De klant centraal? Master Thesis t.b.v. opleiding MSRE Amsterdam School of Real Estate Januari Auteur: Colinda A.J. Hendrikx

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De klant centraal? Master Thesis t.b.v. opleiding MSRE Amsterdam School of Real Estate Januari 2006. Auteur: Colinda A.J. Hendrikx"

Transcriptie

1 Master Thesis t.b.v. opleiding MSRE Amsterdam School of Real Estate Januari 2006 Auteur: Colinda A.J. Hendrikx

2 Inhoudsopgave Voorwoord...3 Conclusies en aanbevelingen...4 Hoofdstuk 1 Opzet Inleiding Probleemstelling Doelstelling Plan van aanpak...6 Hoofdstuk 2 De plaats van de Nederlandse consument in het vastgoed De laatste 20 jaar van de woningmarkt De mondige consument...9 Hoofdstuk 3 Marketing De Marketingtheorie Strategische marketingplanning De Marketingomgeving Consumentengedrag Marktsegmentatie en doelgroepkeuze Positionering Vergelijking met andere bedrijfstakken Het marketingmodel voor de woningmarkt...24 Hoofdstuk 4 De praktijk van de huurwoningenmarkt Institutionele beleggers AMVEST Woningcorporaties Trudo Leefstijlonderzoek...37 Hoofdstuk 5 De seniorenwoning van de toekomst Vergrijzing in Nederland De seniorenwoning van de toekomst volgens de auteur KLANT Strategisch marketingplan Programma van Eisen Marketingkeuzes omzetten in ontwerp Werkprocessen Informatiebehoefte Systemen aanpassen Contracten met externe partijen afsluiten Interne organisatie aanpassen Communicatie...58 Bijlage 1 Vastgoedcommunicatie in het buitenland...59 Bijlage 2 De woonbeleving van 50-plussers...63 Bronnen

3 Voorwoord Elf jaar geleden zette ik mijn eerste stappen in het vastgoed. Na een HBO-opleiding commerciële economie en enige banen in andere sectoren kwam ik in dit werkgebied terecht. Ik ben begonnen als commercieel manager van de afdeling woningverhuur bij een vastgoedmanager in Almere. Vervolgens werd ik account manager commercieel onroerend goed bij een vastgoedmanager in Utrecht. Binnen diezelfde onderneming weer terug gegaan naar mijn roots: de woningen. Ik werd hoofd business unit woningen. Vervolgens de grote stap gemaakt naar de andere kant van de tafel : ik werd portefeuillemanager bij een woningbelegger in Amsterdam. Momenteel ben ik senior portfolio manager woningen bij een belegger in Heerlen. Graag wil ik een dankwoord richten aan alle personen die de tijd genomen hebben om mij te woord te staan. De interviews hebben mij veel praktische informatie geleverd. Tevens gaat mijn dank uit naar mijn twee werkgevers die het volgen van deze studie hebben gefaciliteerd. 3

4 Conclusies en aanbevelingen Vanuit het verleden was de woningmarkt in Nederland een aanbiedersmarkt. Door het mondiger worden van de consument en door een ruimer aanbod in met name duurdere huurwoningen is die situatie verschoven naar een vraaggestuurde markt. Dit vereist een nieuwe benadering van de klant. Is er in een aanbiedermarkt met name sprake van een produktgerichte werkwijze, in een vraaggestuurde markt draait alles om de klant en zijn wensen. Als bedrijf kun je alleen succesvol zijn als je de klant beter bedient dan je concurrent. Dat kan door excellent te zijn in één of meerdere onderdelen van de marketing-mix: Prijs, Plaats, Produkt of Promotie. Belangrijk is dat die excellentie voortkomt uit een betere bediening van de klant en een betere vervulling van diens behoeften. In plaats van denken voor en over de klant, is het effectiever om de klant naar zijn mening te vragen. Die behoeften kunnen vastgesteld worden door middel van marktonderzoek, klantpanels, klanttevredenheidsonderzoek et cetera. De klant dient al in de conceptfase van een nieuw of aangepast produkt of dienst betrokken te worden. Bij iedere aanpassing van het produkt of de dienst dient opnieuw gecontroleerd te worden of de aanpassing aanlsuit bij de klantenbehoeften. Door de klant tijdens het gehele ontwerpproces en bij de introductie naar zijn mening te vragen, kan een goed op de klantenbehoeften afgestemd produkt of dienst gerealiseerd worden. Ook de evaluatie na de introductie is belangrijk om het produkt of de dienst zonodig te vervolmaken. Als woningaanbieder kun je je niet anders naar buiten profileren zonder ook aan de interne organisatie te werken. Het startpunt ligt bij het inventariseren van de klantenwensen. Hieruit vloeit de informatiebehoefte voort, waarop werkprocessen dienen te worden aangepast. Uiteindelijk leidt dit tot een gewijzigde organisatie. Het is de klant die de werkprocessen en systemen bepaalt en uiteindelijk dus ook de organisatiestructuur. En niet andersom. Het aanbieden van woningen is tot op heden voornamelijk gericht op het produkt. Het produkt wordt gepromoot, niet de woonbeleving. Dit zal in de toekomst moeten veranderen. Wonen is níet de woning en diens kenmerken. Natuurlijk moet de woning goed zijn, maar belangrijker zijn de gehele woonbeleving en het eventuele concept. De Nederlandse woningmarkt zal moeten overgaan van een produktgerichte marketing naar conceptmarketing. Wonen is beleven. Op het gebied van seniorenhuisvesting is het belangrijk te weten dat dé senior niet bestaat. Afhankelijk van mobiliteit, (financiële) mogelijkheden, sociale kenmerken, vitaliteit en persoonlijke eigenschappen zijn senioren in te delen in een aantal groepen. Bij het ontwikkelen van een seniorenprodukt moet de ontwikkelaar eerst bepalen op welke groep hij zijn produkt wil richten. Op basis daarvan kan de beste communicatiestrategie ingezet worden, leidend tot het beste resultaat. Ook hier geldt dat de gehele woonbeleving gecommuniceerd moet worden en niet het produkt. 4

5 Hoofdstuk 1 Opzet 1.1 Inleiding De Nederlandse woningmarkt lijkt zich weinig met marketing bezig te houden. De nieuwe woningen vanuit nieuwbouw, danwel vanuit herstructureringsopgaven zijn weinig vernieuwend. De marketingtechnieken die daarbij worden gebruikt zijn veelal traditioneel, zijnde advertenties in nieuwsbladen gecombineerd met open huizen. Hoofdstuk 2 gaat in op de huidige situatie op de woningmarkt. De ontwikkelingen waarmee huurwoningenaanbieders te maken hebben. In dit hoofdstuk wordt aangegeven, waarom er naar de mening van de auteur te weinig aandacht is voor marketing. Het theoretische denkvlak van marketing wordt behandeld in hoofdstuk 3. Wat is marketing eigenlijk. Hoe worden marketingmiddelen door andere bedrijfssectoren ingezet en is dat succesvol? Uiteindelijk leidt dit tot een model voor vastgoedmarketing. In Hoofdstuk 4 worden achtereenvolgens een institutionele belegger en een woningcorporatie voor het voetlicht geplaatst. Daar wordt beschreven hoe deze marktpartijen marketingmiddelen inzetten. Ook komt hier het leefstijlonderzoek van SmartAgent Company aan de orde. De senior bestaat immers niet. Dit onderdeel van mijn studie gaat in op welke typen senioren te onderscheiden zijn en welke woonsituaties bij hen passen. Nederland vergrijst. In 2030 zullen er circa 4 miljoen senioren zijn. Wat doet de Nederlandse vastgoedmarkt aan de noodkreet van de politiek dat de vergrijzing een feit is? Aangezien de vergrijzing momenteel het grootste aandachtspunt is voor de woningmarkt, zal dit hoofdstuk zich toespitsen op seniorenwoningen en seniorenwensen. In dit hoofdstuk volg ik het marketingmodel van hoofdstuk 3 om mijn ideale seniorenwoning van de toekomst te beschrijven. 5

6 1.2 Probleemstelling Hoe kan het zijn dat na bijna 50 jaar klantgericht denken, waarbij in bijna alle bedrijfstakken volledig klantgericht gewerkt wordt het vastgoed achterblijft? Hoe kan het zijn dat bij één van de grootste aankoopbeslissingen in een mensenleven de consument weinig tot niets in te brengen heeft en dat er standaardproducten worden aangeboden en afgenomen? Hoe hebben andere bedrijfstakken de omslag van produktgericht denken naar klantgericht denken gemaakt? Dit onderzoek richt zich specifiek op huurwoningen. Gezien de huidige aandacht voor de vergrijzing van de Nederlandse bevolking, wordt er tevens ingezoomd op het produkt seniorenhuisvesting. 1.3 Doelstelling Middels deze thesis wens ik een model te ontwikkelen dat woningverhuurders kunnen toepassen bij het opstellen van hun marketingplan, leidend tot een produkt dat aanlsuit bij de consumentenwensen. Het model dient woningmarktpartijen vervolgens te helpen bij het inzien van de behoeften hun klanten, zodat business-to-customer communicatie effectief ingezet kan worden. Een tweede doelstelling is een toekomstbeeld te schetsen voor seniorenhuisvesting. Ik wil het antwoord vinden op de vraag of een appartement inderdaad het ideaalbeeld is voor de toekomstige senior of dat er wellicht toch aan andere woonprodukten gedacht dient te worden. 1.4 Plan van aanpak Deze thesis kent zowel een praktisch als een theoretisch kader. In hoofdstuk 3 zal ik de theoretische kaders belichten met een korte literatuurstudie over de principes van marketing. Alle andere hoofdstukken komen voort uit de praktijk en mijn dagelijkse ervaringen. Ik zet die praktijk af tegen de marketingtheorie. Helemaal praktisch wordt de thesis in hoofdstuk 4 en 5, waarin de praktijk van de huidige huurwoningenmarkt wordt beschreven, gevolgd door een beschrijving van de seniorenwoning van de toekomst. In deze hoofdstukken komen andere vastgoedprofessionals aan het woord. Dit zal ik doen door middel van interviews met een grote institutionele belegger, een vooruitstrevende woningcorporatie, een onderzoeksburo en SmartAgent Company. 6

7 Hoofdstuk 2 De plaats van de Nederlandse consument in het vastgoed 2.1 De laatste 20 jaar van de woningmarkt Om iets te kunnen begrijpen van de huidige gang van zaken op de Nederlandse woningmarkt, moeten we beginnen in het verleden. En dat verleden was erg rooskleurig voor de Nederlandse woningmarkt. De gemiddelde prijs voor een Nederlandse woning was in Het derde kwartaal 2005 laat een gemiddelde verkoopprijs zien van In twintig jaar is de gemiddelde verkoopprijs voor een woning dus verviervoudigd. In de tweede helft van de jaren 80 verliep de prijsstijging vrij gemiddeld. Er was nauwelijks of geen inflatie. Begin jaren negentig begint een flinke opmars van de huizenprijzen die piekt in 1999 en De inflatie is in die jaren vrij stabiel en bedraagt gemiddeld zo n 2,2%. De Nederlandse economie draait op volle toeren, inflatie is op een normaal gemiddeld niveau en het consumentenvertrouwen is ruim aanwezig. In 1999 en 2000 stijgen de prijzen het meest. Die jaren worden woningprijsstijgingen genoteerd van 17% en 15%. Deze spectaculaire groei kan niet aanhouden en vanaf 2001 gaan de prijsstijgingen dan ook fors minder snel. Gecombineerd met na-ijlende relatief hoge inflatie, een verslechterende economische situatie en onzekerheidsgevoelens met betrekking tot de invoering van de euro, leidt dit alles tot vrijwel gelijk blijvende huizenprijzen is Echter, vanaf 2004 normaliseert de woningmarkt weer en laat zij prijsstijgingen zien van zo n 5% per jaar. In een grafiek zien het verloop van de koopprijzen, inflatie en rentestand er als volgt uit: Grafiek 1 Verloop koopprijzen, rentestand en inflatie , , , , , jaarcijfer CPI wettelijke rente (DNB) (%) Gemiddelde verkoopprijs 7

8 De huurmarkt liet in deze periode grote aanbodtekorten zien. Het aanbod was, evenals nu, voor het overgrote deel in handen van de woningcorporaties. Het overgrote deel van de periode waren de woningcorporaties nog in de greep van de overheid. Dat betekent, dat er alleen sociale verhuur plaatsvond vanuit een maatschappelijk en sociaal oogpunt. De particuliere huursector was voor een zeer klein deel vertegenwoordigd en bood met name weinig speciale en in het oog springende woningen aan. Eigenlijk is pas sinds circa 15 jaar de verandering ingezet door een aantal grote institutionele beleggers om speciale en hoogwaardige huurwoningen aan te bieden. De huursector had tot circa 1998 te kampen met een slecht imago en had enorme concurrentie van de koopwoningen. Niet zo gek als je bedenkt dat de koopwoningen al sinds 1992 waardestijgingen lieten zien van zo n 9% per jaar. En dan moest de hausse van 1999 en 2000 nog komen! In die tijd werd huren beschouwd als een slechte keuze. Je kende immers geen waardestijging en je huur werd destijds met maximaal 6,5% verhoogd als de maximaal redelijke huur en de markt dat toelieten. Met het bovenstaande in het achterhoofd zou je dus verwachten dat de huursector het slecht deed. Niets is echter minder waar. Er waren enorme wachtlijsten voor huurwoningen in de jaren Vooral bij de sociale woningen (wachttijden van 5 jaar en langer waren heel gewoon), maar ook in gebieden zoals de Randstad waren er wachtlijsten voor betaalbare particuliere huurwoningen. In het hogere huursegment was de concurrentie van koopwoningen wel degelijk aanwezig, maar met een juiste aanbodhoeveelheid en passende huurprijs was er nauwelijks sprake van leegstand. Momenteel nemen de wachttijden in het hogere huursegment gestaag af of bestaan zelfs helemaal niet meer. In de sociale huursector en met name in de grote steden zijn wachttijden van 5 jaar en langer nog steeds heel gebruikelijk. Dit komt door de oneigenlijke concurrentie van veel sociale huurwoningen. Door vroegere gunstige leenconstructies en goedkope grondverkrijgingen, konden woningcorporaties woningen bouwen tegen bouwkosten waar geen enkele private partij aan kon tippen. Deze woningen zijn nog steeds op de markt aanwezig en worden nog altijd tegen te lage prijzen verhuurd. Ook bij nieuwe woningen komt het voor dat woningcorporaties onder de kostprijs woningen verhuren om aan hun sociale en maatschappelijk verplichtingen te voldoen. Vanuit het verre verleden heeft de huursector in Nederland een sterkere positie gehad dan de koopsector. Tot halverwege de negentiger jaren is het aantal huurwoningen groter geweest dan het aantal koopwoningen. Het is voor de consument een grote stap om van huren naar kopen over te stappen. Helemaal indien de vorige generaties hebben gehuurd. Dat wordt dan toch als een soort veiligheid gezien. 8

9 Pas vanaf halverwege de negentiger jaren is de balans omgeslagen van huur naar koop. Enerzijds vanwege de enorme prijsstijgingen. Een eigen woning was een prima belegging. Anderzijds vanwege de stimulering door de overheid van het eigen woningbezit, geholpen door een goede economie en dalende rentestanden. Kortom: zowel de afzet van koop- als huurwoningen ging als vanzelf. De negentiger jaren waren de jaren van loting bij nieuwbouwcomplexen. De ligging van de woning en de indeling waren van minder belang, het ging erom dat je was ingeloot. De vraag naar nieuwbouwwoningen was in die jaren vele malen groter dan het aanbod ervan. Ook in de bestaande bouw was verkoop geen reden voor bezorgdheid. De negentiger jaren waren de jaren dat een woning al verkocht was voordat het te koop bord in de tuin stond. Het waren de jaren waarin je als geïnteresseerde koper een bod afgaf dat boven de vraagprijs lag om de woning te mógen kopen. Dit was een heerlijke tijd voor ontwikkelaars, particuliere verkopers en verhuurders. Een nieuwbouwcomplex werd aangemeld bij de gemeente, bij de desbetreffende makelaar of verhuurder en binnen 3 maanden waren alle woningen verkocht danwel verhuurd. Niemand maakte zich zorgen om aanvangsleegstand, want dat bestond eenvoudigweg niet. Marketing en klantgerichtheid waren dus ook hele vreemde begrippen. Marketing bestond uit enige advertenties in dagbladen en een extra bord in de etalage van de makelaar/verhuurder. Een consument laten meedenken over uitrustingsniveau en indelingsmogelijkheden was er niet bij. Nogmaals: heel verklaarbaar want de nieuwe woningen verkochten zichzelf, dus de drijfveer om klantgericht te werken ontbrak. 2.2 De mondige consument All good things must come to an end. Zo ook de bovengenoemde comfortabele positie van woningaanbieders. Niemand kan precies aangeven wanneer de ommekeer is begonnen, maar de ontwikkelaars, makelaars en verhuurders waren het erover eens: de consument wordt mondiger. In plaats van eenzijdig aanbod bepalen werd nu de dialoog geïntroduceerd. Er moest nagedacht gaan worden over de volgende marketinggedachte: Locatie Woonprodukt Consument 9

10 Ofwel: welke consument wil op mijn locatie wonen en wat voor woonprodukt wil hij/zij? Dit betekent nogal wat in de organisatie van de desbetreffende marktpartij. Uitgaande van een aanbieder betekent dit, dat hij niet meer alleen naar de aanbodkant kan kijken bij het ontwikkelen van een nieuw woonprodukt. Nu komt er ineens een vraagkant bij. Op basis van de wensen van de consument moeten bedrijfsprocessen aangestuurd worden. Op de verschillende organisatorische niveaus betekent dit het volgende: Portfoliomanagement: Strategie en doelen moeten afgestemd worden op concurrenten, economische omstandigheden, marktwensen, overheid en regelgeving en financiële factoren. Asset management: Aanpassing van het verhuurbeleid, investeringsbeleid en de financiën leidend tot objectmanagement dat aansluit bij de consumentenwensen en in lijn met de strategie. Property management: De bedrijfsprocessen op dit uitvoerende niveau dienen toegespitst te worden op klantvriendelijkheid en dienen de basis te zijn voor asset management leidend tot een koers die aansluit bij het portfolio management. 10

11 Hoofdstuk 3 Marketing In dit hoofdstuk wordt eerst een algemeen beeld van marketing geschetst om vervolgens in te zoomen op de toepassing van marketing binnen andere bedrijfstakken. Tot slot wordt er een marketingmodel voor vastgoed gepresenteerd. Marketing is de denkwijze waarin marktgerichtheid centraal staat. Marktgerichtheid is dan de mate waarin de organisatie in haar totale denken en handelen rekening houdt met zowel de consument en het bevredigen van zijn wensen alsook de concurrent en hierdoor voordeel behaalt door het genereren van de juiste interne en externe activiteiten De Marketingtheorie Marketing gaat dus om de consument. Er zijn verschillende manieren om de consument te benaderen: Productie: optimaliseren van het productieproces en daarmee inspelen op consumentenwensen Product: het product continu aanpassen aan de wisselende behoeften en wensen van de consument Verkoop: verkoop verhogen door promoten van het produkt en het stimuleren van de naamsbekendheid 1 Bron: Principes van Marketing: Philip Kotler, Gary Armstrong, John Saunders, Veronica Wong 11

12 Marketing: het totale handelen van een organisatie met als uitgangspunt de markt en de wensen en behoeften van de consumenten. Het doel is het aanbieden van produkten en diensten die een hoge klanttevredenheid zullen kennen, waardoor winst wordt behaald en behouden. Maatschappelijke marketing: gaat verder op het bovenstaande marketing concept, met als verschil dat deze methode zich niet richt op winst, maar op het maatschappelijk belang. Marketing lijkt een heel mooi goed. Als consument word je serieus genomen. De producenten/aanbieders nemen jou als uitgangspunt en gaan daarop hun produkten en diensten aanbieden. Als gevolg daarvan zullen hun produkten meer verkocht worden dan die van de concurrent, waardoor weer meer geld in produktontwikkeling gestoken kan worden wat leidt tot nog betere produkten. Toch zijn er ook negatieve kanten aan marketing voor het individu en de maatschappij. Marketing kan leiden tot: Individuele afnemer: Marketing leidt tot hoge verkoopprijzen door verspreidingskosten, reclamekosten en andere kosten die veroorzaakt worden door keuzes in de marketingstrategie. De promotie van een produkt kan misleidend zijn. Het produkt kan beter gepresenteerd worden dan het in werkelijkheid is. Marketing kan heel agressief ingezet worden, waardoor de consument zich niet aan het bestaan van het produkt kan onttrekken. Tot slot kan marketing gebruik maken van een instrument dat geplande veroudering heet. Hierbij maakt men van een produkt een trend. Die trend wordt vervolgens opgevolgd door een nieuwe trend, waardoor het oude produkt niet meer in trek is. Men kan er ook voor zorgen dat het oude produkt niet meer geproduceerd wordt, zodat consumenten bij veroudering tot aanschaf van een ander model van hetzelfde merk moeten overgaan. Maatschappij: Voor een maatschappij kan marketing nieuwe behoeften creëren en het materialisme vergroten. Hierdoor kan een gehele cultuur veranderen. Een maatschappij kan bijvoorbeeld verharden en veeleisender worden. Een goed voorbeeld hiervan zijn de trends op middelbare scholen. Zonder kleding van een bepaald merk doe je niet mee en ben je automatisch een outsider. Als laatste negatieve effect van marketing wil ik noemen het verdwijnen van kleine bedrijven door de overvloed aan reclame van grote bedrijven. Reclame is erg duur en daardoor voor een kleine detaillist nauwelijks op te brengen. Als gevolg hiervan hebben grote bedrijven het voordeel van een grotere naamsbekendheid. 3.2 Strategische marketingplanning Indien een bedrijf marketing een plaats wil geven in haar bedrijfsproces, is het logisch om voor aanvang een visie en missie ten aanzien van de marketinginspanningen te formuleren. Voor aanvang dienen de doelen en het beleid op lange termijn vastgesteld te worden. Een omgevingsanalyse kan daarbij niet ontbreken. 12

13 Een goed hulpmiddel daarbij is de zogenaamde SWOT-analyse, waarin zowel intern als extern naar de eigen onderneming gekeken wordt. Intern zijn sterkten en zwakten relevante factoren. Extern wordt gekeken naar kansen en bedreigingen. Door het maken van een dergelijke analyse wordt de plaats van de eigen onderneming of het eigen produkt ten opzichte van de buitenwereld meteen duidelijk. De visie en missie van de onderneming leiden tot een strategische planning die als leidraad zal fungeren bij de nieuwe (marketing)stappen. Vervolgens ontwikkelt iedere afdeling of iedere produktgroep zijn eigen marketingplannen. Deze plannen moeten een afgeleide zijn van het overkoepelende marketingplan. Als de bovenstaande stappen correct zijn doorlopen, zijn er (een aantal) marketingplannen die vervolgens gemanaged moeten worden. In het marketingmanagementproces zijn een aantal stappen te onderscheiden: Marktanalyse opstellen met bijbehorende interne en externe omgevingsfactoren; Doelgroep vaststellen; Marketinginstrument kiezen (prijs, promotie, plaats, produkt) Marketingactiviteiten uitvoeren Een marktanalyse ligt aan de basis van de uitvoering van de marketingactiviteiten. Een produkt of dienst presenteren betekent concurreren met de omgeving. Je dient dus goed op de hoogte te zijn van het aanbod van de concurrenten. Wat zijn hun sterke en zwakke punten, wat is hun marktaandeel, hoe is het prijspeil van hun produkten en waar zijn ze verkrijgbaar? Een marktanalyse richt zich niet alleen op externe factoren, maar ook intern moeten o.a. de volgende vragen beantwoord worden: wat zijn de onderscheidende kenmerken van mijn (nieuwe) produkt, welke mensen wil ik bereiken, welk marktaandeel wil ik behalen, et cetera. De marktanalyse geeft dus de aanzet tot doelgroepbepaling. Welk produkt ga je aan welke doelgroep aanbieden. Zodra de keuze voor een doelgroep is bepaald kan er marktonderzoek plaatsvinden of er ook werkelijk ruimte en interesse is voor het produkt in kwestie. Na alle bovengemoemde stappen doorlopen te hebben, kan er een marketingmix vastgesteld worden op basis van de vier P s: Produkt: consumentenbehoeften en wensen Prijs: kostenplaatje voor de consument Plaats: hoe makkelijk kan de consument het produkt verkrijgen, maar ook hoe selectief is het gekozen distributienetwerk Promotie: hoe communiceer je met de consument 3.3 De Marketingomgeving Marketingactiviteiten vinden steeds meer plaats binnen netwerken. De marketingomgeving bestaat uit een beïnvloedbare micro-omgeving en een nietbeïnvloedbare macro-omgeving. 13

14 De micro-omgeving bestaat bijvoorbeeld uit leveranciers, de eigen organisatie, concurrenten, de tussenhandel, de consument en belangengroepen. Op deze groepen kun je invloed uitoefenen door het eigen onderscheidend vermogen, door promotie en distributie en door het inzetten van specifieke communicatiemiddelen. De macro-omgeving bestaat bijvoorbeeld uit demografische factoren, ecologische/natuurlijke factoren, politiek, cultuur, technologie en economische factoren. Als ondernemer kun je deze factoren niet direct beïnvloeden, maar je kunt er wel op inspelen. Sterker nog, als je hierop beter inspeelt dan je concurrent, dan zijn er voordelen te behalen. 3.4 Consumentengedrag Consumentengedrag is het gedrag dat consumenten vertonen bij het zoeken, evalueren, kopen, gebruiken en afdanken van produkten en diensten. 2 Uiteindelijk draait alles in marketing om het consumentengedrag dat we proberen te beïnvloeden. Het draait om de verkooptransactie, het marktaandeel, de naamsbekendheid, de winst. Om een bepaald consumentengedrag te bevorderen, moet je goed weten wat de consument in zijn gedrag stimuleert en afremt. Hierbij spelen persoonlijke eigenschappen een belangrijke rol. Persoonlijke eigenschappen worden beïnvloed door cultuur, sociale factoren, persoonlijke factoren en psychologische factoren. 2 Bron: Principes van marketing: Philip Kotler, Gary Armstrong, John Saunders, Veronica Wong 14

15 Cultuur is een collectieve mentale programmering, die de leden van de ene groep of categorie mensen onderscheidt van die van een andere. De groep is gericht op het overdragen van normen, waarden en opvattingen. De cultuur bepaalt de wensen en behoeften van een consument. Binnen een cultuur ontstaan zogenaamde subculturen. Dit zijn groepen mensen binnen een cultuur met eigen opvattingen, waarden en gedragspatronen. Binnen een cultuur is er ook een sociale indeling die van invloed is op het koopgedrag. De sociale indeling kent de groepen welgestelden, bovenlaag middengroep, onderlaag middengroep, minder welgestelden en minst welgestelden. Bij sociale factoren spelen groepen een belangrijke rol. Mensen willen graag ergens bij horen. Een groep waar iemand lid van is, is zeer bepalend voor diens gedrag. Alles wat anderen uit deze groep doen, zal de consument direct beïnvloeden. Naast de groepen waarvan men al lid is, zijn er ook referentiegroepen en aspiratie-groepen. Van deze groepen is men (nog) geen lid, maar hetgeen de leden van deze groepen doen, zal van grote invloed zijn op het gedrag van de consument in kwestie. De vele reclames met bekende acteurs spelen in op deze vorm van consumentengedrag. Naast de bovengenoemde grotere groepen, speelt ook het gezin een belangrijke rol binnen de sociale factoren. De manier waarop men is opgevoed bepaalt voor een groot deel later gedrag. Ook indien men zelf hoofd van een gezin is, heeft het gezin invloed. De partner heeft invloed op de ander, maar ook kinderen kunnen ouders beïnvloeden in koopgedrag. Persoonlijke factoren hebben betrekking op beïnvloeding door individuele kenmerken. De gezinssituatie is hiervan een goed voorbeeld, maar ook het beroep van de consument, de financiële situatie en levensstijl. 15

16 Psychologische factoren hebben invloed op de motivatie van consumenten, perceptie en leerervaringen. Perceptie is het selectief informatie opdoen om hier vervolgens een beeld over te kunnen vormen. We onderscheiden daarbij selectieve aandacht (aandacht hebben voor slechts bepaalde impulsen), selectieve herinnering (slechts een deel onthouden dat overeenkomst met de mening of opvatting van het individu) en selectieve interpretatie (informatie op een bepaalde manier opvatten, op basis van de individuele gedachtengang). Op het gebied van motivatie zijn de theorieën van Freud en Maslow zeer bekend. Freud focust in zijn theorieën op de dieper liggende behoeften. Volgens hem wordt de consument gedreven door deze dieperliggende behoeften die hem motiveren om een bepaald gedrag te vertonen. Maslow rangschikt de behoeften in een piramide die is opgebouwd uit de lagen primaire biologische behoeften, bestaanszekerheid, sociale behoeften, erkenning en zelfontwikkeling. Volgens Maslow gaat een behoefte pas ontstaan, als de onderliggende behoeftelaag is vervuld. Figuur 1: Behoeftenhierarchie van Maslow. Bron: A. Maslow, motivatie en persoonlijkheid 3.5 Marktsegmentatie en doelgroepkeuze Mensen zijn uniek en dienen als zodanig behandeld te worden. Marketeers zagen dit al vroeg in en hebben daarom doelgroepmarketing geïntroduceerd. Doelgroepmarketing deelt een markt op in segmenten/groepen en richt de marketing specifiek op één of meerdere van deze groepen. Marktsegmentatie is het indelen van de markt in groepen afnemers met dezelfde behoefte en dezelfde manier waarop in die behoefte wordt voorzien, waarvoor het nodig kan zijn om een eigen marketingstrategie of marketingmix toe te passen. Hierdoor ontstaan doelgroepen, waaruit een keuze gemaakt wordt. 16

17 Deze keuze heeft op haar beurt invloed op de positionering van een produkt of dienst (waarover meer in 3.6). Voor een consumentenmarkt kan de indeling als volgt plaatsvinden: Demografisch: markt indelen op basis van leeftijd, geslacht, gezinsgrootte, opleiding, inkomen, ras, geloof, nationaliteit. Geografisch: markt indelen op basis van ligging, woonplaats of per klimaat. Psychologisch: markt indelen op basis van levensstijl en sociale klassen. Gedrag: markt indelen op basis van houding, kennis, en moment van ingebruikname van het produkt of de dienst. Voor het indelen van een markt in segmenten is het van belang dat deze op specifieke manieren benaderd kunnen worden. De indeling van de markt moet functionele segmenten opleveren. Ofwel: een segment moet meetbaar zijn, moet voldoende groot zijn, moet bereikbaar zijn en moet vormbaar zijn. Mocht een bepaald segment als doelgroep gekozen worden, dan moet de marketeer letten op de aantrekkelijkheid van het segment (grootte, groei en winstgevenheid). Het segment moet passen binnen de bedrijfsfilosofie en de organisatie moet over voldoende mensen en financiële middelen beschikken om het gekozen segment te benaderen. Een bedrijf kan voor de volgende segmentatiestrategieën kiezen: Ongedifferentieerd: geen indeling in segmenten. Men kiest voor één marketingstrategie gebaseerd op de 20/80 regel. Gedifferentieerd: per marktsegment een aparte marketingstrategie toepassen. Geconcentreerd: de marketingstrategie en marketingmix zijn gericht op één segment. Micromarketing: maatwerk leveren voor segmenten. Dit kan op twee manieren: Lokaal: produkten/diensten aanpassen aan kenmerken van segmenten op lokaal niveau; Individueel: produkten/diensten aanpassen aan kenmerken van segmenten op individueel niveau (bijvoorbeeld maatkostuum) 17

18 3.6 Positionering Na de keuze voor een bepaald marktsegment moet het produkt of de dienst zodanig gemarket worden dat het gekozen segment ook daadwerkelijk bereikt wordt. In ander woorden: het produkt of de dienst dient op zodanige wijze gepositioneerd te worden dat de consument de weg naar het produkt of de dienst weet te vinden. Positionering is een ervaring ten aanzien van het produkt, de dienst of het merk door de consument. Positionering is de positie van het produkt of de dienst op de markt bepalen t.o.v. de concurrent, waarbij deze positie bekend is bij de consument door reclame of andere vormen van consumentencommunicatie. 3 Meer dan ooit gaat het bij positionering om het zogenaamde unique selling point ofwel uniek verkoopargument (USP) van het produkt of de dienst. Een uniek, onderscheidend verkoopargument kan op meerdere manieren onder de aandacht van de consument gebracht worden. Een produkt of dienst kan zich onderscheiden op basis van produkteigenschappen en bruikbaarheid. Een andere manier om je produkt onderscheidend vermogen te geven is via expressieve eigenschappen. Produkten kunnen een gevoel van gezelligheid en intimiteit aan de consument geven. Om een produkt van dat van de concurrent te onderscheiden kan men een direct vergelijk maken. Een produkt is beter dan dat van de concurrent, wanneer het de consument meer voordelen biedt, zoals makkelijker verkrijgbaar, goedkoper, milieuvriendelijker, beter, functioneler, schoner, mooier, lekkerder et cetera. 3 Bron: Principes van Marketing: Philip Kotler, Gary Armstrong, John Saunders, Veronica Wong 18

19 3.7 Vergelijking met andere bedrijfstakken Als de stelling van deze thesis is dat de Nederlandse vastgoedsector (te) weinig aan marketing doet en derhalve te weinig naar haar klant luistert, dan is het aan te raden om ook naar andere bedrijfstakken te kijken. Wat doen zij anders of beter in hun klantencommunicatie? Het is interessant om te zien hoe zij hun klantencommunicatie een plaats in de bedrijfsvoering gegeven. In deze paragraaf wordt een parallel getrokken met nutsbedrijven en banken. 19

20 Nutsbedrijven Als voorbeeld start ik met nutsbedrijven en hun marketing. Deze keuze is niet toevallig. Evenals vastgoed heeft deze sector een jarenlange monopoliepositie gekend, waarbij de consument geen keuze had. De woonplaats bepaalde van welke leverancier men de nutsvoorzieningen afnam. De enige vorm van klantencommunicatie was de faktuur. Net als vastgoed zijn nutsvoorzieningen produkten uit de onderste laag van de Maslow piramide: de biologische behoeften. Een grote verandering kwam voor de nutsbedrijven toen de overheid per 1 juli 2004 de markt opende voor alle aanbieders van nutsvoorzieningen. In één klap was de heerlijke positie weg waarin men niet hoefde te vechten voor de consument. In plaats daarvan had de consument een keuzemogelijkheid. Om in business te blijven moesten de nutsbedrijven dus in aktie komen. Ook hier was goed te zien, dat grootschalige marketing alleen door de grote ondernemingen te financieren is. Met name Nuon, Eneco en Essent hebben zich heel nadrukkelijk geprofileerd. Ik moet daarbij wel opmerken, dat marketing in dit geval voornamelijk communicatie is. Enorme bedragen zijn vrijgemaakt voor radio- en televisiereclame. Hoe hebben met name Essent, Nuon en Eneco het aangepakt? Essent heeft een enorm marketingbudget vrijgemaakt. Enerzijds wordt er heel veel geadverteerd via televisiereclame, anderzijds probeert Essent de band met de consument aan te trekken door het aanbieden van woondiensten via In home. Dienstenpakket In Home: drie soorten aanbiedingen voor kabelinternet TV Home: aanbod van 90 zenders Spaarwatt: een spaar- en serviceprogramma Homesafety: beveiligingssysteem voor het huis Free Access: gratis toegang tot het world wide web Twinner: een combinatie-aanbieding voor bellen en internet Daarnaast heeft Essent een informatieblad Helemaal Thuis met per seizoen weetjes en tips over energieverbruik. De klantencommunicatie is geregeld via een heel overzichtelijke website, waarmee zowel algemene als persoonlijke informatie snel en doeltreffend gevonden kan worden. Toch wordt ook het basisprodukt niet vergeten. Essent biedt meerdere pakketten aan die passen bij verschillende soorten huishoudens (dus toch segmentatie). Ook wordt slim ingespeeld op milieuvraagstukken door het aanbieden van groene stroom en een samenwerkingsverband met het Wereld Natuur Fonds. Nuon richt zich naast tv-commercials voor het grote publiek op scholen en daarmee zeer specifiek op kinderen. Nuon heeft onlangs een paar nieuwe tv-reclames gelanceerd: één met als thema de energie van de kraamafdeling en één gericht op kinderen met de naam poweryouri. Met de kraamfadeling laat Nuon zien hoe belangrijk energie kan zijn, zonder dat we daar dagelijks bij stil staan. 20

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering

Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering MARKTSEGMENTATIE EN POSITIONERING Deel 1 Deel 2 Deel 3 Kernstrategie Deel 4 Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Aangeven wat de vier belangrijke

Nadere informatie

Uitwerkingen examen saunacentrum De Badhoeve

Uitwerkingen examen saunacentrum De Badhoeve Uitwerkingen examen saunacentrum De Badhoeve De Amerikaanse psycholoog Mclelland heeft veelvuldig onderzoek gedaan naar kenmerkend gedrag van ondernemers. Zijn stelling is dat ondernemers ooit ondernemer

Nadere informatie

Het Marketingconcept: Tevreden klanten: Geintegreerde aanpak:

Het Marketingconcept: Tevreden klanten: Geintegreerde aanpak: Inhoud Inhoud... 1 Het Marketingconcept:... 2 Tevreden klanten:... 2 Geintergreerde aanpak:... 2 Behoeftengeoriënteerd werkterrein:... 3 Concurentieanalyse:... 3 Marktonderzoek:... 3 Winstbijdrage:...

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT Tomatensaus B.V. Ent-teach Module 3 Marktonderzoek

LEERACTIVITEIT Tomatensaus B.V. Ent-teach Module 3 Marktonderzoek LEERACTIVITEIT Tomatensaus B.V. Ent-teach Module 3 Marktonderzoek Beschrijving van de leeractiviteit Je bent de eigenaar van een startend bedrijf in de voedingssector. Je wilt een nieuwe tomatensaus produceren.

Nadere informatie

Inleiding Veterinair communicatiemanagement. 20 maart 2010, Amersfoort

Inleiding Veterinair communicatiemanagement. 20 maart 2010, Amersfoort Inleiding Veterinair communicatiemanagement 20 maart 2010, Amersfoort Inleiding Veterinair communicatiemanagement Ochtendprogramma Wat verstaan we onder communicatie? Hoe belangrijk is communicatie voor

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

MVGM BEDRIJFSHUISVESTING DÉ VASTGOEDREGISSEUR

MVGM BEDRIJFSHUISVESTING DÉ VASTGOEDREGISSEUR MVGM BEDRIJFSHUISVESTING DÉ VASTGOEDREGISSEUR VOORWOORD 2 VOORWOORD ONAFHANKELIJK EN RESULTAATGERICHT ADVIES OP MAAT Met plezier en trots wil ik u graag met deze brochure kennis laten maken met ons bedrijf:

Nadere informatie

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1 Inleiding Dit verslag is geschreven in het kader voor het project Desk & Fieldresearch. Het project is voor het eerste studiejaar van de opleiding Commerciële Economie, aan Saxion Hogeschool te Enschede.

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45 Inhoud Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11 1 Het verwerven van verkoopopdrachten 11 1.1 Marketing, wat is dat? 12 1.2 Het marketingplan 13 1.3 De instrumenten van de marketingmix 14 2 Public

Nadere informatie

Saxionstudent.nl Blok1

Saxionstudent.nl Blok1 Samenvatting eindopdracht Trends en ontwikkelingen op consumentenniveau Macro In dit eind rapport hebben we de navigatiesystemen markt in kaart gebracht. In de macro, meso en micro omgevingen hebben we

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie 1. Michael Porter onderscheidt 3 basisstrategieën, waar volgens hem iedere organisatie een keuze uit dient te maken, om op een gezonde wijze een

Nadere informatie

Jongeren en Starters op de Heetense Woningmarkt. Dit Masterplan moet antwoord geven op de onderstaande vragen;

Jongeren en Starters op de Heetense Woningmarkt. Dit Masterplan moet antwoord geven op de onderstaande vragen; Masterplan; Jongeren en Starters op de Heetense Woningmarkt Dit Masterplan moet antwoord geven op de onderstaande vragen; - Zijn Heetense jongeren en starters überhaupt genegen om in ons dorp te (blijven)

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

STRATEGIEONTWIKKELING

STRATEGIEONTWIKKELING STRATEGIEONTWIKKELING drs. P.W. Stolze 1 SITUATIE Strategie geeft in het algemeen richting aan een organisatie of organisatie-eenheid in haar omgeving (wat gaan we doen) en vormt een richtsnoer voor de

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Strategische review 2013-2017. 14 mei 2013

Strategische review 2013-2017. 14 mei 2013 Strategische review 2013-2017 14 mei 2013 Samenvatting Duidelijke keuze voor positionering als gespecialiseerde, onafhankelijke wealth manager Ons doel is behoud en opbouw van vermogen voor klanten Wij

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN 1 INTRODUCTIE H:14 Er zijn diverse factoren die bedrijven aansporen om producten en diensten buiten de eigen thuismarkt te verkopen.

Nadere informatie

Huurders Markt- en klantgericht opereren van corporaties

Huurders Markt- en klantgericht opereren van corporaties De discussie over de marktpositie van woningcorporaties woedt in alle hevigheid. De brancheorganisatie Aedes is niet tevreden over de rol die staatssecretaris Remkes voor woningcorporaties heeft bedacht.

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

1. Deze middle managementopleiding is opgezet vanuit een bepaalde visie over middle management.

1. Deze middle managementopleiding is opgezet vanuit een bepaalde visie over middle management. Oefenvragen Middle Management B - Marketing en Strategie 1. Deze middle managementopleiding is opgezet vanuit een bepaalde visie over middle management. Wat kenmerkt deze visie vooral? 1. Goed middle management

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 8: Marketing M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht Management & Organisatie School Examen (SE) 7. Organisaties 8. Marketing Organisatiestructuren Niet commerciële organisaties Commerciële

Nadere informatie

De route uitstippelen.

De route uitstippelen. De route uitstippelen. Marketingstrategieën zorgen voor de essentiële verbinding tussen het inzicht in welke producten en diensten uw klanten eisen en de beste methoden om deze zo winstgevend mogelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 Consumentengedrag

Hoofdstuk 5 Consumentengedrag Hoofdstuk 5 Consumentengedrag Consumentengedrag Deel 1 Deel 2 Markten Deel 3 Deel 4 Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 2 Leerdoelen 1. Een definitie geven van consumentenmarkt en een eenvoudig model construeren

Nadere informatie

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES ontwikkeling koopwoningen. Stec Groep B.V. 26 januari 2011

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES ontwikkeling koopwoningen. Stec Groep B.V. 26 januari 2011 INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES ontwikkeling koopwoningen Stec Groep B.V. 26 januari 2011 INHOUDSOPGAVE 1. SAMENVATTING 1 2. HOE ACTIEF ZIJN WONINGCORPORATIES OP DE KOOPWONINGMARKT? 4 3. WAT VOOR

Nadere informatie

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN EEN NIEUW SOORT ONDERNEMERSCHAP RESULTAAT KOERS VISIE PERSOONLIJK LEIDERSCHAP MEERWAARDE & RENDEMENT WAARDEN BEWUST WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN ANNO 2013 Waarden Bewust Ondernemen

Nadere informatie

Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen

Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen WishUmobile Wijnhaven 17 3011

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context Inhoud Deel 1 Inleiding 1 en scenario s 1.1 Wat is consumentengedrag? 1.1.1 Beschrijven, verklaren en voorspellen van consumentengedrag 1.1.2 Waarop heet consumentengedrag betrekking? 1.1.3 Veranderend

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Bemanning Paraat voor Water Rijk. Promotie in het buitenland

Bemanning Paraat voor Water Rijk. Promotie in het buitenland Bemanning Paraat voor Water Rijk Promotie in het buitenland Even voorstellen Remco Wachelder Docent Marketing en luchtvaart NHTV Breda Op het programma: Bemanning paraat voor water rijk Markten voor expansie

Nadere informatie

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG www.livingvision.nl MANAGEMENT SAMENVATTING SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG Oktober 2009 Meedoen, de uitdaging De sportvisie van de Federatie Opvang is onderdeel van het programma Meedoen van de Federatie

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING PORTEFEUILLEMANAGEMENT EN SWOT ANALYSE Portefeuillemanagement is een dynamisch proces waarbij telkens opnieuw geanalyseerd,

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Marketingplan 2010 Triad

Marketingplan 2010 Triad Marketingplan 2010 Triad Inhoud Triad Analyse van de omgevingsfactoren SWOT-analyse SMART-doelstellingen Marketingstrategie Marketingmix Budgettering Actieplanning Triad Wie? Studenten 1 ste jaar bedrijfsmanagement

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Nieuwegein, 15 januari 2009 Na een slecht vierde kwartaal komt de prijsdaling op de Nederlandse woningmarkt

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Financieel management

Financieel management Financieel management Tweede herziene druk Kees van Alphen Inhoud 1 inleiding 1 2 het verhaal achter de cijfers 3 2.1 Het besturen van een organisatie: ondernemingsmodel 3 Checklist 6 3 sturen op winst,

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt pagina 1 van 8 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Januari 2011 Inleiding Beste lezer, Voor

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt http://maps.amsterdam.nl/woningwaarde/ Aanleiding UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding woningprijs verhouding Amsterdam/Nederland Bron: UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding percentage

Nadere informatie

Geschreven dor Jim Perk i.o.v. de Hogeschool van Amsterdam en V.I.P. 10-12-09

Geschreven dor Jim Perk i.o.v. de Hogeschool van Amsterdam en V.I.P. 10-12-09 1 Plan van aanpak Door: Student Jim Perk Navigator: Mevr. Pein Lunenberg Assessor De heer Matthijs de Feber 2 1 Achtergrond Projectnaam: Next level De organisatie The right person gives the right thing

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

CONCEPT WOONZ.NL - ALLEEN VOOR INTERN GEBRUIK DE LEIDSE SENIORENMAKELAAR

CONCEPT WOONZ.NL - ALLEEN VOOR INTERN GEBRUIK DE LEIDSE SENIORENMAKELAAR DE LEIDSE SENIORENMAKELAAR SENIOREN WONEN THUIS IN PASSENDE WONING Context In Leiden is de Motie VOD seniorenmakelaar aangenomen. In deze motie staat de ambitie centraal om senioren in een vroeger stadium

Nadere informatie

Marketing is een onderdeel van het organisatiebeleid. Veel verkopen (afzet) voor een goede prijs (omzet)

Marketing is een onderdeel van het organisatiebeleid. Veel verkopen (afzet) voor een goede prijs (omzet) Marketingaspecten Marketing is een onderdeel van het organisatiebeleid. Doelstellingen Continuïteit winst Marketingdoelstellingen Veel verkopen (afzet) voor een goede prijs (omzet) Marktaandeel (verkopen

Nadere informatie

Whitepaper Klantgericht bouwen

Whitepaper Klantgericht bouwen Whitepaper Klantgericht bouwen Deze whitepaper is in samenwerking tot stand gekomen met: Introductie Uit deze whitepaper Klantgericht bouwen blijkt dat tweederde van de hoofdaannemers B&U, ontwikkelaars

Nadere informatie

Als je wel wat Marketing Hulp Kunt gebruiken...

Als je wel wat Marketing Hulp Kunt gebruiken... Als je wel wat Marketing Hulp Kunt gebruiken... Startbijeenkomst Kennisverbreding Toeristisch Westerveld 26 januari 2016 Voorstellen Paul Wijers Docent hbo-opleiding Toerisme en Hotel 11 jaar recreatiebedrijf

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Herstel woningmarkt laat op zich wachten

Herstel woningmarkt laat op zich wachten PERSBERICHT Aan Van Betreft : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en Vastgoeddeskundigen : Herstel woningmarkt laat op zich wachten Datum : Nieuwegein,

Nadere informatie

door Josée van der Hoek Rotterdam, 13 april 2010 Between-us

door Josée van der Hoek Rotterdam, 13 april 2010 Between-us door Josée van der Hoek Rotterdam, 13 april 2010 Between-us Agenda 11:45 12:10: Inloop en ontvangst 12:10 12.30: De analyse & resultaten Josée van der Hoek Between-us 12.30 12.50: Web2Print Rob Wilders

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 De marketing- omgeving

Hoofdstuk 4 De marketing- omgeving Hoofdstuk 4 De marketing- omgeving Marketingomgeving Deel 1 Deel 2 Markten Deel 3 Deel 4 Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Principes van marketing - Hoofdstuk 4 2 Leerdoelen 1. Aangeven welke krachten

Nadere informatie

HET STRATEGISCH BELEIDSPLAN

HET STRATEGISCH BELEIDSPLAN HET STRATEGISCH BELEIDSPLAN Vooraf Iedere speelotheek (SOT) moet om de paar jaren een nieuwe (meerjarig) beleidsplan samenstellen. De redenen kunnen zeer divers zijn, het doel blijft hetzelfde, namelijk:

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Gemeente Drimmelen Informatie over nieuwe strategische visie die wordt ontwikkeld

Gemeente Drimmelen Informatie over nieuwe strategische visie die wordt ontwikkeld Gemeente Drimmelen Informatie over nieuwe strategische visie die wordt ontwikkeld Strategisch beleidsplan 2013-2015 Een scherpe koers WAAROM EEN NIEUW BELEIDSPLAN? Oude beleidsplan loopt van 2010 t/m 2013

Nadere informatie

GRATIS Marketing & Sales Scan

GRATIS Marketing & Sales Scan GRATIS Marketing & Sales Scan BUILD YOUR BRAND LIVE YOUR BRAND BOOST YOUR BUSINESS 1 OPT IONS UNLIMITED 1. Over jou OVER JOU 1. Hoe lang ben je zelfstandig ondernemer? 2. Wat is je achtergrond? Wat deed

Nadere informatie

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2010. Stec Groep B.V. 20 september 2011

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2010. Stec Groep B.V. 20 september 2011 INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2010 Stec Groep B.V. 20 september 2011 INHOUD 1. CONCLUSIES 1 1.1 Scherpe daling investeringen in nieuwbouw koop 1 1.2 Gezocht: betaalbare woningen, maar wel nabij

Nadere informatie

Accountmanagement Het op doelgerichte en gestructureerde wijze aangaan, onderhouden en ontwikkelen van duurzame profijtelijke relaties met accounts.

Accountmanagement Het op doelgerichte en gestructureerde wijze aangaan, onderhouden en ontwikkelen van duurzame profijtelijke relaties met accounts. Enkele marketingbegrippen op alfabetische volgorde op een rij: Account Zakelijke klant (afnemer, bedrijf). Accountmanagement Het op doelgerichte en gestructureerde wijze aangaan, onderhouden en ontwikkelen

Nadere informatie

Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling

Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling Maatwerkafspraken Woonruimteverdeling Voor bezit van Habeko wonen in de kernen: Koudekerk aan den Rijn/Hazerswoude-Rijndijk, Hazerswoude-Dorp en Benthuizen datum:10 november 2014 Vastgesteld door het college

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

HAVO. Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. Marketing

HAVO. Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. Marketing Voorlichting HAVO Een 'nieuw' vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. (M&O) is een nieuw vak in de bovenbouw voor de havo. Het

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Voorlichting management & organisatie vernieuwde tweede fase HAVO/VWO Een nieuw vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas HAVO /VWO opgenomen.

Nadere informatie

Marketingmanagement. Marketing en bouw op scherpe en innovatieve wijze fuseren

Marketingmanagement. Marketing en bouw op scherpe en innovatieve wijze fuseren Marketingmanagement Marketing en bouw op scherpe en innovatieve wijze fuseren 1 2 3 Uit de praktijk Je hebt water En je hebt water Prijs 0,001 per liter Prijs 0,40 per liter Dezelfde grondstof levert 400

Nadere informatie

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo Management & Organisatie Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo M&O - een nieuw vak Management en Organisatie (M&O) komt als vak niet voor in de basisvorming. In de Tweede Fase kan je M&O kiezen in

Nadere informatie

College 3. Video Kotler (15min) Bespreken video (15 min) Hoeveel merken zijn genoeg (10 min) bespreken WINmodel (20 min)

College 3. Video Kotler (15min) Bespreken video (15 min) Hoeveel merken zijn genoeg (10 min) bespreken WINmodel (20 min) College 3 Video Kotler (15min) Bespreken video (15 min) Hoeveel merken zijn genoeg (10 min) bespreken WINmodel (20 min) Theorie H 9 Segmenteren tot positioneren (40 min) Verwerking: Flip Flop (20 min)

Nadere informatie

INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2. Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink

INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2. Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2 Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink 2.1 SUCCES IS NIET TE KOOP Succesfactoren van innovatieprojecten Het nieuwe product- gaat om de inschatting die klanten maken van

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: MERKPOSITIONERING

HOOFDSTUK 3: MERKPOSITIONERING HOOFDSTUK 3: MERKPOSITIONERING 1 INTRODUCTIE H:3 Hoofdstuk 3 gaat over merkkennisstructuren Positioneren is het identificeren en vaststellen van punten van verschil en punten van overeenkomst om zo de

Nadere informatie

Format Ondernemingsplan Fonds Gelderse Cultuurleningen

Format Ondernemingsplan Fonds Gelderse Cultuurleningen Format Ondernemingsplan Fonds Gelderse Cultuurleningen 2014 PPM Oost Participatiemaatschappij Oost Nederland NV Postbus 5215 6802 EE Arnhem (026) 38 44 044 cultuurleningen@ppmoost.nl www.ppmoost.nl Toelichting

Nadere informatie

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012. Stec Groep. Stec Groep B.V. oktober 2012

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012. Stec Groep. Stec Groep B.V. oktober 2012 INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012 Stec Groep Stec Groep B.V. oktober 2012 INHOUDSOPGAVE CORPORATIES BLIJVEN AARZELEN BIJ DE MIDDENINKOMENS 1 Nieuwbouw in 2011 en gewenste toekomstige nieuwbouw

Nadere informatie

Blauwdruk voor succesvol FM. Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties

Blauwdruk voor succesvol FM. Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties Blauwdruk voor succesvol FM Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties Inhoud Voorwoord Planning en control voor facilitaire organisaties

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Strategische marketing planning

Strategische marketing planning Marketing F-cluster Succes met leren Leuk dat je onze bundels hebt gedownload. Met deze bundels hopen we dat het leren een stuk makkelijker wordt. We proberen de beste samenvattingen voor jou te selecteren.

Nadere informatie

Diagnose: EVC als strategische keuze

Diagnose: EVC als strategische keuze Activiteit 1 De organisatie heeft inzicht in de belangrijkste kansen en bedreigingen voor EVC (korte en lange termijn). 2 De klanten en doelgroepen voor EVC zijn vastgesteld. 3 Ambities rond kwantiteit

Nadere informatie

Integratie. Strategisch marketingplan in tien stappen. S. van Leeuwen

Integratie. Strategisch marketingplan in tien stappen. S. van Leeuwen Integratie Strategisch marketingplan in tien stappen S. van Leeuwen STRATEGISCHE MARKETING Strategisch marketingplan in tie Zorgaanbieders moeten sneller inspelen op nieuwe ontwikkelingen, concurrentieverhoudingen

Nadere informatie

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Inhoudsopgave Debriefing 03 Onderzoek 03 Omgevingsanalyse 04 Concept: Opgewekt! 05 Business Model Canvas 11 Pitch-presentatie

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 2 e KWARTAAL 2013 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode en respons... 3 2 Staat van de woningmarkt... 3 3

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Junior company 2. Ondernemingsplan

Junior company 2. Ondernemingsplan Voortgezet onderwijs Junior company 2. Ondernemingsplan Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Strategische marketing. Hoofdstuk 3 Strategische marketing

Hoofdstuk 3 Strategische marketing. Hoofdstuk 3 Strategische marketing Hoofdstuk 3 Strategische marketing Hoofdstuk 3 Strategische marketing Marketingomgeving Deel 1 Strategische Marketing Deel 2 Deel 3 Deel 4 Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Strategische

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Noort Organisatie Ontwikkeling

Noort Organisatie Ontwikkeling Marketing & design Marketing & design Ketendenken: Marketing is de kunst van het bereiken en verleiden van uw klant. is in staat om met u mee te denken over hoe u uw klanten kunt bereiken, maar ook in

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Zeker van je Zaak op het mbo. 5 stappen. Stappenplan

Zeker van je Zaak op het mbo. 5 stappen. Stappenplan Zeker van je Zaak op het mbo Tijdens Zeker van je Zaak onderzoekt de student in vijf stappen waar zijn passie ligt en hoe hij vanuit die passie een eigen zaak start. Aan het einde van het programma weet

Nadere informatie