Middelengebruik bij jongeren in Vlaanderen: een internationaal perspectief.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Middelengebruik bij jongeren in Vlaanderen: een internationaal perspectief."

Transcriptie

1 Middelengebruik bij jongeren in : een internationaal perspectief. Inleiding Op 23 en 30 november 200 organiseerde het Vlaamse Agentschap Zorg en Gezondheid de gezondheidsconferentie voor het vastleggen van de gezondheidsdoelstellingen voor tabak-, alcohol- en drugsgebruik. In het eindrapport Middelengebruik in, een stand van zaken worden onder andere de resultaten uit de studie Jongeren en Gezondheid gebruikt om een zicht te krijgen op de huidige situatie in. Dit rapport bundelt de gegevens over het ooit gebruik, de beginleeftijd van gebruik, occasioneel gebruik, regelmatig gebruik en zwaar gebruik van tabak, alcohol, cannabis en andere illegale drugs. Ook het meervoudig gebruik komt aan bod (gelijktijdig gebruik van verschillende middelen). Verder wordt ook dieper ingegaan op het gebruik van de hulpverlening en de gezondheids- en maatschappelijke schade van middelengebruik. Dit artikel plaatst vooral de resultaten van de studie Jongeren en Gezondheid met betrekking tot roken, alcohol en drugs binnen een internationaal perspectief en dan meer bepaald ten opzichte de omliggende regio s,,, en. Daarnaast wordt ook vergeleken met de extremen (hoogste en laagste prevalenties). Voor de uitgebreide internationale resultaten van de landen en regio s die deelnemen aan de HBSC-studie verwijzen we naar het internationale rapport dat te vinden is op: Methode De studie Jongeren en Gezondheid in maakt deel uit van de internationale studie Health Behaviour in School-aged Children Study (HBSC). Meer informatie over de internationale studie is te vinden op : en op Het internationale rapport legt de nadruk op de ongelijkheden tussen jongeren. Zo worden leeftijdsverschillen, geslachtsverschillen, geografische verschillen en verschillen in welvaart van het gezin besproken in relatie tot de verschillende gezondheidsgedragingen. De welvaart van het gezin werd gemeten via een schaal van vragen, die peilen naar het bezit van computers, het bezit van auto s, het hebben van een eigen kamer, en het op vakantie gaan. De significantie van de verschillen werd nagegaan door design-adjusted chi²- testen. Hierna worden ook deze aspecten besproken. In de grafieken worden de resultaten voor (in het wit) en (in het blauw) telkens apart weergegeven. Ook het minimum en maximum percentage, net zoals het percentage (in het rood) van alle deelnemende landen worden getoond. De resultaten van worden telkens weergegeven in het oranje. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent

2 Roken Tabaksgebruik is een belangrijke predictor van ziekte en mortaliteit bij volwassenen 2. Roken veroorzaakt zowel problemen op korte termijn (zoals astmatische klachten), als op lange termijn (bijvoorbeeld longkanker) 2,3. Voor jongeren is het een belangrijk risicogedrag, waarmee geëxperimenteerd wordt in hun zoektocht naar hun eigen identiteit en autonomie. De meeste rokers raken verslaafd vóór ze de volwassen leeftijd bereikt hebben. Uitstellen van de leeftijd waarop voor het eerst een sigaret wordt gerookt verlaagt het risico op verslaving 5. De Vlaamse gezondheidsdoelstelling stelt dat tegen 205 het percentage rokers bij de personen van 5 jaar en jonger niet hoger mag zijn dan %. Initiatie tabaksgebruik Grafiek toont het percentage 5-jarigen die antwoorden 3 jaar of jonger te zijn geweest bij het roken van de eerste sigaret. Er werd gevraagd wat de leeftijd was waarop de jongere voor het eerst een sigaret gerookt heeft, met de specificatie dat dit meer is dan alleen een trekje. max. (Estland) - min (Israël) max. (Oostenrijk) / min. (Israël) Grafiek : Percentage 5-jarigen die hun eerste sigaret gerookt hebben op 3 jaar of jonger. In heeft 2% van de en 22% van de reeds een sigaret gerookt op 3 jaar of jonger. Dit geslachtsverschil is niet significant. scoort hierbij onder het van de deelnemende landen dat ligt op 28% voor de en 3% voor de 2 WHO. Chapter : Neclected Global Epidemics: three growing threats. In: World Health Report 2003: Shaping the Future US Department of Health and Human Services. Preventing tobacco use among young people: a report of the surgeon general. US department of Health and Human Services, Public Health Service, Centres for Disease Control, Centre for Health Promotion and Education, Office on Smoking and Health; Atlanta, Georgia: 99 Lamkin L, Houston TP : Nicotine dependency and adolescents : Preventing and treating. Prim Care 998, 25: Sussman S, Dent CW, Severson H, Burton D and Flay BR. Self-quitting among adolescent smokers. Prev Med 998, 2: A9-A28. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent 2

3 . Ook in vergelijking met en de buurlanden doet het beter. In de buurlanden werden eveneens geen geslachtsverschillen geobserveerd. In geen van de landen werd een relatie gevonden tussen initiatie van tabaksgebruik en welvaart binnen het gezin. Wekelijks roken Hier geven we de percentages weer van de jongeren die op het moment van de bevraging minstens wekelijks, inclusief dagelijks, roken. De antwoordmogelijkheden waren elke dag, elke week maar niet elke dag, minder dan elke week, en ik rook niet. Minder dan 0,5% van de -jarige jongeren rookt wekelijks. Ook in en de buurlanden roken % of minder van de -jarigen wekelijks. Op de leeftijd van 3 jaar (grafiek 2) rookt reeds % van de en % van de wekelijks. en de buurlanden hebben vergelijkbare percentages. Het algemene ligt op % voor de en de. Er werden geen geslachtsverschillen geobserveerd in, en de buurlanden. max. (Rusland) 5 -/ / 5 / min. (Noorwegen/Zweden) max. (Groenland) 22 - / 5 / min. (Israël) Grafiek 2: Percentage 3-jarige jongeren die wekelijks roken Op 5 jaar liggen de percentages reeds hoger (grafiek 3): % van de en 8% van de roken ten minste wekelijks. Hiermee zit rond het algemeen dat 9% is voor de en 8% voor de. Vergeleken met de buurlanden doen de het beter in en. Bij de heeft echter de hoogste prevalentie wekelijkse rokers, terwijl in slechts % van de wekelijks rookt. In, en zijn er significante geslachtsverschillen te observeren. Meisjes roken er significant meer dan. In zijn het vooral degenen uit gezinnen met een lage welvaart die meer kans hebben om ten minste wekelijks te roken. In, en geldt dit enkel voor. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent 3

4 max. (Groenland) 85 - / / min. (US/Canada) 8 max. (Groenland) 8 / / / min. (Israël) Grafiek 3: Percentage 5-jarige jongeren die wekelijks roken Alcohol Alcoholgebruik is onderdeel van verschillende culturen en tevens één van de grote globale risicofactoren voor sociale en fysieke schade en ziekte. Alcoholgebruik bij jongeren is geassocieerd met schoolproblemen, drinken en druggebruik in de toekomst 8, ongepland en risicovol seksueel gedrag 9, ongevallen 0, en verschillende fysieke en emotionele problemen. De Vlaamse gezondheidsdoelstelling stelt dat tegen 205 bij personen van 5 jaar en jonger het percentage dat meer dan keer per maand drinkt niet hoger mag zijn dan %. Het drinken van alcohol op jonge leeftijd is een voorspeller voor problemen met alcohol in het latere leven. Dronkenschap is een indicator van alcoholmisbruik. Er zijn sterke associaties tussen alcoholmisbruik en een reeks van andere gedragingen en condities zoals roken, illegaal druggebruik, seksueel risicogedrag, depressieve en angststoornissen, Rehm J et al. Alcohol use. In: Ezzati M et al, eds. Comparative quantification of health risks. Global and regional burden of disease attributable to selected major risk factors. Geneva, WHO, 200: Grunbaum JA, Kann L, Kinchen S, Ross J, Hawkins J, Lowry R et al. Youth risk behavior surveillance - United States, Morbidity and Mortality Weekly Report 200; 53:-9 8 Guo J, Collins LM, Hill KG, Hawkins JD. Developmental pathways to alcohol abuse and dependence in young adulthood. J Stud Alcohol 2000; : Eaton DK, Kann L, Kinchen S, Ross J, Hawkins J, Harris WA et al. Youth risk behavior surveillance - United States, MMWR Surveill Summ 200; 55: National Highway Traffic Safety Administration. Traffic safety facts, 2002: Alcohol Washington D. C., National Center for Statistics and Analysis Tomlinson KL, Brown SA, Abrantes A. Psychiatric comorbidity and substance use treatment outcomes of adolescents. Psychology of Addictive Behaviors 200; 8:0-9. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent

5 Wekelijks alcohol drinken De jongeren werden gevraagd hoe vaak ze een alcoholische drank nuttigden op basis van een lijst met dranken zoals bier, wijn, sterke drank, alcopops en andere dranken die alcohol bevatten. De antwoordmogelijkheden gingen van dagelijks tot nooit. De resultaten geven de percentages aan van de jongeren die minstens wekelijks een of meer van deze alcoholische dranken drinken. Grafiek toont de percentages van het wekelijks alcohol drinken bij -jarigen. Bij de - jarigen drinkt 2% van de en % van de in minstens wekelijks alcohol. Het ligt op 3% voor de en % voor de. Er is geen significant verschil tussen het percentage en die wekelijks drinken op jaar. In,,, en werden wel geslachtsverschillen geobserveerd. Meer van jaar drinken wekelijks alcohol in vergelijking met van jaar , 2 min. (Noorwegen) 20 - Nederl., 3, 2 min. (o.a. Noorwegen, Spanje, ) Grafiek : Percentage -jarige jongeren die wekelijks alcohol drinken. Bij 3-jarigen is het wekelijks alcohol gebruiken bij gestegen tot % en bij zelfs tot % (grafiek 5). Dit geslachtsverschil is statistisch significant (p<.05). Ook in,, en zijn de geslachtsverschillen significant: meer drinken wekelijks alcohol op 3 jaar in vergelijking met van 3 jaar. zit wel nog steeds onder het algemeen dat 9% voor de is en 3% voor de. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent 5

6 - / min. (o.a. Noorwegen, ) / / min. (Noorwegen) Grafiek 5: Percentage 3-jarige jongeren die wekelijks alcohol drinken. Bij 5-jarigen is het wekelijkse alcoholgebruik 22% bij de en 38% bij de (grafiek ). Ook hier weer is een significant geslachtsverschil vast te stellen (p<.05), net zoals in en de buurlanden. staat hierbij op de 5e plaats binnen de deelnemende (vooral Europese) landen. min. (Noorwegen) / min. (Portugal) Grafiek : Percentage 5-jarige jongeren die wekelijks alcohol drinken. Het algemene ligt op 2% bij de en 3% bij de. Kijken we naar onze buurlanden, dan heeft alleen een hoger percentage jongeren die minstens wekelijks alcohol drinken. Er werd geen relatie gevonden tussen wekelijkse alcoholconsumptie en de welvaart van het gezin in België. In en hebben de jongeren die uit een gezin komen met een hoge welvaart meer kans om wekelijks alcohol te drinken dan jongeren uit gezinnen met een lagere welvaart. In geldt dit enkel voor en in enkel voor. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent

7 Dronkenschap De resultaten die getoond worden zijn de percentages van de jongeren die aangaven reeds twee of meer keer dronken te zijn geweest. De jongeren werden gevraagd of ze reeds zoveel alcohol hadden gedronken zodat ze echt dronken waren. De antwoordmogelijkheden gaan van nee, nooit tot ja, meer dan 0 keer. Bij de -jarige Vlaamse is het percentage dat reeds meer dan keer dronken is geweest % en bij de 3%. Dit geslachtsverschil is significant (p<.05). ligt rond het algemeen van 2% voor de en % voor de. In, en zijn minder dan 0,5% van de -jarige reeds dronken geweest. In ligt dit percentage bij de op % en in op 2%. Bij de -jarige ligt dit percentage hoger met 2% in,, en en 5% in. In,, en zijn deze geslachtsverschillen significant. max. (Wales) / min. (Noorwegen/Zweden) max. (Wales) / / / min. (Macedonië) Grafiek : percentage 3-jarigen die aangeven reeds meer dan keer dronken te zijn geweest. Bij de 3-jarigen zijn reeds % van de en 8% van de reeds twee of meer keer dronken geweest (grafiek ). Dit geslachtsverschil is ook hier niet significant. doet het hier beter dan het algemene waar 9% van de en 3% van de aanduidden reeds twee of meer keer dronken te zijn geweest. In is het geslachtsverschil wel significant. Daar zijn meer dan op 3 jaar meer dan keer dronken geweest. Bij de 5-jarigen rapporteerde 23% van de en 33% van de dat ze reeds 2 keer of meer dronken zijn geweest (grafiek 8). Dit geslachtsverschil is statistisch significant, net zoals in en de buurlanden. Het van de studie ligt op 30% voor de en 3% voor de die reeds twee keer of meer dronken zijn geweest. Vergeleken met de buurlanden, heeft hogere percentages van dronkenschap bij. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent

8 max. (Denemarken) / min. (Malta) max. (Denemarken) / min. (Israël) Grafiek 8: percentage 5-jarigen die aangeven reeds meer dan keer dronken te zijn geweest. 0 Dronkenschap bij jongeren is in niet gerelateerd met welvaart in het gezin. Bij in en, bestaat er daarenten wel een significante relatie tussen welvaart binnen het gezin en dronkenschap. Het percentage uit gezinnen met een hoge welvaart die reeds meer dan keer dronken zijn geweest ligt hoger dan bij uit gezinnen met een lagere welvaart. Initiatie dronkenschap De resultaten geven de percentages weer van de 5-jarigen die 3 jaar of jonger waren toen ze voor het eerst dronken waren. max. (Estland) / min. (Italië) max. (Engeland) / / min. (o.a. Italië/ Macedonië, ) Grafiek 9: percentage 5-jarigen die aangeven 3 jaar of jonger te zijn bij eerste dronkenschap. Tien percent van de Vlaamse en 2% van de Vlaamse gaven aan dat ze 3 jaar of jonger waren toen ze voor de eerste maal dronken waren (geen significant geslachtsverschil). Het algemene ligt iets hoger met 3% van de en % van de die op 3 jaar of jonger reeds voor de eerste maal dronken waren. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent 8

9 In, en werden wel geslachtsverschillen gevonden. Meer gaven aan dat ze 3 jaar of jonger waren bij de eerste dronkenschap dan. In en zijn het vooral de uit families met een lage welvaart die voor de eerste keer dronken waren op 3 jaar of jonger in vergelijking met uit gezinnen met een hoge welvaart. Cannabisgebruik Cannabisgebruik geeft zowel gezondheidsrisico s, psychosociale gevolgen als wettelijke consequenties 2,3. Frequent gebruik van cannabis wordt geassocieerd met slechte eindresultaten op school, lager inkomen, werkloosheid en een lagere inschatting van de levenssatisfactie. De Vlaamse gezondheidsdoelstelling beoogt tegen 205 bij de personen van jaar en jonger het percentage dat ooit cannabis of een andere illegale drug heeft gebruikt niet hoger mag zijn dan %. In de internationale studie waren enkel de vragen rond cannabisgebruik verplicht op te nemen en dit enkel voor de 5-jarigen. Cannabis is dan ook de meest gebruikte illegale drug in de Europese Unie. Ooit gebruik van cannabis In grafiek 0 staan de resultaten van de 5-jarigen die minstens keer cannabis gebruikt hebben in hun leven. De jongeren werden gevraagd of ze ooit cannabis genomen hadden in hun leven. De antwoordmogelijkheden gingen van nooit tot 0 keer of meer. Zeventien procent van de 5-jarige Vlaamse en 25% van de 5-jarige Vlaamse hebben ooit cannabis gebruikt. Dit geslachtsverschil is statistisch significant (p<.05). Met deze resultaten liggen de percentages in iets hoger dan het algemene dat ligt op % voor de en 2% voor de die ooit cannabis gebruikt hebben. Bij de Vlaamse zijn het vooral degene uit families met een lage welvaart die meer kans hebben om reeds cannabis gebruikt te hebben. In en de buurlanden werd geen relatie gevonden tussen ooit gebruik van cannabis en welvaart binnen het gezin. Ondanks dat iets hoger scoort dan het in de studie, doet het beter dan en de buurlanden (met uitzondering van voor de en, en voor de ). 2 MacCoun RJ. Drugs and the law: a psychological analysis of drug prohibition. Psychological Bulletin 993, 3: Rey J. M., Sawyer M., Raphael B., Patton G. C., Lynskey M. Mental health of teenagers who use cannabis. Br J Psychiatry 2002; 80: 2 2. Fergusson DM, Boden JM. Cannabis use and later life outcomes. Addiction 03, 99-9, Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent 9

10 max. (Zwitserland) / / min. (Roemenië/ Finland) max. (Canada) / min. (Roemenië/ Griekenland) Grafiek 0: percentage 5-jarigen die ooit cannabis gebruikt hebben. Recent gebruik van cannabis De percentages van de 5-jarigen die minstens keer cannabis gebruikt hebben in de laatste 30 dagen staan in grafiek. De antwoordmogelijkheden gingen van nooit tot 0 keer of meer. max. (Canada) / min. (Roemenië) max. (Canada) / - min. (Roemenië/ Griekenland) Grafiek : percentage 5-jarigen die recent (laatste 30 dagen) cannabis gebruikt hebben. In heeft % van de en 2% van de de laatste 30 dagen ten minste keer cannabis gebruikt. Dit verschil tussen en is significant. De Vlaamse zitten hiermee op het algemene dat ook % is. De zitten boven het algemene van 8%. Toch doet hier iets beter dan de omringende landen (uitgezonderd ). Er werd geen relatie gevonden tussen recent cannabis gebruik en welvaart binnen het gezin. Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent 0

11 Besluit De gezondheidsdoelstelling over roken stelt dat tegen 205 minder dan % van de min 5- jarigen mag roken. telt bij de 5-jarige % wekelijkse rokers en bij de 5-jarige 8% die wekelijks roken. Alhoewel geen relatie werd gevonden tussen een vroege rookinitiatie (3 jaar of jonger) en welvaart binnen het gezin, zijn het vooral de jongeren uit gezinnen met een lage welvaart die wekelijks roken. De resultaten van rookinitiatie en wekelijks roken in bij jongeren zijn relatief beter dan de resultaten in onze buurlanden, met uitzondering van het wekelijks roken bij de 5-jarige. De gezondheidsdoelstelling over alcohol stelt dat tegen 205 bij personen van 5 jaar en jonger het percentage dat meer dan keer per maand drinkt niet hoger mag zijn dan %. In drinkt momenteel echter 22% van de 5-jarige en 38% van de 5- jarige wekelijks alcohol. Meer dan van 5 jaar drinken wekelijks alcohol en zijn tevens meer dan één keer dronken geweest. Alcohol drinken en dronkenschap is in niet gerelateerd aan de welvaart van het gezin. De vroege initiatie van dronkenschap daarentegen is in bij gerelateerd met een lage welvaart van het gezin. De Vlaamse jongeren verschillen niet veel van de ons omringende regio s en landen. De -jarigen scoren lager, de 5-jarigen scoren hoger. De gezondheidsdoelstelling over illegale drugs stelt dat tegen 205 bij de personen van jaar en jonger het percentage dat ooit cannabis of een andere illegale drug heeft gebruikt niet hoger dan % mag zijn. Op 5-jarige leeftijd hebben reeds % van de en 25% van de cannabis gebruikt. Zes procent van de 5-jarige en 2% van de 5- jarige hebben recentelijk cannabis gebruikt (laatste 30 dagen). Meer dan gebruiken cannabis in. Meer uit gezinnen met een lage welvaart hebben ooit cannabis gebruikt dan uit gezinnen met een hoge welvaart. De Vlaamse en zitten hiermee boven het internationale, maar lager dan de percentages van,, en. Contact en team De studie Jongeren en Gezondheid is te vinden op: De verantwoordelijke onderzoekers zijn Prof. Dr. Lea Maes en Dr. Carine Vereecken. Contactpersoon: Anne Hublet Adres: Universiteit Gent Factulteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Watersportlaan Gent Tel: De internationale studie Health Behaviour in School-aged Children is te vinden op Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent

Middelengebruik: Alcoholgebruik

Middelengebruik: Alcoholgebruik Resultaten HBSC : Alcoholgebruik Middelengebruik: Alcoholgebruik Inleiding Alcoholgebruik is onderdeel van verschillende culturen en tevens één van de grote globale risicofactoren voor sociale en fysieke

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014: Alcoholgebruik

Jongeren en Gezondheid 2014: Alcoholgebruik Resultaten HBSC 214: Alcoholgebruik Jongeren en Gezondheid 214: Alcoholgebruik Inleiding Alcoholgebruik is onderdeel van verschillende culturen en tevens één van de grote globale risicofactoren voor sociale

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2006: Roken

Jongeren en Gezondheid 2006: Roken Resultaten HBSC - Roken Jongeren en Gezondheid : Roken Inleiding Ondanks de vele rapporten en boodschappen over de negatieve gevolgen van roken, blijft tabaksgebruik de grootste vermijdbare oorzaak van

Nadere informatie

Middelengebruik: Tabaksgebruik

Middelengebruik: Tabaksgebruik Resultaten HBSC 00 Tabaksgebruik Middelengebruik: Tabaksgebruik Inleiding Ondanks de vele rapporten en boodschappen over de negatieve gevolgen van roken, blijft tabaksgebruik de grootste vermijdbare oorzaak

Nadere informatie

Middelengebruik: Cannabisgebruik

Middelengebruik: Cannabisgebruik Middelengebruik: Cannabisgebruik Inleiding Cannabisgebruik geeft zowel gezondheidsrisico s, psychosociale gevolgen als wettelijke consequenties 1,2. Frequent gebruik van cannabis wordt geassocieerd met

Nadere informatie

Mentaal welbevinden bij jongeren in Vlaanderen 2006

Mentaal welbevinden bij jongeren in Vlaanderen 2006 Mentaal welbevinden bij jongeren in Vlaanderen 6 Inleiding Op de gezondheidsconferentie van december 2 werd een nieuwe Vlaamse gezondheidsdoelstelling geformuleerd, die goedgekeurd werd in december 6.

Nadere informatie

Gezondheidsvaardigheden van schoolverlaters

Gezondheidsvaardigheden van schoolverlaters Gezondheidsvaardigheden van schoolverlaters Lea Maes, PhD Universiteit Gent Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Health literacy health literacy represents

Nadere informatie

Epidemiologische gegevens

Epidemiologische gegevens Epidemiologische gegevens ESPAD (Vlaanderen) European School Survey Project on Alcohol and other Drugs Deelname van 35 landen 15- en 16-jarigen Sinds 2003 ook deelname van België (n= 2.320) Hieronder de

Nadere informatie

MIDDELENGEBRUIK IN VLAANDEREN: EEN STAND VAN ZAKEN

MIDDELENGEBRUIK IN VLAANDEREN: EEN STAND VAN ZAKEN MIDDELENGEBRUIK IN VLAANDEREN: EEN STAND VAN ZAKEN Inhoud Dankwoord...7 Leeswijzer...8 HOOFDSTUK 1. HET (MEERVOUDIG) GEBRUIK VAN TABAK, ALCOHOL EN ILLEGALE DRUGS...10 1. Inleiding... 11 2. Gebruik Tabak...

Nadere informatie

Alcoholgebruik bij helft van de studenten niet zonder risico

Alcoholgebruik bij helft van de studenten niet zonder risico Derde grote bevraging brengt middelengebruik bij Vlaamse studenten in kaart Alcoholgebruik bij helft van de studenten niet zonder risico De Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) en onderzoekers

Nadere informatie

Mentale gezondheid bij jongeren in Vlaanderen 2014

Mentale gezondheid bij jongeren in Vlaanderen 2014 Resultaten HBSC 1 mentale gezondheid Mentale gezondheid bij jongeren in Vlaanderen 1 Inleiding Op de gezondheidsconferentie in december 2 werd een Vlaamse gezondheidsdoelstelling zelfdoding (en depressie)

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens Resultaten HBSC 14 Socio-demografische gegevens Jongeren en Gezondheid 14 : Socio-demografische gegevens Steekproef De steekproef van de studie Jongeren en Gezondheid 14 bestaat uit 9.566 leerlingen van

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014 : Studie

Jongeren en Gezondheid 2014 : Studie Jongeren en Gezondheid 2014 : Studie Algemeen De studie Jongeren en Gezondheid maakt deel uit van de internationale studie Health Behaviour in School-Aged Children (HBSC), uitgevoerd onder toezicht van

Nadere informatie

VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014

VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014 VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014 Colofon Auteur Sarah Melis, stafmedewerker VAD Redactie Johan Rosiers, stafmedewerker VAD Nina De

Nadere informatie

Tabak- en alcoholgebruik Clinical Assessment Protocol (CAP) = 1

Tabak- en alcoholgebruik Clinical Assessment Protocol (CAP) = 1 Tabak- en alcoholgebruik Clinical Assessment Protocol (CAP) = 1 De informatie over deze CAP-code wordt opgesplitst in drie delen: (I) Betekenis: De betekenis van code 1 bij de Tabak- en alcoholgebruik-cap.

Nadere informatie

Gebruik van alcohol en andere drugs onder leerlingen in 35 Europese landen 2

Gebruik van alcohol en andere drugs onder leerlingen in 35 Europese landen 2 Het ESPAD-verslag van 2007 1 Gebruik van alcohol en andere drugs onder leerlingen in 35 Europese landen 2 Samenvatting 3 Voorwoord Met genoegen presenteren wij een samenvatting van de onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid

Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Trends in gezondheidsklachten en gezondheidsgedrag van jongeren Resultaten van de studie Jongeren en gezondheid Prof. Dr. B. Deforche en Dr. A. Hublet Health Behaviour in School-Aged Children: WHO Collaborative

Nadere informatie

Alcohol- en druggebruik bij Vlaamse jongeren

Alcohol- en druggebruik bij Vlaamse jongeren Alcohol- en druggebruik bij Vlaamse jongeren VAD-leerlingenbevraging Doel: aanvullend bij educatieve pakketten een zicht geven op middelengebruik bij leerlingen Survey, o.b.v. vragenlijst Gebaseerd op

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders.

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Onderzoeksrapport Hou vol! Geen alcohol Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Suzanne Mares, MSc Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Prof. Dr. Rutger Engels Inleiding

Nadere informatie

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997 6.2.1. Inleiding Binnen de verschillen factoren van risico gedrag heeft alcoholverbruik altijd al de aandacht getrokken van de verantwoordelijken voor Volksgezondheid. De WGO gebruikt de term "Ongeschiktheid

Nadere informatie

Alcohol wordt veel gedronken in Nederland; 88% van de volwassen bevolking heeft in het afgelopen jaar tenminste één keer alcohol gebruikt (European

Alcohol wordt veel gedronken in Nederland; 88% van de volwassen bevolking heeft in het afgelopen jaar tenminste één keer alcohol gebruikt (European Alcohol wordt veel gedronken in Nederland; 88% van de volwassen bevolking heeft in het afgelopen jaar tenminste één keer alcohol gebruikt (European Commission, 2010). Over het algemeen drinken Nederlanders

Nadere informatie

VAD-leerlingenbevraging

VAD-leerlingenbevraging VAD-leerlingenbevraging in het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2011-2012 Colofon Auteur Sarah Melis, stafmedewerker VAD Redactie Ilse Bernaert, stafmedewerker VAD Johan Rosiers,

Nadere informatie

Monitor alcohol en middelen

Monitor alcohol en middelen Geneeskundige en Gezondheidsdienst Monitor alcohol en middelen www.utrecht.nl/gggd Thema 1 Alcohol- en middelengebruik in Utrecht Wat, waar en hoeveel? 2011 Colofon Uitgave Unit Epidemiologie en informatie

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren alcohol. Dit proefschrift laat zien dat de meerderheid van

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Colofon. Auteur. Redactie. Verantwoordelijke uitgever. Hilde Kinable, stafmedewerker VAD

Colofon. Auteur. Redactie. Verantwoordelijke uitgever. Hilde Kinable, stafmedewerker VAD Colofon Auteur Hilde Kinable, stafmedewerker VAD Redactie Ilse Bernaert, stafmedewerker VAD Marijs Geirnaert, directeur VAD Johan Rosiers, stafmedewerker VAD Verantwoordelijke uitgever F. Matthys, Vanderlindenstraat

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO.

Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO. 1. Referentie Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO. Taal Nederlands ISBN - ISSN / Publicatievorm onderzoeksrapport 2. Abstract In dit onderzoek, uitgevoerd door het

Nadere informatie

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar

Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar - Factsheet - Trendonderzoek: Alcoholkennis bij jongeren tussen 12 en 25 jaar NIGZ, Project Alcohol Voorlichting en Preventie 3 juli 2003 Inleiding Het NIGZ voert elk jaar, als onderdeel van het Alcohol

Nadere informatie

Alcohol en cannabis: Gebruik en zorggebruik door jongeren

Alcohol en cannabis: Gebruik en zorggebruik door jongeren Alcohol en cannabis: Gebruik en zorggebruik door jongeren In 211 kwamen 35 jongeren van 14 jaar in de verslavingszorg terecht door hun alcoholgebruik. Het gaat om pubers die gedurende langere tijd zo veel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Cannabisgebruik en stoornissen in het gebruik van cannabis in de adolescentie en jongvolwassenheid. Cannabis is wereldwijd een veel gebruikte drug. Het gebruik van cannabis is echter niet zonder consequenties:

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

Roken, drinken en gokken. Nagegaan is hoeveel en hoe vaak jongeren uit de gemeente Groningen roken, drinken en gokken. Hierbij is een onderverdeling

Roken, drinken en gokken. Nagegaan is hoeveel en hoe vaak jongeren uit de gemeente Groningen roken, drinken en gokken. Hierbij is een onderverdeling De Jeugdpeiling is een instrument met als doel op systematische wijze ontwikkelingen en trends in riskante gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Hierbij is de aandacht gericht op gedrag met betrekking

Nadere informatie

Gezondheidsbeleving bij Jongeren in Limburg

Gezondheidsbeleving bij Jongeren in Limburg Gezondheidsbeleving bij Jongeren in Limburg Enkele resultaten uit het Euregionaal jongerenonderzoek 08 rond welbevinden en zelfdoding bij Limburgse jongeren 3de en 5de jaar GSO/2de tot 5de jaar BuSO Ellen

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

De SEM-J in cijfers. Wat is de SEM-J?

De SEM-J in cijfers. Wat is de SEM-J? De SEM-J in cijfers 12-18 jaar Wat is de SEM-J? individuele begeleidingscontext op eenvoudige en gebruiksvriendelijke manier: een ernstinschatting maken van het middelengebruik van de jongere & nood aan

Nadere informatie

Resultaten voor België Roken Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Roken Gezondheidsenquête, België, 1997 6.1.1. Inleiding Het tabaksgebruik is een van de voornaamste risicofactoren voor longkanker, ischemische hartziekten en chronische ademhalingsaandoeningen (1). Men schat dat er in Europa niet minder dan

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575a_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor alcohol en middelen

Monitor alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor alcohol en middelen www.utrecht.nl/gggd Thema 1 www.utrecht.nl/volksgezondheid Alcohol- tabak- en cannabisgebruik in Utrecht Wat, waar en hoeveel? 2014 Colofon

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Faculteit der Rechtsgeleerdheid First results of a study into social policies for divorced families in the United States Mandatory parenting plans, mediation and parental divorce education Het ouderschapsplan

Nadere informatie

Bijlage 1 Beleidsbrief Alcohol&Jongeren. Tabellen en grafiek. Tabel 1, Trends in lifetime prevalentie alcoholgebruik, in %,

Bijlage 1 Beleidsbrief Alcohol&Jongeren. Tabellen en grafiek. Tabel 1, Trends in lifetime prevalentie alcoholgebruik, in %, Bijlage 1 Beleidsbrief Alcohol&Jongeren Tabellen en grafiek Tabel 1, Trends in lifetime prevalentie alcoholgebruik, in %, Jongens Meisjes Leeftijd 92 99 03 92 99 03 12 46 56 73 33 38 68 13 55 68 81 50

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i Basisvorming drugs & druggebruik 1. Drugpunt en PZ Deinze -Zulte 2. Productinformatie: soorten drugs 3. Wetgeving 4. Welke drugs worden door onze leerlingen gebruikt? Inhoud 5. Hoe moeten we dat druggebruik

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid

Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid Onderzoek naar werkzaamheid schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis en alcoholafhankelijkheid presentatie ESPRi Symposium 26-11-2015 Michiel Boog, klinisch psycholoog, psychotherapeut Titel:

Nadere informatie

Preventie van Alcoholgebruik. Ina Koning

Preventie van Alcoholgebruik. Ina Koning Van wetenschap naar praktijk: Preventie van Alcoholgebruik Ina Koning Drinkt onze jeugd? Een impressie... i.koning@uu.nl We weten dat De feiten... Vroegtijdig drinken (Verdurmen et al., 2012): 13 jaar

Nadere informatie

VAD-leerlingenbevraging

VAD-leerlingenbevraging VAD-leerlingenbevraging in het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2009-2010 Colofon Auteur Hilde Kinable, stafmedewerker VAD Redactie Ilse Bernaert, stafmedewerker VAD Marijs

Nadere informatie

CAP : Tabak- en alcoholgebruik. Maart 2008 PROBLEEM

CAP : Tabak- en alcoholgebruik. Maart 2008 PROBLEEM CAP : Tabak- en alcoholgebruik Maart 2008 I PROBLEEM Deze CAP handelt over het gebruik van alcohol en tabak bij ouderen. Overmatig alcoholgebruik en elke vorm van tabakgebruik worden geassocieerd met allerlei

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap

Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Kencijfers van de Vlaamse geboortecohorte JOnG! Karel Hoppenbrouwers Dienst Jeugdgezondheidszorg KU Leuven Inhoud van de presentatie Wat is gekend i.v.m.

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Internationale vergelijking kindregelingen

Internationale vergelijking kindregelingen Internationale vergelijking kindregelingen Nederland kent een uitgebreid en historisch gegroeid stelsel van kindregelingen dat aan ouders financiële ondersteuning geeft. In het regeerakkoord Bruggen Slaan

Nadere informatie

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context

Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs: de context Doelstelling De leerlijn is een praktisch instrument dat het schoolteam wil ondersteunen bij het preventief werken rond alcohol,

Nadere informatie

Schoolrapport. Amadeus Lyceum. Resultaten EURO-URHIS 2 jeugdonderzoek. Inleiding

Schoolrapport. Amadeus Lyceum. Resultaten EURO-URHIS 2 jeugdonderzoek. Inleiding Schoolrapport Resultaten EURO-URHIS 2 jeugdonderzoek Amadeus Lyceum Inleiding De GG&GD Utrecht neemt deel aan een Europees project over gezondheid in grote steden, het EURO-URHIS 2 project. In dit onderzoek

Nadere informatie

Als een lopend vuurtje: rookstop in de alcohol- en drughulpverlening

Als een lopend vuurtje: rookstop in de alcohol- en drughulpverlening Als een lopend vuurtje: rookstop in de alcohol- en drughulpverlening Onderzoek naar de houding van alcohol- en drughulpverleners over roken: vergelijking 2001-2012 1. Onderzoeksopzet Eind 20 e eeuw: onderzoek

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP

ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP Percentages over de periode 2001-2015 In 2014 rookte naar schatting 27% van alle 20-40 jarige vrouwen in Nederland (Bron: Gezondheidsenqute/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM

Nadere informatie

Verslaving na Angst: De Invloed van Angst bij Adolescenten op de Ontwikkeling van Middelenmisbruik.

Verslaving na Angst: De Invloed van Angst bij Adolescenten op de Ontwikkeling van Middelenmisbruik. : De Invloed van Angst bij Adolescenten op de Ontwikkeling van Middelenmisbruik. Carmen F. F. Keislair (5995310) Bachelorthese Klinische Ontwikkelingspsychologie Begeleider: Prof. dr. R.W.H.J. Wiers Amsterdam,

Nadere informatie

GO Jeugd 2008 Alcohol

GO Jeugd 2008 Alcohol GO Jeugd 2008 Alcohol Samenvatting alcohol Uit de gegevens van GO Jeugd 2008 van GGD Fryslân blijkt dat 63% van de Friese 12 t/m 18 jarigen wel eens alcohol heeft, 51% nog in de vier voorafgaand aan het

Nadere informatie

PK Broeders Alexianen Tienen

PK Broeders Alexianen Tienen PROGRAMMA 09u30 Ontvangst Koffie 10u00 Verwelkoming en inleiding Ivo Vanschooland Dr. H. Peuskens Getuigenis Pauze Getuigenis Herman Hacour 12u00 Aperitief en lunch 14u00 Werkgroepen begeleid door: Hacour

Nadere informatie

handleiding Overzicht: Inleiding p. 3

handleiding Overzicht: Inleiding p. 3 Overzicht: Inleiding p. 3 1 Hoe gebruik je game.over@tabak?? p. 4 2 Tabakspreventie op school p. 6 2.1 Tabakspreventie in de klas p. 6 2.2 Rookbeleid op school p. 6 2.3 Gezondheidsbeleid op school p. 7

Nadere informatie

Een op de vijf jongeren heeft ongezonde leefstijl

Een op de vijf jongeren heeft ongezonde leefstijl Een op de vijf jongeren heeft ongezonde leefstijl Doreen Ewalds en Francis van der Mooren In de periode 27/29 hield één op de vijf jongeren er een ongezonde leefstijl op na. Onvoldoende bewegen, overgewicht

Nadere informatie

Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie. Anja Huizink

Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie. Anja Huizink Individuele gevoeligheid voor riskant middelengebruik in de adolescentie Anja Huizink Adolescentie = grenzen verkennen Op zoek naar prikkels Brein in ontwikkeling Nucleus accumbens (basale ganglia): -

Nadere informatie

factsheet Verslag over de Nederlandse jongeren binnen een Europees onderzoek naar risicovol en verslavend internetgebruik

factsheet Verslag over de Nederlandse jongeren binnen een Europees onderzoek naar risicovol en verslavend internetgebruik Laura van Duin, Tim M. Schoenmakers, Lydian Veldhuis, Mari Janikian* IVO januari 213 factsheet Risico s in internetgebruik door jongeren Verslag over de se jongeren binnen een Europees onderzoek naar risicovol

Nadere informatie

Guus Smit Moleculaire & Cellulaire Neurobiologie. Vrije Universiteit Amsterdam

Guus Smit Moleculaire & Cellulaire Neurobiologie. Vrije Universiteit Amsterdam Guus Smit Moleculaire & Cellulaire Neurobiologie Vrije Universiteit Amsterdam Hersenen op sterk water ONDERWEPEN: 1. Jonge drinkers 2. Hersenen 3. Wat te doen? Percentage 15-16 jarige jongeren dat! 10

Nadere informatie

6.7.1. Ongelijkheden in gezondheidstoestand, levensstijl en preventie

6.7.1. Ongelijkheden in gezondheidstoestand, levensstijl en preventie 6.7. Ongelijkheid in Gezondheid 6.7.1. 6.7.1.1. Samenvatting 6.7.1.1.1 Gezondheidsstatus De perceptie van de eigen gezondheid vertoont een negatieve samenhang met het opleidingsniveau: bij personen zonder

Nadere informatie

MIDDELENGERELATEERDE en VERSLAVINGSSTOORNISSEN. Dr. Marie-Catherine Monté en Dr. Marieke Waignein

MIDDELENGERELATEERDE en VERSLAVINGSSTOORNISSEN. Dr. Marie-Catherine Monté en Dr. Marieke Waignein MIDDELENGERELATEERDE en VERSLAVINGSSTOORNISSEN Dr. Marie-Catherine Monté en Dr. Marieke Waignein 28 november 2014 Middelengerelateerde problematiek 1. Algemeen A. Middelengebruik in België B. Gevolgen:

Nadere informatie

Gezin en het welzijn van pubers

Gezin en het welzijn van pubers Pagina 1 / 16 Gezin en het welzijn van pubers Kinderen uit intacte gezinnen zijn vaak emotioneel en psychisch gezonder en minder geneigd gedragsproblemen te vertonen, zoals geweld op school, criminele

Nadere informatie

Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens

Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische

Nadere informatie

Leefstijl. 6.1 Inleiding. 6.2 Roken

Leefstijl. 6.1 Inleiding. 6.2 Roken Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

Het gebruik van tabak

Het gebruik van tabak Het gebruik van tabak Lydia Gisle Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 53 E-mail : lydia.gisle@iph.fgov.be

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

HIP Buitenlandse nummers

HIP Buitenlandse nummers HIP Buitenlandse nummers Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 6 Inhoud 1 Buitenlandse nummers... 3 1.1 Inkomende oproepen... 3 1.2 Uitgaande oproepen... 3 1.3 Belangrijk: Nooddiensten

Nadere informatie

Lijst van de bijlagen

Lijst van de bijlagen Lijst van de bijlagen BIJLAGE 1 Uittreksel uit: Council Directive of 29 July 1991 on driving licences (91/439/EEC) BIJLAGE 2 Uittreksel uit: Richtlijn van de Raad van 29 juli 1991 betreffende het rijbewijs

Nadere informatie

Roken en mondgezondheid

Roken en mondgezondheid Roken en mondgezondheid Dr.mr.R. H. B. Allard Leeswijzer Roken brengt de gezondheid ernstige schade toe. Dat geldt niet alleen voor de algemene gezondheid, maar ook voor de mondgezondheid. In deze bijdrage

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel middelenmisbruik bij depressie of depressieve klachten in kinderen en adolescenten Auteurs, Findling et al., 2009 onderzoek; 8 34 poliklinische patiënten (12-17 jaar) met major depressive

Nadere informatie

Internationale vergelijking van verkeersveiligheid op basis van ongevallendata en risicofactoren

Internationale vergelijking van verkeersveiligheid op basis van ongevallendata en risicofactoren Internationale vergelijking van verkeersveiligheid op basis van ongevallendata en risicofactoren Elke Hermans Tom Brijs Geert Wets Steunpunt MOW - verkeersveiligheid Instituut voor Mobiliteit Universiteit

Nadere informatie

Rol onderzoek voor cluster Maatschappelijke Ontwikkeling, Gemeente Rotterdam

Rol onderzoek voor cluster Maatschappelijke Ontwikkeling, Gemeente Rotterdam Rol onderzoek voor cluster Maatschappelijke Ontwikkeling, Gemeente Rotterdam Wilma Jansen Kenniscoördinator Jeugd Gemeente Rotterdam Inhoud presentatie Cluster Maatschappelijke Ontwikkeling Rol onderzoek

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse Introductie Nicotine is een van de meest gebruikte verslavende middelen en levert, door het roken van sigaretten, een grote bijdrage aan morbiditeit (ziekte) en mortaliteit (sterfte). Wereldwijd

Nadere informatie

Ik ga u een aantal vragen stellen over alcoholhoudende dranken (bier, borrel, sherry, bessen, enz.)

Ik ga u een aantal vragen stellen over alcoholhoudende dranken (bier, borrel, sherry, bessen, enz.) LASAB153 Ik ga u een aantal vragen stellen over alcoholhoudende dranken (bier, borrel, sherry, bessen, enz.) 1. Wilt u mij zeggen welke soort alcoholhoudende drank en u wel eens drinkt? (Meerdere antwoorden

Nadere informatie

Alcohol en Drugs een kennischeck

Alcohol en Drugs een kennischeck Improving Mental Health by Sharing Knowledge Alcohol en Drugs een kennischeck Lex Lemmers Studiedag over alcohol- en drugsgebruik studenten Utrecht, 12 mei 2015 1. Wat is probleemdrinken? 1. Het drinken

Nadere informatie

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010 Lectoraat GGZ-Verpleegkunde LVG en Verslaving s Heerenloo 30 juni 2010 1 Wat komt aan bod? Overzicht programma LVG en verslaving Prevalentiegegevens Casus Brijder en s Heerenloo Discussie nav casuïstiek

Nadere informatie

het Nederlandse dse spoor?

het Nederlandse dse spoor? 08 e08 Hoe druk is 0h het nu werkelijk op het Nederlandse dse spoor? Het Nederlandse spoorgebruik in vergelijking met de rest van de EU-27 Pascal Ramaekers, Tessa de Wit en Maarten Pouwels Publicatiedatum

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren die wonen in Edam-Volendam. Er is apart gekeken naar de woonkernen Edam en Volendam.

Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren die wonen in Edam-Volendam. Er is apart gekeken naar de woonkernen Edam en Volendam. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Edam-Volendam Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de

Nadere informatie

TABELLEN ALCOHOLGEBRUIK JONGEREN STAPHORST

TABELLEN ALCOHOLGEBRUIK JONGEREN STAPHORST TABELLEN ALCOHOLGEBRUIK JONGEREN STAPHORST 2011 Tabellen alcoholgebruik jongeren Staphorst Nooit alcohol gedronken ja 33,3% 37,6% 74,4% 12,7% 35,3% nee 66,7% 62,4% 25,6% 87,3% 64,7% Drink bier ja 67,8%

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie