Projectplan Don Bosco College

Projectplan Don Bosco College Invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas Versie 2.0 24-06- Don Bosco College Volendam Mitchel Mooijer mmooijer@donboscocollege.com D. Steurhof 36 1132 DL Volendam 1 P agina

Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WHITE PAPER... 4 MANAGEMENT SAMENVATTING... 5 INLEIDING... 6 ICT IN HET ONDERWIJS... 7 VOORDELEN... 11 LITERATUURLIJST... 12 3. DOELEN... 13 4. PRODUCT BREAKDOWN STRUCTURE (PBS)... 14 5. WORK BREAKDOWN STRUCTURE (WBS)... 15 6. PROJECTSTRUCTUUR... 16 PROJECTINBEDDING... 16 PROJECTSCHAAL... 16 PROJECTFREQUENTIE... 16 PROJECTPLANNING MET GANTT CHART... 16 7. PROJECTOMGEVING... 16 PROJECTLOKATIE... 18 PROJECTBETROKKENEN MET RASCI-SCHEMA... 18 8. SCHOLING OF COACHING VAN PERSONEEL... 20 9. BUDGET EN AANKOPEN... 22 10. RISICOANALYSE... 23 11. COMMUNICATIE... 24 12. EVALUATIEMOMENTEN... 25 13. NAZORG... 26 14. BIJLAGEN... 27 PROJECT INITIATIE DOCUMENT (PID)... 27 Documentgegevens... 28 1.1 Doel van dit document... 29 1.2 Achtergrond project... 29 Projectdefinitie... 30 2.1 Projectdoelstellingen... 30 2.2 Gekozen aanpak... 30 2.3 Kader van het project... 30 2.4 Resultaat... 30 2.5 Uitsluitingen... 31 2.6 Basisplanning... 31 DOCUMENTGEGEVENS & AUTORISATIE... 32 2 P agina

1. Inleiding Het onderwijs maakt steeds meer gebruik van ict. Echter zijn er verschillende opvattingen over de manier waarop ict ingezet moet worden en van invloed mag zijn op het huidige en toekomstige onderwijs. De ene school wil daar verder in gaan dan de andere. Als eerste stap in het gebruik van ict heeft het Don Bosco College (DBC) in ieder klaslokaal digiborden geïntroduceerd en Magister ELO en MS Sharepoint ingevoerd. Inmiddels zijn er al een aantal vakken binnen de school die methodes direct door de leverancier laten inlezen in Magister. Ter aanvulling op de onderwijsrichting die het DBC heeft gekozen door de aanschaf van digi-boards en een elektronische leeromgeving is het doel van dit project: Invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas. Door het invoeren van tabletpc s in de Cambridgeklas wil het DBC een volgende stap zetten in het volledig benutten van de mogelijkheden van digitale content in het onderwijs met als doel het onderwijs aan het DBC te verbeteren door het faciliteren van de communicatie & kennisdeling, het enthousiasmeren van de leerlingen en beter aan te sluiten op de leerstijlen van de leerlingen. Het invoeren van tabletpc s zal eerst plaatsvinden in de Cambridgeklas om de leerlingen met meer potentieel een grotere kans te geven om te excelleren. Het doel van het DBC is dat dit project uiteindelijk zal resulteren in het invoeren van tabletpc s binnen het gehele onderwijs van het DBC om het onderwijs aan het DBC in zijn geheel te laten excelleren. 3 P agina

2. White Paper White Paper Don Bosco College Invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas Versie 1.0 29-02- Don Bosco College Volendam Mitchel Mooijer mmooijer@donboscocollege.com D. Steurhof 36 1132 DL Volendam 4 P agina

Management samenvatting Dit document geeft een beschrijving van de wetenschappelijke onderbouwing voor het project;. Het document geeft aan de hand van verschillende wetenschappelijke onderzoeken aan wat de meerwaarde voor het Don Bosco College is om het project te laten plaatsvinden. Na het aanhalen van verschillende theorieën en empirische onderzoeken naar ict in het onderwijs kunnen de voordelen voor het onderwijs aan het Don Bosco College worden benoemd. Ict biedt de leerlingen de mogelijkheid om tijd- en plaatsonafhankelijk te leren op hun eigen tempo en op hun eigen niveau. Het biedt ruimte voor afwisselende werkvormen, waarbij met behulp van grafische inhoud en multimedia een betere differentiatie naar leerstijl wordt ondersteund. Ict motiveert de leerlingen te leren en tegelijkertijd informatievaardigheden op te doen. Het gebruik van ict zorgt ervoor dat werkplekken meer flexibel gebruikt kunnen worden. Tot slot zijn de kosten beperkt door belastingvoordelen. 5 P agina

Inleiding Het onderwijs maakt steeds meer gebruik van ict. Echter zijn er verschillende opvattingen over de manier waarop ict ingezet moet worden en van invloed mag zijn op het huidige en toekomstige onderwijs. De ene school wil daar verder in gaan dan de andere. Hierbij dienen zich grofweg drie soorten scholen aan (Twinning, 2011 & Kennisnet, 2011): 1. De school die het onderwijs wil versterken met ict Dit zijn scholen die ict inzetten om hun bestaande onderwijs te continueren. Zij handhaven hun visie op leren en gebruiken ict om hun onderwijspraktijk te ondersteunen. Curriculumdoelen blijven hetzelfde en de meerwaarde van ict wordt afgemeten aan rendementsverbetering. Tot deze scholen behoren veel scholen die in de afgelopen jaren het digitale schoolbord hebben omarmd of bestaand leermateriaal hebben gedigitaliseerd. De ondersteuningsbehoefte van deze scholen is vooral gericht op materiële voorzieningen. 2. De school die het onderwijs wil uitbreiden met ict Dit zijn scholen die voor meer dan 80% het bestaande onderwijs continueren, maar wel in kleine stapjes veranderingen aanbrengen. Veranderingen blijven binnen de comfortzone van de school en worden daardoor breed gedragen binnen het schoolteam. Deze scholen gebruikten ict tweeledig, voor de realisatie van nieuwe onderwijsdoelen, maar ook voor andersoortige werkwijzen. Leerlingen bekijken bijvoorbeeld instructielessen via internet of leren vaardigheden in een simulatieomgeving. Bij deze scholen zijn veranderingen en ondersteuning zowel in materiële voorzieningen en menselijke condities wederzijds afhankelijk. 3. De school die het onderwijs wil vernieuwen met ict Dit zijn scholen die in relatief korte tijd het onderwijs ingrijpend willen veranderen. Kenmerkend voor deze scholen is dat zij kiezen voor vernieuwende vormen van onderwijs die zonder ict niet of nauwelijks te realiseren zouden zijn, bijvoorbeeld samenwerkend leren in de cloud. Ook bij deze scholen zijn veranderingen en ondersteuning zowel in materiële voorzieningen en menselijke condities wederzijds afhankelijk. Onderzoek heeft meerdere malen aangetoond dat ict kan bijdragen aan efficiënter, effectiever en aantrekkelijker onderwijs. Of dat gebeurt, hangt af van de samenhang die de leraar weet aan te brengen tussen de leerinhoud, de ict-toepassing en de leerling (Kennisnet, 2011). Het Don Bosco College laat met een uitbreiding van hun onderwijs met het gebruik van tabletpc s zien dat zij tenminste in de bovenstaande 2 e categorie valt en mogelijkerwijs nog kan doorgroeien tot een categorie 3 school. Wanneer deze integratie van ICT in de onderwijspraktijk met een zorgvuldige afstemming tussen vakinhoud, vakdidactiek en de mogelijkheden van ICT wordt gedaan, zal dit ook het onderwijs op het DBC op meerdere gebieden verbeteren (Koehler & Mishra,2006). 6 P agina

Ict in het onderwijs Ondanks alle verbeteringen blijft de groei van het ict-gebruik achter bij de ambities van leraren en management (Kennisnet, 2011). Mogelijkheden voor onderwijsverbetering blijven onbenut. Het Vier in Balans-model zegt dat invoering van ict in het onderwijs meer kans van slagen heeft bij een evenwichtige en samenhangende inzet van de vier bouwstenen: visie, deskundigheid, digitaal leermateriaal en ict-infrastructuur (Kennisnet, 2011). Deze bouwstenen zijn complementair en wederzijds afhankelijk. In termen van Vier in Balans gaat het om het versterken van de verbinding tussen het didactisch gebruik van ict en de kwaliteitsverbetering van het onderwijs (figuur 1) Figuur 1 Het Vier in Balans-model (Kennisnet, 2011) Onder Ict-infrastructuur wordt verstaan de beschikbaarheid en kwaliteit van computers, netwerken en internetverbindingen. Ook elektronische leeromgevingen en het beheer en onderhoud van ictvoorzieningen vallen onder de ict-infrastructuur. Om kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen moet het onderwijs deze vier bouwstenen zorgvuldig op elkaar afstemmen wanneer het leerprocessen ontwerpt, faciliteert en uitvoert. Deze kwaliteitsverbetering kan alleen plaatsvinden wanneer alle pijlers uit het model voldoende zijn ontwikkeld, dus ook de ict-infrastructuur (Kennisnet, 2011). In 2002 is in ons land een studie uitgevoerd naar de Zin en onzin over rendement van ict in het onderwijs (Brummelhuis, 2006). In deze studie is vastgesteld dat onder de noemer van ict een grote verscheidenheid aan toepassingen schuilgaat. Het is vrijwel onmogelijk om in z n algemeenheid te spreken over de opbrengsten van ict in het onderwijs. Onderzoek naar en uitspraken over opbrengsten van ict vragen om een specificering naar aard en context van het gebruik. De conclusie van deze inventariserende studie is dat de effecten van ict-gebruik bij leerlingen tot uitdrukking komen in meer leren, sneller leren, met meer plezier leren en zichzelf succesvoller voelen (Brummelhuis, 2006). 7 P agina

In de Verenigde Staten zijn inmiddels ook verschillende meta-analyses uitgevoerd waarin de resultaten van meer dan twintig jaar ICT-onderzoeken op een rij zijn gezet (Brummelhuis, 2006). Deze studies komen tot de conclusie dat steeds vaker en systematischer positieve effecten op resultaten van leerlingen worden gevonden. Een grotere leerproductiviteit bij inzet van ict wordt niet alleen toegeschreven aan de verbeterde kwaliteit van computerprogramma s, maar ook aan verbetering van andere variabelen, zoals (Brummelhuis, 2006): - betere computervoorzieningen in het onderwijs; - toename van ICT-vaardigheden bij leerlingen; - grotere deskundigheid van leraren. Een vergelijkbaar beeld komt naar voren uit meta-analyses die in Engeland zijn uitgevoerd naar de impact van ICT in het onderwijs (Brummelhuis, 2006). De hoofdconclusie is daar dat opbrengsten van ict voor gebieden in taalonderwijs, rekenen, wiskunde en natuurwetenschappelijke vakken overtuigend zijn aangetoond. Dit is onlangs nog eens bevestigd in een grootschalige internationaal vergelijkende studie van de OECD waaruit blijkt dat leerlingen die vertrouwd zijn met ICT, beter presteren op het gebied van taal en wiskunde (OECD, 2006). Voor andere vakgebieden in het primair en voortgezet onderwijs zijn er ook aanwijzingen voor positieve effecten van ICT-gebruik (Brummelhuis, 2006). Met computerprogramma s of apps worden positieve resultaten gehaald in de leeropbrengst van leerlingen (Kennisnet, 2011). Een goed ontworpen oefenprogramma kan leerlingen op niveau bedienen en hen motiveren zelfstandig de stof spelenderwijs in de vingers te krijgen. Ook kan het veel gebruiksgemak opleveren voor leraren (Kennisnet, 2011). Een voordeel van oefenen met de computer is bijvoorbeeld dat een computerprogramma of app de stof dynamisch kan aanpassen aan het niveau van de leerling (Kennisnet, 2011). De term digitaal leermateriaal wordt breed opgevat. Een belangrijk kenmerk ervan is dat men een computer of een ander elektronisch apparaat nodig heeft om er gebruik van te maken (Leendertse, 2011). De toepassingen hebben ook gemeenschappelijke kenmerken: ze veranderen de lespraktijk niet fundamenteel en zijn relatief laagdrempelig. Ict voegt iets toe (bijvoorbeeld beeldmateriaal) of vervangt een bestaand onderdeel van de les (het oefenwerkblad). Daarnaast worden ook programma s als tekstverwerkers hiertoe gerekend. Digitaal leermateriaal zou omschreven kunnen worden als alles waar je mee en van kunt leren op de computer (Leendertse, 2011). In het kader van het project Leren van de Toekomst 2011 van Kennisnet is bij het Ichthus College in Kampen een experiment uitgevoerd, waarbij leerlingen in het tweede leerjaar vmbo gedurende drie weken een scala aan ict-toepassingen kregen gepresenteerd bij het onderwijs in de vakken Nederlands, Engels en wiskunde (Heemskerk, 2011). Docenten zijn daar enthousiast over de innovaties en zien zeker mogelijkheden om in de toekomst verder te gaan met het inzetten van enkele van de gekozen ict-toepassingen. De docenten zien bij leerlingen toegenomen motivatie (Heemskerk, 2011). Een opvallende bevinding van dit experiment is dat er aanwijzingen zijn voor een positief effect van de inzet van de gekozen ict-toepassingen op intrinsieke motivatie voor school en leren. Dit betekent dat de leerlingen in de experimentele groep de lessen op school leuker en interessanter zijn gaan vinden dan voorheen (Heemskerk, 2011). 8 P agina

Een belangrijke bevinding van het onderzoek is dat de leerlingen overwegend positief blijken te reageren op de experimentele periode. Er is niet alleen een positief effect vastgesteld op intrinsieke motivatie voor school en leren, maar ook rapporteert het overgrote deel van de leerlingen dat zij de lessen met veel gebruik van computers en ict tijdens de experimentele periode leuker en leerzamer vonden dan de normale lessen (Heemskerk, 2011). Kennisoverdracht kan dus gebaat zijn bij de inzet van ict (Kennisnet, 2011). Overigens hebben ook deze toepassingen vaak meer voeten in de aarde dan leraren in eerste instantie verwachtten en moeten zij hierin ondersteund worden (zie figuur 1). In de afgelopen jaren is in het gebruik van digitaal leermateriaal niet enorm veel veranderd. Leraren verwachten echter dat dit gebruik in de komende jaren behoorlijk zal toenemen. Een groeiend aantal leraren denkt zelf digitaal leermateriaal te gaan ontwikkelen en dit ook beschikbaar te stellen aan andere leraren (Kennisnet, 2011). Tot voor kort werden computers dan ook gezien als voorzieningen die de school aanschaft om te gebruiken tijdens hiervoor speciaal ingerichte lessen. Door het groeiende aanbod in digitale leermiddelen en proactieve docenten zijn er echter nieuwe ontwikkelingen op dit gebied gaande. Een nieuwe ontwikkeling is bijvoorbeeld dat de laptop niet langer bezit is van de school maar van de leerling, die hem zowel thuis als op school gebruikt. Sommige scholen faciliteren leerlingen zelfs bij de aanschaf van een laptop (Kennisnet, 2011). De digitale leeromgeving die door de meeste scholen al is omarmt, legt de verbinding tussen leren op school en daarbuiten. Hiermee wordt voor de leerlingen de mogelijkheid om te leren vergroot (Kennisnet, 2011). Meer leertijd kan de prestaties van de leerlingen aanzienlijk verbeteren. De trend is zelfs dat leerlingen aan schoolwerk op de computer buiten school meer tijd besteden dan binnen school(kennisnet, 2011). Deze ontwikkeling wordt ondersteund door nieuwe infrastructurele voorzieningen zoals cloud-technologie en de beschikbaarheid van een laptop per leerling (Kennisnet, 2011). In 2010 heeft Provenpartners een casestudieonderzoek binnen een scholengemeenschap in Meppel gehouden. Hierbij hebben in het schooljaar 2009-2010 alle 3e jaars vmbo-leerlingen gedurende drie maanden het vak Engels gevolgd met de laptop, waarbij specifiek aandacht is geschonken aan de randvoorwaarden en leeropbrengsten. De hoofdvraag die zij zich hebben gesteld is: Leidt het gebruik van het onderwijsconcept één-laptop-per-leerling bij de Engelse lessen van 3e jaars vmboleerlingen tot meer motivatie en betere prestaties? Geconcludeerd kon worden dat de leeropbrengsten van het laptop-per-leerling concept op enkele vlakken sterker naar voren komt dan andere. De prestaties (cijfers) zijn geen goede indicator van de vooruitgang. De docenten geven aan dat de overgang van reproductief onderwijs naar productief onderwijs (opdrachten maken met de laptop) wennen is voor de leerlingen. De leerlingen zijn wel stukken gemotiveerder, zelfstandiger en leren ICT- en informatievaardigheden. Bovendien spreken veel leerlingen zich positief uit over de kracht van beeld en geluid (Provenpartners, 2010). 9 P agina

Onderwijs met de laptop of tabletpc verrijkt de leeromgeving aanzienlijk (Provenpartners, 2010). Dit heeft ook gevolgen voor het leerproces, want de leerlingen moeten meer zelfsturing laten zien aangezien van de traditionele en lineaire onderwijsmethode wordt afgeweken. Het gebruik van multimedia informatiebronnen die juist een non-lineaire structuur hebben, biedt mogelijkheden naar eigen behoefte en interesse de informatie te doorzoeken. Daarnaast maakt een laptop inclusief de toegang tot multimediale informatie het onderwijs interessanter omdat het meer op de leerling is afgestemd (Provenpartners, 2010). Zelfs al levert de aanschaf van nieuwe laptops of tabletpc s een meerwaarde op voor het onderwijs, het kan voor een school een prijzige onderneming zijn. Voor deze aanschaf zijn er gelukkig verschillende fiscale regelingen. Sinds 1 januari 2011 is er bijvoorbeeld binnen de belastingwetgeving een nieuwe regeling van kracht: de werkkostenregeling (WKR) (Buis, 2011). Dit is een financiële tegemoetkoming die onderwijsinstellingen ontvangen van de overheid. Werkkosten zijn kosten die een docent maakt in het kader van zijn of haar dienstbetrekking. Een instelling mag 1,4% van de totale loonsom aanwenden voor onbelaste vergoedingen en verstrekkingen aan het personeel. Binnen dat kader kunnen laptops of tabletpc s (zonder aanvullende eisen) beschikbaar worden gesteld. Als uw werknemer de computer en dergelijke apparatuur (inclusief de bijbehorende apparatuur) ook buiten de werkplek kan gebruiken, is de terbeschikkingstelling alleen onbelast als uw werknemer aan de volgende twee voorwaarden voldoet: - Uw werknemer gebruikt de computer en dergelijke apparatuur voor 90% of meer zakelijk. - Uw werknemer gebruikt de computer en dergelijke apparatuur (gedeeltelijk) op de werkplek. De laptop of tabletpc blijft dan het eigendom van de school. Hierover wordt geen loonbelasting geheven als een docent de laptop voor minimaal 90% voor het werk gebruikt (Buis, 2011). 10 P agina

Voordelen Ter afsluiting alle voordelen die er zijn voor het kiezen voor het gebruik van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas binnen het Don Bosco College op een rij: 1. Tijd- en plaatsonafhankelijk leren Leren met behulp van laptops of tabletpc s biedt veel flexibiliteit; je kunt plaats en tijdonafhankelijk leren. Leerlingen kunnen overal en altijd aan de slag met de lesstof en zijn daarbij niet gebonden aan vaste werkplekken of computerruimtes. 2. Eigen tempo & Niveau Dankzij ict kunnen leerlingen in hun eigen tempo en op hun eigen niveau werken. Ze werken zelfstandiger en zijn minder afhankelijk van de docent. Bovendien kunnen ze leermiddelen gebruiken die aansluiten bij hun leerstijl. 3. Afwisselende werkvormen & Multimedia Dankzij de laptop of tabletpc kunnen meerdere werkvormen gecombineerd worden. Bovendien is er betere differentiatie naar leerstijl mogelijk. Leerlingen kunnen zelf informatie opzoeken, YouTubefilmpjes, etc. De inzet van laptops of tabletpc s betekent dat leermiddelen vanuit veel verschillende invalshoeken inzetbaar zijn. Voorbeelden hiervan zijn grafische inhoud (plaatjes en tekeningen), multimedia (films en animaties) en levensechte simulaties. 4. Motivatie & Informatievaardigheid Ict biedt talloze manieren om spelenderwijs te leren. Voor het voortgezet onderwijs zijn er veel mogelijkheden in spelvorm, vooral voor taal en rekenen. Leerlingen zijn stukken gemotiveerder, zelfstandiger en leren ICT- en informatievaardigheden tegelijkertijd. 5. Flexibele werkplekken Door te werken met laptops of tabletpc s worden de traditionele computerlokalen in principe overbodig. Elk lokaal is te gebruiken als computerlokaal en dat betekent meer flexibiliteit in het lesrooster. 6. Kosten Sinds 1 januari 2011 is de regeling: de werkkostenregeling (WKR) van kracht. Dit is een financiële tegemoetkoming die onderwijsinstellingen ontvangen van de overheid bij de aanschaf van een computer en dergelijke apparatuur. Bovenstaande voordelen zorgen ervoor dat het onderwijs op het DBC op meerdere gebieden gaat verbeteren en de leeropbrengsten en mogelijk ook de resultaten van de leerlingen gaan toenemen. 11 P agina

Literatuurlijst Brummelhuis, A. ten, (2006), Jaarboek ICT en samenleving 2006: de digitale generatie, Amsterdam: Boom, Hst. 7, pp. 125-142 Buis, W., et. al., (2011), IB almanak 2011, Elsevier fiscaal, 8ste jaarlijkse editie, Reed Business BV Heemskerk, I., et. al., (2011), Leren van de toekomst 2011, Amsterdam: UVA Kennisnet, (2011), Vier in Balans Monitor 2011, Zoetermeer: Stichting Koehler, M.J., Mishra, P., (2006), Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge, Teachers College Record, Volume 108, Number 6, pp. 1017 1054 Leendertse, M., et. al., (2011), Business modellen van Digitaal Leermateriaal: het moet wel klikken, Delft: TNO OECD, (2006), Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition, Parijs: OECD Provenpartners, (2010), Een laptop per leerling, Den Haag: Provenpartners Knowledge Solutions Twining, P., et. al., (2011), Report from TWG3: Teacher Professional Development, Resultaten van Edusummit 2011, werkgroep 3 12 P agina

3. Doelen In dit hoofdstuk staan de doelen beschreven van het project: Invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas. Door het invoeren van tabletpc s in de Cambridgeklas wil het DBC een eerste stap zetten in het volledig benutten van de mogelijkheden van digitale content in het onderwijs. Dit is een vervolgstap op het realiseren van digiborden in ieder klaslokaal binnen het DBC en het invoeren van Magister ELO en MS Sharepoint. Dit alles met het doel om het onderwijs aan het DBC te verbeteren door het faciliteren van de communicatie & kennisdeling, het enthousiasmeren van de leerlingen en beter aan te sluiten op de leerstijlen van de leerlingen. Het invoeren van tabletpc s zal eerst plaatsvinden in de Cambridgeklas om de leerlingen met meer potentieel een grotere kans te geven om te excelleren. Het doel van het DBC is dat dit project uiteindelijk zal resulteren in het invoeren van tabletpc s binnen het gehele onderwijs van het DBC om het onderwijs aan het DBC in zijn geheel te laten excelleren. 13 P agina

4. Product Breakdown Structure (PBS) In dit hoofdstuk staat de opdeelstructuur van alle producten en deelproducten die samen het eindproduct vormen van dit project in diagramvorm. 14 P agina

5. Work Breakdown Structure (WBS) In dit hoofdstuk staat de opdeelstructuur van alle werkzaamheden die samen het eindproduct vormen van dit project in diagramvorm. 15 P agina

6. Projectstructuur In dit hoofdstuk worden de kenmerken van het project beschreven welke de omvang en invloed van het project aangeven. Projectinbedding De tabletpc s zullen eerst in de eerste klas van het Cambridge onderwijs van het DBC worden ingevoerd voor alle vakken. Dit betekent dat alle eerstejaars leerlingen van de Cambridgeklas en het hele docententeam van deze klas met het project te maken krijgen. Dit zijn ongeveer tussen de 25 en 30 leerlingen en 14 docenten. Daarnaast zal de ict afdeling bij het project betrokken zijn om de nodige ondersteuning te bieden voor het beheer van de tabletpc s. Ten slotte is er natuurlijk het projectteam dat de invoering van de tabletpc s realiseert. Projectschaal De schaal van het project is in eerste instantie op het niveau van een klas, omdat de tabletpc s eerst in één klas zullen worden ingevoerd. Daar komt echter wel bij kijken dat de lokalen en servers aangepast dienen te worden en het ict beheer hierbij betrokken is. De ICT-voorzieningen worden dus wel schoolbreed aangepast. Na evaluatie zal het project uiteindelijk mogelijk schoolbreed worden uitgerold, wat betekent dat binnen het gehele onderwijs in het DBC de tabletpc s zullen worden ingevoerd. Projectfrequentie Het invoeren van tabletpc s is een langlopend project. Alle technische en onderwijskundige faciliteiten moeten worden opgezet om de tabletpc s te kunnen invoeren. Het opzetten van de faciliteiten en het invoeren van de tabletpc s in de eestejaars Cambridgeklas zal meerdere jaren bestrijken en kan dus gesproken worden van een langlopend project. Projectplanning met GANTT chart In deze paragraaf staan de werkzaamheden van het project afgezet tegen de tijd waarin deze gerealiseerd worden 16 P agina

Activiteit Jaar 2013 2014 Maand mei juni juli aug sep okt nov dec jan feb maart apr mei juni juli aug sep okt nov dec jan feb maart apr mei juni juli aug Opstellen protocollen mediagebruik binnen DBC 3 3 3 3 3 3 Ondersteunend personeel inlichten en selecteren 4 4 Onderwijsgerelateerd Projectmensen toewijzen 2 1 1 ICTgerelateerd Lokalen toewijzen aan groepen 8 Protocollen Opvragen leerlingaantal bij afdelingsleider 1 In gebruik Opvragen groepsindeling bij afdelingsleider 1 Evaluatie Vakken voor gebruik tabletpc's selecteren 2 2 Docenten vragen naar vakinhoudelijke ondersteuning 8 12 Kiezen virusscanner 2 Kiezen programma's/apps 16 Kiezen besturingssysteem 4 Besluiten eigendomsconstructie tabletpc's 24 Softwarepakket samenstellen 20 Inrichten beveiliging 8 4 Routers (wifipunten) aanschaffen/installeren met capaciteit voor leerlingaantal 4 4 Docenten selecteren voor technische ondersteuning 2 2 Draadloos netwerk aanleggen 16 8 Aanschaffen oplaadstation voor tablets 4 Type batterij kiezen 4 Type tabletpc's aanschaffen 10 Licenties aanschaffen 8 Testen werking tabletpc's en applicaties binnen het netwerk 40 Docenten onderrichten in technische aspecten tabletpc's 2 2 Lesrooster opstellen 8 Tabletpc's in Cambridgeklas 8 8 8 2 4 4 4 2 2 2 2 2 17 P agina

7. Projectomgeving Dit hoofdstuk beschrijft wie de direct betrokkenen zijn bij het project, wat hun positie is en waar het project plaatsvindt. Projectlokatie Het project zal zich afspelen in het DBC, Heideweg 2, 1132 DB Volendam. Er zal geen aparte projectruimte beschikbaar zijn, men kan elkaar opzoeken binnen de school. Voor de communicatie tussen de projectbetrokkenen kan gebruik gemaakt worden van de reguliere emailadressen en postvakjes, op te vragen bij de administratie. Projectbesprekingen zullen binnen de school plaatsvinden in een dan te bespreken lokaal. Projectbetrokkenen met RASCI-schema In deze paragraaf zijn alle betrokkenen en hun verantwoordelijkheden weergegeven. Het management team is verantwoordelijk voor het project. Management team (MT) Projecttaak Rapporteert aan Gerard Dekkers Directeur Eindverantwoordelijk school Bovenschools bestuur Sjef Buil ICT coördinator Verantwoordelijk ict Gerard Dekkers De stuurgroep is een afvaardiging vanuit het management, vanuit de docenten en vanuit het project. Eens per maand zal de stuurgroep de status van het project doornemen en eventuele blokkades adresseren. Vanuit de stuurgroep kunnen belangrijke beslissingen genomen worden door de brede afvaardiging. Stuurgroep Projecttaak Rapporteert aan Gerard Dekkers Directeur Eindverantwoordelijk school Bovenschools bestuur Sjef Buil ICT coördinator Verantwoordelijk ict Gerard Dekkers Niels Klein ICT beheerder ICT beheer en software ondersteuning Jan Roet Roostermaker Rooster aanpassingen ten behoeve van het project Johan Molenaar Gerard Dekkers Afgevaardigde docententeam Docent Bewaken werkbaarheid van de tabletpc s in het onderwijs Mitchel Mooijer Mitchel Mooijer Projectleider Leidinggevende en verantwoordelijk voor het project Gerard Dekkers 18 P agina

Het projectteam is verantwoordelijk voor de uitvoering van het project en zal op regelmatige basis contact met elkaar hebben. Project team Projecttaak Rapporteert aan Sjef Buil ICT coördinator Verantwoordelijk ict Gerard Dekkers Johan Molenaar ICT beheer Verantwoordelijk ict beheer Sjef Buil Niels Klein ICT beheerder ICT beheer en software ondersteuning Johan Molenaar Kees Laan Onderhoud Ondersteuning plaatsen hardware Niels Klein Jan Roet Roostermaker Rooster aanpassingen ten behoeve van het project Gerard Dekkers Jack Guyt Roostermaker Ondersteuning roosterwijzigingen Jan Roet Afgevaardigden docententeam Docent Input leveren voor software en gebruik tabletpc s in het onderwijs Mitchel Mooijer Mitchel Mooijer Projectleider Leidinggevende en verantwoordelijk voor het project Gerard Dekkers 19 P agina

Hieronder de werkzaamheden en verantwoordelijken weergegeven in een RASCI schema. Activiteit Persoon/rol Gerard Dekkers - Rector Sjef Buil - ICT coördinator Niels Klein - Technisch Johan Molenaar - Technisch Kees Laan - technisch Jan Roet - Rooster Jack Guyt - Rooster Docententeam Cambridge - didactisch Opvragen leerlingaantal bij afdelingsleider R A I S C Opvragen groepsindeling bij afdelingsleider R A I S C Draadloos netwerk aanleggen R S C S A I Inrichten beveiliging R S C I Routers (wifipunten) aanschaffen/installeren met capaciteit voor leerlingaantal A I C R S I Kiezen virusscanner A C R S C I Kiezen programma's/apps I A C C R S Kiezen besturingssysteem I A C I R S Licenties aanschaffen A I C R S Testen werking tabletpc's en applicaties binnen het netwerk A S R S S S C S C Softwarepakket samenstellen I A C I C R S Aanschaffen oplaadstation voor tablets A I I C R S C Type batterij kiezen C I R S Besluiten eigendomsconstructie tabletpc's A I R S C C Type tabletpc's aanschaffen A I I C R S C I Opstellen protocollen mediagebruik binnen DBC A I R S C C Vakken voor gebruik tabletpc's selecteren I I I C I R S Lokalen toewijzen aan groepen R S S C I Lesrooster opstellen A I R S S I Docenten selecteren voor technische ondersteuning I I I C I R S Docenten onderrichten in technische aspecten tabletpc's I R S S S R Responsible Docenten vragen naar vakinhoudelijke ondersteuning R A S C R A Accountable Ondersteunend personeel inlichten en selecteren I I I I R A S S Supportive Projectmensen toewijzen I C C C I R A S C Consulting Tabletpc's in Cambridgeklas A R S S I C I I Informed Mitchel Mooijer - projectleider Afdelingsleider 20 P agina

8. Scholing of coaching van personeel In dit hoofdstuk wordt de behoefte aan scholing en coaching van het personeel beschreven en hoe hier vanuit het project aan voldaan wordt. Een eerste actie van het project is het organiseren van een bijeenkomst om het docententeam van de eerstejaars Cambridgeklas en alle sectievoorzitters in te lichten. Het doel van deze bijeenkomst is vragen wie direct betrokken wil worden bij het project en hoe willen we het invoeren van de tabletpc s gaan aanpakken. In een vervolgbijeenkomst met de geselecteerde docenten en het projectteam zal een brainstorm over het hoe, wat, waar, wanneer en waarom meer duidelijkheid geven over de details van het project. Zoals bij de werkzaamheden in het WBS al is aangegeven moeten docenten worden geschoold in de technische aspecten van de tabletpc s. Naast de basiskennis voor het gebruik van de tabletpc s moeten de docenten in staat zijn hun lesmateriaal via de tabletpc s aan de leerlingen aan te bieden. De basiskennis voor tabletpc s wordt aangeboden in de vorm van een ééndaagse training, welke meerdere keren zal plaatsvinden, zodat in kleine groepjes op een eigen voorkeursdag de benodigde kennis kan worden overgebracht. Hierbij zal ook ter sprake komen hoe lesmateriaal op de tabletpc s ter beschikking kan worden gesteld. De docenten worden betrokken in het samenstellen van het software pakket, waarbij bijvoorbeeld gebruik kan worden gemaakt van het lesmateriaal dat door de huidige boekenleveranciers wordt aangeboden. Ook zullen de docenten betrokken worden in het testen van de tabletpc s, een gebruikerstest. Zij kunnen testen en aangeven of de tabletpc s werkbaar zijn binnen de eisen die in de eerste bijeenkomst gesteld zijn. Een afsluitende sessie aan het einde van het schooljaar voorafgaand aan het invoeren van de tabletpc s volgt nog een bijeenkomst waarbij het project besproken wordt en de details rondom het invoeren van de tabletpc s worden medegedeeld. Zodat het hele docententeam van de eerstejaars Cambridgeklas klaar is voor de invoer van de tabletpc s. Behalve de technische kennis moeten docenten ook hun onderwijsvorm aanpassen aan het gebruik van de tabletpc s. Dit kan worden ondersteund door coaching van het personeel. Waarbij de eerder beschreven gezamenlijke bijeenkomst van het docententeam gebruikt kan worden voor het uitwisselen van ideeën. Na het invoeren van de tabletpc s kan individuele coaching op een regelmatige basis helpen bij het inpassen van de tabletpc s binnen het onderwijs. De vaardigheden van de leerlingen zullen aangeleerd worden als onderdeel van de lessen. Voordat zij aan het project kunnen deelnemen moeten zij wel op de hoogte worden gebracht van de regels voor gebruik welke worden opgelegd vanuit het DBC. Deze regels worden medegedeeld in de vorm van een document wat zij moeten ondertekenen en een mondelinge toelichting bij het eerste gebruik van de tabletpc s. Deze regels zullen vervolgens worden opgenomen in het schoolregelement. 21 P agina

9. Budget en aankopen Dit hoofdstuk bevat de schatting van het benodigde budget voor het uitvoeren van dit projectplan. Uitgave Aantal Totaal Tabletpc s á ± 500,- 30 15.000,- Koptelefoons á ± 15,- 30 450,- Server á ± 1000,- 2 2.000,- Routers á ± 70,- 20 1.400,- Bekabeling á ± 100,- per 300 meter 5 500,- Oplaadstations á ± 500,- 2 1.000,- Software verwaarloosbaar wegens bestaande licenties 0,- Totaal 20.350,- 22 P agina

10. Risicoanalyse Bedreiging Tegenmaatregel Effect Ernst Kans Risico Draadloos netwerk niet beschikbaar in hele school Gekozen besturingssysteem niet beschikbaar voor type tabletpc's Licenties niet op tijd beschikbaar Rooster aanpassen, zodat lessen alleen in lokalen worden gegeven waar wel draadloos netwerk beschikbaar is Kiezen besturingssysteem, programma's en applicaties en het type tabletpc's worden met elkaar afgestemd Op tijd aanvragen licenties en testperiode meenemen in planning Roosters moeten gewijzigd worden, vraagt extra tijd van de roostermakers Afstemming verschillende keuzes tot een samenhangend pakket Op een eerder moment de aanvragen doen uitgaan 4 2 8 5 1 5 4 1 4 Besluiten eigendomsconstructie niet tijdig afgerond Vakinhoudelijke ondersteuning ontbreekt Lokalen en lestijden niet in te passen in het rooster App/Programma werkt niet (technisch probleem) Geen toegang tot digiboek (technisch probleem) Geen internetverbinding (technisch probleem) Geen Wifi-toegang (technisch probleem) Tablet kapot (technisch probleem) Vroegtijdig in gang zetten van het opstellen van de eigendomsconstructie en advies vragen aan scholen met ervaring Aanhaken docenten voor vakinhoudelijke input Ieder lokaal van wifi verbinding voorzien Activiteiten bij beheer beleggen Activiteiten bij beheer beleggen Activiteiten bij beheer beleggen Activiteiten bij beheer beleggen Extra tablets aanschaffen en garantie afspraken met leverancier maken Advies van andere scholen met ervaring nodig Extra capaciteit nodig van docenten om input te kunnen leveren 3 3 9 2 3 6 Extra kosten voor wifi voorziening 2 2 4 Beheer moet service level agreement hebben en kunnen escaleren naar leverancier Beheer moet service level agreement hebben en mogelijkheden om het probleem te verhelpen Beheer moet service level agreement hebben en mogelijkheden om het probleem te verhelpen Beheer moet service level agreement hebben en mogelijkheden om het probleem te verhelpen 4 3 12 2 2 4 4 1 4 4 1 4 Extra budget nodig 5 2 10 Roosterwijziging (organisatorisch probleem) Lokalen toewijzen aan groepen Mogelijk lagere bezetting lokalen en rooster opstellen complexer 3 3 9 Accu leeg (organisatorisch probleem) Extra accu's aanschaffen en beleid vastleggen voor het opladen Extra budget voor de aanschaf en uren voor toezicht op de naleving van het beleid tot opladen 3 3 9 Verantwoordelijkheid tablet binnen lessen indien schade (organisatorisch probleem) Misbruik tablet door bijv. MSN, Facebook, pesten, etc. (pedagogisch probleem) Beleid opstellen en leerlingen regelement laten tekenen bij start van het jaar Opnemen in huidige beleid voor pesten en in het regelement voor gebruik van de tabletpc's Beleid moet opgesteld worden 4 4 16 Aanpassing van het beleid nodig 3 3 9 23 P agina

11. Communicatie In dit hoofdstuk wordt de interne en externe communicatie beschreven. Onder de interne communicatie valt alle communicatie binnen het DBC. Dit betreft de communicatie binnen het projectteam en van het projectteam naar de directeur en naar de docenten. De interne communicatie zal verlopen via onderling contact, zowel mondeling als via de email. De directie zal maandelijks een mondelinge statusupdate rondom het project krijgen. Daarnaast worden projectdocumenten opgeleverd. Tot slot worden de docenten op de hoogte gehouden via de info, dit is een wekelijks informatieboekje dat alle docenten ontvangen. De externe communicatie zal vooral per email plaatsvinden. Voor dit project betreft dit de communicatie met de externe technische dienst en de leveranciers van de hardware en software. 24 P agina

12. Evaluatiemomenten Dit hoofdstuk beschrijft op welke momenten gedurende het project kritisch wordt gekeken naar de voortgang en haalbaarheid van het project. Gezien de planning en de samenhang van de activiteiten is een aantal logische evaluatiemomenten gekozen, waarop de voortgang van het project bewaakt kan worden en tijdig ingegrepen kan worden indien dit nodig is voor de haalbaarheid van het project. Een eerste moment is maart 2013, de ict gerelateerde werkzaamheden zouden dan afgerond moeten zijn. Als uit de evaluatie blijkt dat dit niet zo is, moeten blokkades worden weggenomen. Zodat de onderwijsgerelateerde werkzaamheden zoals het opleiden van docenten, niet wordt vertraagd door onvolledig werkende tabletpc s. Een tweede logisch evaluatiemoment is juni 2013, dan kan gecheckt worden of behalve de ict ook de docenten klaar zijn voor het invoeren van de tabletpc s. Tot slot volgt een aantal evaluatiemomenten wanneer de tabletpc s al in gebruik zijn in de eerstejaars Cambridgeklas. Het eerste logische moment is in december, wanneer de eerste rapporten aan de leerlingen worden uitgereikt. De cijfers kunnen dan geëvalueerd worden samen met de ervaringen van de docenten en leerlingen. Eventueel kan gestuurd worden in het gebruik van de tabletpc s om in het nieuwe jaar de aanpassingen direct door te voeren. Het einde van het schooljaar is het laatste evaluatiemoment voor een eventuele de rollout naar de rest van het DBC. Alle ervaringen van de eerstejaars Cambridgeklas kunnen dan meegenomen worden in het invoeren van de tabletpc s in andere klassen. 25 P agina

13. Nazorg In dit hoofdstuk wordt de nazorg voor het project beschreven. De nadruk van de nazorg zal liggen bij het beheerteam van het DBC. Zij zullen dagelijks te maken krijgen met het beheer van de tabletpc s. Voor vragen rondom het gebruik van de tabletpc s in het onderwijs kunnen docenten terecht bij de i- Coach. Nieuwe leerlingen zullen met de regels omtrent het gebruik van de tabletpc s bekend raken doordat deze regels tevens in het schoolregelement worden opgenomen. Nieuwe docenten zullen bekend gemaakt worden met de tabletpc s als onderdeel van hun introductie op het DBC, waarvoor trainingsmateriaal kan worden hergebruikt. 26 P agina

14. Bijlagen Project Initiatie Document (PID) Project Initiatie Document Don Bosco College Invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas Versie 1.0 26-01- Don Bosco College Volendam Mitchel Mooijer mmooijer@donboscocollege.com D. Steurhof 36 1132 DL Volendam 27 P agina

Documentgegevens Revisies Versie Status Datum Wijzigingen 1.0 Definitief 26-01-2011 Geen Goedkeuring Dit document behoeft de volgende goedkeuringen: Versie Datum Naam Functie Paraaf goedkeuring 1.0 1.0 Distributie Dit document is verstuurd aan: Versie Datum Naam Functie verzending 1.0 06-02-12 G. Dekkers Rector 28 P agina

Inleiding In deze PID wordt antwoord gegeven op een aantal basisvragen die gezamenlijk een goed beeld geven van het projectdoel: Het invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas. Deze basisvragen zijn: Waarom wil de opdrachtgever het project? Wat moet het eindresultaat van het project zijn? Op welke wijze moet dit eindresultaat worden behaald? Met wie zal het project worden uitgevoerd? Waarmee wordt het project uitgevoerd? Waar wordt het project uitgevoerd? Wanneer moet het project starten en moet het zijn afgerond? Indien de opdrachtgever akkoord gaat met dit Project Initiatie Document zullen de antwoorden op de bovenstaande vragen de basis vormen van het uiteindelijk uit te voeren project. 1.1 Doel van dit document Dit document geeft aan wat er wel en niet wordt onderzocht. U treft hiervoor een afbakening van het gebied aan, de doelstellingen, de producten die gemaakt worden, de randvoorwaarden en de contactgegevens van de projectmanager en de opdrachtgever. Alvorens er begonnen wordt met het project moet dit document eerst goedgekeurd worden door de opdrachtgever. 1.2 Achtergrond project Dit project zal plaatsvinden naar aanleiding van een opleidingstraject tot icoach en de wens van het Don Bosco College om het onderwijs te blijven verbeteren met behulp van moderne middelen. Deze wens van het Don Bosco College is gebleken na een gesprek met de rector en de projectmanager. In dit gesprek laat de rector blijken dat vanuit het bestuur de vraag bestaat om te kijken naar de mogelijkheid van het gebruik van tabletpc s binnen het onderwijs van het Don Bosco College. Het project zou zich dan moeten richten op de Cambridgeklas waarbinnen de meest excellente leerlingen van de school kunnen excelleren aan de hand van de nieuwste technologische en de daarbij behoorde didactische ontwikkelingen. 29 P agina

Projectdefinitie In dit hoofdstuk worden het proces en de inhoud van het project uiteengezet. Dit zal zaken als de projectdoelstelling, afbakening, eindresultaat en basisplanning omvatten. 2.1 Projectdoelstellingen Met dit project zal worden nagestreefd om de resultaten binnen de Cambridgeklas te verbeteren door het gebruik van tabletpc s binnen de huidige lessen. Deze tabletpc s moeten een aanvulling zijn op de onderwijsrichting die het Don Bosco College heeft gekozen door de aanschaf van SMARTboards en een Elektronische Leeromgeving. Door de mogelijkheden van deze investeringen uit te breiden en te verbeteren m.b.v. tabletpc s kan de leeropbrengst van de leerling uiteindelijk verbeteren. De doel stelling van het project is dan ook: Het invoeren van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas. 2.2 Gekozen aanpak Om het project naar een goed einde te brengen zullen er een aantal activiteiten ondernomen worden. Ten eerste zal er een Whitepaper geschreven worden om aan de hand van wetenschappelijk onderzoek de uitvoering van dit project te verantwoorden. Daarnaast zal er een onderzoek plaatsvinden naar de huidige en gewenste situatie. Hiervoor zullen interviews en besprekingen gehouden worden met de betrokken personen en zullen zij aangestuurd moeten worden. Op basis van bovenstaande activiteiten zal worden overgegaan tot implementatie van de infrastructuur en architectuur omtrent de tabletpc s in het onderwijs van de Cambridgeklas. 2.3 Kader van het project Het project zal plaatsvinden voor en binnen het Don Bosco College te Volendam. De invoering van een nog te kiezen soort tabletpc zal onderzocht worden voor het onderwijs in de Cambridgeklas. Alle variabelen (hardware, software, locaties, etc.) en personen (docenten, leerlingen, ondersteunend schoolpersoneel, etc.) die hier direct invloed op hebben of door beïnvloed worden, zullen in het project worden meegenomen om het slagingspercentage van het project te verhogen en toekomstige problemen te voorkomen. Personen die direct betrokken zullen zijn bij het project zijn de projectmanager, ict-coördinator, ict-beheerders, docenten van de Cambridgeklas en de opdrachtgever (rector). Het project omvat hierdoor de techniek en organisatie van de invoering van de tabletpc s, maar niet de toepassing (programma s, pakketten, etc.) hiervan in het dagelijks onderwijs. 2.4 Resultaat Voor dit project worden de volgende producten opgeleverd: Project Initiatie Document Whitepaper Projectplan Notulen besprekingen en interviews Evaluatie projectproces Het eindproduct zal de daadwerkelijke invoering van tabletpc s binnen het onderwijs van de Cambridgeklas zijn. 30 P agina

2.5 Uitsluitingen Er zijn een aantal onderwerpen die het project wel raken, maar welke geen onderdeel van het project zijn. Voorbeelden hiervan zijn: Invoering van tabletpc binnen andere klassen dan de Cambridgeklas De extra leeropbrengst die de tabletpc met zich meebrengt voor de leerlingen Didactische toepassing van de tabletpc s Vakspecifieke software/apps voor de tabletpc s 2.6 Basisplanning Activiteit: Datum oplevering: Verantwoordelijke: Start projectplan Februari M. Mooijer Afronding projectplan Mei M. Mooijer Start project Oktober M. Mooijer Afronding project Juni 2014 M. Mooijer 31 P agina

Documentgegevens & Autorisatie Revisies Versie Status Datum Wijzigingen 1.0 Definitief 04-05- Geen Goedkeuring Dit document behoeft de volgende goedkeuringen: Versie Datum Naam Functie Paraaf goedkeuring 1.0 1.0 Distributie Dit document is verstuurd aan: Versie Datum Naam Functie verzending 1.0 04-05-12 G. Dekkers Rector 32 P agina