook eerst even afwachten: er doet zich waarschijnlijk wel

Nadere informatie

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl 3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl Jo Voets, orthopedagoog, gedragstherapeut en pedagogisch directeur van het Centrum Bethanië (Genk), is al jarenlang een groot

Nadere informatie

Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs)

Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs) Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs) Opbouw van de stageleerlijn We schreven in onze visie op de opleiding dat we enerzijds willen vertrekken vanuit de student en

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN OPZET ACTIEONDERZOEK SCHOOLVERZUIM AANLEIDING Het samenwerkingsverband VO Amstelland en de Meerlanden heeft tot augustus 2013 de tijd om zich voor te bereiden op de uitvoering van de wet op de zorgplicht.

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

14 01 Versie 1 C3 Leren leren Tekst 3/1 Competentiematrix Observatie en evaluatie schema Deze competentiematrix werd ontwikkeld in samenwerking met

14 01 Versie 1 C3 Leren leren Tekst 3/1 Competentiematrix Observatie en evaluatie schema Deze competentiematrix werd ontwikkeld in samenwerking met 14 01 Versie 1 C3 Leren leren Tekst 3/1 Competentiematrix Observatie en evaluatie schema Deze competentiematrix werd ontwikkeld in samenwerking met Onderwijs en Opvoeding Beringen en aan de huistaakbegeleiders

Nadere informatie

Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal!

Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal! Symposium Twee Vlaamse professionaliseringsinitiatieven voor lerarenopleiders: het belang van onderzoek centraal! Congres voor lerarenopleiders, 4 februari 2016 Inleiding Belang van professionalisering

Nadere informatie

Onderwijsvernieuwing. We doen er allemaal aan mee.

Onderwijsvernieuwing. We doen er allemaal aan mee. Onderwijsvernieuwing We doen er allemaal aan mee. Maar. Welke kant willen we op? Wat speelt er in mijn team? Wil iedereen mee? Waar liggen de interesses? Waar zit de expertise? WAARIN GA IK INVESTEREN?

Nadere informatie

Onderzoek Uitstroomprofiel minor 2

Onderzoek Uitstroomprofiel minor 2 Hogeschool ipabo Amsterdam / Alkmaar Onderzoek Uitstroomprofiel minor 2 Bachelor 2011-2012 Dit document biedt een beschrijving voor studenten van de onderzoeksactiviteiten die de studenten zullen ondernemen

Nadere informatie

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat?

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? GP goes OGW Met OGW willen we de ontwikkeling van leerlingen zo goed mogelijk stimuleren. Dat vraagt van de docent én school

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren?

De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren? De professionele ontwikkeling van docenten: Nascholing of werkplekleren? Jan van Driel, POOLL Congres Leren op de werkplek Leuven, 7 januari 2015 Professionele ontwikkeling van docenten Professional development

Nadere informatie

Voorlichting 4-HAVO. Profielwerkstuk. 7 april 2016

Voorlichting 4-HAVO. Profielwerkstuk. 7 april 2016 Voorlichting 4-HAVO Profielwerkstuk 7 april 2016 Onderwerpen voorlichtingsbijeenkomst Wat is een profielwerkstuk (pws)? Het belang van het pws Alleen of samen? Onderwerpen van het pws Welke vorm heeft

Nadere informatie

Functieprofiel: Instructeur Functiecode: 0105

Functieprofiel: Instructeur Functiecode: 0105 Functieprofiel: Instructeur Functiecode: 0105 Doel Verzorgen van praktijkinstructie en practica ten behoeve van het onderwijs aan studenten en/of stagiaires, gericht op de ontwikkeling van kennis en vaardigheden

Nadere informatie

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner?

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner? REFLECTIEVE PRACTITIONER Hoe wordt je een scientist-practitioner? 29 januari 2016 Boukje Dijkstra Inituïtie, fingerspitzengefühl, patiënt en zijn verschillen staan centraal, patiënt is uniek, geen standaard

Nadere informatie

Case-based learning Een nuttige tool voor onderzoekend leren. Stephanie Vervaet EC Onderwijsinnovatie VIVES

Case-based learning Een nuttige tool voor onderzoekend leren. Stephanie Vervaet EC Onderwijsinnovatie VIVES Case-based learning Een nuttige tool voor onderzoekend leren Stephanie Vervaet EC Onderwijsinnovatie VIVES Uitgangspunt van het project SCIENCE ENGINEERIN G Wetenschap Onderzoeken staat centraal Wetenschappelijke

Nadere informatie

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 MODULE Didactische competentie oefenlessen A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 Aantal

Nadere informatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie door: Wietse van der Linden Onderzoek??? Waarom moeten studenten leren onderzoek

Nadere informatie

BIJLAGE 5: ANALYSESCHEMA

BIJLAGE 5: ANALYSESCHEMA BIJLAGE 5: ANALYSESCHEMA In dit analyse-instrument vind je de criteria voor kwalitatieve stagebegeleiding, geordend in vier grote categorieën: visie op stages en kwaliteitszorg (wat willen we?), deskundigheid

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Feedforward en beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase studiejaar 2014-2015 VT-DT Beoordelingsformulier afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Onderzoek in Onderwijs binnen de lerarenopleiding

Onderzoek in Onderwijs binnen de lerarenopleiding Onderzoek in Onderwijs binnen de lerarenopleiding @Leraren(opleiding) Belofte voor de toekomst KATHO Kortrijk 25 oktober 2012 Sylvia Mommaerts, Jonathan Cops, Anne Slaets, Joke Torbeyns, Ann Van Hooste,

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

Inhoud: Opdracht 1 pagina 2 Opdracht 2 pagina 3 Opdracht 3 pagina 4 Opdracht 4 pagina 5 Opdracht 5 pagina 6

Inhoud: Opdracht 1 pagina 2 Opdracht 2 pagina 3 Opdracht 3 pagina 4 Opdracht 4 pagina 5 Opdracht 5 pagina 6 Leerwerkplan leerjaar 2 2007 2008 Handtekening instituutbegeleider Naam student : Erik Postema Student nummer : 1006851 Klas : DLO2 metaal Opmerkingen werkplekbegeleider Opmerkingen en eindoordeel instituutbegeleider

Nadere informatie

Co-teaching voor inclusie. Onderzoeksproject

Co-teaching voor inclusie. Onderzoeksproject Onderzoeksproject Koppeling aan onderzoek Terugblik 2014-2015 Concept Ondersteuning Prototype Diepte-interviews Terugblik 2014-2015 6 derdejaarsstudenten en 6 ankerscholen Verwerven inclusiecompetenties

Nadere informatie

Hoe kijken leraren? Didiclass, onderzoek en wat daaruit volgt

Hoe kijken leraren? Didiclass, onderzoek en wat daaruit volgt Hoe kijken leraren? Didiclass, onderzoek en wat daaruit volgt Bijdrage aan de 5 e landelijke Didiclass-gebruikersdag 27 november 2009 Dr. Niels Brouwer Video s s van onderwijs: edutainment of onderzoeksmiddel?

Nadere informatie

LeerWerkPlan VLO fase 2, Zwolle

LeerWerkPlan VLO fase 2, Zwolle 12-10-2010 VLO fase 2, Zwolle Leerwerkplan leerjaar 1 Opmerkingen Werkplekbegeleider Handtekening Opdracht 1 Competentie gericht leren B4 Organisatorisch gedragsindicator: B 4.5 B6 Competent in het samenwerken

Nadere informatie

4 Testen en optimaliseren

4 Testen en optimaliseren Alle wegwijzers in de fase: 4 Testen en optimaliseren 4.1 Je ontwerp testen bij de doelgroep (74) 4.2 Je ontwerp voorleggen aan een expert (75) 4.3 Je ontwerp voorleggen aan de opdrachtgever (76) 4.4 Je

Nadere informatie

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Vraagstelling/Probleemstelling Omschrijving: De opleiding via afstandsonderwijs is ontstaan vanuit een vraag op de arbeidsmarkt. Er was een tekort

Nadere informatie

PRACTICE DEVELOPMENT: EEN BESCHRIJVING VANUIT DE THEORIE 11. 1 Practice Development 13 B PRACTICE DEVELOPMENT TOEGEPAST IN DE PRAKTIJK 45

PRACTICE DEVELOPMENT: EEN BESCHRIJVING VANUIT DE THEORIE 11. 1 Practice Development 13 B PRACTICE DEVELOPMENT TOEGEPAST IN DE PRAKTIJK 45 Inhoud A PRACTICE DEVELOPMENT: EEN BESCHRIJVING VANUIT DE THEORIE 11 1 Practice Development 13 2 PDDOEN 31 B PRACTICE DEVELOPMENT TOEGEPAST IN DE PRAKTIJK 45 3 PD DOEN: plaatsbepaling in de GGZ 47 4 PDDOEN

Nadere informatie

Onderzoeksproject 1: Evy Meys, onderzoeker AWP-IO. De ondersteuning van sociale netwerkontwikkeling bij mensen met een beperking

Onderzoeksproject 1: Evy Meys, onderzoeker AWP-IO. De ondersteuning van sociale netwerkontwikkeling bij mensen met een beperking Onderzoeksproject 1: De ondersteuning van sociale netwerkontwikkeling bij mensen met een beperking Evy Meys, onderzoeker AWP-IO Samenwerken om te komen tot Professionele Ondersteuning van personen met

Nadere informatie

Voorstel en voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Mailadres: Telefoonnummer: Naam/namen van de presentatoren: en

Voorstel en voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Mailadres: Telefoonnummer: Naam/namen van de presentatoren: en Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Naam indiener Jolanda Cuijpers Mailadres: jolanda.cuijpers@leijgraaf.nl Telefoonnummer: 0618184849 Naam/namen van de presentatoren: Marielle den

Nadere informatie

Reflectieopdracht. 1 http://www.studielicht.be. Inhoud. Wat is het nut van reflecteren? Hoe ga ik aan de slag?

Reflectieopdracht. 1 http://www.studielicht.be. Inhoud. Wat is het nut van reflecteren? Hoe ga ik aan de slag? Reflectieopdracht Inhoud Wat is het nut van reflecteren?... 1 Hoe ga ik aan de slag?... 1 Hoe reflecteer ik met het kernkwadrant van Ofman?... 2 Hoe gebruik ik de reflectiecirkel van Korthagen?... 3 Waarmee

Nadere informatie

Studenten aan de slag met TALENTEN tijdens buitenlandse stages. Kristien Lacluyse, Ann Van Hooste, Hilde Loenders

Studenten aan de slag met TALENTEN tijdens buitenlandse stages. Kristien Lacluyse, Ann Van Hooste, Hilde Loenders Studenten aan de slag met TALENTEN tijdens buitenlandse stages Kristien Lacluyse, Ann Van Hooste, Hilde Loenders Overzicht Even voorstellen Situering onderzoek Grenzen verleggen: Droom of realiteit? Buitenlandse

Nadere informatie

Overzicht van tabellen 13. Overzicht van figuren 15. Voorwoord 17. Inleiding 19

Overzicht van tabellen 13. Overzicht van figuren 15. Voorwoord 17. Inleiding 19 Inhoudsopgave Overzicht van tabellen 13 Overzicht van figuren 15 Voorwoord 17 Inleiding 19 Ontwikkelingen in het Hoger Beroepsonderwijs 19 Praktijkgericht Onderzoek 21 De focus van dit boek 23 De structuur

Nadere informatie

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEF TOETSEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN LECTOR ONDERWIJSEXCELLENTIE ROOSEVELT CENTRE FOR EXCELLENCE IN EDUCATION HOGESCHOOL ZEELAND HET DOEL VAN DEZE LEZING - Ingaan op formatief

Nadere informatie

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars.

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. Auteur: Anneke Lucassen Zelfevaluatie begeleiden bij zelfstandig

Nadere informatie

KWALON Conferentie 13 december 2012. Methodenleer aan de universiteit: ontwerpen, uitvoeren en reflecteren. Inge Bleijenbergh

KWALON Conferentie 13 december 2012. Methodenleer aan de universiteit: ontwerpen, uitvoeren en reflecteren. Inge Bleijenbergh KWALON Conferentie 13 december 2012 Methodenleer aan de universiteit: ontwerpen, uitvoeren en reflecteren Inge Bleijenbergh Bijdrage Het bieden van inzicht in en reflecteren op de plaats en organisatie

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding SLO Module Didactische competentie stage 3 Code E6 DCS3 Lestijden 40 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 150 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding

Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding Helmond, 16 juni 2016 Puck Lamers Master Onderwijswetenschappen Radboud Universiteit Nijmegen drs. Monique van der Heijden dr. Jeannette Geldens Kempelonderzoekscentrum

Nadere informatie

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Stappenplan HARRIE training 1 Inleiding Deze trainingsopzet voor de ondersteuning van HARRIE maakt onderdeel uit van de toolbox Autiproof werkt!. Het is opgesteld om

Nadere informatie

kempelscan K1-fase Eerste semester

kempelscan K1-fase Eerste semester kempelscan K1-fase Eerste semester Kempelscan K1-fase eerste semester 1/6 Didactische competentie Kern 3.1 Didactisch competent Adaptief omgaan met leerlijnen De student bereidt systematisch lessen/leeractiviteiten

Nadere informatie

me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started

me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started me nse nkennis Competentiegericht opleiden in de BIG opleidingen Getting started Inhoud Competentiegericht opleiden 3 Doel van praktijktoetsen 4 Wijze van evalueren en beoordelen 4 Rollen 5 Getting started

Nadere informatie

3.1 Werkt aan deskundigheidsbevordering en professionalisering van het beroep 3.6 Evalueert de geboden ondersteuning

3.1 Werkt aan deskundigheidsbevordering en professionalisering van het beroep 3.6 Evalueert de geboden ondersteuning Specificaties Medewerker Maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Onderzoeksvaardigheden Training In elk werkgebied kan onderzoek plaatsvinden. Voorbeelden: onderzoek naar het welzijn

Nadere informatie

GROEIDOSSIER Praktijk SOV

GROEIDOSSIER Praktijk SOV GROEIDOSSIER Praktijk SOV 2016 2017 Arteveldehogeschool Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Kattenberg 9 B-9000 Gent Tel.: 09 234 82 70 Fax: 09 234 80 01 www.arteveldehogeschool.be/oso/stage

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GMW Geïntegreerde competentieverwerving 2 AD2 40 n.v.t. 220 JA aanvragen

Nadere informatie

Actieonderzoek: wat?

Actieonderzoek: wat? PRAKTIJKVERHAAL OVER ACTIEONDERZOEK VOOR LERAREN Gilbert Deketelaere Sint-Godelievecollege Gistel-Eernegem Actieonderzoek: wat? Groot onderhoud van zelfevaluatie op microniveau Cyclisch proces Reflectie

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Emancipatorisch werken 2 (G2) Code: G2 Cluster: 3 Academiejaar: 2014-2015 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal:

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Co-teaching voor Inclusie in de lagere school. Elke Van Nieuwenhuyze en Liesbet Decroos BALO Odisee-Waas

Co-teaching voor Inclusie in de lagere school. Elke Van Nieuwenhuyze en Liesbet Decroos BALO Odisee-Waas Co-teaching voor Inclusie in de lagere school Elke Van Nieuwenhuyze en Liesbet Decroos BALO Odisee-Waas Co-teaching voor Inclusie in de lagere school een praktijkvoorbeeld binnen de zichtlijn: leraren,

Nadere informatie

Evalueren en attesteren in functie van schoolloopbaanbegeleiding. Mark Verbelen

Evalueren en attesteren in functie van schoolloopbaanbegeleiding. Mark Verbelen Evalueren en attesteren in functie van schoolloopbaanbegeleiding Mark Verbelen Opwarmertjes Alle evaluatiegegevens die verzameld worden, worden meegenomen in de punten voor dagelijks werk. De klassieke

Nadere informatie

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 Interpersoonlijke competentie Kern 1.2 Inter-persoonlijk competent Communiceren in de groep De student heeft zicht op het eigen communicatief gedrag in de klas

Nadere informatie

COMPETENTIETOETSEN IN HBO OPLEIDINGEN

COMPETENTIETOETSEN IN HBO OPLEIDINGEN COMPETENTIETOETSEN IN HBO OPLEIDINGEN COMPETENT GETOETST TOETSEN & EXAMINEREN IN HET HBO ANTOINETTE VAN BERKEL HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM 4 OKTOBER 2016 1 DOCENTEN AAN HET WOORD Wat is adequaat bewijs om

Nadere informatie

Interpersoonlijk competent

Interpersoonlijk competent Inhoudsopgave Inhoudsopgave...0 Inleiding...1 Interpersoonlijk competent...2 Pedagogisch competent...3 Vakinhoudelijk & didactisch competent...4 Organisatorisch competent...5 Competent in samenwerken met

Nadere informatie

Het begeleiden van studenten in de SLO Gedragswetenschappen.

Het begeleiden van studenten in de SLO Gedragswetenschappen. U bent van harte uitgenodigd op de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Mentorendag Specifieke Lerarenopleiding Gedragswetenschappen Het begeleiden van studenten in de SLO Gedragswetenschappen.

Nadere informatie

De volledig uitgewerkte stageleerlijn vind je op deze zelfde omgeving (Algemene documenten stageleerlijn)

De volledig uitgewerkte stageleerlijn vind je op deze zelfde omgeving (Algemene documenten stageleerlijn) Visie op stage Uitgangspunten De invoering van de basiscompetenties was voor de opleiding kleuteronderwijs een grote uitdaging. Niet alleen attitudes, vaardigheden en kennis kregen een prominentere plaats

Nadere informatie

waarbij de leerkracht er toe doet

waarbij de leerkracht er toe doet Een geïntegreerde socioemotionele leerlingenbegeleiding waarbij de leerkracht er toe doet Workshop Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Gent Karen Jacobs, Universiteit Antwerpen 1. De SEG-vragenlijst WERKMOMENT

Nadere informatie

Kwaliteitszorg en/of het beleidsvoerend vermogen van scholen!? Jan Vanhoof SOK-studiedag 10 december 2010

Kwaliteitszorg en/of het beleidsvoerend vermogen van scholen!? Jan Vanhoof SOK-studiedag 10 december 2010 Kwaliteitszorg en/of het beleidsvoerend vermogen van scholen!? Jan Vanhoof SOK-studiedag 10 december 2010 1 Wat verwacht men van een top - school? Decreet betreffende de kwaliteit van onderwijs Art 4.

Nadere informatie

Hoe kijkt de Vlaamse onderwijsinspectie naar evalueren in scholen?

Hoe kijkt de Vlaamse onderwijsinspectie naar evalueren in scholen? Hoe kijkt de Vlaamse onderwijsinspectie naar evalueren in scholen? Mechelen 25 september 2015 Angelsaksische landen Evaluation Assessment Nederlands Assessment als deel van evaluatie Alternatieve evaluatie

Nadere informatie

Aan de slag met toetsgegevens: van valkuil naar stappenplan. Jan Vanhoof. SOK-studiedag 7 december 2012

Aan de slag met toetsgegevens: van valkuil naar stappenplan. Jan Vanhoof. SOK-studiedag 7 december 2012 Aan de slag met toetsgegevens: van valkuil naar stappenplan Jan Vanhoof SOK-studiedag 7 december 2012 0 Inhoud van deze lezing 1. Het concept geïnformeerde (school)ontwikkeling 2. Wat weten we hierover?

Nadere informatie

Studiedag Lerarenopleiding GZW Evalueren in de gezondheidswetenschappen

Studiedag Lerarenopleiding GZW Evalueren in de gezondheidswetenschappen Studiedag Lerarenopleiding GZW Evalueren in de gezondheidswetenschappen Workshop 1 Integratief evalueren d.m.v. een casustoets Katrien Staessens Sint-Franciscusinstituut voor verpleegkunde Leuven 29 april

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie