KERNOPGAVEN ARBEIDSMARKTBELEID ZEELAND 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KERNOPGAVEN ARBEIDSMARKTBELEID ZEELAND 2014"

Transcriptie

1 KERNOPGAVEN ARBEIDSMARKTBELEID ZEELAND 2014

2 KERNOPGAVEN ARBEIDSMARKTBELEID ZEELAND 2014 De Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor prof. dr. H. Kasper (Etil) drs. J. Meuwissen (Etil) drs. O. Sondermeijer (SBB) Maastricht, mei 2014

3 VOORWOORD De drie Zeeuwse O s (ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen) hebben het voornemen om een gezamenlijk, gestructureerd Zeeuws arbeidsmarktoverleg op te zetten om tot een toekomstbestendig arbeidsmarktbeleid te komen. Kennis van de arbeidsmarkt is hiervoor een noodzakelijke voorwaarde. Daarom is door de 3 O s het initiatief genomen voor het ontwikkelen van de Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor De Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor verschaft informatie over de arbeidsmarkt die als uitgangspunt dient voor de dialoog over de arbeidsmarktvraagstukken in de gehele provincie Zeeland en de drie deelgebieden. Dit gebeurt aan de hand van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over de actuele arbeidsmarktsituatie, betrouwbare prognoses en een gedegen analyse. Als ruimtelijke aggregatieniveaus gebruikt de Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor naast Nederland als referentiegebied de provincie Zeeland, de drie deelregio s Oosterschelde, Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen en de aangrenzende regio s Vlaanderen (België), West- Brabant en Rijnmond. De prognoses hebben betrekking op de periode ; uitgangspunten daarbij zijn de Decemberraming 2013 van het CPB en de actualisatie van de UWV Arbeidsmarktprognose De analyse vindt plaats aan de hand van een beproefd arbeidsmarktmodel, dat huidige en toekomstige vraag en aanbod op de arbeidsmarkt met elkaar confronteert en de geconstateerde (kwantitatieve en kwalitatieve) arbeidsmarktdiscrepanties vertaalt naar kernopgaven voor beleid. Dit alles binnen een context van factoren die hierop van invloed zijn. In de voorliggende notitie staan met name de kernopgaven voor het Zeeuwse arbeidsmarktbeleid centraal. Het formuleren van kernopgaven kan natuurlijk niet los gezien worden van de huidige en toekomstige arbeidsmarktsituatie. In het eerste hoofdstuk starten we daarom met een diagnose van de Zeeuwse arbeidsmarkt. Op basis van deze diagnose voeren we vervolgens in hoofdstuk twee een SWOT-analyse uit. Op basis van de diagnose en de SWOT formuleren we vervolgens relevante kernopgaven voor het arbeidsmarktbeleid. Daarbij maken we naast meer algemene kernopgaven ook onderscheid naar de specifieke participanten/partijen/partners op de arbeidsmarkt en de verschillende rollen die zij vervullen: werkenden, onderwijs, ondernemers en reserves 2. Voor meer informatie over de structuur en (te verwachten) trends op de Zeeuwse arbeidsmarkt verwijzen we u naar de nieuwsbrief van de Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor en de website van de Zeeuwse arbeidsmarktmonitor. 1 2 Basisjaar voor de prognoses van de werkgelegenheid is Voor de prognoses van de beroepsbevolking en de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt is dat In de management samenvatting hebben we bij de beschrijving van de kernopgaven voor een iets anders insteek gekozen dan in hoofdstuk 3, namelijk kernopgaven naar Zeeuwse speerpuntsector. Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

4 INHOUDSOPGAVE Pagina VOORWOORD 1 MANAGEMENT SAMENVATTING 3 1 DIAGNOSE VAN DE ZEEUWSE ARBEIDSMARKT Omgeving van de arbeidsmarkt Vraagzijde van de arbeidsmarkt Aanbodzijde van de arbeidsmarkt Confrontatie van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt 14 2 SWOT-ANALYSE 15 3 KERNOPGAVEN ARBEIDSMARKTBELEID IN ZEELAND Algemene kernopgaven Kernopgaven werkenden Kernopgaven onderwijs Kernopgaven reserves Kernopgaven ondernemers 26 4 CONCLUSIE 29 Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

5 MANAGEMENT SAMENVATTING Zeeuwse arbeidsmarktmonitor: dynamiek en onzekerheid groot De economische omstandigheden maken dat prognoses over de toekomstige Zeeuwse arbeidsmarkt met de nodige onzekerheden omkleed zijn. De Zeeuwse arbeidsmarktmonitor verschaft informatie over de dynamiek op de arbeidsmarkt en geeft verder input voor het formuleren van kernopgaven voor het Zeeuwse arbeidsmarktbeleid van de 3 O s (ondernemers, onderwijs en overheid). Gevolgen economische crisis groot Gedurende de economische crisis, , is het aantal arbeidsplaatsen ( in 2013) in de provincie Zeeland fors afgenomen ( arbeidsplaatsen). Het banenverlies bleef beperkt door de toename in de sector zorg en welzijn (2.300 arbeidsplaatsen). De afname van het aantal arbeidsplaatsen gedurende de crisis vond vooral plaats bij het MKB en het grootbedrijf, terwijl het aantal zzp ers gedurende deze periode is toegenomen met circa 400 personen. Naar verwachting zet de trend van een toenemende inzet van zzp ers de komende jaren door in Zeeland. Zeeland heeft vergeleken met Nederland een structureel lage werkloosheid. In eerste instantie leken de gevolgen van de economische crisis voor de Zeeuwse werkloosheid beperkt. In 2013 echter is het Zeeuwse werkloosheidspercentage - net als het landelijke cijfer overigens - sterk toegenomen, van 4,2% in 2012 naar 5,9% in 2013 (een toename van werklozen). Aandachtspunten zijn daarbij de (conjuncturele) toename van de jeugdwerkloosheid en de (structurele) werkloosheid onder ouderen. Economisch herstel verwacht De Nederlandse economie lijkt zich na de crisis enigszins te herstellen. In 2013 bedroeg de krimp van het bbp in Nederland nog -0,8%, maar groeit de Nederlandse economie in 2014 naar verwachting licht met 0,75%. Op de middellange termijn ( ) blijft de economische groei met ongeveer 1,25% per jaar naar verwachting beperkt. De economische groei in 2014 vertaalt zich niet direct in een verbetering van de huidige arbeidsmarktsituatie. Werkgevers passen met vertraging hun personeelsbestand aan de afzetontwikkeling aan. In het jaar 2014 neemt het aantal arbeidsplaatsen daardoor in Zeeland nog steeds af ( arbeidsplaatsen. Gedurende de periode blijft de Zeeuwse werkgelegenheid vervolgens redelijk stabiel. Ondanks de daling van de potentiële beroepsbevolking (het aantal inwoners jaar) blijft de afname van de beroepsbevolking in Zeeland gedurende de periode beperkt ( personen). De reden hiervoor is de verwachte toename van de Zeeuwse arbeidsparticipatie, van 71,1% in 2013 naar 72,3% in De verwachte Zeeuwse ontwikkeling van het aantal arbeidsplaatsen en de beroepsbevolking gedurende de periode komt redelijk overeen met elkaar. Voor 2014 wordt in Zeeland nog een beperkte toename van de werkloosheid verwacht (werkloosheidspercentage 6,8%), waarna de werkloosheid redelijk stabiel blijft. Het werkloosheidspercentage blijft daardoor hoog. Jeugdwerkloosheid en werkloosheid onder ouderen blijven ook in de periode belangrijke aandachtspunten. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt De huidige arbeidsmarkt in Zeeland is ruim, er is momenteel in vrijwel alle beroepsgroepen voldoende aanbod van personeel om in de personeelsbehoefte van werkgevers te voorzien. Ook gedurende de periode is de arbeidsmarktinstroom ( werkzame personen) op de Zeeuwse arbeidsmarkt groter dan het totaal aantal baanopeningen ( werkzame personen). Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

6 Op middellange termijn (tot eind 2018) is het perspectief van gediplomeerde schoolverlaters op een baan gemiddeld genomen matig. Er bestaan echter verschillen in het verwachte arbeidsmarktperspectief naar opleiding(srichting). Met name voor schoolverlaters in de economische, sociaal-culturele en pedagogische richtingen is de toekomstige arbeidsmarktsituatie ongunstig. Redelijke tot goede kansen zijn er voor schoolverlaters van de technische en groene opleidingen. Ook schoolverlaters van de medische en zorgopleidingen hebben relatief goede perspectieven. Hierbij geldt wel dat de perspectieven in zorg minder goed zijn dan in het verleden als gevolg van de bezuinigingen binnen de sector. Het is de verwachting dat de kwalitatieve discrepanties tussen vraag en aanbod als gevolg van ontwikkelingen aan de vraagzijde van de Zeeuwse arbeidsmarkt (flexibilisering, technologisering, upgrading kwalificatievereisten en veranderingen in gevraagde competenties) toenemen. De ambities van Zeeland op het gebied van speerpuntsectoren versterken de kwalitatieve discrepanties. Het betreft hierbij namelijk voor een groot deel een focus op vrij specialistische werkzaamheden. Zeeuwse arbeidsmarktmonitor: kernopgaven De informatie uit de Zeeuwse arbeidsmarktmonitor geeft inzicht in vele aspecten van de Zeeuwse arbeidsmarkt. Zo ook inzicht in sterkten en zwakten van de huidige Zeeuwse arbeidsmarktsituatie en de toekomstige kansen en bedreigingen voor Zeeland. Het doel van het arbeidsmarktbeleid van de 3 O s is vervolgens om, gelet op de huidige sterkten en zwakten van de Zeeuwse arbeidsmarkt, de kansen te benutten en de bedreigingen het hoofd te bieden. Bij het realiseren van deze doelstelling is het van belang een goed overzicht te hebben van de Zeeuwse kernopgaven. Het formuleren van kernopgaven is een vrij breed begrip. Om hierin focus aan te brengen wordt aangesloten bij de Zeeuwse speerpuntsectoren. Naast de specifieke kernopgaven per Zeeuwse speerpuntsector zijn er ook meer algemene kernopgaven voor alle sectoren. Op de arbeidsmarkt zijn verschillende rollen (werkenden, onderwijs, ondernemers en reserves) actief. Bij het realiseren van de kernopgaven is samenwerking tussen de verschillende rollen van belang. Op de arbeidsmarkt ontstaan in veel gevallen vanzelf oplossingen voor eventuele kernopgaven. Het zijn echter niet altijd de meest optimale oplossingen voor werkzoekenden, schoolverlaters, beleidsmakers of ondernemers. Het is dan ook aan de Zeeuwse 3 O s om met elkaar het gesprek aan te gaan en met elkaar samen te werken om tot betere oplossingen te komen. Algemene kernopgaven (sectoroverstijgend) Door de verwachte structurele daling van de Zeeuwse beroepsbevolking ( personen, ) is het van belang dat het Zeeuwse arbeidspotentieel optimaal ingezet wordt. Een uitdaging daarbij is dat groene, technische en medische/zorg richtingen betere kansen op werk bieden dan de richtingen economie, sociaalcultureel en pedagogiek. De ambities in de Zeeuwse speerpuntsectoren versterken deze tweedeling op de Zeeuwse arbeidsmarkt. Kernopgaven zijn daardoor aandacht voor macrodoelmatigheid (in mbo en hoger onderwijs) en aandacht voor het doorontwikkelen en verbreden van competenties van werkzoekenden en werkenden (mobiliteitscentra, intersectorale mobiliteit en leven lang leren). Het verlagen van de werkloosheid (9.950 werklozen in Zeeland in 2013) is een belangrijke kernopgave voor Zeeland. Daarbij is specifieke aandacht voor de werkloosheid onder jongeren en ouderen van belang. Naarmate jongeren langer aan de kant staan, verloopt de uiteindelijke overgang naar de arbeidsmarkt lastiger. Bij ouderen krijgt de werkloosheid steeds vaker een structureel karakter. Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

7 Als gevolg van de Participatiewet, die in 2015 in werking treedt, moeten er ongeveer Wajongers aan een baan geholpen worden binnen de Zeeuwse economie. Het vinden van passend werk voor deze Wajongers is een grote uitdaging. Het is van belang om de ontwikkeling van de flexibilisering in Zeeland kritisch te blijven volgen. Voor werkgevers heeft dit momenteel voordelen, maar kan dit op termijn negatieve gevolgen hebben voor lager (werk- en inkomensonzekerheid) en hoger opgeleide werknemers (gebrek aan geschikte banen in de regio). Naarmate de technologisering sterker doorzet en de arbeidsproductiviteit verder stijgt, leidt dit op de lange termijn tot een verdere tweedeling/polarisatie op de Zeeuwse arbeidsmarkt: meer werk voor hoog- en laagopgeleiden, minder werk voor middelbaar opgeleiden. Behoud en voldoende werkgelegenheid voor werknemers op mbo-niveau 1 en 2 is een belangrijk aandachtspunt. Ondanks de verschillen in eilandculturen, tradities en soms negatieve associaties met (bestuurlijke) schaalvergroting is het van belang dat regio s (binnen Zeeland en met grensregio s) de samenwerking met elkaar aangaan om samen telkens kleine stapjes te maken naar het meest optimale scenario voor Zeeland. Het is hierbij van belang dat gemeenten zich niet als geïsoleerde, zelfstandige entiteiten beschouwen maar een opdracht hebben bij te dragen aan de grotere regio (Scoop, 2014). Kernopgaven agro & food en landbouw Het realiseren van dwarsverbanden met andere speerpuntsectoren, waaronder biobased economy, logistiek en energie. Vooral op de raakvlakken van deze speerpuntsectoren zijn er veel mogelijkheden voor agro & food. Het aanbieden van opleidingen waarin sprake is van meer overlap tussen de speerpuntsectoren. Aandacht bij werkenden voor het verder door ontwikkelen of verbreden van competenties. Een voorbeeld hiervan is een opleiding specifiek gericht op de voedingsmiddelenindustrie, deze ontbreekt momenteel in Zeeland. Bedrijven binnen deze sector zijn op zoek naar uitbreidingsmogelijkheden om minder afhankelijk te zijn van seizoensarbeid (combinatie met activiteiten rond recreatie, opslag en handel). De sector is niet populair, hetgeen ook terug te zien is in een afname van het aantal leerlingen in groene opleidingen. De verwachte knelpunten in de personeelsvoorziening voor werkgevers in groene beroepen zijn groot. Gezien de ambities is dit een aandachtspunt. Nu al worden ondernemers in fruitteelt beperkt in hun wens tot uitbreiding door onvoldoende aanbod van gekwalificeerd personeel (Kenniscentrum Aequor). Kernopgaven biobased economy Het verwachte arbeidsmarktperspectief voor schoolverlaters mbo procestechniek is in de provincie Zeeland tot eind 2018 gering. Binnen de indicator van de Zeeuwse arbeidsmarktmonitor wordt echter geen rekening gehouden met de groeiambities van Zeeland. De reden hiervoor is dat het onduidelijk is of en in welke mate de groeiambities gerealiseerd kunnen worden. Uit onderzoek van de TU Delft blijkt dat de biobased economy naar schatting banen (lage scenario) en (hoge scenario) in Zuidwest-Nederland genereert afhankelijk van het groeiscenario. In de biobased economy liggen op termijn dus zeker kansen voor schoolverlaters binnen de procestechniek. Het is van belang goed stil te staan bij eventuele verschillen in toekomstige discrepanties tussen vraag en aanbod op korte, middellange en lange termijn. De samenwerking tussen Zeeland, West-Brabant en delen van Vlaanderen binnen het programma Biobased Delta vergroot het potentieel van Zeeland op het gebied van de biobased economy. (Eu)regionale samenwerking kan daardoor een belangrijke rol spelen in het verwezenlijken van de ambities. Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

8 Binnen de biobased economy speelt de upgrading van de kwalificatie-eisen een belangrijke rol. Er is vooral vraag naar hoger opgeleiden en werknemers op de mboniveaus 3 en 4. De vraag naar basisoperators blijft daarbij achter. Kernopgaven logistiek & havens Met de ambitieuze plannen van de provincie op het gebied van logistiek en havens wordt het aantrekkelijker voor grote logistieke dienstverleners om zich te vestigen in Zeeland. Hiervoor is het van belang om distributieparken en geschikte vestigingsplaatsen in te richten, zodat deze logistieke dienstverleners zich hier ook kunnen vestigingen (Kenniscentrum VTL). Een aandachtspunt bij de speerpuntsector logistiek is of men voor clustering rond de Westerschelde kiest of voor verdeling over de gehele provincie Zeeland. Voor de hogere transportberoepen worden grote tekorten voorzien in de personeelsvoorziening voor werkgevers, terwijl op middelbaar niveau enige knelpunten voor transportberoepen worden voorzien. Het Expertisecentrum Logistiek Zeeland richt zich met name op hbo-functies. Het is de vraag in hoeverre er ook aandacht zou moeten zijn voor het mbo-segment. De inzet op meer grootschalige containeroverslag en de overslag van bulk- en stukgoed zijn kansrijk voor Zeeland (Economische agenda Zeeland, ). Het is van belang om hiervoor voldoende personeel in te kunnen zetten, maar daarbij ook te beschikken over personeel met de juiste competenties. Dit vraagt om samenwerking tussen onderwijs en werkgevers. Binnen de logistieke sector is de (mogelijke) verdringing van Nederlandse werknemers door werknemers uit Zuid- of Oost-Europa een politiek beladen onderwerp. Kernopgaven zorg De decentralisatie van de langdurige zorg naar gemeenten is voor gemeenten een grote uitdaging. Vooral de onzekerheid omtrent de gevolgen van de ontwikkelingen in de langdurige zorg, beleidsmatig en over het gedrag van instellingen en verzekeraars, maakt het voor gemeenten lastig om de decentralisatie in goede banen te leiden. De toekomstige schoolverlatersperspectieven voor schoolverlaters op mbo-niveau zijn uiteenlopend. De perspectieven op mbo-niveau 1, 2 en 3 zijn in vergelijking met de perspectieven op mbo-niveau 4 slecht (Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, AZW). Daar komt bij dat er in de meeste bedrijfssectoren weinig vraag is naar schoolverlaters op de lagere mbo-niveaus 1 en 2. Binnen de sector zorg is sprake van verschuiving in de organisatie van de zorg, nadruk meer op extramurale zorg in plaats van intramurale zorg. Deze verschuiving heeft gevolgen voor de benodigde competenties in zorgberoepen. Het is een opgave voor werkenden en schoolverlaters om deze nieuwe competenties eigen te maken. Het is de verwachting dat de krimp in zorgberoepen, en dan vooral op mbo-niveau 3, slechts tijdelijk is en de vraag naar zorgpersoneel op termijn weer toeneemt. Naast een tijdelijke krimp in de bezetting blijft binnen de strategische personeelsplanning ook aandacht voor behoud van werknemers op de langere termijn nodig. Kernopgaven vrijetijdseconomie De verwachte arbeidsmarktperspectieven voor mbo toerisme en recreatie zijn in Zeeland net als in Nederland slecht. Hierbij is het wel van belang dat we hierbij specifiek kijken naar werkgelegenheid binnen de richting toerisme en recreatie. Het geluid uit de sector is dat schoolverlaters met deze richting ook in andere segmenten van de arbeidsmarkt werk vinden. Groot knelpunt in de sector is de aard van het werk, het werk is sterk seizoensgebonden. Daar komt ook nog bij dat de werkzaamheden in de sector niet aantrekkelijk worden gevonden door het veelvuldig voorkomen van zwaar lichamelijk Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

9 werk, terwijl er nauwelijks carrièremogelijkheden zijn in de sector. Op het gebied van strategische personeelsplanning loopt de sector achter (Kenniscentrum Kenwerk). Het blijven investeren in de ontwikkeling van het toeristische product in Zeeland. Kenwerk geeft aan dat Zeeuwse ondernemers hierin achterlopen ten opzichte van ondernemers in andere regio s. Op culinair vlak is aandacht nodig voor diversificatie, het is nu veel van hetzelfde waardoor de onderlinge concurrentie sterk is (Kenniscentrum Kenwerk). Kernopgaven maintenance Maintenance speelt binnen de procesindustrie, agro- en foodsector en maritieme bedrijven een steeds belangrijkere rol. Bij de ambitie van Zeeland om met het Maintenance Value Park in Terneuzen de onderhoudsspot voor Zuidwest-Nederland te worden, zijn clustervorming en samenwerking met kennisinstellingen belangrijke aandachtspunten 3. Ook samenwerking binnen de Euregio en met de Nederlandse grensregio s is hierbij van belang. Voor een goede aansluiting tussen onderwijs en de arbeidsmarkt is het van belang dat onderwijs en werkgevers intensief met elkaar samenwerken. Een aandachtspunt daarbij zijn verwachte personeelstekorten voor technische opleidingen, zowel op mbo- als hbo-niveau. Verder ook aandacht voor kwalitatieve discrepanties en de overlap tussen de speerpuntsectoren (biobased economy, logistiek en agro- en food) Kernopgaven energie Om de drie kernthema s van de speerpuntsector energie (energiebesparing, energieopwekking en bewustwording) verder vorm te geven, zijn clustervorming en samenwerking met kennisinstellingen belangrijke aandachtspunten. Goed inzicht in de doelen en de wensen qua competenties van schoolverlaters in specifieke opleidingsrichtingen helpt bij het realiseren van de ambities. Ook samenwerking binnen de Euregio en met de Nederlandse grensregio s is hierbij van belang. Kernopagaven water Om de kernthema s van de speerpuntsector water (maakindustrie in de maritieme sector, deltatechnologie, energieopwekking en watertechnologie) verder vorm te geven, zijn clustervorming en samenwerking met kennisinstellingen belangrijke aandachtspunten. Goed inzicht in de doelen en de wensen qua competenties van schoolverlaters in specifieke opleidingsrichtingen helpt bij het realiseren van de ambities. Naast de regionale en nationale focus biedt een Energy Water Valley ook wereldwijd veel kansen. Zeeland heeft door haar geografische ligging een unieke positie. Het hoger onderwijs heeft binnen de speerpuntsectoren een belangrijke taak in het stimuleren van kennisontwikkeling en kennisbehoud. Een belangrijk vraagstuk hierbij is het aantrekkelijk maken van de Zeeuwse arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden. Een concreet antwoord hiervoor is lastig te geven, hoewel focus op waar de regio sterk en uniek in is hierbinnen een belangrijke rol speelt. De speerpuntsector water is een goed voorbeeld van een dergelijke sector. Kernopgaven seafood, visserij en auqacultuur Uit de Economische Agenda van Zeeland blijkt dat het een belangrijke opgave in deze sector is om productieomstandigheden te optimaliseren zodat de bedrijfsvoering binnen deze sector rendabel wordt. Het convenant Mosseltransitie en de samenwerking met de sportvisserij kunnen hieraan een belangrijke bijdrage leveren. 3 PBL en CBS, 2013.De ratio van ruimtelijk economisch topsectorenbeleid. Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

10 Overzicht 1 Samenvattend overzicht kernopgaven voor Zeeuws arbeidsmarktbeleid 3 O s Kernopgaven Algemeen (speerpuntsector overstijgend) Vrijetijdseconomie - Optimale inzet arbeidspotentieel Zeeland en verschil in baankansen - Perspectief mbo recreatie & toerisme slecht, Wajongers die aan een baan geholpen moeten worden mensen vinden echter ook werk buiten de branche - Verlagen werkloosheid: jongerenwerkloosheid (conjunctureel) en - Seizoensgebonden werk werkloosheid onder ouderen (structureel) - Investering in toeristische product Zeeland - Ontwikkeling flexibilisering: balans voordeel werkgevers - Diversificatie culinaire aanbod, versus nadelige gevolgen lager en hoger opgeleiden stevige onderlinge concurrentie - Behoud en creëren werkgelegenheid banen op mbo-niveau 1 & 2 - Regionale samenwerking en realiseren gezamenlijk doel Agro & food en landbouw Maintenance - Dwarsverbanden leggen met overige speerpuntsectoren biobased - Dwarsverbanden leggen met biobased economy, economy, logistiek en energie agro- en foodsector en maritieme bedrijven - Onderwijs meer overlap in opleidingsrichtingen en werknemers - Clustervorming en samenwerking kennisinstellingen bewust van ontwikkeling competenties (verbreden) - Aandacht voor personeelstekorten mbo en hbo techniek - Seizoenswerkloosheid - Aandacht voor kwalitatieve discrepanties gelet - Populariteit opleiding en verwachte personeelstekorten op dwarsverbanden overige speerpuntsectoren groene beroepen Biobased economy Energie - Aandacht voor verschillen in discrepanties tussen vraag en aanbod - Verder uitwerken Energy Water Valley korte, middellange en lange termijn (ambities zijn groot) - Goed inzicht in doelen en - Om ambities te realiseren samenwerking West-Brabant en wensen competenties schoolverlaters delen Vlaanderen van belang. - Clustervorming en samenwerking kennisinstellingen Logistiek en havens Water - Samenwerking arbeidsmarktbeleid en beleid bedrijventerreinen - Verder uitwerken Energy Water Valley - Personeelstekorten verwachten logistieke beroepen, aandacht - Goed inzicht in doelen en Expertisecentrum logistiek Zeeland voor hbo ook aandacht voor mbo wensen competenties schoolverlaters - Verandering havengebied ook verandering in competenties - Clustervorming havenpersoneel - Niet alleen lokaal en regionaal ook - Verdringing Nederlandse werknemers logistieke sector door internationaal veel kansen Zuid- en Oost-Europeanen - Organisatie hoger onderwijs in Zeeland Zorg Seafood, visserij en aquacultuur - Decentralisatie van de langdurige zorg naar gemeenten - Optimaliseren productieomstandigheden met als doel - Perspectieven op mbo-niveau 4 goed, lagere mbo-niveaus slecht rendabel maken bedrijfsvoering - Verschuivingen in de organisatie van zorg (intra naar extra), geeft verandering in de gevraagde competenties van werknemers - Vraag naar mbo-niveau 3 is vooral tijdelijke krimp, op termijn weer toename vraag, aandacht binnen binnen strategische personeelsplanning Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

11 1 DIAGNOSE VAN DE ZEEUWSE ARBEIDSMARKT Dit hoofdstuk geeft een beschouwing van de belangrijkste trends op de Zeeuwse arbeidsmarkt. Hierbij kijken we zowel naar de huidige als de toekomstige arbeidsmarktsituatie. Het doel van het hoofdstuk is niet zozeer om een gedetailleerde, cijfermatige beschrijving te geven van de relevante trends, maar met name het identificeren van de belangrijkste ontwikkelingen 4. Aan de orde komt eerst de omgeving van de arbeidsmarkt. Vervolgens staan we stil bij de aanbod- en vraagzijde van de arbeidsmarkt. Tot slot gaan we in op de confrontatie tussen aanbod en vraag. 1.1 Omgeving van de arbeidsmarkt De Zeeuwse arbeidsmarkt wordt beïnvloed door haar omgeving. Naast politiek en beleid zijn vooral de factoren economie en demografie van belang. Politiek en beleid In de prognoseperiode ( ) wordt naast forse bezuinigingen - een groot aantal hervormingen doorgevoerd die (in)direct van invloed (zullen) zijn op de Zeeuwse arbeidsmarkt. Te noemen zijn allereerst de stapsgewijze verhoging van de AOWgerechtigde leeftijd, de invoering van de Wet Werk en Zekerheid, de Participatiewet en de verdere aanscherping van de WWB. Ook bezuinigingen en hervormingen op specifieke beleidsterreinen, zoals openbaar bestuur, onderwijs en zorg en welzijn, hebben ingrijpende gevolgen voor de arbeidsmarkt en verschuivingen binnen de arbeidsmarkt. In het verlengde hiervan is te wijzen op de geplande decentralisatie van taken naar gemeenten. De daadwerkelijke effecten van (de precieze uitwerking en uitvoering van) deze hervormingen op de Zeeuwse arbeidsmarkt zijn op voorhand moeilijk in te schatten. Een goede dialoog tussen de drie O s kan hier meer (kwalitatief) zicht op brengen. Economie De internationale concurrentiepositie van Zeeland is goed. In de EU Regional Competitiveness Index (RCI) in 2013 staat Zeeland op plaats 33 van 262 onderscheiden EUregio s. De Nederlandse economie lijkt zich na de crisis van enigszins te herstellen. In 2013 bedroeg volgens de Decemberraming van het CPB de krimp van het bbp in Nederland nog -0,8 procent; de Nederlandse economie groeide in het vierde kwartaal met 0,7% - ook internationaal gezien - onverwacht sterk. In 2014 groeit de economie naar verwachting licht met 0,75% door groeiende uitvoer, investeringen en overheidsbestedingen. De consumptie krimpt nog steeds, maar wel minder dan in de afgelopen jaren. Het Economisch Onderzoeksbureau van de ING gaat voor de provincie Zeeland in 2013 uit van een lagere economische groei (-1,9%) dan landelijk (-1%), terwijl de verwachte groei voor 2014 in Zeeland (+0,6%) vrijwel overeenkomt met de groei die ING voor Nederland verwacht (+0,5%). Op de middellange termijn ( ) blijft de economische groei met ongeveer 1,25% per jaar naar verwachting beperkt, zowel landelijk als in Zeeland. Hoewel economische componenten als uitvoer, investeringen en consumentenbestedingen verbeteren, zet het 4 Voor de cijfermatige analyses verwijzen we u door naar de website: Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

12 herstel niet echt door. Daarnaast zetten de bezuinigingen van het kabinet Rutte-Asscher een rem op de economische groei. De ontwikkelingen bij de aluminiumfabriek Zalco in Vlissingen van enkele jaren geleden en de recente aankondiging van de sluiting van de fabriek van Phillip Morris in Bergen op Zoom, geven aan dat plotselinge besluiten van (buitenlandse) eigenaren van grote bedrijven, een belangrijk effect (kunnen) hebben op de Zeeuwse arbeidsmarkt. Demografie De bevolkingsontwikkeling is van invloed op zowel de vraagzijde van de arbeidsmarkt ( de vraag naar producten en diensten) als de aanbodzijde (de potentiële beroepsbevolking). De toekomstige bevolkingsontwikkeling van Zeeland wordt bepaald door een combinatie van de natuurlijke aanwas (geboorten minus sterfte) en het migratiesaldo (immigratie versus emigratie). Het structureel sterfteoverschot in de provincie Zeeland zal in de periode verder toenemen en dan met name door een sterfte die hoger is dan het aantal geboorten. Ook het binnenlands migratiesaldo van Zeeland blijft in de periode naar verwachting negatief. Het buitenlands migratiesaldo zal echter positief blijven. Per saldo neemt door deze ontwikkelingen de bevolkingsomvang van de provincie Zeeland met een kleine af van inwoners in 2013 tot inwoners in De bevolkingsdaling heeft een afname van het aantal arbeidskrachten tot gevolg. Op een krappe arbeidsmarkt is dat een probleem, in de huidige arbeidsmarktsituatie echter een deel van de oplossing. Dat wil overigens niet zeggen dat zich op deelmarkten wel problemen (blijven) voordoen, ondanks deze bevolkingsdaling. Subregionaal loopt de bevolkingsontwikkeling uiteen. Zeeuws-Vlaanderen kent relatief de sterkste bevolkingsdaling in de periode , terwijl de bevolking in Walcheren ook afneemt. Het aantal inwoners in de Oosterschelderegio blijft stabiel gedurende deze periode. Niet alleen krimpt de Zeeuwse bevolking, ook ontgroent en vergrijst deze. De grijze druk - de verhouding van het aantal 65-plussers t.o.v. het aantal jarigen - neemt in de provincie Zeeland toe van 36% in 2013 tot 50% in Het tempo van de ontgroening vlakt gedurende de periode tijdelijk af door een na-ijleffect van de babyboomgeneratie. De groene druk - de verhouding van de leeftijdsgroep 0-20-jarigen t.o.v. het aantal jarigen - neemt in de provincie Zeeland uiteindelijk gedurende de periode wel af: van 39% in 2013 tot 37% in Arbeidsmarkt omgeven door onzekerheden De verwachte ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zijn omgeven door onzekerheden. Dit heeft ook invloed op de ramingen: het economisch herstel kan door ontwikkelingen in binnenland en buitenland minder snel maar ook sneller gaan dan voorspeld. Een goed voorbeeld in dit verband is bijvoorbeeld de eerder gememoreerde onverwacht sterke groei van de Nederlandse economie in het laatste kwartaal van 2013, terwijl de recente ontwikkelingen rondom Phillip Morris weer een negatief effect kunnen hebben op het verwachte herstel van de Zeeuwse arbeidsmarkt. Naast macro-economische onzekerheden zijn er demografische onzekerheden. De economie heeft gevolgen voor het aantal geboorten en huwelijken dat plaatsvindt, hetgeen uiteindelijk weer gevolgen heeft voor de omvang van de potentiële beroepsbevolking. Ook de ontwikkeling van het buitenlandse migratiesaldo is omgeven door onzekerheden. Het potentieel aanbod van (tijdelijke) arbeidsmarktmigranten, vooral uit Midden- en Oost-Europa, en de inzet daarvan op de Zeeuwse arbeidsmarkt is lastig te voorspellen. Ten slotte zijn er onzekerheden in politieke en beleidsmatige sfeer. Zoals eerder vermeld, wordt in de prognoseperiode ( ) een groot aantal hervormingen Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014 mei

APO nieuwsbrief thema aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

APO nieuwsbrief thema aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt APO nieuwsbrief thema aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Belangrijkste conclusies Uit het onderzoek komen een aantal belangrijke conclusies naar voren: In 2015 wordt in Overijssel een toename van het

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt

Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Bart Paashuis Janneke Gardeniers 10 maart 2011 basis voor beslissingen Opzet presentatie 1. Onderzoek 2. Aanbod op de Drentse arbeidsmarkt 3. Vraag op de Drentse

Nadere informatie

RAIL 2011 Werkcollege

RAIL 2011 Werkcollege RAIL 2011 Werkcollege Bart Paashuis, Etil Douwe Grijpstra, Research voor Beleid Opzet werkcollege RAIL 2011 Wat is RAIL Aanbod op de Limburgse arbeidsmarkt Vraag op de Limburgse arbeidsmarkt Discrepanties

Nadere informatie

Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Drenthe

Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Drenthe Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Managementsamenvatting Arbeidsmarktinformatie is belangrijk voor de zorg-

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Achterhoek Samenvatting Meer banen in marktsector, maar minder in collectieve sector De economie in de Achterhoek herstelt, maar de werkgelegenheidsontwikkeling

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen:

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen: De arbeidsmarkt tot 2018. Is er ruimte voor jongeren? Didier Fouarge d.fouarge@maastrichtuniversity.nl RPA Netwerkbijeenkomst, Alphen aan den Rijn, 13 februari 2014 2 Researchcentrum voor Onderwijs en

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014 De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant UWV Gerald Ahn 9 september 2014 Recente persberichten (CBS) Wisselende berichten over de markt Werkloosheid in juli verder gedaald Stijging WW-uitkeringen Consumptie

Nadere informatie

Nieuw SPECIAL DEFINITIEVE RESULTATEN PROB

Nieuw SPECIAL DEFINITIEVE RESULTATEN PROB Nieuwsbrief december 2009 SPECIAL DEFINITIEVE RESULTATEN PROB Als uitbreiding van de gebruikelijke APO-gegevens is Etil de afgelopen maanden druk bezig geweest om informatie te leveren rond de aansluiting

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Midden-Gelderland groeit en dat leidt ook tot

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen! Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Presentatie voor de Conferentie Inclusieve Arbeidsmarkt georganiseerd door Venturaplus en Zowelwerk, De Lawei, Drachten, 4 april 2016 Jouke van Dijk, Hoogleraar

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Aandachtspunten Even voorstellen: Willem van der Craats De werkgelegenheidsstructuur

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Drenthe Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Drenthe groeit het aantal banen van werknemers beperkt. Structurele

Nadere informatie

Wat houdt het in? Elk kwartaal maakt Etil voor de Provincie Overijssel arbeidsmarktprognoses

Wat houdt het in? Elk kwartaal maakt Etil voor de Provincie Overijssel arbeidsmarktprognoses AANSLUITING ONDERWIJS-ARBEIDSMARKT 2012-2016 Wat houdt het in? Elk kwartaal maakt Etil voor de Provincie Overijssel arbeidsmarktprognoses Nieuwsbrief juni 2011 (APO). In aanvulling daarop brengt Etil de

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Drenthe

Arbeidsmarkt Drenthe Nieuwsbrief Postadres Postbus 122, 9400 ac Assen www.drenthe.nl Arbeidsmarkt Drenthe Wat houdt het in? In 2010 is in opdracht van de provincie Drenthe het onderzoek Ontwikkelingen en prognoses op de Drentse

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief

De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief Op basis van het arbeidsmarktonderzoek van Research voor Beleid en EIM Douwe Grijpstra Datum: 7 november 2007 Opbouw presentatie -Inrichting

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Aanleiding. Regio West-Friesland

Aanleiding. Regio West-Friesland Aanleiding Naar aanleiding van een verzoek van het hoofd sociale zaken van Hoorn is de afdeling Arbeidsmarktinformatie en -advies van het UWV gevraagd een korte analyse te maken van de arbeidmarkt in West-Friesland.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio West-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In West-Brabant groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Inhoud Werkgelegenheid Vacatures Werkloosheid Bevolkingsontwikkeling Aandachtspunten komende jaren Activiteiten POA Achterhoek PAG 2 Structuur werkgelegenheid regio

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor schoolverlaters tot 2004

De arbeidsmarkt voor schoolverlaters tot 2004 De arbeidsmarkt voor schoolverlaters tot 2004 Auteur(s): Eijs, P. van (auteur) Grip, A. de (auteur) Diephuis, B. (auteur) Jacobs, A. (auteur) Marey, P. (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij het Researchcentrum

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Noord-Holland Noord groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur De Grote Uittocht Herzien Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur Aanleidingen van deze update van De Grote Uittocht - een rapport van het ministerie van BZK en de sociale partners

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijnmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Rijnmond groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Samenvatting Meer banen in Rijk van Nijmegen, vooral in zakelijke diensten In Rijk van Nijmegen groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Midden-Brabant. Februari 2015

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Midden-Brabant. Februari 2015 ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014 Factsheetrapportage Midden-Brabant Februari 2015 Integrale Arbeidsmarktmonitor Noord-Brabant 2014 - Factsheets Midden-Brabant Inleiding In 2013 heeft Etil in samenwerking

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuidoost-Brabant groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Zuidoost-Brabant. Februari 2015

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Zuidoost-Brabant. Februari 2015 ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014 Factsheetrapportage Zuidoost-Brabant Februari 2015 Integrale Arbeidsmarktmonitor Noord-Brabant 2014 - Factsheets Zuidoost-Brabant Inleiding In 2013 heeft Etil in

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Noord-Brabant. Februari 2015

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Noord-Brabant. Februari 2015 ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014 Factsheetrapportage Noord-Brabant Februari 2015 Integrale Arbeidsmarktmonitor Noord-Brabant 2014 - Factsheets Noord-Brabant Inleiding In 2013 heeft Etil in samenwerking

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage West-Brabant. Februari 2015

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage West-Brabant. Februari 2015 ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014 Factsheetrapportage West-Brabant Februari 2015 Integrale Arbeidsmarktmonitor Noord-Brabant 2014 - Factsheets West-Brabant Inleiding In 2013 heeft Etil in samenwerking

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Gelderland 2e kwartaal 2013

Barometer Arbeidsmarkt Gelderland 2e kwartaal 2013 Barometer Arbeidsmarkt Gelderland 2e kwartaal 2013 In deze notitie van UWV, die ieder kwartaal verschijnt, worden de actuele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de provincie Gelderland kort toegelicht.

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard ARBEIDSMARKT in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040 Van knelpunt naar slimme kracht Dick van der Wouw Joris Meijaard Typisch VN Delta Doorvoerhavens en (petro)chemische industrie Goede universiteiten

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Oost-Utrecht

Arbeidsmarktregio Oost-Utrecht Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt in

Nadere informatie

kompas voor de arbeidsmarkt sprinten door de Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg

kompas voor de arbeidsmarkt sprinten door de Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg kompas voor de arbeidsmarkt sprinten door de Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg 2014 2018 inhoud 333 voorwoord de wereld om ons heen verandert politiek: hervormingen & bezuinigingen economie: conjunctuur

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Helmond-De Peel. Februari 2015

ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014. Factsheetrapportage Helmond-De Peel. Februari 2015 ARBEIDSMARKTMONITOR NOORD-BRABANT 2014 Factsheetrapportage Helmond-De Peel Februari 2015 Integrale Arbeidsmarktmonitor Noord-Brabant 2014 - Factsheets Helmond-De Peel Inleiding In 2013 heeft Etil in samenwerking

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord

Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt in

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Gorinchem

Arbeidsmarktregio Gorinchem Regiosheet Arbeidsmarktregio GIOSHEET beidsmarktregio rinchem 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Drenthe

Arbeidsmarktregio Drenthe Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt in

Nadere informatie

Arbeidsmarktmonitor Zuid-Kennemerland, Haarlemmermeer en IJmond

Arbeidsmarktmonitor Zuid-Kennemerland, Haarlemmermeer en IJmond Arbeidsmarktmonitor Zuid-Kennemerland, Haarlemmermeer en IJmond PAO Zuid-Kennemerland en Haarlemmermeer Management Summary Een onderzoek in opdracht van PAO Zuid-Kennemerland en Haarlemmermeer Projectnummer:

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam

Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 21 21 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office)

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) ICT~Office voorspelt een groeiend tekort aan hoger opgeleide ICT-professionals voor de komende jaren. Ondanks de economische

Nadere informatie

De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016

De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016 De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2016 maart 2012 Deborah van den Berg 1. Inleiding Wat zijn de huidige en toekomstige arbeidsmarktperspectieven naar opleiding en beroep? Het Researchcentrum

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Trendrapport Oosterhout 2010 2040

Trendrapport Oosterhout 2010 2040 2040 december 2010 Een uitgave van de gemeente Oosterhout rapporteur: afdeling Service en Ondersteuning (SO), taakgroep Onderzoek & Statistiek (O&S) definitieve versie: december 2010 2 Trendrapport Oosterhout

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Samenvatting Meer banen in de Stedendriehoek en Noordwest Veluwe, maar niet in alle sectoren In de Stedendriehoek en

Nadere informatie

Twintiger in de knel door matige arbeidsmarktperspectieven?

Twintiger in de knel door matige arbeidsmarktperspectieven? Twintiger in de knel door matige arbeidsmarktperspectieven? Didier Fouarge d.fouarge@maastrichtuniversity.nl Twintigers in de knel, Studium Generale, Wageningen, 10 december 2013 ROA (www.roa.nl) Researchcentrum

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing 1 Onderwijs en Arbeidsmarkt: schieten op bewegende doelen Presentatie conferentie 100% Ondernemend Vennekerk Oldambt, Winschoten, 10 september 2012 Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

Districtsrapportage. NOORDWEST -Noord-Holland-Noord -Zuidelijk Noord-Holland

Districtsrapportage. NOORDWEST -Noord-Holland-Noord -Zuidelijk Noord-Holland Districtsrapportage NOORDWEST - - 21 INHOUDSOPGAVE Pagina ACHTERGRONDINFORMATIE 3 1 WERKGELEGENHEID 4 2 VACATURES 5 3 ECABO ENQUETE 6 4 LEERLINGEN 7 5 GEDIPLOMEERDEN 8 7 PERSPECTIEVEN WERKGEVERS 1 8 ARBEIDSMARKTPERSPECTIEVEN

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Twente

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Twente Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Twente Samenvatting Meer banen in Twente, maar niet in alle sectoren In Twente groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd) in 2015 en 2016

Nadere informatie

Arbeidsmarktgegevens WGO Utrecht

Arbeidsmarktgegevens WGO Utrecht www.onderzoek.utrecht.nl Arbeidsmarktgegevens WGO Utrecht beroepsbevolking, werkloosheid, baankansen, vacatures notitie van Onderzoek maart 2013 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030

Nadere informatie

FACTSHEET ARBEIDSMARKT

FACTSHEET ARBEIDSMARKT 1 FACTSHEET ARBEIDSMARKT Zuid LIMBURG 1. Kerngegevens beroepsbevolking Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Zuid Limburg, 2013-2025 Bron: Regioportret Zuid Limburg Ontgroening

Nadere informatie

Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt

Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt 16 Mei 2011 Drs. Jan Dirk Gardenier MBA, directeur CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen (050) 311 51 13 www.cabgroningen.nl 1 Regio Groningen

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktschets 2012. Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam

Regionale arbeidsmarktschets 2012. Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam Regionale arbeidsmarktschets 2012 Arbeidsmarktregio Vanaf 2014 herstel van arbeidsmarkt Regionale arbeidsmarktschets MANAGEMENTSAMENVATTING In de arbeidsmarktregio groeit het aantal banen licht, ontstaan

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Limburg groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Regionaal Platform Arbeidsmarkt Rijn Gouwe. Arbeidsmarkt in Zicht 2-meting Samenvatting

Regionaal Platform Arbeidsmarkt Rijn Gouwe. Arbeidsmarkt in Zicht 2-meting Samenvatting Regionaal Platform Arbeidsmarkt Rijn Gouwe Arbeidsmarkt in Zicht 2-meting Samenvatting Colofon Arbeidsmarktmonitor 2005 Arbeidsmarkt in Zicht, 2-meting Samenvatting Uitgave RPA Rijn Gouwe Postbus 13 2400

Nadere informatie

Personeel gevraagd in het MKB

Personeel gevraagd in het MKB M201209 Personeel gevraagd in het MKB Ontwikkelingen aan de vraag- en aanbodzijde van de arbeidsmarkt tot 2020 Arjan Ruis Wim Verhoeven Peter van der Hauw Zoetermeer, juli 2012 Schaarste op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

SNELINFORMATIE ARBEIDSMARKTREGIO DRECHTSTEDEN

SNELINFORMATIE ARBEIDSMARKTREGIO DRECHTSTEDEN SNELINFORMATIE ARBEIDSMARKTREGIO DRECHTSTEDEN December 2012 WW-rechten Het aantal WW-uitkeringen steeg in december met 4,5% tot ruim 7.500. Deze maand werden 1.010 nieuwe WW rechten toegekend. Het aantal

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden.

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden. Het informatici-tekort A uteur(s): Smits, W. (auteur) Delmee, J. (auteur) Grip, A. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent Arbeidsmarkt in vogelvlucht Gemiddeld over de afgelopen vier maanden is er een licht stijgende trend in de werkloosheid. Het aantal banen van werknemers stijgt licht en het aantal openstaande vacatures

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Zeeland

Arbeidsmarktregio Zeeland Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt in

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0 Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- Modules Samenvatting 1 Werk 2 Leren 7 Datum: februari 2016 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek tel.: (024) 329 98 89 (O&S) e-mailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt in

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

Arbeidsmarktregio Rijnmond

Arbeidsmarktregio Rijnmond Regiosheet Arbeidsmarktregio REGIOSHEET Arbeidsmarktregio 1 1 Dit is de regiosheet voor de arbeidsmarktregio, waarin de arbeidsmarkt wordt geschetst voor de beroepen in het ECABO-domein. ECABO brengt in

Nadere informatie

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Aanpak jeugdwerkloosheid In een brief van 5 maart jl. hebben de Ministeries van SZW en OCW aangegeven dat zij een

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktschets 2012. Arbeidsmarktregio Holland Rijnland

Regionale arbeidsmarktschets 2012. Arbeidsmarktregio Holland Rijnland Regionale arbeidsmarktschets 2012 Arbeidsmarktregio Vanaf 2014 herstel van arbeidsmarkt Regionale arbeidsmarktschets MANAGEMENTSAMENVATTING In de arbeidsmarktregio krimpt het aantal banen, ontstaan er

Nadere informatie

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk!

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! UWV-congres Uitzendbranche Zwolle, 15 november 2012, Rob Witjes, Arbeidsmarktinformatie en -advies, UWV 1 Inhoud presentatie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

6. Vergrijzing in Noord-Nederland

6. Vergrijzing in Noord-Nederland 6. Vergrijzing in Noord-Nederland De komende jaren zal de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse bevolking sterk stijgen. Er worden minder kinderen geboren dan vroeger en onder invloed van stijgende welvaart

Nadere informatie

Factsheet Arbeidsmarkt en sociale uitkeringen

Factsheet Arbeidsmarkt en sociale uitkeringen Factsheet Arbeidsmarkt en sociale uitkeringen Deze factsheet geeft een beeld van de Arnhemse arbeidsmarkt. Daarbij gaat het eerst in op de vraag naar arbeid; Hoe staat het met de werkgelegenheid in (de

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor schoolverlaters tot 2002

De arbeidsmarkt voor schoolverlaters tot 2002 De arbeidsmarkt voor schoolverlaters tot 2002 Auteur(s): Borghans, L. (auteur) Grip, A. de (auteur) Heijke, J.A.M. (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt

Nadere informatie

Arbeidsmarkt informatie in vogelvlucht

Arbeidsmarkt informatie in vogelvlucht Arbeidsmarkt informatie in vogelvlucht Macro-ontwikkelingen Gegevens vanuit ROA: researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt naar opleiding en beroep 2016 SBB en doelmatigheidsonderzoek UWV sectorale

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie