Polyfarmacie: The Good, The Bad and the Ugly

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Polyfarmacie: The Good, The Bad and the Ugly"

Transcriptie

1 Polyfarmacie: The Good, The Bad and the Ugly GGG-congres 3 april 2014 Prof. dr. Han de Gier Basiseenheid Farmacotherapie & Farmaceutische Patiëntenzorg mm-dd-yy 2 Polyfarmacie ( 5 Rx/s langdurig gebruikt) Van alle bezoekers van openbare apotheken gebruikt 1 op de 10 meer dan vijf geneesmiddelen langdurig en zijn daarmee polyfarmaciepatiënt. Bij senioren loopt dit op tot 1 op de 3 gebruikers van geneesmiddelen (bron: SFK) 1

2 mm-dd-yy 3 The Good Je kunt oud worden met polyfarmacie! MDR Polyfarmacie bij ouderen (2012) Gestructureerde medicatieanamnese bij opname in een ziekenhuis geeft minder potentieel schadelijke gevolgen van discrepanties (proefschrift Carla Drenth, 2013) Gestructureerde beoordeling van ontslagmedicatie in de openbare apotheek noodzaakt bij 70% van de ontslagen patiënten tot overleg met de specialist (Geurts et al, 2013) Thuisconsult en medicatiebeoordeling door openbaar apotheker verminderde het aantal farmacotherapeutische problemen met 28% (proefschrift Henk-Frans Kwint, 2013) NZa-beleidsregel prestatiebekostiging farmaceutische zorg (2014) mm-dd-yy 4 Aanbeveling uit MDR 2012 Selecteer voor een medicatiebeoordeling patiënten die 65 jaar of ouder zijn en die 5 of meer geneesmiddelen chronisch gebruiken en minimaal 1 van de volgende risicofactoren hebben: - verminderde nierfunctie (egfr < 50 ml/min/1,73m2 ); - verminderde cognitie (dementie (ICPC P70) of aanwijzingen voor geheugenstoornissen en andere cognitieve stoornissen (ICPC P20)); - verhoogd valrisico (1 of meer maal gevallen in de voorgaande 12 maanden); - signalen van verminderde therapietrouw; - niet zelfstandig wonend (verzorgings- of verpleeghuis); - niet geplande ziekenhuisopname. 2

3 NZa Prestatiebeschrijvingen farmacie Medicatiebeoordeling chronisch UR-geneesmiddelengebruik (nieuwe versie beleidsregel per , gebaseerd op de wijze van werken zoals beschreven in de Multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij ouderen uit 2012, maar niet beperkt tot ouderen) Prestatiebeschrijving Een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele (veelal oudere) patiënt door arts, apotheker en patiënt (en/of mantelzorger of andere verzorgenden) op basis van een periodieke gestructureerde, kritische evaluatie van de medische-, farmaceutische- en gebruiksinformatie. Deze prestatie kan enkel worden gedeclareerd indien er een medische of farmaceutische noodzaak bestaat. mm-dd-yy 6 The Bad Determinanten voor vermijdbare geneesmiddelgerelateerde ziekenhuisopnames (Leendertse et al., 2008) Potentieel vermijdbare bijwerkingen (HARM, 2006; IPCI, 2007) Regeling reden van voorschrijven op recept weinig opgevolgd (slechts 15%) (Holsappel et al, 2013) Start van chronische medicatie wordt onvoldoende structureel begeleid ( tweede uitgifte niet als NZaprestatie vastgesteld) 3

4 Determinanten voor vermijdbare geneesmiddelgerelateerde ziekenhuisopnames (Leendertse et al., 2008) Variabele Risico: OR (95%CI) Minder zelfstandige woonsituatie 3,0 (1,4-6,5) Verminderde cognitie 11,9 (3,9-36,3) Verminderde nierfunctie 2,6 (1,6-4,2) Therapie-ontrouw 2,3 (1,4-3,8) Multimorbiditeit 1-3 aandoeningen 4 aandoeningen 5,9 (2,2-15,5) 8,1 (3,1-21,7) Polyfarmacie ( 5 geneesmiddelen, chronisch gebuikt) 2,7 (1,6-4,4) Potentieel vermijdbare bijwerkingen (HARM, 2006; IPCI, 2007) Potentieel vermijdbare bijwerking Aantal Belangrijkste risico geneesmiddelgroepen Gastro-intestinale/andere bloeding 84 Anticoagulantia Trombocytenaggregatieremmers NSAID s Elektrolytenstoornis/ dehydratie 30 Diuretica RAS-remmers (hyperkaliëmie) Fractuur 26 Psychofarmaca (valincidenten) Corticosteroïden (via osteoporose) Ontregeling/uitlokking diabetes 20 Bloedglucoseverlagende middelen (vooral hypoglykemie) Corticosteroïden (hyperglykemie) Nierinsufficiëntie/hartfalen 13 RAS-remmers (alleen nierinsufficiëntie) NSAID s (nierinsufficiëntie/hartfalen) Constipatie 11 Opioïden Bradycardie 10 Cardiale middelen (digoxine, sotalol) Totaal 194 4

5 mm-dd-yy 9 The Ugly Medicatiehistories in het HIS en AIS zijn in ca. 40% van de gevallen onjuist of onvolledig (Floor-Schreudering et al, 2009; DCA, 2013) Nog altijd belemmeringen bij implementatie van medicatieoverdracht en medicatiebeoordeling (Lambooij et al., 2013): ICT-infrastructuur en elektronische beschikbaarheid van data Bekostiging en samenwerking (communicatie en afspraken over verantwoordelijkheidsverdeling) Betaalbaarheid Onderzoek Mirke Pijpker (RuG): 242 openbaar apothekers All-in-one contracten: gem. 77 minuten voor medicatiebeoordeling Separaat contract: gem. 120 minuten voor medicatiebeoordeling 2012 t.o.v. 2011: 18% meer medicatiebeoordelingen verwacht voor All-in-one tarief, terwijl 54% meer medicatiebeoordelingen verwacht voor separaat contract met zorgverzekeraar Pharm Wkbld 2012;147;

6 mm-dd-yy 11 Bron: Room for Review, 2002, NHS mm-dd-yy 12 Meer onderzoek noodzakelijk Only nine studies reported hard outcomes, such as hospital (re)admissions; however, these studies had different results, not all of which were statistically significant. Randomized controlled trials should be able to describe hard outcomes, but large patient groups will be needed to perform such studies. Studies also showed that when cooperation between healthcare providers and patients occurred, more drug-related problems were defined and solved. 6

7 Cyclus FPZ, patiënt(perspectief) in elke stap betrokken 13 Wat vertellen we de patiënt? mm-dd-yy 14 2 nieuwe NPCF kaarten - Bewustwording - Voorbereiding op MBO (voorbeeld bestaande kaart è ) 7

8 Operational Management Processing patients i.p.v. processing prescriptions Figure 4. An operational model for the community pharmacy geriatric care service process (Broesamle TC, 2013) Noodzakelijke informatie-elementen MBO (1) mm-dd-yy 16 Kwetsbaarheid als signaleringsfunctie (klinische beslissing arts, i.s.m. apotheker en/of mantelzorger) Aanvullende risicofactoren (HARM determinanten) Farmacotherapeutische anamnese (doelen/verwachtingen/ wensen/zorgen/overtuigingen patiënt, werkelijk gebruik en stoppen van medicatie, zelfzorgmedicatie, bijwerkingen, intoleranties, interacties met alcohol, drugs, voedingsmiddelen, leefwijzen) indicaties en labwaarden è uitwisselingsbericht (met toestemming patiënt) Farmacotherapeutische analyse, vls MDR è uitwisselingsbericht met uitkomst analyse en bespreekpunten (incl. algemene informatie uit anamnese) 8

9 mm-dd-yy 17 Noodzakelijke informatie-elementen MBO (2) Opstellen farmacotherapeutisch behandelplan (FBP): prioritering belangrijkste FTPs, behandeldoelen en acties (wie doet wat, wanneer en waar en wie stemt af met de patiënt?) è uitwisselingsbericht met conceptbehandelplan (incl. algemene informatie uit anamnese) Vaststellen FBP (bespreken met patiënt en/of diens verzorger) è uitwisselingsbericht met definitief behandelplan (incl. acties en algemene informatie uit de anamnese; ook een patiëntversie) Follow-up en evaluatie: definitieve FBP gebruiken voor communicatie naar 2 e lijn; patiënt geeft aan wat nodig is om FBP uit te kunnen voeren. Met dank aan werkgroepleden Informatie-elementen MBO: Monique Verduijn (NHG), Khing Njoo (NHG), Petra Hoogland (Service Apotheek), Rogier Hofman (Mediq), Jan-Willen ten Pas (VKAN), Chris Tromp (Health Base), Willemijn Meijer (KNMP) en Anne Leendertse (Julius Centrum) 9

Polyfarmacie bij ouderen. Renate Schoemakers AIOS Ziekenhuisfarmacie 12 november 2015

Polyfarmacie bij ouderen. Renate Schoemakers AIOS Ziekenhuisfarmacie 12 november 2015 Polyfarmacie bij ouderen Renate Schoemakers AIOS Ziekenhuisfarmacie 12 november 2015 Inhoud Inleiding Farmacokinetiek Farmacodynamiek Problemen bij polyfarmacie Medicatiebeoordeling Take home messages

Nadere informatie

Harm 2 studie: Medicatieveiligheid en communicatie. Prof. dr. Miriam CJM Sturkenboom Erasmus MC, afdeling Medische Informatica

Harm 2 studie: Medicatieveiligheid en communicatie. Prof. dr. Miriam CJM Sturkenboom Erasmus MC, afdeling Medische Informatica Harm 2 studie: Medicatieveiligheid en communicatie Prof. dr. Miriam CJM Sturkenboom Erasmus MC, afdeling Medische Informatica IPCI vs. HARM studie in 2005 Jaarlijks 10.000-16.000 vermijdbare opnamen Design

Nadere informatie

27-11-14. Polyfarmacie KENNISMAKING POLYFARMACIE. Programma. Doel. Casus 1. Kennismaking. Doel. Polyfarmacie. Moderne Dementiezorg.

27-11-14. Polyfarmacie KENNISMAKING POLYFARMACIE. Programma. Doel. Casus 1. Kennismaking. Doel. Polyfarmacie. Moderne Dementiezorg. Programma Polyfarmacie Kennismaking Doel Polyfarmacie Moderne Dementiezorg Wilma Knol Marjorie Nelissen-Vrancken Dementie Voorkomen en aanpak problemen Aan de slag in de praktijk 25 november 2014 Doel

Nadere informatie

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 INSPIRE klantenevenement 14 november 2013 Inhoud Farmacie 2013 Workshop scenario analyse Toekomstbeeld VJA Praktijkvoorbeelden Visiedocument Jonge Zorgverleners

Nadere informatie

Voor 2016 worden de volgende prestaties apart, dat wil zeggen naast de prestatie Terhandstelling van een URgeneesmiddel,

Voor 2016 worden de volgende prestaties apart, dat wil zeggen naast de prestatie Terhandstelling van een URgeneesmiddel, Artikel 1 Beloning van zorgprestaties Net als voorgaande jaren zal Zilveren Kruis in 2016 farmaceutische zorgprestaties separaat van de prestatie Terhandstelling van een UR-geneesmiddel belonen. Voor 2016

Nadere informatie

Carolien van der Linden Wim van der Minne Sjoukje Troost

Carolien van der Linden Wim van der Minne Sjoukje Troost Carolien van der Linden Wim van der Minne Sjoukje Troost Opening Casus Theorie: Fouten bij medicatie overdracht Bespreking in groepen Wat draag je over aan collega? Automatisering en overdracht gegevens

Nadere informatie

Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg

Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg Dr Carolien Sino Hogeschool Utrecht Instituutsdirecteur-Onderzoeker Carolien.sino@hu.nl Voorstellen onderwijs Promotie zorgpraktijk onderzoek

Nadere informatie

IBOM-2. Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis

IBOM-2. Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis IBOM-2 Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis Abeer Ahmad Ruth Mast Giel Nijpels Jacqueline Dekker Piet Kostense Jacqueline Hugtenburg Afdelingen Klinische

Nadere informatie

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen.

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen. Toolkit polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie 3. De continuïteit

Nadere informatie

STRIP. Gemiddeld geneesmiddelengebruik. Medicatie review: STRIP. Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN

STRIP. Gemiddeld geneesmiddelengebruik. Medicatie review: STRIP. Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN STRIP Optimaliseren van farmacotherapie Even STRIPPEN Dr. Paul Jansen, klinisch geriater klinisch farmacoloog Afdeling Geriatrie en EPHOR UMC Utrecht Medicatie review: STRIP Selectie patiënten voor medicatiebeoordeling:

Nadere informatie

Polyfarmacie bij ouderen

Polyfarmacie bij ouderen Polyfarmacie bij ouderen Bas van de Steeg, apotheker 30 mei 2015 De context Bohemean Polypharmacy: https://www.youtube.com/watch?v=lp3pfjkozl8 Onderwerpen Ouderdom komt met gebreken? Polyfarmacie komt

Nadere informatie

KNMP-richtlijn. Medicatiebeoordeling

KNMP-richtlijn. Medicatiebeoordeling KNMP-richtlijn Medicatiebeoordeling Geautoriseerd 28 november 2013 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Reikwijdte 1.2 Definitie en plaatsbepaling medicatiebeoordeling 1.3 Kengetallen medicatiebeoordeling 1.4

Nadere informatie

Medicatieveiligheid : focus op de patiënt

Medicatieveiligheid : focus op de patiënt Medicatieveiligheid : focus op de patiënt 26 mei 2011 Froukje Boersma, specialist ouderengeneeskunde UMCG, Lentis/Dignis Opbouw presentatie 1. Medicatieveiligheid achtergrond 2. Patiënt risicofactoren

Nadere informatie

Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker

Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse HARM-onderzoek fouten kosten risicofactoren frequentie 1 op de 18 Leendertse et al. Arch Intern

Nadere informatie

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Medicatiebeoordeling is een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele patiënt door arts, apotheker en patiënt op basis

Nadere informatie

Eindverslag Implementatie- en evaluatieproject Polyfarmacie bij ouderen

Eindverslag Implementatie- en evaluatieproject Polyfarmacie bij ouderen Eindverslag Implementatie- en evaluatieproject Polyfarmacie bij ouderen Colofon Projectnummer ZonMw 150020045.1 Projectleider drs. Jacintha van Balen, Nederlands Huisartsen Genootschap Projectgroep drs.

Nadere informatie

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) PRESTATIEBESCHRIJVINGBESCHIKKING Nummer Datum ingang Datum beschikking Datum verzending TB/CU-5068-01 1 januari 2014 26-07-2013 31-07-2013 Volgnr. Geldig tot Behandeld door directie Zorgmarkten Cure De

Nadere informatie

BROKIS Zorgcoach BENU Check

BROKIS Zorgcoach BENU Check BROKIS Zorgcoach BENU Check De online tool ter ondersteuning van de farmaceutische zorg in de BENU apotheek Versie 31 maart 2015 1 Inleiding BENU Check De BENU Check is een online tool die gebruikt kan

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS

VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS VEILIGHEID & VOORSCHRIJVEN VAN MEDICATIE SARAH JANUS OVER MIJ Veiligheid & voorschrijven van medicatie 6-11-2014 2 IK ZAL HET VANDAAG HEBBEN OVER Onderzoek doen OF waarom onderzoek doen leuk is en soms

Nadere informatie

Handleiding SAMRT. Service Apotheek Medicatie Review Tool

Handleiding SAMRT. Service Apotheek Medicatie Review Tool Handleiding SAMRT Service Apotheek Medicatie Review Tool Inhoud Inleiding 3 Beschrijving van het proces 7 Algemeen 7 Selectie cliënten 7 Contractafspraken 7 Vrij selectie 8 NControldossier 8 Persoonlijke

Nadere informatie

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) PRESTATIEBESCHRIJVINGBESCHIKKING Nummer Datum ingang Datum beschikking Datum verzending TB/CU-5075 1 januari 2015 6 oktober 2014 9 oktober 2014 Volgnr. Geldig tot Behandeld door 2 onbepaald directie Zorgmarkten

Nadere informatie

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) PRESTATIEBESCHRIJVINGBESCHIKKING Nummer Datum ingang Datum beschikking Datum verzending TB/CU-5075-03 1 januari 2015 17 december 2014 19 december 2014 Volgnr. Geldig tot Behandeld door 3 onbepaald directie

Nadere informatie

Medicatieoverdracht protocol Verpleeghuizen

Medicatieoverdracht protocol Verpleeghuizen Medicatieoverdracht protocol Verpleeghuizen Van toepassing op Medewerkers Zorg en cliënten Datum vaststelling Versie 18 januari 2011 Evaluatiedatum INHOUD MEDICATIEOVERDRACHT PROTOCOL 1. Doel... 1 2. Beschrijving..

Nadere informatie

Medicatiebeoordeling 2014 IS DE MEDICATIEBEOORDELING NOG WEL NODIG? Farmacotherapeutische zorg. Simpele model. Hypertensie geneesmiddel

Medicatiebeoordeling 2014 IS DE MEDICATIEBEOORDELING NOG WEL NODIG? Farmacotherapeutische zorg. Simpele model. Hypertensie geneesmiddel Medicatiebeoordeling 2014 Rob van Marum Bijz. hoogleraar Farmacotherapie bij ouderen Farmacotherapeutische zorg IS DE MEDICATIEBEOORDELING NOG WEL NODIG? Rationeel voorschrijven - STOPP/START criteria

Nadere informatie

Multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij ouderen 2012

Multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij ouderen 2012 Multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij ouderen 2012 Organisatie/initiatief Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG) Orde van Medisch Specialisten

Nadere informatie

25-04-15. Wat doet Ephor. Bij voorschrijven aan ouderen maak ik het meest gebruik van: Preregistratie studies en de gebruikers van geneesmiddelen

25-04-15. Wat doet Ephor. Bij voorschrijven aan ouderen maak ik het meest gebruik van: Preregistratie studies en de gebruikers van geneesmiddelen Bij voorschrijven aan ouderen maak ik het meest gebruik van: Medicatieadviezen voor kwetsbare ouderen 1. De algemene informatie in het FK 2. De specifieke informatie over ouderen in het FK 3. De SmPC 4.

Nadere informatie

Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en ontslagbegeleiding. Regio Amsterdam

Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en ontslagbegeleiding. Regio Amsterdam Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en ontslagbegeleiding Regio Amsterdam Amsterdam, 11 juni 2014 SIGRA sectie Ziekenhuizen Convenant medicatieoverdracht polikliniekbezoek, opname en

Nadere informatie

Polyfarmacie bij ouderen: Wilma Knol Klinisch geriater, klinisch farmacoloog

Polyfarmacie bij ouderen: Wilma Knol Klinisch geriater, klinisch farmacoloog Polyfarmacie bij ouderen: Wilma Knol Klinisch geriater, klinisch farmacoloog Disclosure Geen belangenverstrengeling Medicatie bij ouderen: is er een probleem? Facts: anno 2016 NL 3 miljoen 65+ 700.000

Nadere informatie

DRAAIBOEK PROJECT MEDICATIEBEOORDELINGSPROGRAMMA 2012

DRAAIBOEK PROJECT MEDICATIEBEOORDELINGSPROGRAMMA 2012 Draaiboek medicatiebeoordeling VGZ DRAAIBOEK PROJECT MEDICATIEBEOORDELINGSPROGRAMMA 2012 1.0 Inhoudsopgave 1.0 Inhoudsopgave pag. 1 2.0 Inleiding medicatiebeoordelingsprogramma pag. 2 2.1 Aanleiding 2.2

Nadere informatie

Platform PI: Communicatie en Therapietrouw. prof. dr. Trudi van den Bos voorzitter Platform PI

Platform PI: Communicatie en Therapietrouw. prof. dr. Trudi van den Bos voorzitter Platform PI Platform PI: Communicatie en Therapietrouw prof. dr. Trudi van den Bos voorzitter Platform PI Platform PI: structureel samenwerkingsverband Patiëntenorganisaties van chronisch zieken en koepelorganisaties

Nadere informatie

Hallo, overlopen wij eens uw medicatieschema?

Hallo, overlopen wij eens uw medicatieschema? Hallo, overlopen wij eens uw medicatieschema? Medicatieanamnese door apotheekassistenten Mevr. Lily Thienpont Mevr. Stefanie Vangampelaere Prof. dr. Peter De Paepe 21 mei 2015 2015 Universitair Ziekenhuis

Nadere informatie

Format Zelfrapportage

Format Zelfrapportage Format Zelfrapportage Zelfrapportage ApOP Visitatie opleider en opleidingsapotheek versie: 2.0, februari 2014 Apotheek: VOORAF INVULLEN Naam opleider (ApOP): BIG-nummer Naam gevestigd apotheker: VOORAF

Nadere informatie

Er komt een patiënt bij de (ziekenhuis)apotheek

Er komt een patiënt bij de (ziekenhuis)apotheek Er komt een patiënt bij de (ziekenhuis)apotheek Anne de Roos Trekker medicatieoverdracht NVZA en KNMP beleidsadviseur NVZ Medicatieoverdracht & ICT, Nictiz, KNMP, NVZA 27 september 2010 DE patiënt bestaat

Nadere informatie

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io CVRM kwetsbare ouderen Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Osteoporose: de feiten

Osteoporose: de feiten Reinier de Graaf Groep Osteoporose: de feiten Dieu Donne Niesten Orthopedisch chirurg RdGG CBO richtlijn 2011 Osteoporose is een chronische aandoening die in hoofdzaak bij ouderen voorkomt Mede als gevolg

Nadere informatie

Gedifferentiëerde WMG tarieven IR V-3-1-3

Gedifferentiëerde WMG tarieven IR V-3-1-3 Datum 15 oktober 2013 Versienummer 1/11 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027

Nadere informatie

Decompensatio cordis bij de geriatrische patiënt. CarVasz 21-11-2014 Katie Dermout, klinisch geriater

Decompensatio cordis bij de geriatrische patiënt. CarVasz 21-11-2014 Katie Dermout, klinisch geriater Decompensatio cordis bij de geriatrische patiënt. CarVasz 21-11-2014 Katie Dermout, klinisch geriater Epidemiologie Symptomatologie Diastolisch hartfalen Comorbiditeit Onderzoek Therapie Prognose Inhoud

Nadere informatie

Rationeel voorschrijven 3.0

Rationeel voorschrijven 3.0 Symposium Kennismanagement. Op weg naar medicatieveiligheid 3.0 Rationeel voorschrijven 3.0 Over EVS, FTO en Formularium Nieuwegein, 17 juni 2014 Gertjan Hooijman, FTO Asten Er was eens (20 jaar geleden)

Nadere informatie

Zorgverlening van uw apotheek minder risico door goede voorlichting

Zorgverlening van uw apotheek minder risico door goede voorlichting Zorgverlening van uw apotheek minder risico door goede voorlichting Medicijngebruik luistert nauw; het is nooit zonder risico. Uit onderzoek blijkt dat 65-plussers twee keer zo vaak in het ziekenhuis belanden

Nadere informatie

Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg

Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg Aanvulling op inkoopbeleid Huisartsenzorg en Multidisciplinaire zorg 2015-2016 Ingangsdatum 1 januari 2016 Inkoopbeleid huisartsen en multidisciplinaire zorg De afgelopen jaren is de zorgvraag in Nederland

Nadere informatie

Praktijk in de apotheek in wetenschap vervat

Praktijk in de apotheek in wetenschap vervat Praktijk in de apotheek in wetenschap vervat Greep uit lopend, door de KNMP gefinancierd onderzoek PW 20 20 05 2016 door Martina Teichert, Peter de Smet Farmaceutisch praktijkonderzoek beschrijft het handelen

Nadere informatie

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Medicatieveiligheid na ontslag uit het ziekenhuis

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Medicatieveiligheid na ontslag uit het ziekenhuis Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Medicatieveiligheid na ontslag uit het ziekenhuis SM Labots-Vogelesang, IC Heijboer-Vinks, AMS van Aarnhem, H Folmer, AGM Giesen, K de Leest, ME Numans, P

Nadere informatie

Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson. Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein

Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson. Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein Een praktijkvoorbeeld Patient gebruikt Sinemet 125 mg 4dd 1 Wordt opgenomen in ziekenhuis: Levodopa/carbidopa

Nadere informatie

Instellingsfarmacie. Benadering uit de prak4jk

Instellingsfarmacie. Benadering uit de prak4jk Instellingsfarmacie Benadering uit de prak4jk Doelstelling van deze avond Kennis vergroten van de specifieke situa4e in het verpleeghuis/verzorgingshuis Kennis vergroten over Geïndividualiseerde Distribu4e

Nadere informatie

De apotheker in de wijk. September 2014. Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie. Kwaliteitsrapport cover.

De apotheker in de wijk. September 2014. Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie. Kwaliteitsrapport cover. Kwaliteitsrapport De KNMP is de beroeps- en branche organisatie voor apothekers. Wij behartigen de belangen van leden, de branche en de farmacie in het algemeen. De apotheker in de wijk September 2014

Nadere informatie

Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico

Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico Geeske Peeters Susan Tett Samantha Hollingworth Danijela Gnijdic Sarah Hilmer Annette Dobson Ruth Hubbard Richtlijn Acuut Coronair Syndroom

Nadere informatie

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)

heeft krachtens de paragrafen 2 en 4 van hoofdstuk 4 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) PRESTATIEBESCHRIJVINGBESCHIKKING Nummer Datum ingang Datum beschikking Datum verzending TB/CU-5042-02 1 januari 2012 11 augustus 2011 15 augustus 2011 Volgnr. Geldig tot Behandeld door directie Zorgmarkten

Nadere informatie

Medicatieveiligheid na ontslag uit het ziekenhuis

Medicatieveiligheid na ontslag uit het ziekenhuis LESA pag. 1/7 Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Medicatieveiligheid na ontslag uit het ziekenhuis SM Labots-Vogelesang, IC Heijboer-Vinks, AMS van Aarnhem, H Folmer, AGM Giesen, K de Leest,

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Toetsing & Beoordeling in het e-portfolio Versie september 2013

Toetsing & Beoordeling in het e-portfolio Versie september 2013 Toetsing & Beoordeling in het e-portfolio Versie september 2013 In onderstaande tabel wordt per toetsinstrument beschreven hoe vaak het instrument in het eerste of tweede jaar van de opleiding moet worden

Nadere informatie

Werkdocument prestatie Gestructureerde complexe ouderenzorg

Werkdocument prestatie Gestructureerde complexe ouderenzorg Werkdocument prestatie Gestructureerde complexe ouderenzorg Beschrijving van de prestatie De module gestructureerde complexe ouderenzorg richt zich op de zorg aan ouderen van 75 jaar en ouder in de eerste

Nadere informatie

Vragen en antwoorden: reden van voorschrijven en uitwisselen laboratoriumwaarden

Vragen en antwoorden: reden van voorschrijven en uitwisselen laboratoriumwaarden Vragen en antwoorden: reden van voorschrijven en uitwisselen laboratoriumwaarden Reden van voorschrijven Waarom moet de arts de reden van voorschrijven op het recept vermelden? Om de patiënt nog betere

Nadere informatie

Actueel Informatie over het belang van het actuele medicatieoverzicht uit Therapy

Actueel Informatie over het belang van het actuele medicatieoverzicht uit Therapy Patiënteninformatie Actueel medicatieoverzicht Dialyse Informatie over het belang van het actuele medicatieoverzicht uit Therapy Actueel medicatie-overzicht Dialyse Informatie over het belang van het

Nadere informatie

)3= SULMV,PSOHPHQWHUHQ YDQ PHGLFDWLRQ UHFRQFLOLDWLRQ 6W /XFDV $QGUHDV =LHNHQKXLV

)3= SULMV,PSOHPHQWHUHQ YDQ PHGLFDWLRQ UHFRQFLOLDWLRQ 6W /XFDV $QGUHDV =LHNHQKXLV o o Bij opname: allergieën en contactpersoon achterhalen (verpleging en farmaceutisch consulent) De verpleging vult bij opname een formulier in. De farmaceutisch consulent voert de allergie (na verificatie

Nadere informatie

Psychofarmaca bij d e de ouderen Waarom slikken zij? A D. D Hooghe Hooghe

Psychofarmaca bij d e de ouderen Waarom slikken zij? A D. D Hooghe Hooghe Psychofarmaca bij de ouderen Waarom slikken zij? A. D Hooghe Psychofarmaca Benzodiazepines en aanverwanten Antidepressiva Antipsychotica Antipsychotica Assessment of antipsychotic prescribing in Belgian

Nadere informatie

nieuwsbrief voor stageverleners

nieuwsbrief voor stageverleners Juni 2013 nieuwsbrief voor stageverleners Uitgave Adres Redactie Universitair Centrum voor Farmacie Basiseenheid Farmacotherapie & Farmaceutische Patiëntenzorg Ant. Deusinglaan 1, 9713 AV Groningen Dick

Nadere informatie

Laaggeletterden in de apotheek. Utrecht 6-10-2015 Maria van den Muijsenbergh, huisarts / onderzoeker

Laaggeletterden in de apotheek. Utrecht 6-10-2015 Maria van den Muijsenbergh, huisarts / onderzoeker Laaggeletterden in de apotheek Utrecht 6-10-2015 Maria van den Muijsenbergh, huisarts / onderzoeker Laaggeletterdheid: Zoveel moeite met lezen en schrijven dat je niet goed kunt functioneren in het dagelijks

Nadere informatie

Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn

Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn Addendum bij richtlijn CVRM Wat is mijn plek? Marianne van den Berg, apotheker Stelling een: De kwetsbare ouderen zijn voor mij een van de belangrijkste doelgroepen

Nadere informatie

Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg

Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg Vroegsignaleren van medicatiegerelateerde problemen in de thuiszorg Signs and Symptoms Indicative of Potential Adverse Drug Reactions in Homecare Patients. JAMDA, Vol. 14, Issue 12, 920-925. Dec. 2013.

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Onderzoeken van PHARMO en Vonkeman Presentatie van regionale

Nadere informatie

Kerndocument Uitwerking van de Toekomstvisie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020

Kerndocument Uitwerking van de Toekomstvisie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020 Kerndocument Uitwerking van de Toekomstvisie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020 Voor vandaag. En morgen. Inhoudsopgave Voorwoord 4 1. Missie Farmaceutische Patiëntenzorg 2020 5 2 Visie Farmaceutische Patiëntenzorg

Nadere informatie

Het Individueel Zorgplan

Het Individueel Zorgplan Het Individueel Zorgplan Bedreiging of Gezamenlijke Kans? Hans in t Veen, longarts STZ Expertise Centrum Astma & COPD h.intveen@sfg.nl Wat is een IZP? Het IZP is de dynamische set van afspraken van de

Nadere informatie

Valproblematiek in de eerste en tweede lijn. Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht.

Valproblematiek in de eerste en tweede lijn. Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht. Valproblematiek in de eerste en tweede lijn Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht.nl Het komt vaak voor Het heeft belangrijke gevolgen Balans en veroudering

Nadere informatie

Bijlage 13 Integrale zorg voor kwetsbare ouderen 2016-2018

Bijlage 13 Integrale zorg voor kwetsbare ouderen 2016-2018 Bijlage 13 Integrale zorg voor kwetsbare ouderen 2016-2018 2018 Inleiding Ouderen blijven langer thuis wonen en dat leidt tot een grotere druk op de huisarts. Bovendien is door de stelselwijziging meer

Nadere informatie

Inleiding in de farmacotherapie

Inleiding in de farmacotherapie H. Elling Inleiding in de farmacotherapie Derde druk Houten 2013 V Voorwoord Inleiding in de farmacotherapie heeft als doel de basisbegrippen uit de farmacotherapie uit te leggen. Kennis van de basisbegrippen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Op weg naar de module ouderenzorg

Op weg naar de module ouderenzorg Op weg naar de module ouderenzorg Geïntegreerde zorg voor ouderen met multiproblematiek Stichting Gezondheidscentra Eindhoven Robert Vening Katinka Mijnheer 12 oktober Inhoud presentatie 1. Introductie

Nadere informatie

Farmacotherapie bij 80+ers. Cholinesteraseremmers bij M. Alzheimer. Waar zijn we eigenlijk mee bezig?

Farmacotherapie bij 80+ers. Cholinesteraseremmers bij M. Alzheimer. Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Farmacotherapie bij 80+ers Cholinesteraseremmers bij M. Alzheimer Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Cholinesteraseremmers bij M. Alzheimer Waar zij we eigenlijk mee bezig? David Jansen, AIOS klinische

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen Samenvatting Chronische nierschade (CNS) en de complicaties daarvan, veroorzaken, naast de grote persoonlijke impact, veel druk op gezondheidszorg voorzieningen. Door de vergrijzing en de toename van suikerziekte

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Zowel beleidsmakers en zorgverleners als het algemene publiek zijn zich meer en meer bewust van de essentiële rol van kwaliteitsmeting en - verbetering in het verlenen van

Nadere informatie

Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg

Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg Zorginkoopbeleid CZ Farmaceutische zorg 2015 Zorginkoopbeleid CZ 2015 Farmaceutische zorg Voorbehoud Gezien de snel wijzigende omstandigheden op het gebied van farmaceutische zorg behoudt CZ zich het recht

Nadere informatie

WERKAFSPRAKEN OVER COMMUNICATIE ROND KWETSBARE OUDEREN

WERKAFSPRAKEN OVER COMMUNICATIE ROND KWETSBARE OUDEREN WERKAFSPRAKEN OVER COMMUNICATIE ROND KWETSBARE OUDEREN Begripsbepaling De werkgroep hanteert het NHG Standpunt. Kwetsbare ouderen zijn: ouderen met complexe problematiek, die diverse aandoeningen hebben

Nadere informatie

Mevrouw van Duuren moet voor een geplande heupoperatie naar het ziekenhuis.

Mevrouw van Duuren moet voor een geplande heupoperatie naar het ziekenhuis. Mevrouw van Duuren moet voor een geplande heupoperatie naar het ziekenhuis. Brigit van Soest, Programmamanager Medicatieveiligheid KNMP, 14/11/2012 Na de operatie en verblijf in het ziekenhuis krijgt ze

Nadere informatie

CBO RICHTLIJN. Multidisciplinaire richtlijn Hartfalen 2010. Ad Bakx, cardioloog BovenIJ Ziekenhuis Amsterdam SAHO 28 juni 2011

CBO RICHTLIJN. Multidisciplinaire richtlijn Hartfalen 2010. Ad Bakx, cardioloog BovenIJ Ziekenhuis Amsterdam SAHO 28 juni 2011 CBO RICHTLIJN HARTFALEN Multidisciplinaire richtlijn Hartfalen 2010 Ad Bakx, cardioloog BovenIJ Ziekenhuis Amsterdam SAHO 28 juni 2011 ESC guidelines Richtlijn is gebaseerd op de ESC Guidelines for the

Nadere informatie

Polyfarmacie bij kwetsbare ouderen Inventarisatie van risico s en mogelijke interventiestrategieën

Polyfarmacie bij kwetsbare ouderen Inventarisatie van risico s en mogelijke interventiestrategieën Polyfarmacie bij kwetsbare ouderen Inventarisatie van risico s en mogelijke interventiestrategieën RIVM briefrapport 080027001/2013 L.C. Lemmens M. Weda Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid

Nadere informatie

Openbaar apotheker worden?

Openbaar apotheker worden? Openbaar apotheker worden? Doe de vervolgopleiding tot openbaar apotheker specialist Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie Inleiding Je bent klaar met je masterstudie farmacie,

Nadere informatie

9-07-2015. Medicijngebruik. een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO en apothekerskoepel KNMP

9-07-2015. Medicijngebruik. een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO en apothekerskoepel KNMP 9-07-2015 Medicijngebruik een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO en apothekerskoepel KNMP Over dit onderzoek Dit onderzoek over medicijngebruik is uitgevoerd door onderzoeksbureau MWM2 in opdracht

Nadere informatie

Laatste stand van zaken Begeleiding stoppen met roken vanuit de huisartsenpraktijk

Laatste stand van zaken Begeleiding stoppen met roken vanuit de huisartsenpraktijk Laatste stand van zaken Begeleiding stoppen met roken vanuit de huisartsenpraktijk Amsterdam, 11 maart 2011 Geachte huisartsen en praktijkondersteuners, Begin januari presenteerde Agis samen met Achmea

Nadere informatie

Waaruit bestond je oorspronkelijke onderzoek?

Waaruit bestond je oorspronkelijke onderzoek? Interview met Anne Leendertse naar aanleiding van haar proefschrift Hospital Admissions Related to Medication: Prevalence, Provocation and Prevention. Tekst: Vivian de Gier Ze begon als openbaar apotheker,

Nadere informatie

BK GRZ- Ziekenhuisverplaatste zorg IR V-1-1-1

BK GRZ- Ziekenhuisverplaatste zorg IR V-1-1-1 25 november 2014 1/9 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027 Auteurs N. Speksnijder

Nadere informatie

Gebruiksinstructie van het Medicatieoverzicht binnen EriDanos het EPD van Isala

Gebruiksinstructie van het Medicatieoverzicht binnen EriDanos het EPD van Isala Een aantal medicatie-intensieve specialismen gebruikt het nieuwe medicatieoverzicht al actief. - Dat betekent dat u er attent op moet zijn dat u moet voortbouwen op de laatst vastgelegde anamnese! Deze

Nadere informatie

Medicatiebewaking 2.0

Medicatiebewaking 2.0 Medicatiebewaking 2.0 Personalized medicine op basis van individuele nierfunctiewaarden Frans van de Vaart Marianne van de Berg Brigit van Soest Leonora Grandia Ka-Chun Cheung Programma 13.45 uur Inleiding

Nadere informatie

Beter voorbereid met ontslag. Effectief communiceren tijdens het ontslaggesprek

Beter voorbereid met ontslag. Effectief communiceren tijdens het ontslaggesprek Beter voorbereid met ontslag Effectief communiceren tijdens het ontslaggesprek Programma Inleiding ontslaggesprek relevantie moeder - evaluatieproject Beter voorbereid met ontslag : resultaten voormeting

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Chapter 11

Nederlandse samenvatting. Chapter 11 Nederlandse samenvatting Chapter 11 Chapter 11 Samenvatting Dit proefschrift beschrijft de resultaten van een groot vragenlijstonderzoek over de epidemiologie van chronisch frequente hoofdpijn in de Nederlandse

Nadere informatie

c. De termijn waarvoor deze beleidsregel geldt: onbepaald.

c. De termijn waarvoor deze beleidsregel geldt: onbepaald. BELEIDSREGEL Prestatiebekostiging farmaceutische zorg 1. Algemeen a. Deze beleidsregel is van toepassing op de zorg of dienst als omschreven bij of krachtens de Zorgverzekeringswet en die wordt geleverd

Nadere informatie

RESULTATEN PILOT. Adviesrapport aan de NZa. Definitieve versie (2.0) Amsterdam, 26 mei 2011 Projectnummer: 37649

RESULTATEN PILOT. Adviesrapport aan de NZa. Definitieve versie (2.0) Amsterdam, 26 mei 2011 Projectnummer: 37649 RESULTATEN PILOT PRESTATIEBESCHRIJVINGEN FARMACEUTISCHE ZORG Adviesrapport aan de NZa Definitieve versie (2.0) Amsterdam, 26 mei 2011 Projectnummer: 37649 Inhoud 1. Inleiding 2 2. Opdracht voor de pilot

Nadere informatie

Prestatie integrale ouderenzorg

Prestatie integrale ouderenzorg Prestatie integrale ouderenzorg Doel Het doel van deze prestatie is het tot stand brengen van een integraal, multidisciplinair zorgaanbod voor kwetsbare ouderen in de thuissituatie op het gebied van cure,

Nadere informatie

SamenOud MOgroep 14 oktober 2014

SamenOud MOgroep 14 oktober 2014 SamenOud MOgroep 14 oktober 2014 Coen Ronde Beleidsmedewerker I&O, Tinten welzijnsgroep Projectleider SamenOud c.j.ronde@umcg.nl Universitair Medisch Centrum Groningen Afdelingen Gezondheidswetenschappen

Nadere informatie

komen overeen als volgt:

komen overeen als volgt: 2 komen overeen als volgt: Artikel 1 - Definities Verstaan wordt onder: a. AIP Apotheekinkoopprijs, zoals vermeld in de toepasselijke G-standaard van Z-index B.V. b. Apotheek De ruimte van waaruit zorg

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw KEUZEMODULE THERAPIETROUW Samenwerking van ZEL, ZELA, GSK & Novo Nordisk 1 PROGRAMMA 19.00 uur Opening en presentatie Keuzemodule Therapietrouw Bart Bakkers, apotheker 19.30 uur Verdieping kennis over

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR/CU-7073

BELEIDSREGEL BR/CU-7073 BELEIDSREGEL Stoppen-met-rokenprogramma Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) beleidsregels

Nadere informatie

De oplossing voor het opzetten van gestructureerde osteoporosezorg

De oplossing voor het opzetten van gestructureerde osteoporosezorg Osteoporosezorg in uw huisartsenpraktijk De oplossing voor het opzetten van gestructureerde osteoporosezorg Osteoporosezorg De ontwikkeling van osteoporose Osteoporose is in de loop van de laatste vijftien

Nadere informatie

Transmurale zorg: Dr Daphne Andries Anesthesie A.Z. Klina

Transmurale zorg: Dr Daphne Andries Anesthesie A.Z. Klina Transmurale zorg: mirakel of miserie? Dr Daphne Andries p Anesthesie A.Z. Klina Transmurale zorg Inleiding Implementatie Miserie Mirakel Klinkt alsmuziek ki in de oren Maar Besluit Inleiding 2011: start

Nadere informatie

Kwaliteitsproject Jaarlijkse medicatie-evaluatie

Kwaliteitsproject Jaarlijkse medicatie-evaluatie Kwaliteitsproject Jaarlijkse medicatie-evaluatie In het kader van de opleiding tot AVG. Sandra Pollers aios in Maasveld te Maastricht. Juni 2007 1 Inleiding Geneesmiddelen worden in principe voorgeschreven

Nadere informatie

PAO-H / PAOFarmacie NASCHOLING VOOR HUISARTSEN EN APOTHEKERS. Diabetesdag. Vrijdag 29 november 2013 9.00-17.00 uur UMC Utrecht

PAO-H / PAOFarmacie NASCHOLING VOOR HUISARTSEN EN APOTHEKERS. Diabetesdag. Vrijdag 29 november 2013 9.00-17.00 uur UMC Utrecht UTRECHT PAO-H / PAOFarmacie NASCHOLING VOOR HUISARTSEN EN APOTHEKERS Diabetesdag Vrijdag 29 november 2013 9.00-17.00 uur UMC Utrecht Geaccrediteerd voor 6 punten INLEIDING Mensen met type 2 diabetes gebruiken

Nadere informatie